Skip to content

भविष्यपर्व · अध्यायः ४६

Ṣaṭcatvāriṃśo'dhyāyaḥ

A chapter of the Harivamsha.

76 versesSanskrit with transliteration

The child Krishna among the cowherds of Vraja.

षट्चत्वारिंशोऽध्यायः । वैशम्पायन उवाच । ततः सर्वासु मायासु हतासु दितिनन्दनाः । हिरण्यकशिपुं सर्वे विषण्णाः शरणं गताः ॥ १ ॥

ṣaṭcatvāriṃśo'dhyāyaḥ | vaiśampāyana uvāca | tataḥ sarvāsu māyāsu hatāsu ditinandanāḥ | hiraṇyakaśipuṃ sarve viṣaṇṇāḥ śaraṇaṃ gatāḥ || 1 ||

Report an error

ततः प्रज्वलितः क्रोधात् प्रदहन्निव तेजसा । हिरण्यकशिपुर्दैत्यश्चालयामास मेदिनीम् ॥ २ ॥

tataḥ prajvalitaḥ krodhāt pradahanniva tejasā | hiraṇyakaśipurdaityaścālayāmāsa medinīm || 2 ||

Report an error

ततः प्रक्षुभिताः सर्वे सागराः सलिलाकराः । चलिता गिरयः सर्वे सकाननवनद्रुमाः ॥ ३ ॥

tataḥ prakṣubhitāḥ sarve sāgarāḥ salilākarāḥ | calitā girayaḥ sarve sakānanavanadrumāḥ || 3 ||

Report an error

तस्मिन् क्रुद्धे तु दैत्येन्द्रे तमोभूतमभूज्जगत् । तमसा समभूच्छन्नं न प्राज्ञायत किंचन ॥ ४ ॥

tasmin kruddhe tu daityendre tamobhūtamabhūjjagat | tamasā samabhūcchannaṃ na prājñāyata kiṃcana || 4 ||

Report an error

आवहः प्रवहश्चैव विवहश्च समीरणः । परावहः संवहश्च उद्वहश्च महाबलः ॥ ५ ॥

āvahaḥ pravahaścaiva vivahaśca samīraṇaḥ | parāvahaḥ saṃvahaśca udvahaśca mahābalaḥ || 5 ||

Report an error

तथा परिवहः श्रीमान् मारुता भयशंसिनः । इत्येते क्षुभिताः सप्त मारुता गगनेचराः ॥ ६ ॥

tathā parivahaḥ śrīmān mārutā bhayaśaṃsinaḥ | ityete kṣubhitāḥ sapta mārutā gaganecarāḥ || 6 ||

Report an error

ये ग्रहाः सर्वलोकस्य क्षये प्रादुर्भवन्ति वै । ते ग्रहा गगने हृष्टा विचरन्ति यथासुखम् ॥ ७ ॥

ye grahāḥ sarvalokasya kṣaye prādurbhavanti vai | te grahā gagane hṛṣṭā vicaranti yathāsukham || 7 ||

Report an error

अयोगतश्चात्यचरद् योगं दिवि निशाकरः । सग्रहं सहनक्षत्रं प्रजज्वाल नभो नृप ॥ ८ ॥

ayogataścātyacarad yogaṃ divi niśākaraḥ | sagrahaṃ sahanakṣatraṃ prajajvāla nabho nṛpa || 8 ||

Report an error

विवर्णत्वं च भगवान् गतो दिवि दिवाकरः । कृष्णः कबन्धश्च महाँल्लक्ष्यते च नभस्तले ॥ ९ ॥

vivarṇatvaṃ ca bhagavān gato divi divākaraḥ | kṛṣṇaḥ kabandhaśca mahā~llakṣyate ca nabhastale || 9 ||

Report an error

अमुञ्चच्चासितां सूर्यो धूमवर्तिं भयावहाम् । गगनस्थश्च भगवानभीक्ष्णं परितप्यते ॥ १० ॥

amuñcaccāsitāṃ sūryo dhūmavartiṃ bhayāvahām | gaganasthaśca bhagavānabhīkṣṇaṃ paritapyate || 10 ||

