Skip to content

हरिवंशपर्व · अध्यायः ४५

Pañcacatvāriṃśo'dhyāyaḥ

A chapter of the Harivamsha.

77 versesSanskrit with transliteration

The child Krishna among the cowherds of Vraja.

पञ्चचत्वारिंशोऽध्यायः । वैशम्पायन उवाच । ताभ्यां बलाभ्यां संजज्ञे तुमुलो विग्रहस्तदा । सुराणामसुराणां च परस्परजयैषिणाम् ॥ १ ॥

pañcacatvāriṃśo'dhyāyaḥ | vaiśampāyana uvāca | tābhyāṃ balābhyāṃ saṃjajñe tumulo vigrahastadā | surāṇāmasurāṇāṃ ca parasparajayaiṣiṇām || 1 ||

Report an error

दानवा दैवतैः सार्द्धं नानाप्रहरणोद्यताः । समीयुर्युध्यमाना वै पर्वताः पर्वतैरिव ॥ २ ॥

dānavā daivataiḥ sārddhaṃ nānāpraharaṇodyatāḥ | samīyuryudhyamānā vai parvatāḥ parvatairiva || 2 ||

Report an error

तत् सुरासुरसंयुक्तं युद्धमत्यद्भुतं बभौ । धर्माधर्मसमायुक्तं दर्पेण विनयेन च ॥ ३ ॥

tat surāsurasaṃyuktaṃ yuddhamatyadbhutaṃ babhau | dharmādharmasamāyuktaṃ darpeṇa vinayena ca || 3 ||

Report an error

ततो रथैः प्रजविभिर्वाहनैश्च प्रचोदितैः । उत्पतद्भिश्च गगनं सासिहस्तैः समन्ततः ॥ ४ ॥

tato rathaiḥ prajavibhirvāhanaiśca pracoditaiḥ | utpatadbhiśca gaganaṃ sāsihastaiḥ samantataḥ || 4 ||

Report an error

विक्षिप्यमाणैर्मुसलैः सम्प्रेष्यद्भिश्च सायकैः । चापैर्विस्फार्यमाणैश्च पात्यमानैश्च मुद्गरैः ॥ ५ ॥

vikṣipyamāṇairmusalaiḥ sampreṣyadbhiśca sāyakaiḥ | cāpairvisphāryamāṇaiśca pātyamānaiśca mudgaraiḥ || 5 ||

Report an error

तद् युद्धमभवद् घोरं देवदानवसंकुलम् । जगतस्त्रासजननं युगसंवर्तकोपमम् ॥ ६ ॥

tad yuddhamabhavad ghoraṃ devadānavasaṃkulam | jagatastrāsajananaṃ yugasaṃvartakopamam || 6 ||

Report an error

स्वहस्तमुक्तैः परिघैः क्षिप्यमाणैश्च पर्वतैः । दानवाः समरे जघ्नुर्देवानिन्द्रपुरोगमान् ॥ ७ ॥

svahastamuktaiḥ parighaiḥ kṣipyamāṇaiśca parvataiḥ | dānavāḥ samare jaghnurdevānindrapurogamān || 7 ||

Report an error

ते वध्यमाना बलिभिर्दानवैर्जितकाशिभिः । विषण्णमनसो देवा जग्मुरार्तिं परां मृधे ॥ ८ ॥

te vadhyamānā balibhirdānavairjitakāśibhiḥ | viṣaṇṇamanaso devā jagmurārtiṃ parāṃ mṛdhe || 8 ||

Report an error

तेऽस्त्रजालैः प्रमथिताः परिघैर्भिन्नमस्तकाः । भिन्नोरस्का दितिसुतैर्वेमू रक्तं व्रणैर्बहु ॥ ९ ॥

te'strajālaiḥ pramathitāḥ parighairbhinnamastakāḥ | bhinnoraskā ditisutairvemū raktaṃ vraṇairbahu || 9 ||

Report an error

स्पन्दिताः पाशजालैश्च निर्यत्नाश्च शरैः कृताः । प्रविष्टा दानवी माया न शेकुस्ते विचेष्टितुम् ॥ १० ॥

spanditāḥ pāśajālaiśca niryatnāśca śaraiḥ kṛtāḥ | praviṣṭā dānavī māyā na śekuste viceṣṭitum || 10 ||

