विष्णुपर्व · अध्यायः ४९
Ekonapañcāśattamo'dhyāyaḥ
॥
A chapter of the Harivamsha.
67 verses·Sanskrit with transliteration
एकोनपञ्चाशत्तमोऽध्यायः ।
वैशम्पायन उवाच ।
इत्येवमुक्ते वचने सुनीथेन महात्मना ।
करूषाधिपतिर्वीरो दन्तवक्त्रोऽभ्यभाषत ॥ १ ॥
ekonapañcāśattamo'dhyāyaḥ |
vaiśampāyana uvāca |
ityevamukte vacane sunīthena mahātmanā |
karūṣādhipatirvīro dantavaktro'bhyabhāṣata || 1 ||
दन्तवक्त्र उवाच ।
यदुक्तं मागधेनात्र सुनीथेन नराधिपाः ।
युक्तपूर्वमहं मन्ये यदस्माकं वचो हितम् ॥ २ ॥
dantavaktra uvāca |
yaduktaṃ māgadhenātra sunīthena narādhipāḥ |
yuktapūrvamahaṃ manye yadasmākaṃ vaco hitam || 2 ||
न च विद्वेषणेनाहं न चाहंकारवादिना ।
न चात्मविजिगीषुत्वाद् दूषयामि वचोऽमृतम् ॥ ३ ॥
na ca vidveṣaṇenāhaṃ na cāhaṃkāravādinā |
na cātmavijigīṣutvād dūṣayāmi vaco'mṛtam || 3 ||
वाक्यार्णवं महागाधं नीतिशास्त्रार्थबृंहितम् ।
क एष निखिलं वक्तुं शक्तो वै राजसंसदि ॥ ४ ॥
vākyārṇavaṃ mahāgādhaṃ nītiśāstrārthabṛṃhitam |
ka eṣa nikhilaṃ vaktuṃ śakto vai rājasaṃsadi || 4 ||
किं त्वनुस्मरणार्थेऽहं यद् ब्रवीमि शृणुष्व मे ।
आगतो वासुदेवेति किमाश्चर्यं नराधिपाः ॥ ५ ॥
kiṃ tvanusmaraṇārthe'haṃ yad bravīmi śṛṇuṣva me |
āgato vāsudeveti kimāścaryaṃ narādhipāḥ || 5 ||
यथाऽऽगता वयं सर्वे कृष्णोऽपीह तथाऽऽगतः ।
किमत्र दोषो गौण्यो वा कन्याहेतोः समागताः ॥ ६ ॥
yathā''gatā vayaṃ sarve kṛṣṇo'pīha tathā''gataḥ |
kimatra doṣo gauṇyo vā kanyāhetoḥ samāgatāḥ || 6 ||
यदस्माभिः समेत्यैक्यात् कृतं गोमन्तरोधनम् ।
तत्र युद्धकृतं दोषं कथं वै वक्तुमर्हथ ॥ ७ ॥
yadasmābhiḥ sametyaikyāt kṛtaṃ gomantarodhanam |
tatra yuddhakṛtaṃ doṣaṃ kathaṃ vai vaktumarhatha || 7 ||
वनवासे स्थितौ वीरौ कंसव्यामोहद्वेतुना ।
देवर्षिवचनाद् राजन् वृन्दावनतटे स्थितौ ॥ ८ ॥
vanavāse sthitau vīrau kaṃsavyāmohadvetunā |
devarṣivacanād rājan vṛndāvanataṭe sthitau || 8 ||
तावाहूय वधार्थेन उभौ रामजनार्दनौ ।
नागेनोद्दीपितौ वीरौ हत्वा नागं विवेशतुः ॥ ९ ॥
tāvāhūya vadhārthena ubhau rāmajanārdanau |
nāgenoddīpitau vīrau hatvā nāgaṃ viveśatuḥ || 9 ||
ततः स्ववीर्यमाश्रित्य निहतो रङ्गसागरे ।
गतासुरिव चासीनो मथुरेशः सहानुगः ॥ १० ॥
tataḥ svavīryamāśritya nihato raṅgasāgare |
gatāsuriva cāsīno mathureśaḥ sahānugaḥ || 10 ||
किमत्र विहितो दोषो येनास्माभिर्वयेऽधिकैः ।
उपरोधपरा राजन् वयं सर्वे समागताः ॥ ११ ॥
kimatra vihito doṣo yenāsmābhirvaye'dhikaiḥ |
