Skip to content

विष्णुपर्व · अध्यायः ३४

Catustriṃśo'dhyāyaḥ

A chapter of the Harivamsha.

22 versesSanskrit with transliteration

The child Krishna among the cowherds of Vraja.

चतुस्त्रिंशोऽध्यायः । वैशम्पायन उवाच । स कृष्णस्तत्र सहितो रौहिणेयेन संगतः । मथुरां यादवाकीर्णां पुरीं तां सुखमावसत् ॥ १ ॥

catustriṃśo'dhyāyaḥ | vaiśampāyana uvāca | sa kṛṣṇastatra sahito rauhiṇeyena saṃgataḥ | mathurāṃ yādavākīrṇāṃ purīṃ tāṃ sukhamāvasat || 1 ||

Report an error

प्राप्तयौवनदेहस्तु युक्तो राजश्रिया विभुः । चचार मथुरां प्रीतः स वनाकरभूषणाम् ॥ २ ॥

prāptayauvanadehastu yukto rājaśriyā vibhuḥ | cacāra mathurāṃ prītaḥ sa vanākarabhūṣaṇām || 2 ||

Report an error

कस्यचित्त्वथ कालस्य राजा राजगृहेश्वरः । शुश्राव निहतं कंसं दुहितृभ्यां महीपतिः ॥ ३ ॥

kasyacittvatha kālasya rājā rājagṛheśvaraḥ | śuśrāva nihataṃ kaṃsaṃ duhitṛbhyāṃ mahīpatiḥ || 3 ||

Report an error

ततो नातिचिरात् कालाज्जरासंधः प्रतापवान् । आजगाम षडङ्गेन बलेन महता वृतः ॥ ४ ॥

tato nāticirāt kālājjarāsaṃdhaḥ pratāpavān | ājagāma ṣaḍaṅgena balena mahatā vṛtaḥ || 4 ||

Report an error

जिघांसुर्हि यदून् क्रुद्धः कंसस्यापचितिं स्मरन् । अस्तिः प्राप्तिश्च नाम्ना ते मागधस्य सुते नृप ॥ ५ ॥

jighāṃsurhi yadūn kruddhaḥ kaṃsasyāpacitiṃ smaran | astiḥ prāptiśca nāmnā te māgadhasya sute nṛpa || 5 ||

Report an error

जरासंधस्य कल्याण्यौ पीनश्रोणिपयोधरे । उभे कंसस्य ते भार्ये प्रादाद् बार्हद्रथो नृपः ॥ ६ ॥

jarāsaṃdhasya kalyāṇyau pīnaśroṇipayodhare | ubhe kaṃsasya te bhārye prādād bārhadratho nṛpaḥ || 6 ||

Report an error

स ताभ्यां मुमुदे राजा बद्ध्वा पितरमाहुकम् । समाश्रित्य जरासंधमनादृत्य च यादवान् । शूरसेनेश्वरो राजा यथा ते बहुशः श्रुतः ॥ ७ ॥

sa tābhyāṃ mumude rājā baddhvā pitaramāhukam | samāśritya jarāsaṃdhamanādṛtya ca yādavān | śūraseneśvaro rājā yathā te bahuśaḥ śrutaḥ || 7 ||

Report an error

ज्ञातिकार्यार्थसिद्ध्यर्थमुग्रसेनहिते रतः । वसुदेवोऽभवन्नित्यं कंसो न ममृषे च तम् ॥ ८ ॥

jñātikāryārthasiddhyarthamugrasenahite rataḥ | vasudevo'bhavannityaṃ kaṃso na mamṛṣe ca tam || 8 ||

Report an error

रामकृष्णौ समाश्रित्य हते कंसे दुरात्मनि । उग्रसेनोऽभवद् राजा भोजवृष्ण्यन्धकैर्वृतः ॥ ९ ॥

rāmakṛṣṇau samāśritya hate kaṃse durātmani | ugraseno'bhavad rājā bhojavṛṣṇyandhakairvṛtaḥ || 9 ||

Report an error

दुहितृभ्यां जरासंधः प्रियाभ्यां बलवान् नृपः । नोदितो वीरपत्नीभ्यामुपायान्मथुरां ततः ॥ १० ॥

duhitṛbhyāṃ jarāsaṃdhaḥ priyābhyāṃ balavān nṛpaḥ | nodito vīrapatnībhyāmupāyānmathurāṃ tataḥ || 10 ||

