Skip to content

अध्याय ६७ · मूत्राघाताधिकारः

Mūtrāghātādhikāraḥ

mūtrāghātādhikāraḥ

A chapter of the Bhavaprakasha.

69 versesSanskrit with transliteration

A physician with a basket of medicinal herbs and fruits.

अथ षट्त्रिंशो मूत्राघाताधिकारः ॥ १ ॥

atha ṣaṭtriṃśo mūtrāghātādhikāraḥ || 1 ||

Report an error

जायन्ते कुपितैर्दोषैमूत्राघातास्त्रयोदश । प्रायो मूत्रविघाताद्यैर्वातकुण्डलिकाऽदयः ॥ २ ॥

jāyante kupitairdoṣaimūtrāghātāstrayodaśa | prāyo mūtravighātādyairvātakuṇḍalikā'dayaḥ || 2 ||

Report an error

रौक्ष्याद्वेगविघाताद्वा वार्युवस्तौ सवेदनः । मूत्रमाविश्य चरति विगुणः कुण्डलीकृतः ॥ ३ ॥

raukṣyādvegavighātādvā vāryuvastau savedanaḥ | mūtramāviśya carati viguṇaḥ kuṇḍalīkṛtaḥ || 3 ||

Report an error

मूत्रमल्पाल्पमथवा सरुजं सम्प्रवर्त्तते । वातकुण्डलिकां तीव्रां व्याधिं विद्यात्सुदारुणम् ॥ ४ ॥

mūtramalpālpamathavā sarujaṃ sampravarttate | vātakuṇḍalikāṃ tīvrāṃ vyādhiṃ vidyātsudāruṇam || 4 ||

Report an error

आध्मापयन्वस्तिगुदं रुद्ध्वा वायुश्चलोन्नताम् । कुर्यात्तीव्रार्त्तिमष्ठीलां मूत्रविण्मार्गरोधिनीम् ॥ ५ ॥

ādhmāpayanvastigudaṃ ruddhvā vāyuścalonnatām | kuryāttīvrārttimaṣṭhīlāṃ mūtraviṇmārgarodhinīm || 5 ||

Report an error

वेगं विधारयेद्यस्तु मूत्रस्याकुशलो नरः । निरुणद्धि मुखं तस्य वस्तेर्वस्तिगतोऽनिलः ॥ ६ ॥

vegaṃ vidhārayedyastu mūtrasyākuśalo naraḥ | niruṇaddhi mukhaṃ tasya vastervastigato'nilaḥ || 6 ||

Report an error

मूत्रसङ्गो भवेत्तेन वस्तिकुक्षिनिपीडितः । वातवस्तिः स विज्ञेयो व्याधिः कृच्छ्रप्रसाधनः ॥ ७ ॥

mūtrasaṅgo bhavettena vastikukṣinipīḍitaḥ | vātavastiḥ sa vijñeyo vyādhiḥ kṛcchraprasādhanaḥ || 7 ||

Report an error

चिरं धारयतो मूत्रं त्वरया न प्रवर्त्तते । मेहमानस्य मन्दं वा मूत्रातीतः स उच्यते ॥ ८ ॥

ciraṃ dhārayato mūtraṃ tvarayā na pravarttate | mehamānasya mandaṃ vā mūtrātītaḥ sa ucyate || 8 ||

Report an error

मूत्रस्य वेगेऽभिहते तदुदावर्त्तहेतुकः । अपानः कुपितो वायुरुदरं पूरयेद् भृशम् ॥ ९ ॥

mūtrasya vege'bhihate tadudāvarttahetukaḥ | apānaḥ kupito vāyurudaraṃ pūrayed bhṛśam || 9 ||

Report an error

नाभेरधस्तादाध्मानं जनयेत्तीव्रवेदनम् । तन्मूत्रजठरं विद्यादधोवस्तिनिरोधजम् ॥ १० ॥

nābheradhastādādhmānaṃ janayettīvravedanam | tanmūtrajaṭharaṃ vidyādadhovastinirodhajam || 10 ||