Report an error

संस्तम्भितमिवाभाति निष्प्राणसदृशाकृति । बलं सुराणामसुरैर्निष्प्रयत्नायुधं कृतम् ॥ ११ ॥

saṃstambhitamivābhāti niṣprāṇasadṛśākṛti | balaṃ surāṇāmasurairniṣprayatnāyudhaṃ kṛtam || 11 ||

Report an error

मायापाशान् विकर्षंश्च भिन्दन् वज्रेण ताञ्शरान् । शक्रो दैत्यबलं घोरं विवेश बहुलोचनः ॥ १२ ॥

māyāpāśān vikarṣaṃśca bhindan vajreṇa tāñśarān | śakro daityabalaṃ ghoraṃ viveśa bahulocanaḥ || 12 ||

Report an error

स दैत्यान् प्रमुखे हत्वा तद् दानवबलं महत् । तामसेनास्त्रजालेन तमोभूतमथाकरोत् ॥ १३ ॥

sa daityān pramukhe hatvā tad dānavabalaṃ mahat | tāmasenāstrajālena tamobhūtamathākarot || 13 ||

Report an error

तेऽन्योन्यं नावबुध्यन्त देवान् वा दानवानपि । घोरेण तमसाऽऽविष्टाः पुरुहूतस्य तेजसा ॥ १४ ॥

te'nyonyaṃ nāvabudhyanta devān vā dānavānapi | ghoreṇa tamasā''viṣṭāḥ puruhūtasya tejasā || 14 ||

Report an error

मायापाशैर्विमुक्ताश्च यत्नवन्तः सुरोत्तमाः । वपूंषि दैत्यसंघानां तमोभूतान्यपातयन् ॥ १५ ॥

māyāpāśairvimuktāśca yatnavantaḥ surottamāḥ | vapūṃṣi daityasaṃghānāṃ tamobhūtānyapātayan || 15 ||

Report an error

अपध्वस्ता विसंज्ञाश्च तमसा नीलवर्चसः । पेतुस्ते दानवगणाश्छिन्नपक्षा इवाचलाः ॥ १६ ॥

apadhvastā visaṃjñāśca tamasā nīlavarcasaḥ | petuste dānavagaṇāśchinnapakṣā ivācalāḥ || 16 ||

Report an error

दैत्यानां तद्घनीभूतमन्धकारमहार्णवम् । प्रविष्टं बलमुत्त्रस्तं तमोभूतमिवाबभौ ॥ १७ ॥

daityānāṃ tadghanībhūtamandhakāramahārṇavam | praviṣṭaṃ balamuttrastaṃ tamobhūtamivābabhau || 17 ||

Report an error

तदासृजन्महामायां मयस्तां तामसीं दहन् । युगान्ताग्निमिवात्युग्रां सृष्टामौर्वेण वह्निना ॥ १८ ॥

tadāsṛjanmahāmāyāṃ mayastāṃ tāmasīṃ dahan | yugāntāgnimivātyugrāṃ sṛṣṭāmaurveṇa vahninā || 18 ||

Report an error

सा ददाह तमः सर्वं माया मयविकल्पिता । दैत्याश्च दीप्तवपुषः सद्य उत्तस्थुराहवे ॥ १९ ॥

sā dadāha tamaḥ sarvaṃ māyā mayavikalpitā | daityāśca dīptavapuṣaḥ sadya uttasthurāhave || 19 ||

Report an error

मायामौर्वीं समासाद्य दह्यमाना दिवौकसः । भेजिरे चन्द्रविषयं शीतांशुसलिले शयात् ॥ २० ॥

māyāmaurvīṃ samāsādya dahyamānā divaukasaḥ | bhejire candraviṣayaṃ śītāṃśusalile śayāt || 20 ||

Report an error

ते दह्यमाना ह्यौर्वेण तेजसा भ्रष्टतेजसः । शशंसुर्वज्रिणे देवाः संतप्ताः शरणैषिणः ॥ २१ ॥

te dahyamānā hyaurveṇa tejasā bhraṣṭatejasaḥ | śaśaṃsurvajriṇe devāḥ saṃtaptāḥ śaraṇaiṣiṇaḥ || 21 ||

Report an error

संतप्ते मायया सैन्ये दह्यमाने च दानवैः । चोदितो देवराजेन वरुणो वाक्यमब्रवीत् ॥ २२ ॥

saṃtapte māyayā sainye dahyamāne ca dānavaiḥ | codito devarājena varuṇo vākyamabravīt || 22 ||

