त्रिनवतितमोऽध्यायः । ततः क्रुद्धौ महाराज पौण्ड्रो मदबलान्वितः । नारदं विप्रवर्यं तं प्रोवाच नृपसंसदि ॥ १ ॥
trinavatitamo'dhyāyaḥ | tataḥ kruddhau mahārāja pauṇḍro madabalānvitaḥ | nāradaṃ vipravaryaṃ taṃ provāca nṛpasaṃsadi || 1 ||
भविष्यपर्व · अध्यायः ९३
A chapter of the Harivamsha.
25 versesSanskrit with transliteration
त्रिनवतितमोऽध्यायः । ततः क्रुद्धौ महाराज पौण्ड्रो मदबलान्वितः । नारदं विप्रवर्यं तं प्रोवाच नृपसंसदि ॥ १ ॥
trinavatitamo'dhyāyaḥ | tataḥ kruddhau mahārāja pauṇḍro madabalānvitaḥ | nāradaṃ vipravaryaṃ taṃ provāca nṛpasaṃsadi || 1 ||
किमिदं प्राह विप्रर्षे राजाहं च द्विजैः सह । गच्छ त्वं काममथ वा मुने शापप्रदः सदा ॥ २ ॥
kimidaṃ prāha viprarṣe rājāhaṃ ca dvijaiḥ saha | gaccha tvaṃ kāmamatha vā mune śāpapradaḥ sadā || 2 ||
भीतस्त्वत्तो महाबुद्धे गच्छ त्वं काममद्य हि । इत्युक्तो नृपवर्येण तूष्णीमेव स नारदः ॥ ३ ॥
bhītastvatto mahābuddhe gaccha tvaṃ kāmamadya hi | ityukto nṛpavaryeṇa tūṣṇīmeva sa nāradaḥ || 3 ||
जगामाकाशगमनो यत्र तिष्ठति केशवः । स गत्वा विष्णुसंकाशं विष्णोः सर्वं शशंस ह ॥ ४ ॥
jagāmākāśagamano yatra tiṣṭhati keśavaḥ | sa gatvā viṣṇusaṃkāśaṃ viṣṇoḥ sarvaṃ śaśaṃsa ha || 4 ||
तच्छ्रुत्वा भगवान् विष्णुर्यथेष्टं वदतामिति । दर्प तस्यापनेष्यामि श्वोभूते द्विजसत्तम ॥ ५ ॥
tacchrutvā bhagavān viṣṇuryatheṣṭaṃ vadatāmiti | darpa tasyāpaneṣyāmi śvobhūte dvijasattama || 5 ||
इत्युक्त्वा विररामैव तस्मिन् बदरिकाश्रमे । ततः पौण्ड्रो महाबाहुर्बलैर्बहुभिरीश्वरः ॥ ६ ॥
ityuktvā virarāmaiva tasmin badarikāśrame | tataḥ pauṇḍro mahābāhurbalairbahubhirīśvaraḥ || 6 ||
अश्वैरनेकसाहस्रैर्गजैर्बहुभिरन्वितः । अस्त्रकोटिसमायुक्तः स राजा सत्यसंगरः ॥ ७ ॥
aśvairanekasāhasrairgajairbahubhiranvitaḥ | astrakoṭisamāyuktaḥ sa rājā satyasaṃgaraḥ || 7 ||
अनेकशतसाहस्रैः पत्तिभिश्च समन्वितः । एकलव्यप्रभृतिभी राजभिश्च समन्ततः ॥ ८ ॥
anekaśatasāhasraiḥ pattibhiśca samanvitaḥ | ekalavyaprabhṛtibhī rājabhiśca samantataḥ || 8 ||
अष्टौ रथसहस्राणि नागानामयुतं तथा । अर्बुदं पत्तिसंघानां तद्बलं समपद्यत ॥ ९ ॥
aṣṭau rathasahasrāṇi nāgānāmayutaṃ tathā | arbudaṃ pattisaṃghānāṃ tadbalaṃ samapadyata || 9 ||
एतेन च बलेनाजौ प्रस्फुरन् नृपसत्तमः । विरराज महाराज उदयस्थो महारविः ॥ १० ॥
etena ca balenājau prasphuran nṛpasattamaḥ | virarāja mahārāja udayastho mahāraviḥ || 10 ||
स ययौ मध्यरात्रेण नगरीं द्वारकामनु । पत्तयो दीपिकाहस्ता रात्रौ तमसि दारुणे ॥ ११ ॥
sa yayau madhyarātreṇa nagarīṃ dvārakāmanu | pattayo dīpikāhastā rātrau tamasi dāruṇe || 11 ||
ययुर्विविधशूस्त्रौघाः सम्पतन्तो महाबलाः । द्वारकां वीर्यसम्पन्नां महाघोरां नृपोत्तमाः ॥ १२ ॥
yayurvividhaśūstraughāḥ sampatanto mahābalāḥ | dvārakāṃ vīryasampannāṃ mahāghorāṃ nṛpottamāḥ || 12 ||
रथं महान्तमारुह्य शस्त्रौघैश्च समावृतम् । पट्टिशासिसमाकीर्णं गदापरिघसंकुलम् ॥ १३ ॥
