Skip to content

विष्णुपर्व · अध्यायः ३९

Ekonacatvāriṃśo'dhyāyaḥ

A chapter of the Harivamsha.

83 versesSanskrit with transliteration

The child Krishna among the cowherds of Vraja.

एकोनचत्वारिंशोऽध्यायः । वैशम्पायन उवाच । विकद्रोस्तु वचः श्रुत्वा वसुदवो महायशाः । परितुष्टेन मनसा वचनं चेदमब्रवीत् ॥ १ ॥

ekonacatvāriṃśo'dhyāyaḥ | vaiśampāyana uvāca | vikadrostu vacaḥ śrutvā vasudavo mahāyaśāḥ | parituṣṭena manasā vacanaṃ cedamabravīt || 1 ||

Report an error

राजा षाड्गुण्यवक्ता वै राजा मन्त्रार्थतत्त्ववित् । सतत्त्वं च हितं चैव कृष्णोक्तं किल धीमता ॥ २ ॥

rājā ṣāḍguṇyavaktā vai rājā mantrārthatattvavit | satattvaṃ ca hitaṃ caiva kṛṣṇoktaṃ kila dhīmatā || 2 ||

Report an error

भाषिता राजधर्माश्च सत्याश्च जगतो हिताः । विक्रद्रुणा यदुश्रेष्ठ यद्धितं तद् विधीयताम् ॥ ३ ॥

bhāṣitā rājadharmāśca satyāśca jagato hitāḥ | vikradruṇā yaduśreṣṭha yaddhitaṃ tad vidhīyatām || 3 ||

Report an error

एतच्छ्रुत्वा पितुर्वाक्यं विक्रद्रोश्च महात्मनः । वाक्यमुत्तममेकाग्रो बभाषे पुरुषोत्तमः ॥ ४ ॥

etacchrutvā piturvākyaṃ vikradrośca mahātmanaḥ | vākyamuttamamekāgro babhāṣe puruṣottamaḥ || 4 ||

Report an error

ब्रुवतां वः श्रुतं वाक्यं हेतुतः क्रमतस्तथा । न्यायतः शास्त्रतश्चैव दैवं चैवानुपश्यताम् ॥ ५ ॥

bruvatāṃ vaḥ śrutaṃ vākyaṃ hetutaḥ kramatastathā | nyāyataḥ śāstrataścaiva daivaṃ caivānupaśyatām || 5 ||

Report an error

श्रूयतामुत्तरं वाक्यं श्रुत्वा च परिगृह्यताम् । नयेन व्यवहर्तव्यं पार्थिवेन यथाक्रमम् ॥ ६ ॥

śrūyatāmuttaraṃ vākyaṃ śrutvā ca parigṛhyatām | nayena vyavahartavyaṃ pārthivena yathākramam || 6 ||

Report an error

संधिं च विग्रहं चैव यानमासनमेव च । द्वैधीभावं संश्रयं च षाड्गुण्यं चिन्तयेत् सदा ॥ ७ ॥

saṃdhiṃ ca vigrahaṃ caiva yānamāsanameva ca | dvaidhībhāvaṃ saṃśrayaṃ ca ṣāḍguṇyaṃ cintayet sadā || 7 ||

Report an error

बलिनः संनिकृष्टे तु न स्थेयं पण्डितेन वै । अपक्रमेद्धि कालज्ञः समर्थो युद्धमुद्वहेत् ॥ ८ ॥

balinaḥ saṃnikṛṣṭe tu na stheyaṃ paṇḍitena vai | apakrameddhi kālajñaḥ samartho yuddhamudvahet || 8 ||

Report an error

अहं तावत् सहार्येण मुहूर्तेऽस्मिन् प्रकाशिते । जीवितार्थे गमिष्यामि शक्तिमानप्यशक्तवत् ॥ ९ ॥

ahaṃ tāvat sahāryeṇa muhūrte'smin prakāśite | jīvitārthe gamiṣyāmi śaktimānapyaśaktavat || 9 ||