Report an error

वरुण उवाच । पुरा ब्रह्मर्षिजः शक्र तपस्तेपेऽतिदारुणम् । ऊर्वो मुनिः स तेजस्वी सदृशो ब्रह्मणो गुणैः ॥ २३ ॥

varuṇa uvāca | purā brahmarṣijaḥ śakra tapastepe'tidāruṇam | ūrvo muniḥ sa tejasvī sadṛśo brahmaṇo guṇaiḥ || 23 ||

Report an error

तं तपन्तमिवादित्यं तपसा जगदव्ययम् । उपतस्थुर्मुनिगणा देवा ब्रह्मर्षिभिः सह ॥ २४ ॥

taṃ tapantamivādityaṃ tapasā jagadavyayam | upatasthurmunigaṇā devā brahmarṣibhiḥ saha || 24 ||

Report an error

हिरण्यकशिपुश्चैव दानवो दानवेश्वरः । ऋषिं विज्ञापयामास पुरा परमतेजसम् ॥ २५ ॥

hiraṇyakaśipuścaiva dānavo dānaveśvaraḥ | ṛṣiṃ vijñāpayāmāsa purā paramatejasam || 25 ||

Report an error

तमूचुर्ब्रह्मऋषयो वचनं ब्रह्मसम्मितम् । ऋषिवंशेषु भगवञ्छिन्नमूलमिदं कुलम् ॥ २६ ॥

tamūcurbrahmaṛṣayo vacanaṃ brahmasammitam | ṛṣivaṃśeṣu bhagavañchinnamūlamidaṃ kulam || 26 ||

Report an error

एकस्त्वमनपत्यश्च गोत्रं यन्नानुवर्तसे । कौमारं व्रतमास्थाय क्लेशमेवानुवर्तसे ॥ २७ ॥

ekastvamanapatyaśca gotraṃ yannānuvartase | kaumāraṃ vratamāsthāya kleśamevānuvartase || 27 ||

Report an error

बहूनि विप्र गोत्राणि मुनीनां भावितात्मनाम् । एकदेहानि तिष्ठन्ति विभक्तानि विना प्रजाः ॥ २८ ॥

bahūni vipra gotrāṇi munīnāṃ bhāvitātmanām | ekadehāni tiṣṭhanti vibhaktāni vinā prajāḥ || 28 ||

Report an error

कुलेषूच्छिन्नमूलेषु तेषु नो नास्ति कारणम् । भवांस्तु तपसा श्रेष्ठः प्रजापतिसमद्युतिः ॥ २९ ॥

kuleṣūcchinnamūleṣu teṣu no nāsti kāraṇam | bhavāṃstu tapasā śreṣṭhaḥ prajāpatisamadyutiḥ || 29 ||

Report an error

तत् प्रवर्तस्व वंशाय वर्द्धयात्मानमात्मना । त्वमाधत्स्वोर्जितं तेजो द्वितीयां वै तनुं कुरु ॥ ३० ॥

tat pravartasva vaṃśāya varddhayātmānamātmanā | tvamādhatsvorjitaṃ tejo dvitīyāṃ vai tanuṃ kuru || 30 ||

Report an error

स एवमुक्तो मुनिभिमुनिर्मनसि ताडितः । जगर्हे तानृषिगणान् वचनं चेदमब्रवीत् ॥ ३१ ॥

sa evamukto munibhimunirmanasi tāḍitaḥ | jagarhe tānṛṣigaṇān vacanaṃ cedamabravīt || 31 ||

Report an error

यथायं शाश्वतो धर्मो मुनीनां विहितः पुरा । सदाऽऽर्षं सेवतां कर्म वन्यमूलफलाशिनाम् ॥ ३२ ॥

yathāyaṃ śāśvato dharmo munīnāṃ vihitaḥ purā | sadā''rṣaṃ sevatāṃ karma vanyamūlaphalāśinām || 32 ||

Report an error

ब्रह्मयोनौ प्रसूतस्य ब्राह्मणस्यानुवर्तिनः । ब्रह्मचर्यं सुचरितं ब्रह्माणमपि चालयेत् ॥ ३३ ॥

brahmayonau prasūtasya brāhmaṇasyānuvartinaḥ | brahmacaryaṃ sucaritaṃ brahmāṇamapi cālayet || 33 ||

