Skip to content

भविष्यपर्व · अध्यायः ९०

Tataḥ sa bhagavānrudraḥ sarvānvismāpayanniva

A chapter of the Harivamsha.

38 versesSanskrit with transliteration

The child Krishna among the cowherds of Vraja.

वैशम्पायन उवाच । ततः स भगवान्रुद्रः सर्वान्विस्मापयन्निव । स्तुत्या प्रचक्रमे स्तोतुं विष्णुं विश्वेश्वरं हरिम् । अर्थ्याभिस्तु तदा वाग्भिर्मुनीनां शृण्वतां तथा ॥ १ ॥

vaiśampāyana uvāca | tataḥ sa bhagavānrudraḥ sarvānvismāpayanniva | stutyā pracakrame stotuṃ viṣṇuṃ viśveśvaraṃ harim | arthyābhistu tadā vāgbhirmunīnāṃ śṛṇvatāṃ tathā || 1 ||

Report an error

महेश्वर उवाच । नमो भगवते तुभ्यं वासुदेवाय धीमते । यस्य भासा जगत् सर्वं भासते नित्यमच्युत ॥ २ ॥

maheśvara uvāca | namo bhagavate tubhyaṃ vāsudevāya dhīmate | yasya bhāsā jagat sarvaṃ bhāsate nityamacyuta || 2 ||

Report an error

नमो भगवते देव नित्यं सूर्यात्मने नमः । यः शीतयति शीतांशुर्लोकान् सर्वानिमान् विभुः ॥ ३ ॥

namo bhagavate deva nityaṃ sūryātmane namaḥ | yaḥ śītayati śītāṃśurlokān sarvānimān vibhuḥ || 3 ||

Report an error

नमस्ते विष्णवे देव नित्यं सोमात्मने नमः । यः प्रजाः प्रीणयत्येको विश्वात्मा भूतभावनः ॥ ४ ॥

namaste viṣṇave deva nityaṃ somātmane namaḥ | yaḥ prajāḥ prīṇayatyeko viśvātmā bhūtabhāvanaḥ || 4 ||

Report an error

नमः सर्वात्मने देव नमो वागात्मने हरे । यो दधार करेणासौ कुशचीरादि यत् सदा ॥ ५ ॥

namaḥ sarvātmane deva namo vāgātmane hare | yo dadhāra kareṇāsau kuśacīrādi yat sadā || 5 ||

Report an error

दधार वेदान् सर्वांश्च तुभ्यं ब्रह्मात्मने नमः । सर्वान् संहरते यस्तु संहारे विश्वदृक् सदा ॥ ६ ॥

dadhāra vedān sarvāṃśca tubhyaṃ brahmātmane namaḥ | sarvān saṃharate yastu saṃhāre viśvadṛk sadā || 6 ||

Report an error

क्रोधात्मासि विरूपोऽसि तुभ्यं रुद्रात्मने नमः । सृष्टौ स्रष्टा समस्तानां प्राणिनां प्राणदायिने ॥ ७ ॥

krodhātmāsi virūpo'si tubhyaṃ rudrātmane namaḥ | sṛṣṭau sraṣṭā samastānāṃ prāṇināṃ prāṇadāyine || 7 ||

Report an error

अजाय विष्णवे तुभ्यं स्रष्ट्रे विश्वसृजे नमः । आदौ प्रकृतिमूलाय भूतानां प्रभवाय च ॥ ८ ॥

ajāya viṣṇave tubhyaṃ sraṣṭre viśvasṛje namaḥ | ādau prakṛtimūlāya bhūtānāṃ prabhavāya ca || 8 ||

Report an error

नमस्ते देवदेवेश प्रधानाय नमो नमः । पृथिव्यां गन्धरूपेण संस्थितः प्राणिनां हरे ॥ ९ ॥

namaste devadeveśa pradhānāya namo namaḥ | pṛthivyāṃ gandharūpeṇa saṃsthitaḥ prāṇināṃ hare || 9 ||

Report an error

दृढाय दृढरूपाय तुभ्यं गन्धात्मने नमः । अपां रसाय सर्वत्र प्राणिनां सुखहेतवे ॥ १० ॥

dṛḍhāya dṛḍharūpāya tubhyaṃ gandhātmane namaḥ | apāṃ rasāya sarvatra prāṇināṃ sukhahetave || 10 ||

Report an error

नमस्ते विश्वरूपाय रसाय च नमो नमः । तेजसा भास्करो यस्तु घृणिर्जन्तुहितः सदा ॥ ११ ॥

namaste viśvarūpāya rasāya ca namo namaḥ | tejasā bhāskaro yastu ghṛṇirjantuhitaḥ sadā || 11 ||

Report an error

तस्मै देव जगन्नाथ नमो भास्कररूपिणे । वायोः स्पर्शगुणो यत्र शीतोष्णसुखदुःखदः ॥ १२ ॥

tasmai deva jagannātha namo bhāskararūpiṇe | vāyoḥ sparśaguṇo yatra śītoṣṇasukhaduḥkhadaḥ || 12 ||

