॥ श्रीराम ॥ । माया दिसे परी नासे । वस्तु न दिसे परी न नासे । माया सत्य वाटे परी मिथ्या असे । निरंतर ॥ १ ॥
|| śrīrāma || | māyā dise parī nāse | vastu na dise parī na nāse | māyā satya vāṭe parī mithyā ase | niraṃtara || 1 ||
दशक 14 · समास 10 · मायानिरूपण
māyānirūpaṇa
The original ovis of Ramdas’s Dasbodh.
21 versesMarathi with transliteration
॥ श्रीराम ॥ । माया दिसे परी नासे । वस्तु न दिसे परी न नासे । माया सत्य वाटे परी मिथ्या असे । निरंतर ॥ १ ॥
|| śrīrāma || | māyā dise parī nāse | vastu na dise parī na nāse | māyā satya vāṭe parī mithyā ase | niraṃtara || 1 ||
करंटा पडोनि उताणा । करी नानापरी कल्पना । परी तें कांहींच घडेना । तैसी माया ॥ २ ॥
karaṃṭā paḍoni utāṇā | karī nānāparī kalpanā | parī teṃ kāṃhīṃca ghaḍenā | taisī māyā || 2 ||
द्रव्यदारेचें स्वप्नवैभव । नाना विळासें हावभाव । क्षणीक वाटे परी भाव । तैसी माया ॥ ३ ॥
dravyadāreceṃ svapnavaibhava | nānā vil̤āseṃ hāvabhāva | kṣaṇīka vāṭe parī bhāva | taisī māyā || 3 ||
गगनीं गंधर्वनगरें । दिसताती नाना प्रकारें । नाना रूपें नाना विकारें । तैसी माया ॥ ४ ॥
gaganīṃ gaṃdharvanagareṃ | disatātī nānā prakāreṃ | nānā rūpeṃ nānā vikāreṃ | taisī māyā || 4 ||
लक्षुमी रायेविनोदाची । बोलतां वाटे साची । मिथ्या प्रचित तेथीची । तैसी माया ॥ ५ ॥
lakṣumī rāyevinodācī | bolatāṃ vāṭe sācī | mithyā pracita tethīcī | taisī māyā || 5 ||
दसयाचे सुवर्णाचे लाटे । लोक म्हणती परी ते कांटे । परी सर्वत्र राहाटे । तैसी माया ॥ ६ ॥
dasayāce suvarṇāce lāṭe | loka mhaṇatī parī te kāṃṭe | parī sarvatra rāhāṭe | taisī māyā || 6 ||
मेल्याचा मोहोछाव करणें । सतीचें वैभव वाढविणें । मसणीं जाउनी रुदन करणें । तैसी माया ॥ ७ ॥
melyācā mohochāva karaṇeṃ | satīceṃ vaibhava vāḍhaviṇeṃ | masaṇīṃ jāunī rudana karaṇeṃ | taisī māyā || 7 ||
राखेसी म्हणती लक्षुमी । दुसरी भरदोरी लक्षुमी । तिसरी नाममात्र लक्षुमी । तैसी माया ॥ ८ ॥
rākhesī mhaṇatī lakṣumī | dusarī bharadorī lakṣumī | tisarī nāmamātra lakṣumī | taisī māyā || 8 ||
मुळीं बाळविधवा नारी । तिचें नांव जन्मसावित्री । कुबेर हिंडे घरोघरी । तैसी माया ॥ ९ ॥
mul̤īṃ bāl̤avidhavā nārī | ticeṃ nāṃva janmasāvitrī | kubera hiṃḍe gharogharī | taisī māyā || 9 ||
दशावतारांतील कृष्णा । उपजे जीर्ण वस्त्रांची तृष्णा । नदी नामें पीयुष्णा । तैसी माया ॥ १० ॥
daśāvatārāṃtīla kṛṣṇā | upaje jīrṇa vastrāṃcī tṛṣṇā | nadī nāmeṃ pīyuṣṇā | taisī māyā || 10 ||
बहुरूपांतील रामदेवराव । ग्रामस्तांपुढे दाखवी हावभाव । कां माहांराज म्हणोनि लाघव । तैसी माया ॥ ११ ॥