Report an error

सप्तधूमनिभा घोराः सूर्या दिवि समुत्थिताः । सोमस्य गगनस्थस्य ग्रहास्तिष्ठन्ति शृङ्गगाः ॥ ११ ॥

saptadhūmanibhā ghorāḥ sūryā divi samutthitāḥ | somasya gaganasthasya grahāstiṣṭhanti śṛṅgagāḥ || 11 ||

Report an error

वामे च दक्षिणे चैव स्थितौ शुक्रबृहस्पती । शनैश्चरो लोहिताङ्गो लोहितार्कसमद्युतिः ॥ १२ ॥

vāme ca dakṣiṇe caiva sthitau śukrabṛhaspatī | śanaiścaro lohitāṅgo lohitārkasamadyutiḥ || 12 ||

Report an error

समं समभिरोहन्ति दुर्गाणि गगनेचराः । शृङ्गाणि कनकैर्घोरा युगान्तावर्तका ग्रहाः ॥ १३ ॥

samaṃ samabhirohanti durgāṇi gaganecarāḥ | śṛṅgāṇi kanakairghorā yugāntāvartakā grahāḥ || 13 ||

Report an error

चन्द्रमाः सह नक्षत्रैर्ग्रहैः सप्तभिरावृतः । चराचरविनाशार्थं रोहिणीं नाभ्यनन्दत ॥ १४ ॥

candramāḥ saha nakṣatrairgrahaiḥ saptabhirāvṛtaḥ | carācaravināśārthaṃ rohiṇīṃ nābhyanandata || 14 ||

Report an error

गृहीतो राहुणा चन्द्र उल्काभिरभिहन्यते । उल्काः प्रज्वलिताश्चन्द्रे प्रचेलुर्घोरदर्शनाः ॥ १५ ॥

gṛhīto rāhuṇā candra ulkābhirabhihanyate | ulkāḥ prajvalitāścandre pracelurghoradarśanāḥ || 15 ||

Report an error

देवानामपि यो देवः सोऽभ्यवर्षत शोणितम् । अपतन् गगनादुल्का विद्युद्रूपाः सनिःस्वनाः ॥ १६ ॥

devānāmapi yo devaḥ so'bhyavarṣata śoṇitam | apatan gaganādulkā vidyudrūpāḥ saniḥsvanāḥ || 16 ||

Report an error

अकाले पादपाः सर्वे पुष्यन्ति च फलन्ति च । लताश्च सफलाः सर्वा याः प्राहुर्दैत्यनाशनम् ॥ १७ ॥

akāle pādapāḥ sarve puṣyanti ca phalanti ca | latāśca saphalāḥ sarvā yāḥ prāhurdaityanāśanam || 17 ||

Report an error

फले फलान्यजायन्त पुष्पे पुष्पं तथैव च । उन्मीलन्ति निमीलन्ति हसन्ति च रुदन्ति च ॥ १८ ॥

phale phalānyajāyanta puṣpe puṣpaṃ tathaiva ca | unmīlanti nimīlanti hasanti ca rudanti ca || 18 ||

Report an error

विक्रोशन्ति च गम्भीरं धूमयन्ति ज्वलन्ति च । प्रतिमाः सर्वदेवानां कथयन्ति युगक्षयम् ॥ १९ ॥

vikrośanti ca gambhīraṃ dhūmayanti jvalanti ca | pratimāḥ sarvadevānāṃ kathayanti yugakṣayam || 19 ||

Report an error

आरण्यैः सह संसृष्टा ग्राम्याश्च मृगपक्षिणः । चुक्रुशुर्भैरवं तत्र मृगेन्द्रे समुपस्थिते ॥ २० ॥

āraṇyaiḥ saha saṃsṛṣṭā grāmyāśca mṛgapakṣiṇaḥ | cukruśurbhairavaṃ tatra mṛgendre samupasthite || 20 ||

Report an error

नद्यश्च प्रतिलोमा हि वहन्ति कलुषोदकाः । अपराह्णगते सूर्ये लोकानां क्षयकारके ॥ २१ ॥

nadyaśca pratilomā hi vahanti kaluṣodakāḥ | aparāhṇagate sūrye lokānāṃ kṣayakārake || 21 ||