Report an error

द्विजानां वृत्तयस्तिस्रो ये गृहाश्रमवासिनः । अस्माकं तु वनं वृत्तिर्वनाश्रमनिवासिनाम् ॥ ३४ ॥

dvijānāṃ vṛttayastisro ye gṛhāśramavāsinaḥ | asmākaṃ tu vanaṃ vṛttirvanāśramanivāsinām || 34 ||

Report an error

अम्बुभक्षा वायुभक्षा दन्तोलूखलिकास्तथा । अश्मकुट्टा दशनपाः पञ्चातपतपाश्च ये ॥ ३५ ॥

ambubhakṣā vāyubhakṣā dantolūkhalikāstathā | aśmakuṭṭā daśanapāḥ pañcātapatapāśca ye || 35 ||

Report an error

एते तपसि तिष्ठन्तो व्रतैरपि सुदुष्करैः । ब्रह्मचर्यं पुरस्कृत्य प्रार्थयन्ते परां गतिम् ॥ ३६ ॥

ete tapasi tiṣṭhanto vratairapi suduṣkaraiḥ | brahmacaryaṃ puraskṛtya prārthayante parāṃ gatim || 36 ||

Report an error

ब्रह्मचर्याद् ब्राह्मणस्य ब्राह्मणत्वं विधीयते । एवमाहुः परे लोके ब्रह्म ब्रह्मविदो जनाः ॥ ३७ ॥

brahmacaryād brāhmaṇasya brāhmaṇatvaṃ vidhīyate | evamāhuḥ pare loke brahma brahmavido janāḥ || 37 ||

Report an error

ब्रह्मचर्ये स्थितं धैर्यं ब्रह्मचर्ये स्थितं तपः । ये स्थिता ब्रह्मचर्येषु ब्राह्मणास्ते दिवि स्थिताः ॥ ३८ ॥

brahmacarye sthitaṃ dhairyaṃ brahmacarye sthitaṃ tapaḥ | ye sthitā brahmacaryeṣu brāhmaṇāste divi sthitāḥ || 38 ||

Report an error

नास्ति योगं विना सिद्धिर्नास्ति सिद्धिं विना यशः । नास्ति लोके यशोमूलं ब्रह्मचर्यात् परं तपः ॥ ३९ ॥

nāsti yogaṃ vinā siddhirnāsti siddhiṃ vinā yaśaḥ | nāsti loke yaśomūlaṃ brahmacaryāt paraṃ tapaḥ || 39 ||

Report an error

तन्निगृह्येन्द्रियग्रामं भूतग्रामं च पञ्चमम् । ब्रह्मचर्येण वर्तेत किमतः परमं तपः ॥ ४० ॥

tannigṛhyendriyagrāmaṃ bhūtagrāmaṃ ca pañcamam | brahmacaryeṇa varteta kimataḥ paramaṃ tapaḥ || 40 ||

Report an error

अयोगे केशहरणमसंकल्पे व्रतक्रिया । अब्रह्मचर्ये चर्या च त्रयं स्याद् दम्भसंज्ञितम् ॥ ४१ ॥

ayoge keśaharaṇamasaṃkalpe vratakriyā | abrahmacarye caryā ca trayaṃ syād dambhasaṃjñitam || 41 ||

Report an error

क्व दाराः क्व च संयोगः क्व च भावविपर्ययः । यदेयं ब्रह्मणा सृष्टा मनसा मानसी प्रजा ॥ ४२ ॥

kva dārāḥ kva ca saṃyogaḥ kva ca bhāvaviparyayaḥ | yadeyaṃ brahmaṇā sṛṣṭā manasā mānasī prajā || 42 ||

Report an error

यद्यस्ति तपसो वीर्यं युष्माकममितात्मनाम् । सृजध्वं मानसान् पुत्रान् प्राजापत्येन कर्मणा ॥ ४३ ॥

yadyasti tapaso vīryaṃ yuṣmākamamitātmanām | sṛjadhvaṃ mānasān putrān prājāpatyena karmaṇā || 43 ||

Report an error

मनसा निर्मिता योनिराधातव्या तपस्विना । न दारयोगं बीजं वा व्रतमुक्तं तपस्विनाम् ॥ ४४ ॥

manasā nirmitā yonirādhātavyā tapasvinā | na dārayogaṃ bījaṃ vā vratamuktaṃ tapasvinām || 44 ||