Report an error

ततः सह्याचलयुतं सहार्येणाहमक्षयम् । आत्मद्वितीयः श्रीमन्तं प्रवेक्ष्ये दक्षिणापथम् ॥ १० ॥

tataḥ sahyācalayutaṃ sahāryeṇāhamakṣayam | ātmadvitīyaḥ śrīmantaṃ pravekṣye dakṣiṇāpatham || 10 ||

Report an error

करवीरपुरं चैव रम्यं क्रौञ्चपुरं तथा । द्रक्ष्यावस्तत्र सहितौ गोमन्तं च नगोत्तमम् ॥ ११ ॥

karavīrapuraṃ caiva ramyaṃ krauñcapuraṃ tathā | drakṣyāvastatra sahitau gomantaṃ ca nagottamam || 11 ||

Report an error

आवयोर्गमनं श्रुत्वा जितकाशी स पार्थिवः । अप्रविश्य पुरीं दर्पादनुसारं करिष्यति ॥ १२ ॥

āvayorgamanaṃ śrutvā jitakāśī sa pārthivaḥ | apraviśya purīṃ darpādanusāraṃ kariṣyati || 12 ||

Report an error

ततः सह्यवनेष्वेव राजा याति स सानुगः । आवयोर्ग्रहणे चैव नृपतिः प्रयतिष्यति ॥ १३ ॥

tataḥ sahyavaneṣveva rājā yāti sa sānugaḥ | āvayorgrahaṇe caiva nṛpatiḥ prayatiṣyati || 13 ||

Report an error

एषा नः श्रेयसी यात्रा भविष्यति कुलस्य वै । पौराणामथ पुर्याश्च देशस्य च सुखावहा ॥ १४ ॥

eṣā naḥ śreyasī yātrā bhaviṣyati kulasya vai | paurāṇāmatha puryāśca deśasya ca sukhāvahā || 14 ||

Report an error

न च शत्रोः परिभ्रष्टा राजानो विजिगीषवः । परराष्ट्रेषु मृष्यन्ति मृधे शत्रोः क्षयं विना ॥ १५ ॥

na ca śatroḥ paribhraṣṭā rājāno vijigīṣavaḥ | pararāṣṭreṣu mṛṣyanti mṛdhe śatroḥ kṣayaṃ vinā || 15 ||

Report an error

एवमुक्त्वा तु तौ वीरौ कृष्णसंकर्षणावुभौ । प्रपेदतुरसम्भ्रान्तौ दक्षिणौ दक्षिणापथम् ॥ १६ ॥

evamuktvā tu tau vīrau kṛṣṇasaṃkarṣaṇāvubhau | prapedaturasambhrāntau dakṣiṇau dakṣiṇāpatham || 16 ||

Report an error

तौ तु राष्ट्राणि शतशश्चरन्तौ कामरूपिणौ । दक्षिणां दिशमास्थाय चेरतुर्मार्गगौ सुखम् ॥ १७ ॥

tau tu rāṣṭrāṇi śataśaścarantau kāmarūpiṇau | dakṣiṇāṃ diśamāsthāya ceraturmārgagau sukham || 17 ||

Report an error

सह्यपृष्ठेषु रम्येषु मोदमानावुभौ तथा । दक्षिणापथगौ वीरावध्वानं सम्प्रपेदतुः ॥ १८ ॥

sahyapṛṣṭheṣu ramyeṣu modamānāvubhau tathā | dakṣiṇāpathagau vīrāvadhvānaṃ samprapedatuḥ || 18 ||

Report an error

तौ च स्वल्पेन कालेन सह्याचलविभूषितम् । करवीरपुरं प्राप्तौ स्ववंशेन विभूषितम् ॥ १९ ॥

tau ca svalpena kālena sahyācalavibhūṣitam | karavīrapuraṃ prāptau svavaṃśena vibhūṣitam || 19 ||

Report an error

तौ तत्र गत्वा वेणाया नद्यास्तीरान्तमाश्रितम् । आसेदतुः प्ररोहाढ्यं न्यग्रोधं तरुपुङ्गवम् ॥ २० ॥

tau tatra gatvā veṇāyā nadyāstīrāntamāśritam | āsedatuḥ prarohāḍhyaṃ nyagrodhaṃ tarupuṅgavam || 20 ||

