Skip to content

भविष्यपर्व · अध्यायः ४३

Tricatvāriṃśo'dhyāyaḥ

A chapter of the Harivamsha.

17 versesSanskrit with transliteration

The child Krishna among the cowherds of Vraja.

त्रिचत्वारिंशोऽध्यायः । वैशम्पायन उवाच । ततो दृष्ट्वा महाबाहुं कालचक्रमिवागतम् । नारसिंहवपुश्छन्नं भस्माच्छन्नमिवानलम् ॥ १ ॥

tricatvāriṃśo'dhyāyaḥ | vaiśampāyana uvāca | tato dṛṣṭvā mahābāhuṃ kālacakramivāgatam | nārasiṃhavapuśchannaṃ bhasmācchannamivānalam || 1 ||

Report an error

विकुञ्चितसटं तस्य नारसिंहस्य भारत । रूपौदार्यं वभौ तत्र सहस्रशशिसंनिभम् ॥ २ ॥

vikuñcitasaṭaṃ tasya nārasiṃhasya bhārata | rūpaudāryaṃ vabhau tatra sahasraśaśisaṃnibham || 2 ||

Report an error

अहो रूपमिदं चित्रं शङ्खकुन्देन्दुसंनिभम् । अब्रुवन् दानवाः सर्वे हिरण्यकशिपुश्च सः ॥ ३ ॥

aho rūpamidaṃ citraṃ śaṅkhakundendusaṃnibham | abruvan dānavāḥ sarve hiraṇyakaśipuśca saḥ || 3 ||

Report an error

एवं हि ब्रुवतां तेषां निर्दग्धानां महात्मनाम् । नारसिंहेन चक्षुर्भ्यां चोदिताः कालधर्मणा ॥ ४ ॥

evaṃ hi bruvatāṃ teṣāṃ nirdagdhānāṃ mahātmanām | nārasiṃhena cakṣurbhyāṃ coditāḥ kāladharmaṇā || 4 ||

Report an error

हिरण्यकशिपोः पुत्रः प्रह्रादो नाम वीर्यवान् । दिव्येन चक्षुषा सिंहमपश्यद् देवमागतम् ॥ ५ ॥

hiraṇyakaśipoḥ putraḥ prahrādo nāma vīryavān | divyena cakṣuṣā siṃhamapaśyad devamāgatam || 5 ||

Report an error

तं दृष्ट्वा रुक्मशैलाभमपूर्वां तनुमास्थितम् । विस्मिता दानवाः सर्वे हिरण्यकशिपुश्च सः ॥ ६ ॥

taṃ dṛṣṭvā rukmaśailābhamapūrvāṃ tanumāsthitam | vismitā dānavāḥ sarve hiraṇyakaśipuśca saḥ || 6 ||

Report an error

प्रह्लाद उवाच । महाराज महाबाहो दैत्यानामादिसम्भव । न श्रुतं नैव दृष्टं च नारसिंहमिदं वपुः ॥ ७ ॥

prahlāda uvāca | mahārāja mahābāho daityānāmādisambhava | na śrutaṃ naiva dṛṣṭaṃ ca nārasiṃhamidaṃ vapuḥ || 7 ||

Report an error

अव्यक्तप्रभवं दिव्यं किमिदं रूपमद्भुतम् । दैत्यान्तकरणं घोरं शंसन्तीव मनांसि नः ॥ ८ ॥

avyaktaprabhavaṃ divyaṃ kimidaṃ rūpamadbhutam | daityāntakaraṇaṃ ghoraṃ śaṃsantīva manāṃsi naḥ || 8 ||

Report an error

अस्य देवाः शरीरस्थाः सागरा सरितस्तथा । हिमवान् पारियात्रश्च ये चान्ये कुलपर्वताः ॥ ९ ॥

asya devāḥ śarīrasthāḥ sāgarā saritastathā | himavān pāriyātraśca ye cānye kulaparvatāḥ || 9 ||

Report an error

चन्द्रमाः सह नक्षत्रैरादित्याश्चाश्विनौ तथा । धनदो वरुणश्चैव यमः शक्रः शचीपतिः ॥ १० ॥

candramāḥ saha nakṣatrairādityāścāśvinau tathā | dhanado varuṇaścaiva yamaḥ śakraḥ śacīpatiḥ || 10 ||

Report an error

मरुतो देवगन्धर्वा मुनयश्च तपोधनाः । नागा यक्षाः पिशाचाश्च राक्षसा भीमविक्रमाः ॥ ११ ॥

maruto devagandharvā munayaśca tapodhanāḥ | nāgā yakṣāḥ piśācāśca rākṣasā bhīmavikramāḥ || 11 ||

Report an error

ब्रह्मदेवः पशुपतिर्ललाटस्था विभान्ति वै । स्थावराणि च भूतानि जङ्गमानि तथैव च ॥ १२ ॥

brahmadevaḥ paśupatirlalāṭasthā vibhānti vai | sthāvarāṇi ca bhūtāni jaṅgamāni tathaiva ca || 12 ||

Report an error

भवांश्च सहितोऽस्माभिः सर्वैर्दैत्यगणैर्वृतः । विमानशतसंकीर्णा तथाभ्यन्तरजा सभा ॥ १३ ॥

bhavāṃśca sahito'smābhiḥ sarvairdaityagaṇairvṛtaḥ | vimānaśatasaṃkīrṇā tathābhyantarajā sabhā || 13 ||

Report an error

सर्वं त्रिभुवनं राजँल्लोकधर्मश्च शाश्वतः । दृश्यते नारसिंहेऽस्मिन् यथेन्दौ विमले जगत् ॥ १४ ॥

sarvaṃ tribhuvanaṃ rāja~llokadharmaśca śāśvataḥ | dṛśyate nārasiṃhe'smin yathendau vimale jagat || 14 ||

Report an error

प्रजापतिश्चात्र मनुर्महात्मा । ग्रहाश्च योगाश्च मही नभश्च । उत्पातकालश्च धृतिः स्मृतिश्च । रजश्च सत्त्वं च तपो दमश्च ॥ १५ ॥

prajāpatiścātra manurmahātmā | grahāśca yogāśca mahī nabhaśca | utpātakālaśca dhṛtiḥ smṛtiśca | rajaśca sattvaṃ ca tapo damaśca || 15 ||

Report an error

सनत्कुमारश्च महानुभावो । विश्वे च देवाप्सरसश्च सर्वाः । क्रोधश्च कामश्च तथैव हर्षो । दर्पश्च मोहः पितरश्च सर्वे ॥ १६ ॥

sanatkumāraśca mahānubhāvo | viśve ca devāpsarasaśca sarvāḥ | krodhaśca kāmaśca tathaiva harṣo | darpaśca mohaḥ pitaraśca sarve || 16 ||

Report an error

इत्येवमुक्त्वा स च दैत्यराजं । हिरण्यनामानमविस्मयेन । दध्यौ च दैत्येश्वरपुत्र उग्रं । महामतिः किंचिदधोमुखः प्राक् ॥ १७ ॥

ityevamuktvā sa ca daityarājaṃ | hiraṇyanāmānamavismayena | dadhyau ca daityeśvaraputra ugraṃ | mahāmatiḥ kiṃcidadhomukhaḥ prāk || 17 ||

Report an error

Illustration: Verse & Place (Project-owned).