rathaṃ mahāntamāruhya śastraughaiśca samāvṛtam | paṭṭiśāsisamākīrṇaṃ gadāparighasaṃkulam || 13 ||
शक्तितोमरसंकीर्णं ध्वजमालासमाचितम् । किङ्किणीजालसंयुक्तं शरासिप्राससंयुतम् ॥ १४ ॥
śaktitomarasaṃkīrṇaṃ dhvajamālāsamācitam | kiṅkiṇījālasaṃyuktaṃ śarāsiprāsasaṃyutam || 14 ||
महाघोरं महारौद्रं युगान्तजलदोपमम् । धनुर्गदासमाकीर्णं महावाद्योपमं महत् ॥ १५ ॥
mahāghoraṃ mahāraudraṃ yugāntajaladopamam | dhanurgadāsamākīrṇaṃ mahāvādyopamaṃ mahat || 15 ||
अग्न्यर्कसदृशाकारं ययौ द्वारवतीमनु । गृहीतदीपिको राजा वीर्यवान् बलवान् नृप ॥ १६ ॥
agnyarkasadṛśākāraṃ yayau dvāravatīmanu | gṛhītadīpiko rājā vīryavān balavān nṛpa || 16 ||
हन्तुमैच्छज्जगन्नाथं वृष्णींश्चैव समन्ततः । आकर्षन् बलमुख्यांस्तान् राज्ञः सर्वान्महाद्युतिः ॥ १७ ॥
hantumaicchajjagannāthaṃ vṛṣṇīṃścaiva samantataḥ | ākarṣan balamukhyāṃstān rājñaḥ sarvānmahādyutiḥ || 17 ||
पुरद्वारं समासाद्य बलं संस्थाप्य यत्नतः । इदं प्रोवाच राजा तु नृपान् सर्वानवस्थितान् ॥ १८ ॥
puradvāraṃ samāsādya balaṃ saṃsthāpya yatnataḥ | idaṃ provāca rājā tu nṛpān sarvānavasthitān || 18 ||
ताड्यतामत्र भेरी तु नाम विश्राव्य मामकम् । युध्यतां युध्यतामत्र देयं वा प्रतिदीयताम् ॥ १९ ॥
tāḍyatāmatra bherī tu nāma viśrāvya māmakam | yudhyatāṃ yudhyatāmatra deyaṃ vā pratidīyatām || 19 ||
आगतः पौण्ड्रको राजा युद्धार्थी वीर्यवत्तरः । हन्तुकामः समग्रान् वः कृष्णबाहुबलाश्रयान् ॥ २० ॥
āgataḥ pauṇḍrako rājā yuddhārthī vīryavattaraḥ | hantukāmaḥ samagrān vaḥ kṛṣṇabāhubalāśrayān || 20 ||
इति ते प्रेषिताः सर्वे समीयुः सूचकान् बहून् । दीपिकाश्च प्रदीप्यन्ते बह्व्यः शतसहस्रशः ॥ २१ ॥
iti te preṣitāḥ sarve samīyuḥ sūcakān bahūn | dīpikāśca pradīpyante bahvyaḥ śatasahasraśaḥ || 21 ||
इतश्चेतश्च राजानो युध्यन्ते युद्धलालसाः । पुरीं ते पुरतस्तत्र क्षत्रियाः शस्त्रिणस्तदा ॥ २२ ॥
itaścetaśca rājāno yudhyante yuddhalālasāḥ | purīṃ te puratastatra kṣatriyāḥ śastriṇastadā || 22 ||
सिंहनादं प्रकुर्वन्तः शस्त्रधारासमाकुलाः । कुतोऽयं वृष्णिप्रवरः कुतो राजा जगत्पतिः ॥ २३ ॥
siṃhanādaṃ prakurvantaḥ śastradhārāsamākulāḥ | kuto'yaṃ vṛṣṇipravaraḥ kuto rājā jagatpatiḥ || 23 ||
कुतोऽयं सात्यकिर्वीरः कुतो हार्दिक्य एव च । कुतो नु बलभद्रश्च सर्वयादवसत्तमः । इत्येवं कथयन्तो वै राजानः सर्व एव ते ॥ २४ ॥
kuto'yaṃ sātyakirvīraḥ kuto hārdikya eva ca | kuto nu balabhadraśca sarvayādavasattamaḥ | ityevaṃ kathayanto vai rājānaḥ sarva eva te || 24 ||
आदाय शस्त्राणि बहूनि सर्वतः शरांश्च चापानि बहूनि सर्वे । युद्धाय सन्नाहनिबद्धशो ययुर्हरेः पुरीं द्वारवतीं नृपोत्तमाः ॥ २५ ॥
ādāya śastrāṇi bahūni sarvataḥ śarāṃśca cāpāni bahūni sarve | yuddhāya sannāhanibaddhaśo yayurhareḥ purīṃ dvāravatīṃ nṛpottamāḥ || 25 ||
Keys: ← → turn the page, J K step through the verses.
Illustration: Verse & Place (Project-owned).