Report an error

अधस्तात् तस्य वृक्षस्य मुनिं दीप्ततपोधनम् । अंसावसक्तपरशुं जटावल्कलधारिणम् ॥ २१ ॥

adhastāt tasya vṛkṣasya muniṃ dīptatapodhanam | aṃsāvasaktaparaśuṃ jaṭāvalkaladhāriṇam || 21 ||

Report an error

गौरमग्निशिखाकारं तेजसा भास्करोपमम् । क्षत्रान्तकरमक्षोभ्यं वपुष्मन्तमिवार्णवम् ॥ २२ ॥

gauramagniśikhākāraṃ tejasā bhāskaropamam | kṣatrāntakaramakṣobhyaṃ vapuṣmantamivārṇavam || 22 ||

Report an error

न्यस्तसंकुचिताधानं काले हुतहुताशनम् । क्लिन्नं त्रिषवणाम्भोभिराद्यं देवगुरुं यथा ॥ २३ ॥

nyastasaṃkucitādhānaṃ kāle hutahutāśanam | klinnaṃ triṣavaṇāmbhobhirādyaṃ devaguruṃ yathā || 23 ||

Report an error

सवत्सां धेनुकां श्वेतां होमधुक् कामदोहनाम् । क्षीरारणिं कर्षमाणं महेन्द्रगिरिगोचरम् ॥ २४ ॥

savatsāṃ dhenukāṃ śvetāṃ homadhuk kāmadohanām | kṣīrāraṇiṃ karṣamāṇaṃ mahendragirigocaram || 24 ||

Report an error

ददृशतुस्तौ सहितावपरिश्रान्तमव्ययम् । भार्गवं राममासीनं मन्दरस्थं यथा रविम् ॥ २५ ॥

dadṛśatustau sahitāvapariśrāntamavyayam | bhārgavaṃ rāmamāsīnaṃ mandarasthaṃ yathā ravim || 25 ||

Report an error

न्यायतस्तौ तु तं दृष्ट्वा पादमूले कृताञ्जली । वसुदेवसुतौ वीरौ सधिष्ण्याविव पावकौ ॥ २६ ॥

nyāyatastau tu taṃ dṛṣṭvā pādamūle kṛtāñjalī | vasudevasutau vīrau sadhiṣṇyāviva pāvakau || 26 ||

Report an error

कृष्णस्तमृषिशार्दूलमुवाच वदतां वरः । श्लक्ष्णं मधुरया वाचा लोकवृत्तान्तकोविदः ॥ २७ ॥

kṛṣṇastamṛṣiśārdūlamuvāca vadatāṃ varaḥ | ślakṣṇaṃ madhurayā vācā lokavṛttāntakovidaḥ || 27 ||

Report an error

भगवन् जामदग्न्यं त्वामवगच्छामि भार्गवम् । रामं मुनीनामृषभं क्षत्रियाणां कुलान्तकम् ॥ २८ ॥

bhagavan jāmadagnyaṃ tvāmavagacchāmi bhārgavam | rāmaṃ munīnāmṛṣabhaṃ kṣatriyāṇāṃ kulāntakam || 28 ||

Report an error

त्वया सायकवेगेन क्षिप्तो भार्गव सागरः । इषुपातेन नगरं कृतं शूर्पारकं त्वया ॥ २९ ॥

tvayā sāyakavegena kṣipto bhārgava sāgaraḥ | iṣupātena nagaraṃ kṛtaṃ śūrpārakaṃ tvayā || 29 ||

Report an error

धनुःपञ्चशतायाममिषुपञ्चशतोच्छ्रयम् । सह्यस्य च निकुञ्जेषु स्फीतो जनपदो महान् ॥ ३० ॥

dhanuḥpañcaśatāyāmamiṣupañcaśatocchrayam | sahyasya ca nikuñjeṣu sphīto janapado mahān || 30 ||

Report an error

अतिक्रम्योदधेर्वेलामपरान्ते निवेशितः । त्वया तत् कार्तवीर्यस्य सहस्रभुजकाननम् ॥ ३१ ॥

atikramyodadhervelāmaparānte niveśitaḥ | tvayā tat kārtavīryasya sahasrabhujakānanam || 31 ||

