Skip to content

दशक 14 · समास 10 · मायानिरूपण

Book 14, section 10

māyānirūpaṇa

The original ovis of Ramdas’s Dasbodh.

21 versesMarathi with transliteration

A lamp beside a manuscript of Ramdas’s Dasbodh.

॥ श्रीराम ॥ । माया दिसे परी नासे । वस्तु न दिसे परी न नासे । माया सत्य वाटे परी मिथ्या असे । निरंतर ॥ १ ॥

|| śrīrāma || | māyā dise parī nāse | vastu na dise parī na nāse | māyā satya vāṭe parī mithyā ase | niraṃtara || 1 ||

Report an error

करंटा पडोनि उताणा । करी नानापरी कल्पना । परी तें कांहींच घडेना । तैसी माया ॥ २ ॥

karaṃṭā paḍoni utāṇā | karī nānāparī kalpanā | parī teṃ kāṃhīṃca ghaḍenā | taisī māyā || 2 ||

Report an error

द्रव्यदारेचें स्वप्नवैभव । नाना विळासें हावभाव । क्षणीक वाटे परी भाव । तैसी माया ॥ ३ ॥

dravyadāreceṃ svapnavaibhava | nānā vil̤āseṃ hāvabhāva | kṣaṇīka vāṭe parī bhāva | taisī māyā || 3 ||

Report an error

गगनीं गंधर्वनगरें । दिसताती नाना प्रकारें । नाना रूपें नाना विकारें । तैसी माया ॥ ४ ॥

gaganīṃ gaṃdharvanagareṃ | disatātī nānā prakāreṃ | nānā rūpeṃ nānā vikāreṃ | taisī māyā || 4 ||

Report an error

लक्षुमी रायेविनोदाची । बोलतां वाटे साची । मिथ्या प्रचित तेथीची । तैसी माया ॥ ५ ॥

lakṣumī rāyevinodācī | bolatāṃ vāṭe sācī | mithyā pracita tethīcī | taisī māyā || 5 ||

Report an error

दसयाचे सुवर्णाचे लाटे । लोक म्हणती परी ते कांटे । परी सर्वत्र राहाटे । तैसी माया ॥ ६ ॥

dasayāce suvarṇāce lāṭe | loka mhaṇatī parī te kāṃṭe | parī sarvatra rāhāṭe | taisī māyā || 6 ||

Report an error

मेल्याचा मोहोछाव करणें । सतीचें वैभव वाढविणें । मसणीं जाउनी रुदन करणें । तैसी माया ॥ ७ ॥

melyācā mohochāva karaṇeṃ | satīceṃ vaibhava vāḍhaviṇeṃ | masaṇīṃ jāunī rudana karaṇeṃ | taisī māyā || 7 ||

Report an error

राखेसी म्हणती लक्षुमी । दुसरी भरदोरी लक्षुमी । तिसरी नाममात्र लक्षुमी । तैसी माया ॥ ८ ॥

rākhesī mhaṇatī lakṣumī | dusarī bharadorī lakṣumī | tisarī nāmamātra lakṣumī | taisī māyā || 8 ||

Report an error

मुळीं बाळविधवा नारी । तिचें नांव जन्मसावित्री । कुबेर हिंडे घरोघरी । तैसी माया ॥ ९ ॥

mul̤īṃ bāl̤avidhavā nārī | ticeṃ nāṃva janmasāvitrī | kubera hiṃḍe gharogharī | taisī māyā || 9 ||

Report an error

दशावतारांतील कृष्णा । उपजे जीर्ण वस्त्रांची तृष्णा । नदी नामें पीयुष्णा । तैसी माया ॥ १० ॥

daśāvatārāṃtīla kṛṣṇā | upaje jīrṇa vastrāṃcī tṛṣṇā | nadī nāmeṃ pīyuṣṇā | taisī māyā || 10 ||

Report an error

बहुरूपांतील रामदेवराव । ग्रामस्तांपुढे दाखवी हावभाव । कां माहांराज म्हणोनि लाघव । तैसी माया ॥ ११ ॥

bahurūpāṃtīla rāmadevarāva | grāmastāṃpuḍhe dākhavī hāvabhāva | kāṃ māhāṃrāja mhaṇoni lāghava | taisī māyā || 11 ||