uparodhaparā rājan vayaṃ sarve samāgatāḥ || 11 ||
सेनातिबलमालोक्य वित्रस्तौ रामकेशवौ ।
पुरं बलं समुत्सृज्य गोमन्ते च गतावुभौ ॥ १२ ॥
senātibalamālokya vitrastau rāmakeśavau |
puraṃ balaṃ samutsṛjya gomante ca gatāvubhau || 12 ||
तत्रापि गतमस्माभिर्हन्तुं समरयोधिभिः ।
अप्राप्तयौवनाभ्यां च पदातिभ्यां रणाजिरे ॥ १३ ॥
tatrāpi gatamasmābhirhantuṃ samarayodhibhiḥ |
aprāptayauvanābhyāṃ ca padātibhyāṃ raṇājire || 13 ||
रथाश्वनरनागेन नास्माभिर्विग्रहः कृतः ।
कृत्वोपरोधं शैलस्य क्षत्रधर्मेण दीपितः ॥ १४ ॥
rathāśvanaranāgena nāsmābhirvigrahaḥ kṛtaḥ |
kṛtvoparodhaṃ śailasya kṣatradharmeṇa dīpitaḥ || 14 ||
दावाग्निमुखमाविश्य दुर्विनीततपस्विनौ ।
विनीत इति मन्यामः सर्वे क्षत्रियपुङ्गवाः ।
प्रतियुद्धे कृते त्वेवं दूषयाम जनार्दनम् ॥ १५ ॥
dāvāgnimukhamāviśya durvinītatapasvinau |
vinīta iti manyāmaḥ sarve kṣatriyapuṅgavāḥ |
pratiyuddhe kṛte tvevaṃ dūṣayāma janārdanam || 15 ||
यत्र यत्र प्रयास्यामो वयं तत्र भवेत् कलिः ।
प्रीत्यर्थं प्रयतिष्यामः कृष्णेन सह भूमिपाः ॥ १६ ॥
yatra yatra prayāsyāmo vayaṃ tatra bhavet kaliḥ |
prītyarthaṃ prayatiṣyāmaḥ kṛṣṇena saha bhūmipāḥ || 16 ||
इदं कुण्डिनपुरं कृष्णो नागतः कलिहेतुना ।
कन्यानिमित्तागमने कस्य युद्धं प्रयच्छति ॥ १७ ॥
idaṃ kuṇḍinapuraṃ kṛṣṇo nāgataḥ kalihetunā |
kanyānimittāgamane kasya yuddhaṃ prayacchati || 17 ||
मर्त्येऽस्मिन् पुरुषेन्द्रोऽसौ न कश्चित् प्राकृतो नरः ।
देवलोकेषु देवेषु प्रवरः पुरुषोत्तमः ॥ १८ ॥
martye'smin puruṣendro'sau na kaścit prākṛto naraḥ |
devalokeṣu deveṣu pravaraḥ puruṣottamaḥ || 18 ||
देवानामपि कर्तासौ लोकानां च विशेषतः ।
न चैव बालिशा बुद्धिर्न चेर्ष्या नापि मत्सरः ॥ १९ ॥
devānāmapi kartāsau lokānāṃ ca viśeṣataḥ |
na caiva bāliśā buddhirna cerṣyā nāpi matsaraḥ || 19 ||
न स्तब्धो न कृशो नार्तः प्रणतार्तिहरः सदा ।
एष विष्णुः प्रभुर्देवो देवानामपि दैवतम् ॥ २० ॥
na stabdho na kṛśo nārtaḥ praṇatārtiharaḥ sadā |
eṣa viṣṇuḥ prabhurdevo devānāmapi daivatam || 20 ||
आगतो गरुडेनेहच्छद्मप्राकाश्यहेतुना ।
नानास्त्रसहितो याति कृष्णः शत्रुविनाशने ॥ २१ ॥
āgato garuḍenehacchadmaprākāśyahetunā |
nānāstrasahito yāti kṛṣṇaḥ śatruvināśane || 21 ||
इमां यात्रां विजानीध्वं प्रीत्यर्थं ह्यागतो हरिः ।
सहितो यादवेन्द्रैश्च भोजवृष्ण्यन्धकैरिह ॥ २२ ॥
imāṃ yātrāṃ vijānīdhvaṃ prītyarthaṃ hyāgato hariḥ |
sahito yādavendraiśca bhojavṛṣṇyandhakairiha || 22 ||