Report an error

छिन्नं परशुनैकेन स्मरता निधनं पितुः । इयमद्यापि रुधिरैः क्षत्रियाणां हतद्विषाम् ॥ ३२ ॥

chinnaṃ paraśunaikena smaratā nidhanaṃ pituḥ | iyamadyāpi rudhiraiḥ kṣatriyāṇāṃ hatadviṣām || 32 ||

Report an error

स्निग्धैस्त्वत्परशूत्सृष्टै रक्तपङ्का वसुंधरा । रैणुकेयं विजाने त्वां क्षितौ क्षितिपरोषणम् ॥ ३३ ॥

snigdhaistvatparaśūtsṛṣṭai raktapaṅkā vasuṃdharā | raiṇukeyaṃ vijāne tvāṃ kṣitau kṣitiparoṣaṇam || 33 ||

Report an error

परशुप्रग्रहे युक्तं यथैवेह रणे तथा । तदिच्छावस्त्वया विप्र कंचिदर्थमुपश्रुतम् ॥ ३४ ॥

paraśupragrahe yuktaṃ yathaiveha raṇe tathā | tadicchāvastvayā vipra kaṃcidarthamupaśrutam || 34 ||

Report an error

उत्तरं च श्रुतार्थेन प्रत्युक्तमविशङ्कया । आवयोर्मथुरा राम यमुनातीरशोभिनी ॥ ३५ ॥

uttaraṃ ca śrutārthena pratyuktamaviśaṅkayā | āvayormathurā rāma yamunātīraśobhinī || 35 ||

Report an error

यादवौ स्वो मुनिश्रेष्ठ यदि ते श्रुतिमागतौ । वसुदेवो यदुश्रेष्ठः पिता नौ हि धृतव्रतः ॥ ३६ ॥

yādavau svo muniśreṣṭha yadi te śrutimāgatau | vasudevo yaduśreṣṭhaḥ pitā nau hi dhṛtavrataḥ || 36 ||

Report an error

जन्मप्रभृति चैवावां व्रजेष्वेव नियोजितौ । तौ स्वः कंसभयात् तत्र शङ्कितौ परिवर्द्धितौ ॥ ३७ ॥

janmaprabhṛti caivāvāṃ vrajeṣveva niyojitau | tau svaḥ kaṃsabhayāt tatra śaṅkitau parivarddhitau || 37 ||

Report an error

वयञ्च प्रथमं प्राप्तौ मथुरायां प्रवेशितौ । तावावां व्युत्थितं हत्वा समाजे कंसमोजसा ॥ ३८ ॥

vayañca prathamaṃ prāptau mathurāyāṃ praveśitau | tāvāvāṃ vyutthitaṃ hatvā samāje kaṃsamojasā || 38 ||

Report an error

पितरं तस्य तत्रैव स्थापयित्वा जनेश्वरम् । स्वमेव कर्म चारब्धौ गवां व्यापारकारकौ ॥ ३९ ॥

pitaraṃ tasya tatraiva sthāpayitvā janeśvaram | svameva karma cārabdhau gavāṃ vyāpārakārakau || 39 ||

Report an error

अथावयोः पुरं रोद्धुं जरासंधो व्यवस्थितः । संग्रामान्सुबहून्कृत्वा लब्धलक्षावपि स्वयम् ॥ ४० ॥

athāvayoḥ puraṃ roddhuṃ jarāsaṃdho vyavasthitaḥ | saṃgrāmānsubahūnkṛtvā labdhalakṣāvapi svayam || 40 ||

Report an error

ततः स्वपुररक्षार्थं प्रजानां च धृतव्रत । अकृतार्थावनुद्योगौ कर्तव्यबलसाधनौ ॥ ४१ ॥

tataḥ svapurarakṣārthaṃ prajānāṃ ca dhṛtavrata | akṛtārthāvanudyogau kartavyabalasādhanau || 41 ||