Report an error

यदिदं लुप्तधर्मार्थं युष्माभिरिह निर्भयैः । व्याहृतं सद्भिरत्यर्थमसद्भिरिव मे मतिः ॥ ४५ ॥

yadidaṃ luptadharmārthaṃ yuṣmābhiriha nirbhayaiḥ | vyāhṛtaṃ sadbhiratyarthamasadbhiriva me matiḥ || 45 ||

Report an error

वपुर्दीप्तान्तरात्मानमेष कृत्वा मनोमयम् । दारयोगं विना स्रक्ष्ये पुत्रमात्मतनूरुहम् ॥ ४६ ॥

vapurdīptāntarātmānameṣa kṛtvā manomayam | dārayogaṃ vinā srakṣye putramātmatanūruham || 46 ||

Report an error

एवमात्मानमात्मा मे द्वितीयं जनयिष्यति । वन्येनानेन विधिना दिधक्षन्तमिव प्रजाः ॥ ४७ ॥

evamātmānamātmā me dvitīyaṃ janayiṣyati | vanyenānena vidhinā didhakṣantamiva prajāḥ || 47 ||

Report an error

ऊर्वस्तु तपसाऽऽविष्टो निवेश्योरुं हुताशने । ममन्थैकेन दर्भेण पुत्रस्य प्रभवारणिम् ॥ ४८ ॥

ūrvastu tapasā''viṣṭo niveśyoruṃ hutāśane | mamanthaikena darbheṇa putrasya prabhavāraṇim || 48 ||

Report an error

तस्योरुं सहसा भित्त्वा ज्वालामाली निरिन्धनः । जगतो निधनाकाङ्क्षी पुत्रोऽग्निः समपद्यत ॥ ४९ ॥

tasyoruṃ sahasā bhittvā jvālāmālī nirindhanaḥ | jagato nidhanākāṅkṣī putro'gniḥ samapadyata || 49 ||

Report an error

ऊर्वस्योरुं विनिर्भिद्य और्वो नामान्तकोऽनलः । दिधक्षन्निव लोकांस्त्रीञ्जज्ञे परमकोपनः ॥ ५० ॥

ūrvasyoruṃ vinirbhidya aurvo nāmāntako'nalaḥ | didhakṣanniva lokāṃstrīñjajñe paramakopanaḥ || 50 ||

Report an error

उत्पन्नमात्रश्चोवाच पितरं दीप्तया गिरा । क्षुधा मे बाधते तात जगद् भक्षे त्यजस्व माम् ॥ ५१ ॥

utpannamātraścovāca pitaraṃ dīptayā girā | kṣudhā me bādhate tāta jagad bhakṣe tyajasva mām || 51 ||

Report an error

त्रिदिवारोहिभिर्ज्वालैर्जृम्भमाणो दिशो दश । निर्दहन्निव भूतानि ववृधे सोऽन्तकोऽनलः ॥ ५२ ॥

tridivārohibhirjvālairjṛmbhamāṇo diśo daśa | nirdahanniva bhūtāni vavṛdhe so'ntako'nalaḥ || 52 ||

Report an error

एतस्मिन्नन्तरे ब्रह्मा सर्वलोकपतिः प्रभुः । आजगाम मुनिर्यत्र व्यसृजत् पुत्रमुत्तमम् ॥ ५३ ॥

etasminnantare brahmā sarvalokapatiḥ prabhuḥ | ājagāma muniryatra vyasṛjat putramuttamam || 53 ||

Report an error

स ददर्शोरुमूर्वस्य दीप्यमानं सुताग्निना । और्वकोपाग्निसंतप्ताँल्लोकांश्च ऋषिभिः सह ॥ ५४ ॥

sa dadarśorumūrvasya dīpyamānaṃ sutāgninā | aurvakopāgnisaṃtaptā~llokāṃśca ṛṣibhiḥ saha || 54 ||

Report an error

तमुवाच ततो ब्रह्मा मुनिमूर्वं सभाजयन् । धार्यतां पुत्रजं तेजो लोकानां हितकाम्यया । अस्यापत्यस्य ते विप्र करिष्ये साह्यमुत्तमम् ॥ ५५ ॥

tamuvāca tato brahmā munimūrvaṃ sabhājayan | dhāryatāṃ putrajaṃ tejo lokānāṃ hitakāmyayā | asyāpatyasya te vipra kariṣye sāhyamuttamam || 55 ||