Report an error

नमस्ते वायुरूपाय नमः स्पर्शात्मने हरे । आकाशेऽवस्थितः शब्दः सर्वश्रोत्रनिवेशनः ॥ १३ ॥

namaste vāyurūpāya namaḥ sparśātmane hare | ākāśe'vasthitaḥ śabdaḥ sarvaśrotraniveśanaḥ || 13 ||

Report an error

यो दधार जगत् सर्वं मायामानुषदेहवान् ॥ १४ ॥

yo dadhāra jagat sarvaṃ māyāmānuṣadehavān || 14 ||

Report an error

नमस्तुभ्यं जगन्नाथ मायिनेऽमायदायिने । नम आद्याय बीजाय निर्गुणाय गुणात्मने ॥ १५ ॥

namastubhyaṃ jagannātha māyine'māyadāyine | nama ādyāya bījāya nirguṇāya guṇātmane || 15 ||

Report an error

अचिन्त्याय सुचिन्त्याय तस्मै चिन्त्यात्मने नमः । हराय हरिरूपाय ब्रह्मणे ब्रह्मदायिने ॥ १६ ॥

acintyāya sucintyāya tasmai cintyātmane namaḥ | harāya harirūpāya brahmaṇe brahmadāyine || 16 ||

Report an error

नमो ब्रह्मविदे तुभ्यं ब्रह्मब्रह्मात्मने नमः । नमः सहस्रशिरसे सहस्रकिरणाय च ॥ १७ ॥

namo brahmavide tubhyaṃ brahmabrahmātmane namaḥ | namaḥ sahasraśirase sahasrakiraṇāya ca || 17 ||

Report an error

नमः सहस्रवक्त्राय सहस्रनयनाय च । विश्वाय विश्वरूपाय विश्वकर्त्रे नमो नमः ॥ १८ ॥

namaḥ sahasravaktrāya sahasranayanāya ca | viśvāya viśvarūpāya viśvakartre namo namaḥ || 18 ||

Report an error

विश्ववक्त्रे नमो नित्यं भूतावास नमो नमः । इन्द्रियायेन्द्ररूपाय विषयाय सदा हरे ॥ १९ ॥

viśvavaktre namo nityaṃ bhūtāvāsa namo namaḥ | indriyāyendrarūpāya viṣayāya sadā hare || 19 ||

Report an error

नमोऽश्वशिरसे तुभ्यं वेदाभरणरूपिणे । अग्नयेऽग्निपते तुभ्यं ज्योतिषां पतये नमः ॥ २० ॥

namo'śvaśirase tubhyaṃ vedābharaṇarūpiṇe | agnaye'gnipate tubhyaṃ jyotiṣāṃ pataye namaḥ || 20 ||

Report an error

सूर्याय सूर्यपुत्राय तेजसां पतये नमः । नमः सोमाय सौम्याय नमः शीतात्मने हरे ॥ २१ ॥

sūryāya sūryaputrāya tejasāṃ pataye namaḥ | namaḥ somāya saumyāya namaḥ śītātmane hare || 21 ||

Report an error

नमो वषट्कृते तुभ्यं स्वाहास्वधास्वरूपिणे । नमो यज्ञाय इज्याय हविषे हव्यसंस्कृते । नमः स्रुवाय पात्राय यज्ञाङ्गाय पराय च ॥ २२ ॥

namo vaṣaṭkṛte tubhyaṃ svāhāsvadhāsvarūpiṇe | namo yajñāya ijyāya haviṣe havyasaṃskṛte | namaḥ sruvāya pātrāya yajñāṅgāya parāya ca || 22 ||

Report an error

नमः प्रणवदेहाय क्षरायाप्यक्षराय च । वेदाय वेदरूपाय शस्त्रिणे शस्त्ररूपिणे ॥ २३ ॥

namaḥ praṇavadehāya kṣarāyāpyakṣarāya ca | vedāya vedarūpāya śastriṇe śastrarūpiṇe || 23 ||

Report an error

गदिने खड्गिने तुभ्यं शङ्खिने चक्रिणे नमः । शूलिने चर्मिणे नित्य वरदाय नमो नमः ॥ २४ ॥

gadine khaḍgine tubhyaṃ śaṅkhine cakriṇe namaḥ | śūline carmiṇe nitya varadāya namo namaḥ || 24 ||

Report an error

बुद्धिप्रियाय बुद्धाय प्रबुद्धाय सुखाय च । हरये विष्णवे तुभ्यं नमः सर्वात्मने गुरो ॥ २५ ॥

buddhipriyāya buddhāya prabuddhāya sukhāya ca | haraye viṣṇave tubhyaṃ namaḥ sarvātmane guro || 25 ||

Report an error

नमस्ते सर्वलोकेश सर्वकर्त्रे नमो नमः । नभः स्वभावशुद्धाय नमस्ते यज्ञसूकर ॥ २६ ॥

namaste sarvalokeśa sarvakartre namo namaḥ | nabhaḥ svabhāvaśuddhāya namaste yajñasūkara || 26 ||