Report an error

वस्तौ वाप्यथवा नाले मणौ वा यस्य देहिनः । मूत्रं प्रवृत्तं सज्जेत सरक्तंवा प्रवाहतः ॥ ११ ॥

vastau vāpyathavā nāle maṇau vā yasya dehinaḥ | mūtraṃ pravṛttaṃ sajjeta saraktaṃvā pravāhataḥ || 11 ||

Report an error

स्रवेच्छनैरल्पमल्पं सरुजं वापि नीरुजम् । विगुणानिलजो व्याधिः स मूत्रोत्सङ्गसंज्ञितः ॥ १२ ॥

sravecchanairalpamalpaṃ sarujaṃ vāpi nīrujam | viguṇānilajo vyādhiḥ sa mūtrotsaṅgasaṃjñitaḥ || 12 ||

Report an error

रूक्षस्य क्लान्तदेहस्य वस्तिस्थौ पित्तमारुतौ । मूत्रक्षयं सरुग्दाहं जनयेतां तदाह्वयम् ॥ १३ ॥

rūkṣasya klāntadehasya vastisthau pittamārutau | mūtrakṣayaṃ sarugdāhaṃ janayetāṃ tadāhvayam || 13 ||

Report an error

अन्तर्बस्तिमुखे वृत्तः स्थिरोऽल्प सहसा भवेत् । अश्मरी तुल्यरुग्ग्रन्थिर्मूत्रे ग्रन्थिः स उच्यते ॥ १४ ॥

antarbastimukhe vṛttaḥ sthiro'lpa sahasā bhavet | aśmarī tulyaruggranthirmūtre granthiḥ sa ucyate || 14 ||

Report an error

मूत्रितस्य स्त्रियं यातो वायुना शुक्रमुद्धृतम् । स्थानाच्च्युतं मूत्रयतः प्राक् पश्चाद्वा प्रवर्त्तते । भस्मोदकप्रतीकाशं मूत्रशुक्रं तदुच्यते ॥ १५ ॥

mūtritasya striyaṃ yāto vāyunā śukramuddhṛtam | sthānāccyutaṃ mūtrayataḥ prāk paścādvā pravarttate | bhasmodakapratīkāśaṃ mūtraśukraṃ taducyate || 15 ||

Report an error

व्यायामाध्वातपैः पित्तं वस्तिं प्राप्यानिलावृतम् । वस्तिं मेढ्रं गुदञ्चैव प्रदहत् स्रावयेदधः ॥ १६ ॥

vyāyāmādhvātapaiḥ pittaṃ vastiṃ prāpyānilāvṛtam | vastiṃ meḍhraṃ gudañcaiva pradahat srāvayedadhaḥ || 16 ||

Report an error

मूत्रं हारिद्र मथवा सरसं रक्तमेव वा । कृच्छ्रात्पुनः पुनर्जन्तोरुष्णवातं वदन्ति तम् ॥ १७ ॥

mūtraṃ hāridra mathavā sarasaṃ raktameva vā | kṛcchrātpunaḥ punarjantoruṣṇavātaṃ vadanti tam || 17 ||

Report an error

पित्तं कफो द्वावपि वा संहन्यतेऽनिलेन चेत् । कृच्छ्रान्मूत्रं तदा पीतं रक्तं श्वेतं घनं स्रवेत् ॥ १८ ॥

pittaṃ kapho dvāvapi vā saṃhanyate'nilena cet | kṛcchrānmūtraṃ tadā pītaṃ raktaṃ śvetaṃ ghanaṃ sravet || 18 ||

Report an error

सदाहं रोचनाशङ्खचूर्णवर्णं भवेच्च तत् । शुष्कं समस्तवर्णं वा मूत्रसादं वदन्ति तम् ॥ १९ ॥

sadāhaṃ rocanāśaṅkhacūrṇavarṇaṃ bhavecca tat | śuṣkaṃ samastavarṇaṃ vā mūtrasādaṃ vadanti tam || 19 ||