Report an error

अरथौ पत्तिनौ युद्धे निस्तनुत्रौ निरायुधौ । जरासंधोद्यमभयात् पुराद् द्वावेव निःसृतौ ॥ ४२ ॥

arathau pattinau yuddhe nistanutrau nirāyudhau | jarāsaṃdhodyamabhayāt purād dvāveva niḥsṛtau || 42 ||

Report an error

एवमावामनुप्राप्तौ मुनिश्रेष्ठ तवान्तिकम् । आवयोर्मन्त्रमात्रेण कर्तुमर्हसि सत्क्रियाम् ॥ ४३ ॥

evamāvāmanuprāptau muniśreṣṭha tavāntikam | āvayormantramātreṇa kartumarhasi satkriyām || 43 ||

Report an error

श्रुत्वैतद् भार्गवो रामस्तयोर्वाक्यमनिन्दितम् । रेणुकेयः प्रतिवचो धर्मसंहितमब्रवीत् ॥ ४४ ॥

śrutvaitad bhārgavo rāmastayorvākyamaninditam | reṇukeyaḥ prativaco dharmasaṃhitamabravīt || 44 ||

Report an error

अपरान्तादहं कृष्ण सम्प्रतीहागतः प्रभो । एक एव विना शिष्यैर्युवयोर्मन्त्रकारणात् ॥ ४५ ॥

aparāntādahaṃ kṛṣṇa sampratīhāgataḥ prabho | eka eva vinā śiṣyairyuvayormantrakāraṇāt || 45 ||

Report an error

विदितो मे व्रजे वासस्तव पद्मनिभेक्षण । दानवानां वधश्चापि कंसस्यापि दुरात्मनः ॥ ४६ ॥

vidito me vraje vāsastava padmanibhekṣaṇa | dānavānāṃ vadhaścāpi kaṃsasyāpi durātmanaḥ || 46 ||

Report an error

विग्रहं च जरासंधे विदित्वा पुरुषोत्तम । तव सभ्रातृकस्येह सम्प्राप्तोऽस्मि वरानन ॥ ४७ ॥

vigrahaṃ ca jarāsaṃdhe viditvā puruṣottama | tava sabhrātṛkasyeha samprāpto'smi varānana || 47 ||

Report an error

जाने त्वां कृष्ण गोप्तारं जगतः प्रभुमव्ययम् । देवकार्यार्थसिद्ध्यर्थमबालं बालतां गतम् ॥ ४८ ॥

jāne tvāṃ kṛṣṇa goptāraṃ jagataḥ prabhumavyayam | devakāryārthasiddhyarthamabālaṃ bālatāṃ gatam || 48 ||

Report an error

न त्वयाविदितं किंचित् त्रिषु लोकेषु विद्यते । तथापि भक्तिमात्रेण शृणु वक्ष्यामि ते वचः ॥ ४९ ॥

na tvayāviditaṃ kiṃcit triṣu lokeṣu vidyate | tathāpi bhaktimātreṇa śṛṇu vakṣyāmi te vacaḥ || 49 ||

Report an error

पूर्वजैस्तव गोविन्द पूर्वं पुरमिदं कृतम् । करवीरपुरं नाम राष्ट्रं चैव निवेशितम् ॥ ५० ॥

pūrvajaistava govinda pūrvaṃ puramidaṃ kṛtam | karavīrapuraṃ nāma rāṣṭraṃ caiva niveśitam || 50 ||

Report an error

पुरेऽस्मिन् नृपतिः कृष्ण वासुदेवो महायशाः । शृगाल इति विख्यातो नित्यं परमकोपनः ॥ ५१ ॥

pure'smin nṛpatiḥ kṛṣṇa vāsudevo mahāyaśāḥ | śṛgāla iti vikhyāto nityaṃ paramakopanaḥ || 51 ||

Report an error

नृपेण तेन गोविन्द तव वंशभवा नृपाः । दायादा निहताः सर्वे वीर द्वेषानुशायिना ॥ ५२ ॥

nṛpeṇa tena govinda tava vaṃśabhavā nṛpāḥ | dāyādā nihatāḥ sarve vīra dveṣānuśāyinā || 52 ||