Report an error

न प्रकाशन्ति च दिशो रक्तरेणुसमाकुलाः । वानस्पत्या न पूज्यन्ते पूजनार्हाः कथंचन ॥ २२ ॥

na prakāśanti ca diśo raktareṇusamākulāḥ | vānaspatyā na pūjyante pūjanārhāḥ kathaṃcana || 22 ||

Report an error

वायुवेगेन हन्यन्ते भिद्यन्ते प्रणुदन्ति च । तदा च सर्वभूतानां छाया न परिवर्तते ॥ २३ ॥

vāyuvegena hanyante bhidyante praṇudanti ca | tadā ca sarvabhūtānāṃ chāyā na parivartate || 23 ||

Report an error

अपराह्णगते सूर्ये लोकानां च युगक्षये । तदा हिरण्यकशिपोर्दैत्यस्योपरिवेश्मनः ॥ २४ ॥

aparāhṇagate sūrye lokānāṃ ca yugakṣaye | tadā hiraṇyakaśipordaityasyopariveśmanaḥ || 24 ||

Report an error

भाण्डागारायुधागारे निविष्टमभवन्मधु । तथैव चायुधागारे धूमराजिरदृश्यत ॥ २५ ॥

bhāṇḍāgārāyudhāgāre niviṣṭamabhavanmadhu | tathaiva cāyudhāgāre dhūmarājiradṛśyata || 25 ||

Report an error

स च दृष्ट्वा महोत्पातान् हिरण्यकशिपुस्तदा । पुरोहितं तदा शुक्रं वचनं चेदमब्रवीत् ॥ २६ ॥

sa ca dṛṣṭvā mahotpātān hiraṇyakaśipustadā | purohitaṃ tadā śukraṃ vacanaṃ cedamabravīt || 26 ||

Report an error

किमर्थं भगवन्नेते महोत्पाताः समुत्थिताः । श्रोतुमिच्छामि तत्त्वेन परं कौतूहलं हि मे ॥ २७ ॥

kimarthaṃ bhagavannete mahotpātāḥ samutthitāḥ | śrotumicchāmi tattvena paraṃ kautūhalaṃ hi me || 27 ||

Report an error

शुक्र उवाच । शृणु राजन्नवहितो वचनं मे महासुर । यदर्थमिह दृश्यन्ते महोत्पाता महाभयाः ॥ २८ ॥

śukra uvāca | śṛṇu rājannavahito vacanaṃ me mahāsura | yadarthamiha dṛśyante mahotpātā mahābhayāḥ || 28 ||

Report an error

यस्यैते सम्प्रदृश्यन्ते राज्ञो राष्ट्रे महासुर । देशो वा ह्रियते तस्य राजा वा वधमर्हति ॥ २९ ॥

yasyaite sampradṛśyante rājño rāṣṭre mahāsura | deśo vā hriyate tasya rājā vā vadhamarhati || 29 ||

Report an error

अतो बुद्धया समीक्षस्व यथा सर्वं प्रणश्यति । वृहद्भयं हि नचिराद् भविष्यति न संशयः ॥ ३० ॥

ato buddhayā samīkṣasva yathā sarvaṃ praṇaśyati | vṛhadbhayaṃ hi nacirād bhaviṣyati na saṃśayaḥ || 30 ||

Report an error

एतावदुक्त्वा शुक्रस्तु हिरण्यकशिपुं तदा । स्वस्तीत्युक्त्वा तु दैन्येन्द्रं जगाम स्वं निवेशनम् ॥ ३१ ॥

etāvaduktvā śukrastu hiraṇyakaśipuṃ tadā | svastītyuktvā tu dainyendraṃ jagāma svaṃ niveśanam || 31 ||

Report an error

तस्मिन्गते स दैत्येन्द्रो ध्यातवान् सुचिरं तदा । आसांचक्रे सुदीनात्मा ब्रह्मवाक्यमनुस्मरन् ॥ ३२ ॥

tasmingate sa daityendro dhyātavān suciraṃ tadā | āsāṃcakre sudīnātmā brahmavākyamanusmaran || 32 ||