Report an error

रूक्षदुर्बलयोर्वातेनोदावर्त्तं शकृद्यदा ॥ २० ॥

rūkṣadurbalayorvātenodāvarttaṃ śakṛdyadā || 20 ||

Report an error

मूत्रस्रोतोऽनुपद्येत विट्संसृष्टं तदा नरः । विड्गन्धं मूत्रयेत्कृच्छ्राद्विडिवघातं विनिर्दिशेत् ॥ २१ ॥

mūtrasroto'nupadyeta viṭsaṃsṛṣṭaṃ tadā naraḥ | viḍgandhaṃ mūtrayetkṛcchrādviḍivaghātaṃ vinirdiśet || 21 ||

Report an error

द्रुताध्वलङ्घनायासैरभि घातात्प्रपीडनात् । स्वस्थानाद्वस्तिरुद्वृत्तः स्थूलस्तिष्ठिति गर्भवत् ॥ २२ ॥

drutādhvalaṅghanāyāsairabhi ghātātprapīḍanāt | svasthānādvastirudvṛttaḥ sthūlastiṣṭhiti garbhavat || 22 ||

Report an error

शूलस्पन्दनदाहार्त्तो विन्दुं बिन्दुं स्रवत्यपि । पीडितस्तु सृजेद्धारां संस्तम्भोद्वेष्टनार्त्तिमान् ॥ २३ ॥

śūlaspandanadāhārtto vinduṃ binduṃ sravatyapi | pīḍitastu sṛjeddhārāṃ saṃstambhodveṣṭanārttimān || 23 ||

Report an error

वस्तिकुण्डलमाहुस्तं घोरं शस्त्रविषोपमम् । पवनप्रबलं प्रायो दुर्निवारमबुद्धिभिः ॥ २४ ॥

vastikuṇḍalamāhustaṃ ghoraṃ śastraviṣopamam | pavanaprabalaṃ prāyo durnivāramabuddhibhiḥ || 24 ||

Report an error

तस्मिन् पित्तान्विते दाहः शूलं मूत्रविवर्णता । श्लेष्मणा गौरवं शोथः स्निग्धं मूत्रं घनं सितम् ॥ २५ ॥

tasmin pittānvite dāhaḥ śūlaṃ mūtravivarṇatā | śleṣmaṇā gauravaṃ śothaḥ snigdhaṃ mūtraṃ ghanaṃ sitam || 25 ||

Report an error

श्लेष्मरुद्धबिलो वस्तिः पित्तोदीर्णो न सिद्ध्य्ति । अविभ्रान्तबिलः साध्यो न च यः कुण्डलीकृतः । स्याद्बस्तौ कुण्डलीभूते तृण्मोहः श्वास एव च ॥ २६ ॥

śleṣmaruddhabilo vastiḥ pittodīrṇo na siddhyti | avibhrāntabilaḥ sādhyo na ca yaḥ kuṇḍalīkṛtaḥ | syādbastau kuṇḍalībhūte tṛṇmohaḥ śvāsa eva ca || 26 ||

Report an error

मूत्राघातचिकित्सा । स्नेहस्वेदोपपन्नस्य हितं स्नेहविरेचनम् । दद्यादुत्तरवस्तिं च मूत्राघाते सवेदने ॥ २७ ॥

mūtrāghātacikitsā | snehasvedopapannasya hitaṃ snehavirecanam | dadyāduttaravastiṃ ca mūtrāghāte savedane || 27 ||

Report an error

नलकुशकाशेक्षुबलाक्वाथं प्रातः सुशीतलंससितम् । पिबतो नश्यति नियतं मूत्रग्रह इत्युवाच कचः ॥ २८ ॥

nalakuśakāśekṣubalākvāthaṃ prātaḥ suśītalaṃsasitam | pibato naśyati niyataṃ mūtragraha ityuvāca kacaḥ || 28 ||

Report an error

गोजीनाम्नोमूलं पलमेकं क्वथितशेषितं पीतम् । क्षिप्त्वा मधु च सिताञ्च प्रणुदति मूत्रस्य संरोधम् ॥ २९ ॥

gojīnāmnomūlaṃ palamekaṃ kvathitaśeṣitaṃ pītam | kṣiptvā madhu ca sitāñca praṇudati mūtrasya saṃrodham || 29 ||