Report an error

अहंकारपरो नित्यमजितात्मातिमत्सरी । राज्यैश्वर्यमदाविष्टः पुत्रेष्वपि च दारुणः ॥ ५३ ॥

ahaṃkāraparo nityamajitātmātimatsarī | rājyaiśvaryamadāviṣṭaḥ putreṣvapi ca dāruṇaḥ || 53 ||

Report an error

तन्नेह भवतः स्थानं रोचते मे नरोत्तम । करवीरपुरे घोरे नित्यं पार्थिवदूषिते ॥ ५४ ॥

tanneha bhavataḥ sthānaṃ rocate me narottama | karavīrapure ghore nityaṃ pārthivadūṣite || 54 ||

Report an error

श्रूयतां कथयिष्यामि यत्रोभौ शत्रुबाधनौ । जरासंधं बलोदग्रं भवन्तौ योधयिष्यतः ॥ ५५ ॥

śrūyatāṃ kathayiṣyāmi yatrobhau śatrubādhanau | jarāsaṃdhaṃ balodagraṃ bhavantau yodhayiṣyataḥ || 55 ||

Report an error

तीर्त्वा वेणामिमां पुण्यां नदीमद्यैव बाहुभिः । विषयान्ते निवासाय गिरिं गच्छाम दुर्गमम् ॥ ५६ ॥

tīrtvā veṇāmimāṃ puṇyāṃ nadīmadyaiva bāhubhiḥ | viṣayānte nivāsāya giriṃ gacchāma durgamam || 56 ||

Report an error

रम्यं यज्ञगिरिं नाम सह्यस्य प्ररुहं गिरिम् । निवासं मांसभक्षाणां चौराणां घोरकर्मणाम् ॥ ५७ ॥

ramyaṃ yajñagiriṃ nāma sahyasya praruhaṃ girim | nivāsaṃ māṃsabhakṣāṇāṃ caurāṇāṃ ghorakarmaṇām || 57 ||

Report an error

नानाद्रुमलतायुक्तं चित्रं पुष्पितपादपम् । प्रोष्ये तत्र निशामेकां खटवाङ्गां नाम निम्नगाम् ॥ ५८ ॥

nānādrumalatāyuktaṃ citraṃ puṣpitapādapam | proṣye tatra niśāmekāṃ khaṭavāṅgāṃ nāma nimnagām || 58 ||

Report an error

भद्रं ते संतरिष्यामो निकषोपलभूषणाम् । गङ्गाप्रपातप्रतिमां भ्रष्टां च महतो गिरेः ॥ ५९ ॥

bhadraṃ te saṃtariṣyāmo nikaṣopalabhūṣaṇām | gaṅgāprapātapratimāṃ bhraṣṭāṃ ca mahato gireḥ || 59 ||

Report an error

तस्याः प्रपातं द्रक्ष्यामस्तापसारण्यभूषणम् । उपभुज्य त्विमान्कामान्गत्वा तान्धरणीधरान् ॥ ६० ॥

tasyāḥ prapātaṃ drakṣyāmastāpasāraṇyabhūṣaṇam | upabhujya tvimānkāmāngatvā tāndharaṇīdharān || 60 ||

Report an error

द्रक्ष्यामस्तत्र तान् विप्राञ्छाम्यतो वै तपोधनान् । रम्यं क्रौञ्चपुरं नाम गमिष्यामः पुरोत्तमम् ॥ ६१ ॥

drakṣyāmastatra tān viprāñchāmyato vai tapodhanān | ramyaṃ krauñcapuraṃ nāma gamiṣyāmaḥ purottamam || 61 ||

Report an error

वंशजस्तत्र ते राजा कृष्ण धर्मरतः सदा । महाकपिरिति ख्यातो वनवास्यजनाधिपः ॥ ६२ ॥

vaṃśajastatra te rājā kṛṣṇa dharmarataḥ sadā | mahākapiriti khyāto vanavāsyajanādhipaḥ || 62 ||

Report an error

तमदृष्ट्वैव राजानं निवासाय गतेऽहनि । तीर्थमानडुहं नाम तत्रस्थाः स्याम संगताः ॥ ६३ ॥

tamadṛṣṭvaiva rājānaṃ nivāsāya gate'hani | tīrthamānaḍuhaṃ nāma tatrasthāḥ syāma saṃgatāḥ || 63 ||