bahurūpāṃtīla rāmadevarāva | grāmastāṃpuḍhe dākhavī hāvabhāva | kāṃ māhāṃrāja mhaṇoni lāghava | taisī māyā || 11 ||
देव्हारां असे अन्नपूर्णा । आणी गृहीं अन्नचि मिळेना । नामें सरस्वती सिकेना । शुभावळु ॥ १२ ॥
devhārāṃ ase annapūrṇā | āṇī gṛhīṃ annaci mil̤enā | nāmeṃ sarasvatī sikenā | śubhāval̤u || 12 ||
सुण्यास व्याघ्र नाम ठेविलें । पुत्रास इंद्रनामें पाचारिलें । कुरूप परी आळविलें । सुंदरा ऐसें ॥ १३ ॥
suṇyāsa vyāghra nāma ṭhevileṃ | putrāsa iṃdranāmeṃ pācārileṃ | kurūpa parī āl̤avileṃ | suṃdarā aiseṃ || 13 ||
मूर्ख नामें सकळकळा । राशभी नामें कोकिळा । नातरी डोळसेचा डोळा । फुटला जैसा ॥ १४ ॥
mūrkha nāmeṃ sakal̤akal̤ā | rāśabhī nāmeṃ kokil̤ā | nātarī ḍol̤asecā ḍol̤ā | phuṭalā jaisā || 14 ||
मातांगीचें नाम तुळसी । चर्मिकीचें नाम कासी । बोलती अतिशूद्रिणीसी । भागीरथी ऐसें ॥ १५ ॥
mātāṃgīceṃ nāma tul̤asī | carmikīceṃ nāma kāsī | bolatī atiśūdriṇīsī | bhāgīrathī aiseṃ || 15 ||
साउली आणी अंधकार । येक होतां तेथीचा विचार । उगाचि दिसे भासमात्र । तैसी माया ॥ १६ ॥
sāulī āṇī aṃdhakāra | yeka hotāṃ tethīcā vicāra | ugāci dise bhāsamātra | taisī māyā || 16 ||
श्रवण बोटें संधी करतळ । रविरश्में दिसती इंगळ । रम्य आरक्तकल्होळ । तैसी माया ॥ १७ ॥
śravaṇa boṭeṃ saṃdhī karatal̤a | raviraśmeṃ disatī iṃgal̤a | ramya āraktakalhol̤a | taisī māyā || 17 ||
भगवें वस्त्र देखतां मनाला । वाटे अग्नचि लागला । विवंचितां प्रत्ये आला । तैसी माया ॥ १८ ॥
bhagaveṃ vastra dekhatāṃ manālā | vāṭe agnaci lāgalā | vivaṃcitāṃ pratye ālā | taisī māyā || 18 ||
जळीं चरणकरांगुळें । आखुड लांबें जिरकोळें । विपरीत काणें दिसती जळें । तैसी माया ॥ १९ ॥
jal̤īṃ caraṇakarāṃgul̤eṃ | ākhuḍa lāṃbeṃ jirakol̤eṃ | viparīta kāṇeṃ disatī jal̤eṃ | taisī māyā || 19 ||
भोवंडीनें पृथ्वी कलथली । कामिणीनें पिवळी जाली । सन्यपातस्थां अनुभवली । तैसी माया ॥ २० ॥
bhovaṃḍīneṃ pṛthvī kalathalī | kāmiṇīneṃ pival̤ī jālī | sanyapātasthāṃ anubhavalī | taisī māyā || 20 ||
कोणीयेक पदार्थविकार । उगाचि दिसे भासमात्र । अनन्याचा अन्य प्रकार । तैसी माया । इति श्रीदासबोधे गुरुशिष्यसंवादे । मायानिरूपणनाम समास दहावा ॥ । ॥ दशक चवदावा समाप्त ॥ २१ ॥
koṇīyeka padārthavikāra | ugāci dise bhāsamātra | ananyācā anya prakāra | taisī māyā | iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde | māyānirūpaṇanāma samāsa dahāvā || | || daśaka cavadāvā samāpta || 21 ||
Keys: ← → turn the page, J K step through the verses.
Illustration: Verse & Place (Project-owned).