Report an error

गोधापद्या मूलं क्वथितं घृततैलगोरसोन्मिश्रम् । पीतं निरुद्धमचिराद्भिनत्ति मूत्रस्य संघातम् ॥ ३० ॥

godhāpadyā mūlaṃ kvathitaṃ ghṛtatailagorasonmiśram | pītaṃ niruddhamacirādbhinatti mūtrasya saṃghātam || 30 ||

Report an error

पिबेच्छिलाजतु क्वाथे युक्तं वीरतरादिजे । क्वाथं सपत्रमूलस्य गोक्षुरस्य फलस्य च ॥ ३१ ॥

pibecchilājatu kvāthe yuktaṃ vīratarādije | kvāthaṃ sapatramūlasya gokṣurasya phalasya ca || 31 ||

Report an error

पिबेन्मधुसितायुक्तं मूत्रकृच्छ्ररुजाऽपहम् ॥ ३२ ॥

pibenmadhusitāyuktaṃ mūtrakṛcchrarujā'paham || 32 ||

Report an error

घनसारस्य चूर्णेन वस्तस्याथाविकाम्बुना । गुण्डयित्वा ध्वजे क्षिप्त्वा मूत्ररोधो जहाति तम् ॥ ३३ ॥

ghanasārasya cūrṇena vastasyāthāvikāmbunā | guṇḍayitvā dhvaje kṣiptvā mūtrarodho jahāti tam || 33 ||

Report an error

सदाभद्रा ऽश्मभिन्मूलं शतावर्याः सचित्रकम् । रोहिणीकोकिलाक्षौ च वचाशैलत्रिकण्टकम् ॥ ३४ ॥

sadābhadrā 'śmabhinmūlaṃ śatāvaryāḥ sacitrakam | rohiṇīkokilākṣau ca vacāśailatrikaṇṭakam || 34 ||

Report an error

श्लक्ष्णपिष्टः सुरापीतो मूत्राघातप्रबाधनः । पिबेद्वर्हिशिखामूलं दुग्धभुक्तण्डुलाम्भसा ॥ ३५ ॥

ślakṣṇapiṣṭaḥ surāpīto mūtrāghātaprabādhanaḥ | pibedvarhiśikhāmūlaṃ dugdhabhuktaṇḍulāmbhasā || 35 ||

Report an error

वस्तिमुत्तरवस्तिं वा सर्वेषामेव दापयेत् । निदिग्धिकायाः स्वरसं पिबेद्वस्त्रात्परिस्रुतम् ॥ ३६ ॥

vastimuttaravastiṃ vā sarveṣāmeva dāpayet | nidigdhikāyāḥ svarasaṃ pibedvastrātparisrutam || 36 ||

Report an error

जले कुङ्कुमकल्कं वा सक्षौद्र मुषितं निशि । सतैलं पाटलाभस्मक्षारं बद्ध्वा परिस्रुतम् ॥ ३७ ॥

jale kuṅkumakalkaṃ vā sakṣaudra muṣitaṃ niśi | satailaṃ pāṭalābhasmakṣāraṃ baddhvā parisrutam || 37 ||

Report an error

त्रिकण्टकैरण्डशतावरीभिः सिद्धं पयो वा तृणपञ्चमूलैः । गुडप्रगाढं सघृतं पयो वा रोगेषु कृच्छ्रादिषु शस्तमेतत् ॥ ३८ ॥

trikaṇṭakairaṇḍaśatāvarībhiḥ siddhaṃ payo vā tṛṇapañcamūlaiḥ | guḍapragāḍhaṃ saghṛtaṃ payo vā rogeṣu kṛcchrādiṣu śastametat || 38 ||

Report an error

सिताक्षारान्वितं मूलं वायसीतिलकन्दयोः । कोशकाररसैः पीतं वस्तिकुण्डलजिद्भवेत् ॥ ३९ ॥

sitākṣārānvitaṃ mūlaṃ vāyasītilakandayoḥ | kośakārarasaiḥ pītaṃ vastikuṇḍalajidbhavet || 39 ||