Report an error

ततश्च्युता गमिष्यामः सह्यस्य विवरे गिरिम् । गोमन्तमिति विख्यातं नैकशृङ्गविभूषितम् ॥ ६४ ॥

tataścyutā gamiṣyāmaḥ sahyasya vivare girim | gomantamiti vikhyātaṃ naikaśṛṅgavibhūṣitam || 64 ||

Report an error

स्वर्गतैकमहाशृङ्गं दुरारोहं खगैरपि । विश्रामभूतं देवानां ज्योतिर्भिरभिसंवृतम् ॥ ६५ ॥

svargataikamahāśṛṅgaṃ durārohaṃ khagairapi | viśrāmabhūtaṃ devānāṃ jyotirbhirabhisaṃvṛtam || 65 ||

Report an error

सोपानभूतं स्वर्गस्य गगनाद्रिमिवोच्छ्रितम् । तं विमानावतरणं गिरिं मेरुरिवापरम् ॥ ६६ ॥

sopānabhūtaṃ svargasya gaganādrimivocchritam | taṃ vimānāvataraṇaṃ giriṃ merurivāparam || 66 ||

Report an error

तस्योत्तमे महाशृङ्गे भास्वन्तौ देवरूपिणौ । उदयास्तमये सूर्यं सोमं च ज्योतिषां पतिम् ॥ ६७ ॥

tasyottame mahāśṛṅge bhāsvantau devarūpiṇau | udayāstamaye sūryaṃ somaṃ ca jyotiṣāṃ patim || 67 ||

Report an error

ऊर्मिमन्तं समुद्रं च अपारद्वीपभूषणम् । प्रेक्षमाणौ सुखं तत्र नगाग्रे विचरिष्यथः ॥ ६८ ॥

ūrmimantaṃ samudraṃ ca apāradvīpabhūṣaṇam | prekṣamāṇau sukhaṃ tatra nagāgre vicariṣyathaḥ || 68 ||

Report an error

शृङ्गस्थौ तस्य शैलस्य गोमन्तस्य वनेचरौ । दुर्गयुद्धेन धावन्तौ जरासंधं विजेष्यथ ॥ ६९ ॥

śṛṅgasthau tasya śailasya gomantasya vanecarau | durgayuddhena dhāvantau jarāsaṃdhaṃ vijeṣyatha || 69 ||

Report an error

तत्र शैलगतौ दृष्ट्वा भवन्तौ युद्धदुर्मदौ । आसक्तः शैलयुद्धे च जरासंधो भविष्यति ॥ ७० ॥

tatra śailagatau dṛṣṭvā bhavantau yuddhadurmadau | āsaktaḥ śailayuddhe ca jarāsaṃdho bhaviṣyati || 70 ||

Report an error

भवतोरपि युद्धे तु प्रवृत्ते तत्र दारुणे । आयुधैः सह संयोगं पश्यामि नचिरादिव ॥ ७१ ॥

bhavatorapi yuddhe tu pravṛtte tatra dāruṇe | āyudhaiḥ saha saṃyogaṃ paśyāmi nacirādiva || 71 ||

Report an error

संग्रामश्च महान् कृष्ण निर्दिष्टस्तत्र दैवतैः । यदूनां पार्थिवानां च मांसशोणितकर्दमः ॥ ७२ ॥

saṃgrāmaśca mahān kṛṣṇa nirdiṣṭastatra daivataiḥ | yadūnāṃ pārthivānāṃ ca māṃsaśoṇitakardamaḥ || 72 ||

Report an error

तत्र चक्रं हलं चैव गदां कौमोदकीं तथा । सौनन्दं मुसलं चैव वैष्णवान्यायुधानि च ॥ ७३ ॥

tatra cakraṃ halaṃ caiva gadāṃ kaumodakīṃ tathā | saunandaṃ musalaṃ caiva vaiṣṇavānyāyudhāni ca || 73 ||