Report an error

असुराणां विनाशाय सुराणां विजयाय च । दृश्यन्ते विविधोत्पाता घोरा घोरनिदर्शनाः ॥ ३३ ॥

asurāṇāṃ vināśāya surāṇāṃ vijayāya ca | dṛśyante vividhotpātā ghorā ghoranidarśanāḥ || 33 ||

Report an error

एते चान्ये च बहवो घोरा ह्युत्पातदर्शनाः । दैत्येन्द्राणां विनाशाय दृश्यन्ते कालनिर्मिताः ॥ ३४ ॥

ete cānye ca bahavo ghorā hyutpātadarśanāḥ | daityendrāṇāṃ vināśāya dṛśyante kālanirmitāḥ || 34 ||

Report an error

ततो हिरण्यकशिपुर्गदामादाय सत्वरम् । अभ्यद्रवत वेगेन धरणीमनुकम्पयन् ॥ ३५ ॥

tato hiraṇyakaśipurgadāmādāya satvaram | abhyadravata vegena dharaṇīmanukampayan || 35 ||

Report an error

हिरण्यकशिपुर्दैत्यो पदा सस्पृष्टवान् महीम् । संदष्टौष्ठपुटः क्रोधाद् वराह इव पूर्वजः ॥ ३६ ॥

hiraṇyakaśipurdaityo padā saspṛṣṭavān mahīm | saṃdaṣṭauṣṭhapuṭaḥ krodhād varāha iva pūrvajaḥ || 36 ||

Report an error

मेदिन्यां कम्प्यमानायां दैत्येन्द्रेण महात्मना । महीधरेभ्यो नागेन्द्रा निपेतुर्भयविक्लवाः ॥ ३७ ॥

medinyāṃ kampyamānāyāṃ daityendreṇa mahātmanā | mahīdharebhyo nāgendrā nipeturbhayaviklavāḥ || 37 ||

Report an error

विषज्वालाकुलैर्वक्त्रैविंमुञ्चन्तो हुताशनम् । चतुःशीर्षाः पञ्चशीर्षाः सप्तशीर्षाश्च पन्नगाः ॥ ३८ ॥

viṣajvālākulairvaktraiviṃmuñcanto hutāśanam | catuḥśīrṣāḥ pañcaśīrṣāḥ saptaśīrṣāśca pannagāḥ || 38 ||

Report an error

वासुकिस्तक्षकश्चैव कर्कोटकधनंजयौ । एलापत्रश्च कालीयो महापद्मश्च वीर्यवान् । सहस्रशीर्षधृङ्नागो हेमतालध्वजः प्रभुः ॥ ३९ ॥

vāsukistakṣakaścaiva karkoṭakadhanaṃjayau | elāpatraśca kālīyo mahāpadmaśca vīryavān | sahasraśīrṣadhṛṅnāgo hematāladhvajaḥ prabhuḥ || 39 ||

Report an error

शेषोऽनन्तो महीपालो दुष्प्रकम्पः प्रकम्पितः । दीप्तान्यन्तर्जलस्थानि पृथिवीधरणानि च ॥ ४० ॥

śeṣo'nanto mahīpālo duṣprakampaḥ prakampitaḥ | dīptānyantarjalasthāni pṛthivīdharaṇāni ca || 40 ||

Report an error

तदा क्रुद्धेन दैत्येन कम्पितानि समन्ततः । पातालतलचारिण्यो नागतेजोधराः शिवाः ॥ ४१ ॥

tadā kruddhena daityena kampitāni samantataḥ | pātālatalacāriṇyo nāgatejodharāḥ śivāḥ || 41 ||

Report an error

आपश्च सहसा क्रुद्धा दुष्प्रकम्प्यरसाः शुभाः । नदी भागीरथी चैव सरयूः कौशिकी तथा ॥ ४२ ॥

āpaśca sahasā kruddhā duṣprakampyarasāḥ śubhāḥ | nadī bhāgīrathī caiva sarayūḥ kauśikī tathā || 42 ||

Report an error

यमुना चैव कावेरी कृष्णा वेणा तथैव च । सुवेणा च महाभागा नदी गोदावरी तथा ॥ ४३ ॥

yamunā caiva kāverī kṛṣṇā veṇā tathaiva ca | suveṇā ca mahābhāgā nadī godāvarī tathā || 43 ||