Report an error

शृतशीतपयोऽन्नाशी चन्दनं तण्डुलाम्बुना । पिबेत्सशर्करं श्रेष्ठमुष्णवाते सशोणिते ॥ ४० ॥

śṛtaśītapayo'nnāśī candanaṃ taṇḍulāmbunā | pibetsaśarkaraṃ śreṣṭhamuṣṇavāte saśoṇite || 40 ||

Report an error

शिलोद्भिदैरण्डसमस्थिराभिः पुनर्नवाभीरुरसेषु सिद्धम् । तैलं शृतं क्षीरमथानुपानं कालेषु कृच्छ्रादिषु सम्प्रयोज्यम् ॥ ४१ ॥

śilodbhidairaṇḍasamasthirābhiḥ punarnavābhīruraseṣu siddham | tailaṃ śṛtaṃ kṣīramathānupānaṃ kāleṣu kṛcchrādiṣu samprayojyam || 41 ||

Report an error

धान्य गोक्षुरकक्वाथकल्कयुक्तं घृतं हितम् । मूत्राघाते मूत्रकृच्छ्रे शुक्रदोषे च दारुणे ॥ ४२ ॥

dhānya gokṣurakakvāthakalkayuktaṃ ghṛtaṃ hitam | mūtrāghāte mūtrakṛcchre śukradoṣe ca dāruṇe || 42 ||

Report an error

पाषाणभेदो वाराही शालिमूलं शरस्तथा । भल्लातकं शिरीषस्य मूलमेषामथाहरेत् ॥ ४३ ॥

pāṣāṇabhedo vārāhī śālimūlaṃ śarastathā | bhallātakaṃ śirīṣasya mūlameṣāmathāharet || 43 ||

Report an error

समभागानि सर्वाणि क्वाथयित्वा विचक्षणः । पादशेषकषायेण घृतप्रस्थं विपाचयेत् ॥ ४४ ॥

samabhāgāni sarvāṇi kvāthayitvā vicakṣaṇaḥ | pādaśeṣakaṣāyeṇa ghṛtaprasthaṃ vipācayet || 44 ||

Report an error

कल्कं दत्वाऽथ मतिमान् गिरिजं मधुकं तथा । नीलोत्पलञ्च काकोली बीजं त्रापुषमेव च ॥ ४५ ॥

kalkaṃ datvā'tha matimān girijaṃ madhukaṃ tathā | nīlotpalañca kākolī bījaṃ trāpuṣameva ca || 45 ||

Report an error

कूष्माण्डञ्च तथैर्वारुसम्भवञ्च समं भवेत् । उष्णवातं निहन्त्येतद् घृतं भद्रा वहं स्मृतम् ॥ ४६ ॥

kūṣmāṇḍañca tathairvārusambhavañca samaṃ bhavet | uṣṇavātaṃ nihantyetad ghṛtaṃ bhadrā vahaṃ smṛtam || 46 ||

Report an error

विदारी बृषको यूथी मातुलुङ्गी च भूतृणम् । पाषाणभेदः कस्तूरी वसुको वशिरोऽनलः ॥ ४७ ॥

vidārī bṛṣako yūthī mātuluṅgī ca bhūtṛṇam | pāṣāṇabhedaḥ kastūrī vasuko vaśiro'nalaḥ || 47 ||

Report an error

पुनर्नवा वचा रास्ना बला चातिबला तथा । कशेरुविषशृङ्गाटतामलक्यः स्थिराऽदयः ॥ ४८ ॥

punarnavā vacā rāsnā balā cātibalā tathā | kaśeruviṣaśṛṅgāṭatāmalakyaḥ sthirā'dayaḥ || 48 ||

Report an error

शरेक्षुदर्भमूलञ्च कुशः काशस्तथैव च । पलद्वयन्तु संहृत्य जलद्रो णे विपाचयेत् ॥ ४९ ॥