Report an error

वासं चास्य प्रदास्यामि प्राशनं चामृतोपमम् । तथ्यमेतन्मम वचः शृणु त्वं वदतां वर ॥ ५६ ॥

vāsaṃ cāsya pradāsyāmi prāśanaṃ cāmṛtopamam | tathyametanmama vacaḥ śṛṇu tvaṃ vadatāṃ vara || 56 ||

Report an error

ऊर्व उवाच । धन्योऽस्म्यनुगृहीतोऽस्मि यन्ममाद्य भवाञ्छिशोः । मतिमेतां ददातीह परमानुग्रहाय वै ॥ ५७ ॥

ūrva uvāca | dhanyo'smyanugṛhīto'smi yanmamādya bhavāñchiśoḥ | matimetāṃ dadātīha paramānugrahāya vai || 57 ||

Report an error

प्रभावकाले सम्प्राप्ते काङ्क्षितव्ये समागमे । भगवंस्तर्पितः पुत्रः कैर्हव्यैः प्राप्स्यते सुखम् ॥ ५८ ॥

prabhāvakāle samprāpte kāṅkṣitavye samāgame | bhagavaṃstarpitaḥ putraḥ kairhavyaiḥ prāpsyate sukham || 58 ||

Report an error

कुत्र चास्य निवासो वै भोजनं च किमात्मकम् । विधास्यति भवानस्य वीर्यतुल्यं महौजसः ॥ ५९ ॥

kutra cāsya nivāso vai bhojanaṃ ca kimātmakam | vidhāsyati bhavānasya vīryatulyaṃ mahaujasaḥ || 59 ||

Report an error

ब्रह्मोवाच । वडवामुखेऽस्य वसतिः समुद्रास्ये भविष्यति । मम योनिर्जलं विप्र तच्च तोयमयं वपुः ॥ ६० ॥

brahmovāca | vaḍavāmukhe'sya vasatiḥ samudrāsye bhaviṣyati | mama yonirjalaṃ vipra tacca toyamayaṃ vapuḥ || 60 ||

Report an error

तद्धविस्तव पुत्रस्य विसृजाम्यालयं तु तत् । तत्रायमास्तां नियतः पिबन् वारिमयं हविः ॥ ६१ ॥

taddhavistava putrasya visṛjāmyālayaṃ tu tat | tatrāyamāstāṃ niyataḥ piban vārimayaṃ haviḥ || 61 ||

Report an error

ततो युगान्ते भूतानामेव चाहं च सुव्रत । सहितौ विचरिष्यावो लोकानिति पुनः पुनः ॥ ६२ ॥

tato yugānte bhūtānāmeva cāhaṃ ca suvrata | sahitau vicariṣyāvo lokāniti punaḥ punaḥ || 62 ||

Report an error

एषोऽग्निरन्तकाले तु सलिलाशी मया कृतः । दहनः सर्वभूतानां सदेवासुररक्षसाम् ॥ ६३ ॥

eṣo'gnirantakāle tu salilāśī mayā kṛtaḥ | dahanaḥ sarvabhūtānāṃ sadevāsurarakṣasām || 63 ||

Report an error

एवमस्त्विति सोऽप्यग्निः संवृतज्वालमण्डलः । प्रविवेशार्णवमुखं निक्षिप्य पितरि प्रभाम् ॥ ६४ ॥

evamastviti so'pyagniḥ saṃvṛtajvālamaṇḍalaḥ | praviveśārṇavamukhaṃ nikṣipya pitari prabhām || 64 ||

Report an error

प्रतियातस्ततो ब्रह्मा ते च सर्वे महर्षयः । और्वस्याग्नेः प्रभावज्ञाः स्वां स्वां गतिमुपाश्रिताः ॥ ६५ ॥

pratiyātastato brahmā te ca sarve maharṣayaḥ | aurvasyāgneḥ prabhāvajñāḥ svāṃ svāṃ gatimupāśritāḥ || 65 ||

Report an error

हिरण्यकशिपुर्दृष्ट्वा तदद्भुतमपूजयत् । ऊर्वं प्रणतसर्वाङ्गो वाक्यं चेदमुवाच ह ॥ ६६ ॥

hiraṇyakaśipurdṛṣṭvā tadadbhutamapūjayat | ūrvaṃ praṇatasarvāṅgo vākyaṃ cedamuvāca ha || 66 ||