Report an error

दर्शयिष्यन्ति संग्रामे पास्यन्ति च महीक्षिताम् । रुधिरं कालयुक्तानां वपुर्भिः कालसंनिभैः ॥ ७४ ॥

darśayiṣyanti saṃgrāme pāsyanti ca mahīkṣitām | rudhiraṃ kālayuktānāṃ vapurbhiḥ kālasaṃnibhaiḥ || 74 ||

Report an error

स चक्रमुसलो नाम संग्रामः कृष्ण विश्रुतः । दैवतैरिह निर्दिष्टः कालस्यादेशसंज्ञितः ॥ ७५ ॥

sa cakramusalo nāma saṃgrāmaḥ kṛṣṇa viśrutaḥ | daivatairiha nirdiṣṭaḥ kālasyādeśasaṃjñitaḥ || 75 ||

Report an error

तत्र ते कृष्ण संग्रामे सुव्यक्तं वैष्णवं वपुः । द्रक्ष्यन्ति रिपवः सर्वे सुराश्च सुरभावन ॥ ७६ ॥

tatra te kṛṣṇa saṃgrāme suvyaktaṃ vaiṣṇavaṃ vapuḥ | drakṣyanti ripavaḥ sarve surāśca surabhāvana || 76 ||

Report an error

तां भजस्व गदां कृष्ण चक्रं च चिरविस्मृतम् । भजस्व स्वेन रूपेण सुराणां विजयाय वै ॥ ७७ ॥

tāṃ bhajasva gadāṃ kṛṣṇa cakraṃ ca ciravismṛtam | bhajasva svena rūpeṇa surāṇāṃ vijayāya vai || 77 ||

Report an error

बलश्चायं हलं घोरं मुसलं चारिभेदनम् । वधाय सुरशत्रूणां भजताल्लोकभावनः ॥ ७८ ॥

balaścāyaṃ halaṃ ghoraṃ musalaṃ cāribhedanam | vadhāya suraśatrūṇāṃ bhajatāllokabhāvanaḥ || 78 ||

Report an error

एष ते प्रथमः कृष्ण संग्रामो भुवि पार्थिवैः । पृथिव्यर्थे समाख्यातो भारावतरणे सुरैः ॥ ७९ ॥

eṣa te prathamaḥ kṛṣṇa saṃgrāmo bhuvi pārthivaiḥ | pṛthivyarthe samākhyāto bhārāvataraṇe suraiḥ || 79 ||

Report an error

आयुधावाप्तिरत्रैव वपुषो वैष्णवस्य च । लक्ष्म्याश्च तेजसश्चैव व्यूहानां च विदारणम् ॥ ८० ॥

āyudhāvāptiratraiva vapuṣo vaiṣṇavasya ca | lakṣmyāśca tejasaścaiva vyūhānāṃ ca vidāraṇam || 80 ||

Report an error

अतःप्रभृति संग्रामो धरण्यां शस्त्रमूर्च्छितः । भविष्यति महान् कृष्ण भारतं नाम वैशसम् ॥ ८१ ॥

ataḥprabhṛti saṃgrāmo dharaṇyāṃ śastramūrcchitaḥ | bhaviṣyati mahān kṛṣṇa bhārataṃ nāma vaiśasam || 81 ||

Report an error

तद् गच्छ कृष्ण शैलेन्द्रं गोमन्तं च नगोत्तमम् । जरासंधमृधे चापि विजयस्त्वामुपस्थितः ॥ ८२ ॥

tad gaccha kṛṣṇa śailendraṃ gomantaṃ ca nagottamam | jarāsaṃdhamṛdhe cāpi vijayastvāmupasthitaḥ || 82 ||

Report an error

इदं चैवामृतप्रख्यं होमधेनोः पयोऽमृतम् । पीत्वा गच्छत भद्रं वो मयाऽऽदिष्टेन वर्त्मना ॥ ८३ ॥

idaṃ caivāmṛtaprakhyaṃ homadhenoḥ payo'mṛtam | pītvā gacchata bhadraṃ vo mayā''diṣṭena vartmanā || 83 ||

Report an error

Illustration: Verse & Place (Project-owned).