Skip to content

विष्णुपर्व · अध्यायः ४५

Pañcacatvāriṃśo'dhyāyaḥ

A chapter of the Harivamsha.

19 versesSanskrit with transliteration

The child Krishna among the cowherds of Vraja.

पञ्चचत्वारिंशोऽध्यायः । वैशम्पायन उवाच । तौ तु स्वल्पेन कालेन दमघोषेण संगतौ । अथाध्वविधिना तौ तु पञ्चरात्रोषितौ पथि ॥ १ ॥

pañcacatvāriṃśo'dhyāyaḥ | vaiśampāyana uvāca | tau tu svalpena kālena damaghoṣeṇa saṃgatau | athādhvavidhinā tau tu pañcarātroṣitau pathi || 1 ||

Report an error

दमघोषेण संगम्य एकरात्रोषिताविव । जग्मतुः सहितौ वीरौ मुदा परमया युतौ । नगरीं मथुरां प्राप्तौ वसुदेवसुतावुभौ ॥ २ ॥

damaghoṣeṇa saṃgamya ekarātroṣitāviva | jagmatuḥ sahitau vīrau mudā paramayā yutau | nagarīṃ mathurāṃ prāptau vasudevasutāvubhau || 2 ||

Report an error

ततः प्रत्युद्गताः सर्वे यादवा यदुनन्दनौ । सबला हृष्टमनस उग्रसेनपुरोगमाः ॥ ३ ॥

tataḥ pratyudgatāḥ sarve yādavā yadunandanau | sabalā hṛṣṭamanasa ugrasenapurogamāḥ || 3 ||

Report an error

श्रेण्यः प्रकृतयश्चैव मन्त्रिणश्च यथोचिताः । सबालवृद्धा सा चैव पुरी समभिवर्तत ॥ ४ ॥

śreṇyaḥ prakṛtayaścaiva mantriṇaśca yathocitāḥ | sabālavṛddhā sā caiva purī samabhivartata || 4 ||

Report an error

नन्दितूर्याण्यवाद्यन्त स्तूयेतां पुरुषर्षभौ । रथ्यां पताकामालिन्यो भासन्ति स्म समन्ततः ॥ ५ ॥

nanditūryāṇyavādyanta stūyetāṃ puruṣarṣabhau | rathyāṃ patākāmālinyo bhāsanti sma samantataḥ || 5 ||

Report an error

हृष्टा प्रमुदिता सर्वा पुरी परमशोभिता । भ्रात्रोस्तयोरागमने यथैवेन्द्रमहे तथा ॥ ६ ॥

hṛṣṭā pramuditā sarvā purī paramaśobhitā | bhrātrostayorāgamane yathaivendramahe tathā || 6 ||

Report an error

मुदितास्तत्र गायन्ति राजमार्गेषु गायकाः । स्तवाशीर्बहुला गाथा यादवानां प्रियंकराः ॥ ७ ॥

muditāstatra gāyanti rājamārgeṣu gāyakāḥ | stavāśīrbahulā gāthā yādavānāṃ priyaṃkarāḥ || 7 ||

Report an error

गोविन्दरामौ सम्प्राप्तौ भ्रातरौ लोकविश्रुतौ । स्वे पुरे निर्भयाः सर्वे क्रीडध्वं यादवाः सुखम् ॥ ८ ॥

govindarāmau samprāptau bhrātarau lokaviśrutau | sve pure nirbhayāḥ sarve krīḍadhvaṃ yādavāḥ sukham || 8 ||

Report an error

न तत्र कश्चिद् दीनो वा मलिनो वा विचेतनः । मथुरायामभूत् कश्चिद् रामकृष्णसमागमे ॥ ९ ॥

na tatra kaścid dīno vā malino vā vicetanaḥ | mathurāyāmabhūt kaścid rāmakṛṣṇasamāgame || 9 ||

Report an error

वयांसि साधुवाक्यानि प्रहृष्टा गोहयद्विपाः । नरनारीगणाश्चैव भेजिरे मानसं सुखम् ॥ १० ॥

vayāṃsi sādhuvākyāni prahṛṣṭā gohayadvipāḥ | naranārīgaṇāścaiva bhejire mānasaṃ sukham || 10 ||

Report an error

शिवाश्च प्रववुर्वाता विरजस्का दिशो दश । दैवतान्यपि सर्वाणि हृष्यन्त्यायतनेष्वथ ॥ ११ ॥

śivāśca pravavurvātā virajaskā diśo daśa | daivatānyapi sarvāṇi hṛṣyantyāyataneṣvatha || 11 ||

Report an error

यानि लिङ्गानि लोकस्य वृत्तानीह कृते युगे । तानि सर्वाण्यदृश्यन्त तयोरागमने तदा ॥ १२ ॥

yāni liṅgāni lokasya vṛttānīha kṛte yuge | tāni sarvāṇyadṛśyanta tayorāgamane tadā || 12 ||

Report an error

ततः काले शिवे पुण्ये स्यन्दनेनारिमर्दनौ । हरियुक्तेन तौ वीरौ प्रविष्टौ मथुरां पुरीम् ॥ १३ ॥

tataḥ kāle śive puṇye syandanenārimardanau | hariyuktena tau vīrau praviṣṭau mathurāṃ purīm || 13 ||

Report an error

प्रविशन्तं पुरीं रम्यां गोविन्दं राममेव च । अनुजग्मुर्यदुगणाः शक्रं देवगणा इव ॥ १४ ॥

praviśantaṃ purīṃ ramyāṃ govindaṃ rāmameva ca | anujagmuryadugaṇāḥ śakraṃ devagaṇā iva || 14 ||

Report an error

वसुदेवस्य भवनं पितुस्तौ यदुनन्दनौ । प्रविष्टौ हृष्टवदनौ चन्द्रादित्याविवाचलम् ॥ १५ ॥

vasudevasya bhavanaṃ pitustau yadunandanau | praviṣṭau hṛṣṭavadanau candrādityāvivācalam || 15 ||

Report an error

तत्रायुधानि संन्यस्य गृहे स्वे स्वैरचारिणौ । मुमुदाते यदुवरौ वसुदेवसुतावुभौ ॥ १६ ॥

tatrāyudhāni saṃnyasya gṛhe sve svairacāriṇau | mumudāte yaduvarau vasudevasutāvubhau || 16 ||

Report an error

ततस्तु वसुदेवस्य पादौ समभिपीड्य च । तत्रोग्रसेनं राजानमन्यांश्च यदुपुङ्गवान् ॥ १७ ॥

tatastu vasudevasya pādau samabhipīḍya ca | tatrograsenaṃ rājānamanyāṃśca yadupuṅgavān || 17 ||

Report an error

यथान्यायं पूजयित्वा तौ सर्वैश्चाभिनन्दितौ । जग्मतुर्हृष्टमनसौ मातुरेव निवेशनम् ॥ १८ ॥

yathānyāyaṃ pūjayitvā tau sarvaiścābhinanditau | jagmaturhṛṣṭamanasau mātureva niveśanam || 18 ||

Report an error

एवं तावेकनिर्माणौ मथुरायां शुभाननौ । उग्रसेनानुगौ भूत्वा कंचित्कालं मुमोदतुः ॥ १९ ॥

evaṃ tāvekanirmāṇau mathurāyāṃ śubhānanau | ugrasenānugau bhūtvā kaṃcitkālaṃ mumodatuḥ || 19 ||

Report an error

Illustration: Verse & Place (Project-owned).