Report an error

चर्मण्वती च सिन्धुश्च तथा नदनदीपतिः । मेकलप्रभवश्चैव शोणो मणिनिभोदकः ॥ ४४ ॥

carmaṇvatī ca sindhuśca tathā nadanadīpatiḥ | mekalaprabhavaścaiva śoṇo maṇinibhodakaḥ || 44 ||

Report an error

सुस्रोता नर्मदा चैव तथा वेत्रवती नदी । गोमती गोकुलाकीर्णा तथापूर्णा सरस्वती ॥ ४५ ॥

susrotā narmadā caiva tathā vetravatī nadī | gomatī gokulākīrṇā tathāpūrṇā sarasvatī || 45 ||

Report an error

मही कालनदी चैव तमसा पुण्यवाहिनी । सीता चेक्षुमती चैव देविका च महानदी ॥ ४६ ॥

mahī kālanadī caiva tamasā puṇyavāhinī | sītā cekṣumatī caiva devikā ca mahānadī || 46 ||

Report an error

जम्बूद्वीपं रत्नवन्तं सर्वरत्नोपशोभितम् । सुवर्णकूटकं चैव सुवर्णाकरमण्डितम् ॥ ४७ ॥

jambūdvīpaṃ ratnavantaṃ sarvaratnopaśobhitam | suvarṇakūṭakaṃ caiva suvarṇākaramaṇḍitam || 47 ||

Report an error

महानदश्च लौहित्यः शैलकाननशोभितः । पत्तनं कौशिकारण्यं द्रविडं रजताकरम् ॥ ४८ ॥

mahānadaśca lauhityaḥ śailakānanaśobhitaḥ | pattanaṃ kauśikāraṇyaṃ draviḍaṃ rajatākaram || 48 ||

Report an error

मागधांश्च महाग्रामानङ्गान् वङ्गांस्तथैव च । सुह्यान् मल्लान् विदेहांश्च मालवान् काशिकोसलान् ॥ ४९ ॥

māgadhāṃśca mahāgrāmānaṅgān vaṅgāṃstathaiva ca | suhyān mallān videhāṃśca mālavān kāśikosalān || 49 ||

Report an error

भवनं वैनतेयस्य सुवर्णस्य च कम्पितम् । कैलासशिखराकारं यत् कृतं विश्वकर्मणा ॥ ५० ॥

bhavanaṃ vainateyasya suvarṇasya ca kampitam | kailāsaśikharākāraṃ yat kṛtaṃ viśvakarmaṇā || 50 ||

Report an error

रक्ततोयो भीमवेगो लौहित्यो नाम सागरः । शुभः पाण्डुरमेघाभः क्षीरोदश्चैव सागरः ॥ ५१ ॥

raktatoyo bhīmavego lauhityo nāma sāgaraḥ | śubhaḥ pāṇḍurameghābhaḥ kṣīrodaścaiva sāgaraḥ || 51 ||

Report an error

उदयश्चैव राजेन्द्र उच्छ्रितः शतयोजनम् । सुपर्णवेदिकः श्रीमान् नागपक्षिनिषेवितः ॥ ५२ ॥

udayaścaiva rājendra ucchritaḥ śatayojanam | suparṇavedikaḥ śrīmān nāgapakṣiniṣevitaḥ || 52 ||

Report an error

भ्राजमानोऽर्कसहृशैर्जातरूपमयैर्दुमैः । शालैस्तालैस्तमालैश्च कर्णिकाभिश्च पुष्पितैः ॥ ५३ ॥

bhrājamāno'rkasahṛśairjātarūpamayairdumaiḥ | śālaistālaistamālaiśca karṇikābhiśca puṣpitaiḥ || 53 ||

Report an error

अयोमुखश्च विपुलः सर्वतो धातुमण्डितः । तमालवनगन्धश्च पर्वतो मलयः शुभः ॥ ५४ ॥

ayomukhaśca vipulaḥ sarvato dhātumaṇḍitaḥ | tamālavanagandhaśca parvato malayaḥ śubhaḥ || 54 ||