Report an error

नमो विष्णो नमो विष्णो नमो विष्णो नमो हरे । नमस्ते वासुदेवाय वासुदेवाय धीमते ॥ २७ ॥

namo viṣṇo namo viṣṇo namo viṣṇo namo hare | namaste vāsudevāya vāsudevāya dhīmate || 27 ||

Report an error

नमः कृष्णाय कृष्णाय सर्वावास नमो नमः । नमो भूयो नमस्तेऽस्तु पाहि लोकान् जनार्दन ॥ २८ ॥

namaḥ kṛṣṇāya kṛṣṇāya sarvāvāsa namo namaḥ | namo bhūyo namaste'stu pāhi lokān janārdana || 28 ||

Report an error

इति स्तुत्वा जगन्नाथमुवाच मुनिसत्तमान् । इदं स्तोत्रमधीयाना नित्यं व्रजत केशवम् ॥ २९ ॥

iti stutvā jagannāthamuvāca munisattamān | idaṃ stotramadhīyānā nityaṃ vrajata keśavam || 29 ||

Report an error

शरण्यं सर्वभूतानां तत्र श्रेयो विधास्यति । ये चेमं धारयिष्यन्ति स्तवं पापविमोचनम् ॥ ३० ॥

śaraṇyaṃ sarvabhūtānāṃ tatra śreyo vidhāsyati | ye cemaṃ dhārayiṣyanti stavaṃ pāpavimocanam || 30 ||

Report an error

तेषां प्रीतः प्रसन्नात्मा पठतां शृण्वतां हरिः । श्रेयो दास्यति धर्मात्मा नात्र कार्या विचारणा ॥ ३१ ॥

teṣāṃ prītaḥ prasannātmā paṭhatāṃ śṛṇvatāṃ hariḥ | śreyo dāsyati dharmātmā nātra kāryā vicāraṇā || 31 ||

Report an error

अवश्यं मनसा ध्यात केशवं भक्तवत्सलम् । श्रेयः प्राप्तुं यदीच्छन्ति भवन्तः शंसितव्रताः ॥ ३२ ॥

avaśyaṃ manasā dhyāta keśavaṃ bhaktavatsalam | śreyaḥ prāptuṃ yadīcchanti bhavantaḥ śaṃsitavratāḥ || 32 ||

Report an error

इत्युक्त्वा भगवान् रुद्रस्तत्रैवान्तरधीयत । सगणः शंकरः साक्षादुमया भूतभावनः ॥ ३३ ॥

ityuktvā bhagavān rudrastatraivāntaradhīyata | sagaṇaḥ śaṃkaraḥ sākṣādumayā bhūtabhāvanaḥ || 33 ||

Report an error

नेमुस्तं मुनयः सर्वे परां निर्वृतिमाययुः । तमेव परमं तत्त्वं मत्वा नारायणं हरिम् । विस्मयं परमं गत्वा मेनिरे स्वकृतार्थताम् ॥ ३४ ॥

nemustaṃ munayaḥ sarve parāṃ nirvṛtimāyayuḥ | tameva paramaṃ tattvaṃ matvā nārāyaṇaṃ harim | vismayaṃ paramaṃ gatvā menire svakṛtārthatām || 34 ||

Report an error

लोकपालास्तदा विष्णुं नमस्कृत्य हरिं मुदा । जग्मुः स्वान्यथ वेश्मानि गणैः सर्वैर्नृपोत्तम ॥ ३५ ॥

lokapālāstadā viṣṇuṃ namaskṛtya hariṃ mudā | jagmuḥ svānyatha veśmāni gaṇaiḥ sarvairnṛpottama || 35 ||

Report an error

आरुह्य भगवान् विष्णुर्गरुडं पक्षिपुङ्गवम् । शङ्खी चक्री गदी खड्गी शार्ङ्गी तूणी तनुत्रवान् ॥ ३६ ॥

āruhya bhagavān viṣṇurgaruḍaṃ pakṣipuṅgavam | śaṅkhī cakrī gadī khaḍgī śārṅgī tūṇī tanutravān || 36 ||

Report an error

यथागतं जगन्नाथो ययौ बदरिकामनु । सायाह्ने पुण्डरीकाक्षो नित्यं मुनिनिषेविताम् ॥ ३७ ॥

yathāgataṃ jagannātho yayau badarikāmanu | sāyāhne puṇḍarīkākṣo nityaṃ muniniṣevitām || 37 ||

Report an error

तत्र गत्वा यथायोगं विनम्य हरिरीश्वरः । अर्चितो मुनिभिः सर्वैर्निषसाद सुखासने ॥ ३८ ॥

tatra gatvā yathāyogaṃ vinamya harirīśvaraḥ | arcito munibhiḥ sarvairniṣasāda sukhāsane || 38 ||

Report an error

Illustration: Verse & Place (Project-owned).