Report an error

देव्हारां असे अन्नपूर्णा । आणी गृहीं अन्नचि मिळेना । नामें सरस्वती सिकेना । शुभावळु ॥ १२ ॥

devhārāṃ ase annapūrṇā | āṇī gṛhīṃ annaci mil̤enā | nāmeṃ sarasvatī sikenā | śubhāval̤u || 12 ||

Report an error

सुण्यास व्याघ्र नाम ठेविलें । पुत्रास इंद्रनामें पाचारिलें । कुरूप परी आळविलें । सुंदरा ऐसें ॥ १३ ॥

suṇyāsa vyāghra nāma ṭhevileṃ | putrāsa iṃdranāmeṃ pācārileṃ | kurūpa parī āl̤avileṃ | suṃdarā aiseṃ || 13 ||

Report an error

मूर्ख नामें सकळकळा । राशभी नामें कोकिळा । नातरी डोळसेचा डोळा । फुटला जैसा ॥ १४ ॥

mūrkha nāmeṃ sakal̤akal̤ā | rāśabhī nāmeṃ kokil̤ā | nātarī ḍol̤asecā ḍol̤ā | phuṭalā jaisā || 14 ||

Report an error

मातांगीचें नाम तुळसी । चर्मिकीचें नाम कासी । बोलती अतिशूद्रिणीसी । भागीरथी ऐसें ॥ १५ ॥

mātāṃgīceṃ nāma tul̤asī | carmikīceṃ nāma kāsī | bolatī atiśūdriṇīsī | bhāgīrathī aiseṃ || 15 ||

Report an error

साउली आणी अंधकार । येक होतां तेथीचा विचार । उगाचि दिसे भासमात्र । तैसी माया ॥ १६ ॥

sāulī āṇī aṃdhakāra | yeka hotāṃ tethīcā vicāra | ugāci dise bhāsamātra | taisī māyā || 16 ||

Report an error

श्रवण बोटें संधी करतळ । रविरश्में दिसती इंगळ । रम्य आरक्तकल्होळ । तैसी माया ॥ १७ ॥

śravaṇa boṭeṃ saṃdhī karatal̤a | raviraśmeṃ disatī iṃgal̤a | ramya āraktakalhol̤a | taisī māyā || 17 ||

Report an error

भगवें वस्त्र देखतां मनाला । वाटे अग्नचि लागला । विवंचितां प्रत्ये आला । तैसी माया ॥ १८ ॥

bhagaveṃ vastra dekhatāṃ manālā | vāṭe agnaci lāgalā | vivaṃcitāṃ pratye ālā | taisī māyā || 18 ||

Report an error

जळीं चरणकरांगुळें । आखुड लांबें जिरकोळें । विपरीत काणें दिसती जळें । तैसी माया ॥ १९ ॥

jal̤īṃ caraṇakarāṃgul̤eṃ | ākhuḍa lāṃbeṃ jirakol̤eṃ | viparīta kāṇeṃ disatī jal̤eṃ | taisī māyā || 19 ||

Report an error

भोवंडीनें पृथ्वी कलथली । कामिणीनें पिवळी जाली । सन्यपातस्थां अनुभवली । तैसी माया ॥ २० ॥

bhovaṃḍīneṃ pṛthvī kalathalī | kāmiṇīneṃ pival̤ī jālī | sanyapātasthāṃ anubhavalī | taisī māyā || 20 ||

Report an error

कोणीयेक पदार्थविकार । उगाचि दिसे भासमात्र । अनन्याचा अन्य प्रकार । तैसी माया । इति श्रीदासबोधे गुरुशिष्यसंवादे । मायानिरूपणनाम समास दहावा ॥ । ॥ दशक चवदावा समाप्त ॥ २१ ॥

koṇīyeka padārthavikāra | ugāci dise bhāsamātra | ananyācā anya prakāra | taisī māyā | iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde | māyānirūpaṇanāma samāsa dahāvā || | || daśaka cavadāvā samāpta || 21 ||

Report an error

Illustration: Verse & Place (Project-owned).