śarekṣudarbhamūlañca kuśaḥ kāśastathaiva ca | paladvayantu saṃhṛtya jaladro ṇe vipācayet || 49 ||

Report an error

पादशेषे रसे तस्मिन्घृतप्रस्थं विपाचयेत् । शतावर्यास्तथा धात्र्! याः स्वरसो घृतसम्मितः ॥ ५० ॥

pādaśeṣe rase tasminghṛtaprasthaṃ vipācayet | śatāvaryāstathā dhātr! yāḥ svaraso ghṛtasammitaḥ || 50 ||

Report an error

षट्पलं शर्करायाश्च कार्षिकाण्यपराणि च । यष्ट्याह्वं पिप्पलीद्रा क्षाकाश्मर्यं सपरुषकम् ॥ ५१ ॥

ṣaṭpalaṃ śarkarāyāśca kārṣikāṇyaparāṇi ca | yaṣṭyāhvaṃ pippalīdrā kṣākāśmaryaṃ saparuṣakam || 51 ||

Report an error

एला दुरालभाकौन्तीकुङ्कुमं नागकेशरम् । जीवनीयानि चाष्टौ च दत्वा च द्विगुणं पयः ॥ ५२ ॥

elā durālabhākauntīkuṅkumaṃ nāgakeśaram | jīvanīyāni cāṣṭau ca datvā ca dviguṇaṃ payaḥ || 52 ||

Report an error

एतत्सर्पिर्विपक्तव्यं शनैर्मृद्वग्निना बुधैः । मूत्राघातेषु सर्वेषु विशेषात्पित्तजेषु च ॥ ५३ ॥

etatsarpirvipaktavyaṃ śanairmṛdvagninā budhaiḥ | mūtrāghāteṣu sarveṣu viśeṣātpittajeṣu ca || 53 ||

Report an error

शर्कराऽश्मरिशूलेषुशोणितप्रभवेषु च । हृद्रो गे पित्तगुल्मे च वातासृक्पित्तजेषु च ॥ ५४ ॥

śarkarā'śmariśūleṣuśoṇitaprabhaveṣu ca | hṛdro ge pittagulme ca vātāsṛkpittajeṣu ca || 54 ||

Report an error

कासश्वासक्षतोरस्कधनुः स्त्रीभारकर्षिते । तृष्णाच्छर्दिमनः कम्पशोणितच्छर्दने तथा ॥ ५५ ॥

kāsaśvāsakṣatoraskadhanuḥ strībhārakarṣite | tṛṣṇācchardimanaḥ kampaśoṇitacchardane tathā || 55 ||

Report an error

रक्ते यक्ष्मण्यपस्मारे तथोन्मादे शिरोग्रहे । योनिदोषे रजोदोषे शुक्रदोषे स्वरामये ॥ ५६ ॥

rakte yakṣmaṇyapasmāre tathonmāde śirograhe | yonidoṣe rajodoṣe śukradoṣe svarāmaye || 56 ||

Report an error

एतत्स्मृतिकरं वृष्यं वाजीकरणमुत्तमम् । पुत्रदं बलवर्णाढ्यं विशेषाद्वातनाशनम् ॥ ५७ ॥

etatsmṛtikaraṃ vṛṣyaṃ vājīkaraṇamuttamam | putradaṃ balavarṇāḍhyaṃ viśeṣādvātanāśanam || 57 ||

Report an error

पानभोजननस्येषु न क्वचित्प्रतिहन्यते । विदारीघृतमित्युक्तं रसायनमनुत्तमम् ॥ ५८ ॥

pānabhojananasyeṣu na kvacitpratihanyate | vidārīghṛtamityuktaṃ rasāyanamanuttamam || 58 ||

Report an error

पिष्ट्वाऽखुमलमुष्णेन चारनालेन लिप्यते । बद्धमूत्रं निहन्त्याशु तथैव करभीभवम् ॥ ५९ ॥

piṣṭvā'khumalamuṣṇena cāranālena lipyate | baddhamūtraṃ nihantyāśu tathaiva karabhībhavam || 59 ||