Report an error

भगवन्नद्भुतमिदं निर्वृत्तं लोकसाक्षिकम् । तपसा ते मुनिश्रेष्ठ परितुष्टः पितामहः ॥ ६७ ॥

bhagavannadbhutamidaṃ nirvṛttaṃ lokasākṣikam | tapasā te muniśreṣṭha parituṣṭaḥ pitāmahaḥ || 67 ||

Report an error

अहं तु तव पुत्रस्य तव चैव महाव्रत । भृत्य इत्यवगन्तव्यः श्लाघ्योऽस्मि यदि कर्मणा ॥ ६८ ॥

ahaṃ tu tava putrasya tava caiva mahāvrata | bhṛtya ityavagantavyaḥ ślāghyo'smi yadi karmaṇā || 68 ||

Report an error

तन्मां पश्य समापन्नं तवैवाराधने रतम् । यदि सीदे मुनिश्रेष्ठ तवैव स्यात् पराजयः ॥ ६९ ॥

tanmāṃ paśya samāpannaṃ tavaivārādhane ratam | yadi sīde muniśreṣṭha tavaiva syāt parājayaḥ || 69 ||

Report an error

ऊर्व उवाच । धन्योऽस्म्यनुगृहीतोऽस्मि यस्य तेऽहं गुरुर्मतः । नास्ति ते तपसानेन भयमद्येह सुव्रत ॥ ७० ॥

ūrva uvāca | dhanyo'smyanugṛhīto'smi yasya te'haṃ gururmataḥ | nāsti te tapasānena bhayamadyeha suvrata || 70 ||

Report an error

इमां च मायां गृह्णीष्व मम पुत्रेण निर्मिताम् । निरिन्धनामग्निमयीं दुःस्पर्शां पावकैरपि ॥ ७१ ॥

imāṃ ca māyāṃ gṛhṇīṣva mama putreṇa nirmitām | nirindhanāmagnimayīṃ duḥsparśāṃ pāvakairapi || 71 ||

Report an error

एषा ते स्वस्य वंशस्य वशगारिविनिग्रहे । रक्षिष्यत्यात्मपक्षं सा परांश्च प्रहरिष्यति ॥ ७२ ॥

eṣā te svasya vaṃśasya vaśagārivinigrahe | rakṣiṣyatyātmapakṣaṃ sā parāṃśca prahariṣyati || 72 ||

Report an error

एवमस्त्विति तां गृह्य प्रणम्य मुनिपुंगवम् । जगाम त्रिदिवं हृष्टः कृतार्थो दानवेश्वरः ॥ ७३ ॥

evamastviti tāṃ gṛhya praṇamya munipuṃgavam | jagāma tridivaṃ hṛṣṭaḥ kṛtārtho dānaveśvaraḥ || 73 ||

Report an error

वरुण उवाच । सैषा दुर्विषहा माया देवैरपि दुरासदा । और्वेण निर्मिता पूर्वं पावकेनोर्वसूनुना ॥ ७४ ॥

varuṇa uvāca | saiṣā durviṣahā māyā devairapi durāsadā | aurveṇa nirmitā pūrvaṃ pāvakenorvasūnunā || 74 ||

Report an error

तस्मिंस्तु व्युत्थिते दैत्ये निर्वीयैषा न संशयः । शापो ह्यस्याः पुरा दत्तः सृष्टा येनैव तेजसा ॥ ७५ ॥

tasmiṃstu vyutthite daitye nirvīyaiṣā na saṃśayaḥ | śāpo hyasyāḥ purā dattaḥ sṛṣṭā yenaiva tejasā || 75 ||

Report an error

यद्येषा प्रतिहन्तव्या कर्तव्यो भगवान् सुखी । दीयतां मे सखा शक्र तोययोनिर्निशाकरः ॥ ७६ ॥

yadyeṣā pratihantavyā kartavyo bhagavān sukhī | dīyatāṃ me sakhā śakra toyayonirniśākaraḥ || 76 ||

Report an error

तेनाहं सह संगम्य यादोभिश्च समावृतः । मायामेतां हनिष्यामि त्वत्प्रसादान्न संशयः ॥ ७७ ॥

tenāhaṃ saha saṃgamya yādobhiśca samāvṛtaḥ | māyāmetāṃ haniṣyāmi tvatprasādānna saṃśayaḥ || 77 ||

Report an error

Illustration: Verse & Place (Project-owned).