अर्घ्यमाचमनं दत्त्वा आतिथ्यं च नराधिपाः ।
करिष्यामो वयं सर्वे केशवाय महात्मने ॥ २३ ॥
arghyamācamanaṃ dattvā ātithyaṃ ca narādhipāḥ |
kariṣyāmo vayaṃ sarve keśavāya mahātmane || 23 ||
एवं संधानतः कृत्वा कृष्णेन सहिता वयम् ।
वसामो विगतोद्वेगा निर्भया विगतज्वराः ॥ २४ ॥
evaṃ saṃdhānataḥ kṛtvā kṛṣṇena sahitā vayam |
vasāmo vigatodvegā nirbhayā vigatajvarāḥ || 24 ||
तस्य तद वचनं श्रुत्वा दन्तवक्त्रस्य धीमतः ।
शाल्वः प्रवदतां श्रेष्ठस्तानुवाच नराधिपान् ॥ २५ ॥
tasya tada vacanaṃ śrutvā dantavaktrasya dhīmataḥ |
śālvaḥ pravadatāṃ śreṣṭhastānuvāca narādhipān || 25 ||
शाल्व उवाच ।
किं भयेनास्य नः सर्वे न्यस्तशस्त्रा भवामहे ।
संधानकरणाद्धेतोः कृष्णस्य भयकम्पिताः ॥ २६ ॥
śālva uvāca |
kiṃ bhayenāsya naḥ sarve nyastaśastrā bhavāmahe |
saṃdhānakaraṇāddhetoḥ kṛṣṇasya bhayakampitāḥ || 26 ||
परस्तवेन किं कार्यं विनिन्द्य बलमात्मनः ।
नैष धर्मो नरेन्द्राणां क्षात्रे धर्मे च तिष्ठताम् ॥ २७ ॥
parastavena kiṃ kāryaṃ vinindya balamātmanaḥ |
naiṣa dharmo narendrāṇāṃ kṣātre dharme ca tiṣṭhatām || 27 ||
महत्सु राजवंशेषु सम्भूताः कुलवर्द्धनाः ।
तेषां कापुरुषा बुद्धिः कथं भवितुमर्हति ॥ २८ ॥
mahatsu rājavaṃśeṣu sambhūtāḥ kulavarddhanāḥ |
teṣāṃ kāpuruṣā buddhiḥ kathaṃ bhavitumarhati || 28 ||
अहं जानामि वै कृष्णमादिदेवं सनातनम् ।
प्रभुं सर्वामरेन्द्राणां नारायणपरायणम् ॥ २९ ॥
ahaṃ jānāmi vai kṛṣṇamādidevaṃ sanātanam |
prabhuṃ sarvāmarendrāṇāṃ nārāyaṇaparāyaṇam || 29 ||
वैकुण्ठमजयं लोके चराचरगुरुं हरिम् ।
सम्भूतं देवकीगर्भे विष्णुं लोकनमस्कृतम् ॥ ३० ॥
vaikuṇṭhamajayaṃ loke carācaraguruṃ harim |
sambhūtaṃ devakīgarbhe viṣṇuṃ lokanamaskṛtam || 30 ||
कंसराजवधार्थाय भारावतरणाय च ।
अस्माकं च विनाशाय लोकसंरक्षणाय च ॥ ३१ ॥
kaṃsarājavadhārthāya bhārāvataraṇāya ca |
asmākaṃ ca vināśāya lokasaṃrakṣaṇāya ca || 31 ||
अंशावतरणे कृत्स्नं जाने विष्णोर्विचेष्टितम् ।
संग्राममतुलं कृत्वा विष्णुना सह भूमिपाः ॥ ३२ ॥
aṃśāvataraṇe kṛtsnaṃ jāne viṣṇorviceṣṭitam |
saṃgrāmamatulaṃ kṛtvā viṣṇunā saha bhūmipāḥ || 32 ||
चक्रानलविनिर्दग्धा यास्यामो यमसादनम् ।
तत्त्वं जानामि राजेन्द्राः कालेनायुःक्षयो भवेत् ॥ ३३ ॥
cakrānalavinirdagdhā yāsyāmo yamasādanam |
tattvaṃ jānāmi rājendrāḥ kālenāyuḥkṣayo bhavet || 33 ||
नाकाले म्रियते कश्चित् प्राप्ते काले न जीवति ।
एवं विनिश्चयं कृत्वा न कुर्यात्कस्यचिद्भयम् ॥ ३४ ॥