Report an error

कृत्वा सर्वं समुद्योगं क्रोधादग्निसमो ज्वलन् । प्रतापावनता ये च जरासंधस्य पार्थिवाः ॥ ११ ॥

kṛtvā sarvaṃ samudyogaṃ krodhādagnisamo jvalan | pratāpāvanatā ye ca jarāsaṃdhasya pārthivāḥ || 11 ||

Report an error

मित्राणि ज्ञातयश्चैव संयुक्ताः सुहृदस्तथा । तमेवानुययुः सर्वे सैन्यैः समुदितैर्वृताः ॥ १२ ॥

mitrāṇi jñātayaścaiva saṃyuktāḥ suhṛdastathā | tamevānuyayuḥ sarve sainyaiḥ samuditairvṛtāḥ || 12 ||

Report an error

महेष्वासा महावीर्या जरासंधप्रियैषिणः । कारूषो दन्तवक्त्रश्च चेदिराजश्च वीर्यवान् ॥ १३ ॥

maheṣvāsā mahāvīryā jarāsaṃdhapriyaiṣiṇaḥ | kārūṣo dantavaktraśca cedirājaśca vīryavān || 13 ||

Report an error

कलिङ्गाधिपतिश्चैव पौण्ड्रश्च बलिनां वरः । साकृतिः केशिकश्चैव भीष्मकश्च नराधिपः ॥ १४ ॥

kaliṅgādhipatiścaiva pauṇḍraśca balināṃ varaḥ | sākṛtiḥ keśikaścaiva bhīṣmakaśca narādhipaḥ || 14 ||

Report an error

पुत्रश्च भीमकस्यापि रुक्मी मुख्यो धनुर्भृताम् । वासुदेवार्जुनाभ्यां यः स्पर्धते स महाहवे ॥ १५ ॥

putraśca bhīmakasyāpi rukmī mukhyo dhanurbhṛtām | vāsudevārjunābhyāṃ yaḥ spardhate sa mahāhave || 15 ||

Report an error

वेणुदारिः श्रुतर्वा च क्रथश्चैवांशुमानपि । अङ्गराजश्च बलवान् वङ्गानामधिपस्तथा ॥ १६ ॥

veṇudāriḥ śrutarvā ca krathaścaivāṃśumānapi | aṅgarājaśca balavān vaṅgānāmadhipastathā || 16 ||

Report an error

कौसल्यः काशिराजश्च दशार्णाधिपतिस्तथा । सुखेश्वरश्च विक्रान्तो विदेहाधिपतिस्तथा ॥ १७ ॥

kausalyaḥ kāśirājaśca daśārṇādhipatistathā | sukheśvaraśca vikrānto videhādhipatistathā || 17 ||

Report an error

मद्रराजश्च बलवांस्त्रिगर्तानामथेश्वरः । शाल्वराजश्च विक्रान्तो दरदश्च महाबलः ॥ १८ ॥

madrarājaśca balavāṃstrigartānāmatheśvaraḥ | śālvarājaśca vikrānto daradaśca mahābalaḥ || 18 ||

Report an error

यवनाधिपतिश्चैव भगदत्तश्च वीर्यवान् । सौवीरराजः शैब्यश्च पाण्ड्यश्च बलिनां वरः ॥ १९ ॥

yavanādhipatiścaiva bhagadattaśca vīryavān | sauvīrarājaḥ śaibyaśca pāṇḍyaśca balināṃ varaḥ || 19 ||

Report an error

गान्धारराजः सुबलो नग्नजिच्च महाबलः । काश्मीरराजो गोनर्दो दरदाधिपतिर्नृपः । दुर्योधनादयश्चैव धार्तराष्ट्रा महाबलाः ॥ २० ॥

gāndhārarājaḥ subalo nagnajicca mahābalaḥ | kāśmīrarājo gonardo daradādhipatirnṛpaḥ | duryodhanādayaścaiva dhārtarāṣṭrā mahābalāḥ || 20 ||

Report an error

एते चान्ये च राजानो बलवन्तो महारथाः । तमन्वयुर्जरासंधं विद्विषन्तो जनार्दनम् ॥ २१ ॥

ete cānye ca rājāno balavanto mahārathāḥ | tamanvayurjarāsaṃdhaṃ vidviṣanto janārdanam || 21 ||

Report an error

ते शूरसेनानाविश्य प्रभूतयवसेन्धनान् । ऊषुः संरुध्य मथुरां पुरस्कृत्य बलं तदा ॥ २२ ॥

te śūrasenānāviśya prabhūtayavasendhanān | ūṣuḥ saṃrudhya mathurāṃ puraskṛtya balaṃ tadā || 22 ||

Report an error

Illustration: Verse & Place (Project-owned).