Report an error

सुराष्ट्राश्च सुबाह्लीकाः शूराभीरास्तथैव च । भोजाः पाण्ड्याश्च वङ्गाश्च कलिङ्गास्ताम्रलिप्तकाः ॥ ५५ ॥

surāṣṭrāśca subāhlīkāḥ śūrābhīrāstathaiva ca | bhojāḥ pāṇḍyāśca vaṅgāśca kaliṅgāstāmraliptakāḥ || 55 ||

Report an error

तथैवान्ध्राश्च पुण्ड्राश्च वामचूडाः सकेरलाः । क्षोभितास्तेन दैत्येन सदेवाः साप्सरोगणाः ॥ ५६ ॥

tathaivāndhrāśca puṇḍrāśca vāmacūḍāḥ sakeralāḥ | kṣobhitāstena daityena sadevāḥ sāpsarogaṇāḥ || 56 ||

Report an error

अगस्तिभुवनं चैव यदगम्यं पुरा कृतम् । सिद्धचारणसङ्घैश्च सेवितं सुमनोहरम् ॥ ५७ ॥

agastibhuvanaṃ caiva yadagamyaṃ purā kṛtam | siddhacāraṇasaṅghaiśca sevitaṃ sumanoharam || 57 ||

Report an error

विचित्रनागविहगं सुपुष्पितलताद्रुमम् । जातरूपमयैः शृङ्गैरप्सरोगणसेवितम् ॥ ५८ ॥

vicitranāgavihagaṃ supuṣpitalatādrumam | jātarūpamayaiḥ śṛṅgairapsarogaṇasevitam || 58 ||

Report an error

गिरिः पुष्पितकश्चैव लक्ष्मीवान् प्रियदर्शनः । उत्थितः सागरं भित्त्वा वयस्यश्चन्द्रसूर्ययोः ॥ ५९ ॥

giriḥ puṣpitakaścaiva lakṣmīvān priyadarśanaḥ | utthitaḥ sāgaraṃ bhittvā vayasyaścandrasūryayoḥ || 59 ||

Report an error

रराज सुमहाशृङ्गैर्गगनं विलिखन्निव । सूर्यचन्द्रांशुसंकाशैः सागराम्बुसमावृतः ॥ ६० ॥

rarāja sumahāśṛṅgairgaganaṃ vilikhanniva | sūryacandrāṃśusaṃkāśaiḥ sāgarāmbusamāvṛtaḥ || 60 ||

Report an error

विद्युत्वान् पर्वतः श्रीमानायतः शतयोजनम् । विद्युतां यत्र सम्पाता निपात्यन्ते नगोत्तमे ॥ ६१ ॥

vidyutvān parvataḥ śrīmānāyataḥ śatayojanam | vidyutāṃ yatra sampātā nipātyante nagottame || 61 ||

Report an error

ऋषभः पर्वतश्चैव श्रीमानृषभसंस्थितः । कुञ्जरः पर्वतश्चैव यत्रागस्त्यगृहं महत् ॥ ६२ ॥

ṛṣabhaḥ parvataścaiva śrīmānṛṣabhasaṃsthitaḥ | kuñjaraḥ parvataścaiva yatrāgastyagṛhaṃ mahat || 62 ||

Report an error

विशाखरथ्या दुर्धर्षा सर्पाणामालया पुरी । तथा भोगवती चापि दैत्येन्द्रेणाभिकम्पिता ॥ ६३ ॥

viśākharathyā durdharṣā sarpāṇāmālayā purī | tathā bhogavatī cāpi daityendreṇābhikampitā || 63 ||

Report an error

महामेघगिरिश्चैव पारियात्रश्च पर्वतः । चक्रवांस्तु गिरिः श्रेष्ठो वाराहश्चैव पर्वतः ॥ ६४ ॥

mahāmeghagiriścaiva pāriyātraśca parvataḥ | cakravāṃstu giriḥ śreṣṭho vārāhaścaiva parvataḥ || 64 ||

Report an error

प्राग्ज्योतिषपुरं चैव जातरूपमयं शुभम् । यस्मिन् वसति दुष्टात्मा नरको नाम दानवः ॥ ६५ ॥

prāgjyotiṣapuraṃ caiva jātarūpamayaṃ śubham | yasmin vasati duṣṭātmā narako nāma dānavaḥ || 65 ||