nākāle mriyate kaścit prāpte kāle na jīvati |
evaṃ viniścayaṃ kṛtvā na kuryātkasyacidbhayam || 34 ||
स एव भगवान् विष्णुरालोक्य तपसः क्षयम् ।
निहन्ता दितिजेन्द्राणां यथाकालेन योगवित् ॥ ३५ ॥
sa eva bhagavān viṣṇurālokya tapasaḥ kṣayam |
nihantā ditijendrāṇāṃ yathākālena yogavit || 35 ||
बलिं वैरोचनिं चैवं बद्ध्वावध्यं महाबलम् ।
कृतवान् देवदेवेशः पातालतलवासिनम् ॥ ३६ ॥
baliṃ vairocaniṃ caivaṃ baddhvāvadhyaṃ mahābalam |
kṛtavān devadeveśaḥ pātālatalavāsinam || 36 ||
एवमादीनि वै विष्णोश्चेष्टानि च नराधिपाः ।
तस्मादयुक्तं भवतां विग्रहार्थं विचारणम् ॥ ३७ ॥
evamādīni vai viṣṇośceṣṭāni ca narādhipāḥ |
tasmādayuktaṃ bhavatāṃ vigrahārthaṃ vicāraṇam || 37 ||
न च संग्रामहेतोर्हि कृष्णस्यागमनं त्विह ।
यस्य वा कस्य वा कन्या वरयिष्यति तस्य सा ।
किमत्र विग्रहो राज्ञां प्रीतिर्भवतु वै ध्रुवम् ॥ ३८ ॥
na ca saṃgrāmahetorhi kṛṣṇasyāgamanaṃ tviha |
yasya vā kasya vā kanyā varayiṣyati tasya sā |
kimatra vigraho rājñāṃ prītirbhavatu vai dhruvam || 38 ||
वैशम्पायन उवाच ।
एवं कथयमानानां नृपाणां बुद्धिशालिनाम् ।
न किंचिदब्रवीद् राजा भीष्मकः पुत्रकारणात् ॥ ३९ ॥
vaiśampāyana uvāca |
evaṃ kathayamānānāṃ nṛpāṇāṃ buddhiśālinām |
na kiṃcidabravīd rājā bhīṣmakaḥ putrakāraṇāt || 39 ||
महावीर्यमदोत्सिक्तं भार्गवास्त्राभिरक्षितम् ।
रणप्रचण्डातिरथं विचिन्त्य मनसा सुतम् ॥ ४० ॥
mahāvīryamadotsiktaṃ bhārgavāstrābhirakṣitam |
raṇapracaṇḍātirathaṃ vicintya manasā sutam || 40 ||
भीष्मक उवाच ।
कृष्णं न सहते नित्यं पुत्रो मे बलदर्पितः ।. ।
नित्याभिमानी च रणे न बिभेति च कस्यचित् ॥ ४१ ॥
bhīṣmaka uvāca |
kṛṣṇaṃ na sahate nityaṃ putro me baladarpitaḥ |. |
nityābhimānī ca raṇe na bibheti ca kasyacit || 41 ||
कृष्णस्य भुजवीर्येण ह्रियते नात्र संशयः ।
भविष्यति ततो युद्धं महापुरुषविग्रहम् ॥ ४२ ॥
kṛṣṇasya bhujavīryeṇa hriyate nātra saṃśayaḥ |
bhaviṣyati tato yuddhaṃ mahāpuruṣavigraham || 42 ||
द्वेषी चैवाभिमानी च कुतो जीवति मे सुतः ।
जीवितं नात्र पश्यामि मम पुत्रस्य केशवात् ॥ ४३ ॥
dveṣī caivābhimānī ca kuto jīvati me sutaḥ |
jīvitaṃ nātra paśyāmi mama putrasya keśavāt || 43 ||
कन्याहेतोः सुतं ज्येष्ठं पितॄणां नन्दिवर्द्धनम् ।
कारयिष्ये कथं युद्धं पुत्रेण सह केशवम् ॥ ४४ ॥
kanyāhetoḥ sutaṃ jyeṣṭhaṃ pitṝṇāṃ nandivarddhanam |
kārayiṣye kathaṃ yuddhaṃ putreṇa saha keśavam || 44 ||
न च नारायणं देवं वरमिच्छति रुक्मवान् ।