Report an error

स्त्रीणामतिप्रसङ्गेन शोणितं यस्य रिच्यते । मैथुनोपरमश्चास्य बृंहणीयो विधिर्हितः ॥ ६० ॥

strīṇāmatiprasaṅgena śoṇitaṃ yasya ricyate | maithunoparamaścāsya bṛṃhaṇīyo vidhirhitaḥ || 60 ||

Report an error

ताम्रचूडवसातैलं हितं चोत्तरवस्तिषु । स्वगुप्ताफलमृद्वीकाकृष्णेक्षुरसितारजः ॥ ६१ ॥

tāmracūḍavasātailaṃ hitaṃ cottaravastiṣu | svaguptāphalamṛdvīkākṛṣṇekṣurasitārajaḥ || 61 ||

Report an error

समांशमर्धभागानि क्षीरक्षौद्र घृतानि च । सर्वं सम्यग्विमथ्याक्षमात्रं लीढ्वा पयः पिबेत् । हन्ति शुक्रक्षयोत्थांश्च दोषान्वन्ध्यासुतप्रदम् ॥ ६२ ॥

samāṃśamardhabhāgāni kṣīrakṣaudra ghṛtāni ca | sarvaṃ samyagvimathyākṣamātraṃ līḍhvā payaḥ pibet | hanti śukrakṣayotthāṃśca doṣānvandhyāsutapradam || 62 ||

Report an error

क्षौद्रा र्द्धभागः कर्त्तव्यो भागः स्यात्क्षीरसर्पिषोः ॥ ६३ ॥

kṣaudrā rddhabhāgaḥ karttavyo bhāgaḥ syātkṣīrasarpiṣoḥ || 63 ||

Report an error

शर्करायाश्च चूर्णं च द्रा क्षाचूर्णं च तत्समम् । स्वयं गुप्ताफलञ्चैव तथैवेक्षुरसस्य च ॥ ६४ ॥

śarkarāyāśca cūrṇaṃ ca drā kṣācūrṇaṃ ca tatsamam | svayaṃ guptāphalañcaiva tathaivekṣurasasya ca || 64 ||

Report an error

पिप्पलीनां तथा चूर्णं समभागं प्रदापयेत् । तदैकध्यं समानीय खल्ले नातिविमथ्य च ॥ ६५ ॥

pippalīnāṃ tathā cūrṇaṃ samabhāgaṃ pradāpayet | tadaikadhyaṃ samānīya khalle nātivimathya ca || 65 ||

Report an error

तस्य पाणितलं चूर्णं लिहेत्क्षीरं ततः पिबेत् । एतत्सम्यक् प्रयुञ्जानो योनिदोषात्प्रमुच्यते ॥ ६६ ॥

tasya pāṇitalaṃ cūrṇaṃ lihetkṣīraṃ tataḥ pibet | etatsamyak prayuñjāno yonidoṣātpramucyate || 66 ||

Report an error

कर्पूररसजा युक्ता वस्त्रवर्त्तिः शनैः शनैः । मेढमार्गान्तरे न्यस्ता मूत्राघातं व्यपोहति ॥ ६७ ॥

karpūrarasajā yuktā vastravarttiḥ śanaiḥ śanaiḥ | meḍhamārgāntare nyastā mūtrāghātaṃ vyapohati || 67 ||

Report an error

मूत्रकृच्छ्रेऽश्मरीरोगे भेषजं यत्प्रकीर्त्तितम् । मूत्राघातेषु कृच्छ्रेषु तत्कुर्याद् देशकालवित् ॥ ६८ ॥

mūtrakṛcchre'śmarīroge bheṣajaṃ yatprakīrttitam | mūtrāghāteṣu kṛcchreṣu tatkuryād deśakālavit || 68 ||

Report an error

इतिषट्त्रिंशो मूत्राघाताधिकारः समाप्तः ॥ ६९ ॥

itiṣaṭtriṃśo mūtrāghātādhikāraḥ samāptaḥ || 69 ||

Report an error

Illustration: Verse & Place (Project-owned).