Report an error

मेरुश्च पर्वतश्रेष्ठो मेघगम्भीरनिःस्वनः । षष्टिं तत्र सहस्राणि पर्वतानां विशाम्पते ॥ ६६ ॥

meruśca parvataśreṣṭho meghagambhīraniḥsvanaḥ | ṣaṣṭiṃ tatra sahasrāṇi parvatānāṃ viśāmpate || 66 ||

Report an error

तरुणादित्यसंकाशो महेन्द्रश्च महागिरिः । देवावासः शुभः पुण्यो गिरिराजो दिवं गतः ॥ ६७ ॥

taruṇādityasaṃkāśo mahendraśca mahāgiriḥ | devāvāsaḥ śubhaḥ puṇyo girirājo divaṃ gataḥ || 67 ||

Report an error

हेमशृङ्गो महाशैलस्तथा मेघसखो गिरिः । कैलासश्चापि दुष्कम्पो दानवेन्द्रेण कम्पितः ॥ ६८ ॥

hemaśṛṅgo mahāśailastathā meghasakho giriḥ | kailāsaścāpi duṣkampo dānavendreṇa kampitaḥ || 68 ||

Report an error

यक्षराक्षसगन्धर्वैर्नित्यं सेवितकन्दरः । श्रीमान् मन्दरश्चैव नित्यं पुष्पितपादपः ॥ ६९ ॥

yakṣarākṣasagandharvairnityaṃ sevitakandaraḥ | śrīmān mandaraścaiva nityaṃ puṣpitapādapaḥ || 69 ||

Report an error

हेमपुष्करसंछन्नं तेन वैखानसं सरः । कम्पितं मानसं चैव राजहंसैर्निषेवितम् ॥ ७० ॥

hemapuṣkarasaṃchannaṃ tena vaikhānasaṃ saraḥ | kampitaṃ mānasaṃ caiva rājahaṃsairniṣevitam || 70 ||

Report an error

विशृङ्गः पर्वतश्चैव कुमारी च सरिद्वरा । तुषारचयसंकाशो मन्दरश्चैव पर्वतः ॥ ७१ ॥

viśṛṅgaḥ parvataścaiva kumārī ca saridvarā | tuṣāracayasaṃkāśo mandaraścaiva parvataḥ || 71 ||

Report an error

उशीरबीजश्च गिरी रुद्रोपस्थस्तथाद्रिराट् । प्रजापतेश्च निलयस्तथा पुष्करपर्वतः ॥ ७२ ॥

uśīrabījaśca girī rudropasthastathādrirāṭ | prajāpateśca nilayastathā puṣkaraparvataḥ || 72 ||

Report an error

देवावृत् पर्वतश्चैव तथा वै वालुको गिरिः । क्रौञ्चः सप्तर्षिशैलश्च धूमवर्णश्च पर्वतः ॥ ७३ ॥

devāvṛt parvataścaiva tathā vai vāluko giriḥ | krauñcaḥ saptarṣiśailaśca dhūmavarṇaśca parvataḥ || 73 ||

Report an error

एते चान्ये च गिरयो देशा जनपदास्तथा । नद्यश्च सागराश्चैव दानवेन्द्रेण कम्पिताः ॥ ७४ ॥

ete cānye ca girayo deśā janapadāstathā | nadyaśca sāgarāścaiva dānavendreṇa kampitāḥ || 74 ||

Report an error

कपिलश्च महीपुत्रो व्याघ्राक्षः क्षितिकम्पनः । खेचराश्च निशापुत्राः पातालतलवासिनः ॥ ७५ ॥

kapilaśca mahīputro vyāghrākṣaḥ kṣitikampanaḥ | khecarāśca niśāputrāḥ pātālatalavāsinaḥ || 75 ||

Report an error

गणस्तथापरो रौद्रो मेघनादोऽङ्कुशायुधः । ऊर्ध्वगो भीमवेगश्च सर्व एवाभिकम्पिताः ॥ ७६ ॥

gaṇastathāparo raudro meghanādo'ṅkuśāyudhaḥ | ūrdhvago bhīmavegaśca sarva evābhikampitāḥ || 76 ||

Report an error

Illustration: Verse & Place (Project-owned).