मूढभावो मदोन्मत्तः संग्रामेष्वनिवर्तकः ।
नियतं भस्मसाद् याति तूलराशिर्यथानलात् ॥ ४५ ॥
na ca nārāyaṇaṃ devaṃ varamicchati rukmavān |
mūḍhabhāvo madonmattaḥ saṃgrāmeṣvanivartakaḥ |
niyataṃ bhasmasād yāti tūlarāśiryathānalāt || 45 ||
करवीरेश्वरः शूरः शृगालश्चित्रयोधिना ।
क्षणेन भस्मसान्नीतः केशवेन बलीयसा ॥ ४६ ॥
karavīreśvaraḥ śūraḥ śṛgālaścitrayodhinā |
kṣaṇena bhasmasānnītaḥ keśavena balīyasā || 46 ||
वृन्दावनेऽवसच्छ्रीमान् केशवो बलिनां वरः ।
उद्धृत्यैकेन हस्तेन सप्ताहं धृतवान् गिरिम् ॥ ४७ ॥
vṛndāvane'vasacchrīmān keśavo balināṃ varaḥ |
uddhṛtyaikena hastena saptāhaṃ dhṛtavān girim || 47 ||
दुष्करं कर्म संस्मृत्य मनः सीदति मे भृशम् ॥ ४८ ॥
duṣkaraṃ karma saṃsmṛtya manaḥ sīdati me bhṛśam || 48 ||
नगेन्द्रे सहसाऽऽगम्य दैवतैः सह वृत्रहा ।
अभिषिच्याब्रवीत् कृष्णमुपेन्द्रेति शचीपतिः ॥ ४९ ॥
nagendre sahasā''gamya daivataiḥ saha vṛtrahā |
abhiṣicyābravīt kṛṣṇamupendreti śacīpatiḥ || 49 ||
यथा वै दमितो नागः कालियो यमुनाह्रदे ।
विषाग्निज्वलितो घोरः कालान्तकसमप्रभः ॥ ५० ॥
yathā vai damito nāgaḥ kāliyo yamunāhrade |
viṣāgnijvalito ghoraḥ kālāntakasamaprabhaḥ || 50 ||
केशी चापि महावीर्यो दानवो हयविग्रहः ।
निहतो वासुदेवेन देवैरपि दुरासदः ॥ ५१ ॥
keśī cāpi mahāvīryo dānavo hayavigrahaḥ |
nihato vāsudevena devairapi durāsadaḥ || 51 ||
सान्दीपनिसुतश्चैव चिरनष्टो हि सागरे ।
दैत्यं पञ्चजनं हत्वा आनीतो यममन्दिरात् ॥ ५२ ॥
sāndīpanisutaścaiva ciranaṣṭo hi sāgare |
daityaṃ pañcajanaṃ hatvā ānīto yamamandirāt || 52 ||
गोमन्ते सुमहद् युद्धे बहुभिर्वेष्टितावुभौ ।
कृत्वा वित्रासजननं नागाश्वरथसंक्षयम् ॥ ५३ ॥
gomante sumahad yuddhe bahubhirveṣṭitāvubhau |
kṛtvā vitrāsajananaṃ nāgāśvarathasaṃkṣayam || 53 ||
गजेन गजवृन्दानि रथेन रथयोधिनः ।
सादिनश्चाश्वयोधेन नरेण च पदातिनः ।
जघ्नतुस्तौ महावीर्यौ वसुदेवसुतावुभौ ॥ ५४ ॥
gajena gajavṛndāni rathena rathayodhinaḥ |
sādinaścāśvayodhena nareṇa ca padātinaḥ |
jaghnatustau mahāvīryau vasudevasutāvubhau || 54 ||
न देवासुरगन्धर्वा न यक्षोरगराक्षसाः ।
न नागा न च दैत्येन्द्रा न पिशाचा न गुह्यकाः ॥ ५५ ॥
na devāsuragandharvā na yakṣoragarākṣasāḥ |
na nāgā na ca daityendrā na piśācā na guhyakāḥ || 55 ||
कृतवन्तस्तथा घोरं गजाश्वरथसंक्षयम् ।
तमनुस्मृत्य संग्रामं भृशं सदिति मे मनः ॥ ५६ ॥
kṛtavantastathā ghoraṃ gajāśvarathasaṃkṣayam |
tamanusmṛtya saṃgrāmaṃ bhṛśaṃ saditi me manaḥ || 56 ||
न मया श्रुतपूर्वो वा दृष्टपूर्वः कुतोऽपि वा ।
तादृशो भुवि मर्त्योऽन्यो वासुदेवात्सुरोत्तमात् ॥ ५७ ॥
na mayā śrutapūrvo vā dṛṣṭapūrvaḥ kuto'pi vā |
tādṛśo bhuvi martyo'nyo vāsudevātsurottamāt || 57 ||
सम्यगाह महाबाहुर्दन्तवक्त्रो महीपतिः ।
सान्त्वयित्वा महावीर्यं संविधास्याम यत्क्षमम् ॥ ५८ ॥
samyagāha mahābāhurdantavaktro mahīpatiḥ |
sāntvayitvā mahāvīryaṃ saṃvidhāsyāma yatkṣamam || 58 ||
वैशम्पायन उवाच ।
इति संचिन्त्य मनसा बलाबलविनिश्चयम् ।
गमनाय मतिं चक्रे प्रसादयितुमच्युतम् ॥ ५९ ॥
vaiśampāyana uvāca |
iti saṃcintya manasā balābalaviniścayam |
gamanāya matiṃ cakre prasādayitumacyutam || 59 ||
चिन्तयानो नरेन्द्रस्तु बहुभिर्नयशालिभिः ।
सूतमागधबन्दिभ्यो बोधितः स्तुतिमङ्गलैः ॥ ६० ॥
cintayāno narendrastu bahubhirnayaśālibhiḥ |
sūtamāgadhabandibhyo bodhitaḥ stutimaṅgalaiḥ || 60 ||
प्रभातायां रजन्यां तु कृतपूर्वाह्णिकक्रियाः ।
उपविष्टा नृपाः सर्वे स्वेषु विश्रामवेश्मसु ॥ ६१ ॥
prabhātāyāṃ rajanyāṃ tu kṛtapūrvāhṇikakriyāḥ |
upaviṣṭā nṛpāḥ sarve sveṣu viśrāmaveśmasu || 61 ||
ये विसृष्टास्तु राजानो विदर्भायां नराधिपैः ।
तैरागम्य स्वभूपेषु रहो गत्वा निवेदितम् ॥ ६२ ॥
ye visṛṣṭāstu rājāno vidarbhāyāṃ narādhipaiḥ |
tairāgamya svabhūpeṣu raho gatvā niveditam || 62 ||
श्रुत्वा कृष्णाभिषेकं तु केचिद् धृष्टा नराधिपाः ।
केचिद् दीनतरा भीता उदासीनास्तथा परे ॥ ६३ ॥
śrutvā kṛṣṇābhiṣekaṃ tu kecid dhṛṣṭā narādhipāḥ |
kecid dīnatarā bhītā udāsīnāstathā pare || 63 ||
त्रिधा प्रभिन्ना सा सेना नरनागाश्वमालिनी ।
महार्णव इव क्षुब्धा अभिषेकेण चालिता ॥ ६४ ॥
tridhā prabhinnā sā senā naranāgāśvamālinī |
mahārṇava iva kṣubdhā abhiṣekeṇa cālitā || 64 ||
नृपाणां भेदमालोक्य भीष्मको राजसत्तमः ।
व्यतिक्रममचिन्त्यं च कृतं नृपतिना स्वयम् ॥ ६५ ॥
nṛpāṇāṃ bhedamālokya bhīṣmako rājasattamaḥ |
vyatikramamacintyaṃ ca kṛtaṃ nṛpatinā svayam || 65 ||
विचिन्त्य मनसा राजा दह्यमानेन चेतसा ।
जगाम नरदेवानां समाजे प्रतिबोधितुम् ॥ ६६ ॥
vicintya manasā rājā dahyamānena cetasā |
jagāma naradevānāṃ samāje pratibodhitum || 66 ||
एतस्मिन्नन्तरे दूताः सम्प्राप्ताः क्रथकैशिकौ ।
लेखमुद्धृत्य शिरसा विविशुस्ते नृपार्णवम् ॥ ६७ ॥
etasminnantare dūtāḥ samprāptāḥ krathakaiśikau |
lekhamuddhṛtya śirasā viviśuste nṛpārṇavam || 67 ||
Keys: ← → turn the page, J K step through the verses.
Illustration: Verse & Place (Project-owned).