Skip to content

अध्यायः २

10

A chapter of the Kaushika Sutra.

199 versesSanskrit with transliteration

An Atharvan priest tying a protective amulet on a sick man's wrist beside the fire.

10 । पूर्वस्य मेधाजननानि ॥ १ ॥

10 | pūrvasya medhājananāni || 1 ||

Report an error

शुकसारिकृशानां जिह्वा बध्नाति ॥ २ ॥

śukasārikṛśānāṃ jihvā badhnāti || 2 ||

Report an error

औदुम्बरपलाशकर्कन्धूनामादधाति ॥ ४ ॥

audumbarapalāśakarkandhūnāmādadhāti || 4 ||

Report an error

भक्षयति ॥ ६ ॥

bhakṣayati || 6 ||

Report an error

उपाध्यायाय भैक्षं प्रयच्छति ॥ ७ ॥

upādhyāyāya bhaikṣaṃ prayacchati || 7 ||

Report an error

सुप्तस्य कर्णमनुमन्त्रयते ॥ ८ ॥

suptasya karṇamanumantrayate || 8 ||

Report an error

उपसीदञ्जपति ॥ ९ ॥

upasīdañjapati || 9 ||

Report an error

धानाः सर्पिर्मिश्राः सर्वहुताः ॥ १० ॥

dhānāḥ sarpirmiśrāḥ sarvahutāḥ || 10 ||

Report an error

तिलमिश्रा हुत्वा प्राश्नाति ॥ ११ ॥

tilamiśrā hutvā prāśnāti || 11 ||

Report an error

पुरस्तादग्नेः कल्माषं दण्डं निहत्य पश्चादग्नेः कृष्णाजिने धाना अनुमन्त्रयते ॥ १२ ॥

purastādagneḥ kalmāṣaṃ daṇḍaṃ nihatya paścādagneḥ kṛṣṇājine dhānā anumantrayate || 12 ||

Report an error

सूक्तस्य पारं गत्वा प्रयच्छति ॥ १३ ॥

sūktasya pāraṃ gatvā prayacchati || 13 ||

Report an error

सकृज्जुहोति ॥ १४ ॥

sakṛjjuhoti || 14 ||

Report an error

दण्डधानाजिनं ददाति ॥ १५ ॥

daṇḍadhānājinaṃ dadāti || 15 ||

Report an error

अहं रुद्रेभिरिति शुक्लपुष्पहरितपुष्पे किंस्त्यनाभिपिप्पल्यौ जातरूपशकलेन प्राक्स्तनग्रहात्प्राशयति ॥ १६ ॥

ahaṃ rudrebhiriti śuklapuṣpaharitapuṣpe kiṃstyanābhipippalyau jātarūpaśakalena prākstanagrahātprāśayati || 16 ||

Report an error

प्रथमप्रवदस्य मातुरुपस्थे तालुनि संपातानानयति ॥ १७ ॥

prathamapravadasya māturupasthe tāluni saṃpātānānayati || 17 ||

Report an error

दधिमध्वाशयति ॥ १८ ॥

dadhimadhvāśayati || 18 ||

Report an error

उपनीतं वाचयति वार्षशतिकं कर्म ॥ १९ ॥

upanītaṃ vācayati vārṣaśatikaṃ karma || 19 ||

Report an error

त्वं नो मेधे द्यौश्च म इति भक्षयति ॥ २० ॥

tvaṃ no medhe dyauśca ma iti bhakṣayati || 20 ||

Report an error

आदित्यमुपतिष्ठते ॥ २१ ॥

ādityamupatiṣṭhate || 21 ||

Report an error

यदग्ने तपसेत्याग्रहाण्यां भक्षयति ॥ २२ ॥

yadagne tapasetyāgrahāṇyāṃ bhakṣayati || 22 ||

Report an error

अग्निमुपतिष्ठते ॥ २३ ॥

agnimupatiṣṭhate || 23 ||

Report an error

प्रातरग्निं गिरावरगराटेषु दिवस्पृथिव्या इति संहाय मुखं विमार्ष्टि ॥ २४ ॥

prātaragniṃ girāvaragarāṭeṣu divaspṛthivyā iti saṃhāya mukhaṃ vimārṣṭi || 24 ||

Report an error

11 । पूर्वस्य ब्रह्मचारिसांपदानि ॥ २७ ॥

11 | pūrvasya brahmacārisāṃpadāni || 27 ||

Report an error

औदुम्बर्यादयः ॥ २८ ॥

audumbaryādayaḥ || 28 ||

Report an error

ब्रह्मचार्यावसथादुपस्तरणान्यादधाति ॥ २९ ॥

brahmacāryāvasathādupastaraṇānyādadhāti || 29 ||

Report an error

पिपीलिकोद्वापे मेदोमधुश्यामाकेषीकतूलान्याज्यं जुहोति ॥ ३० ॥

pipīlikodvāpe medomadhuśyāmākeṣīkatūlānyājyaṃ juhoti || 30 ||

Report an error

आज्यशेषे पिपीलिकोद्वापानोप्य ग्राममेत्य सर्वहुतान् ॥ ३१ ॥

ājyaśeṣe pipīlikodvāpānopya grāmametya sarvahutān || 31 ||

Report an error

ब्रह्मचारिभ्योऽन्नं धानास्तिलमिश्राः प्रयच्छति ॥ ३२ ॥

brahmacāribhyo'nnaṃ dhānāstilamiśrāḥ prayacchati || 32 ||

Report an error

एतानि ग्रामसांपदानि ॥ ३३ ॥

etāni grāmasāṃpadāni || 33 ||

Report an error

विकार स्थूणामूलावतक्षणानि सभानामुपस्तरणानि ॥ ३४ ॥

vikāra sthūṇāmūlāvatakṣaṇāni sabhānāmupastaraṇāni || 34 ||

Report an error

ग्रामीणेभ्योऽन्नम् ॥ ३५ ॥

grāmīṇebhyo'nnam || 35 ||

Report an error

सुरां सुरापेभ्यः ॥ ३६ ॥

surāṃ surāpebhyaḥ || 36 ||

Report an error

औदुम्बर्यादीनि भक्षणान्तानि सर्वसांपदानि ॥ ३७ ॥

audumbaryādīni bhakṣaṇāntāni sarvasāṃpadāni || 37 ||

Report an error

त्रिर्ज्योतिः कुरुते ॥ ३८ ॥

trirjyotiḥ kurute || 38 ||

Report an error

उपतिष्ठते ॥ ३९ ॥

upatiṣṭhate || 39 ||

Report an error

सव्यात्पाणिहृदयाल्लोहितं रसमिश्रमश्नाति ॥ ४० ॥

savyātpāṇihṛdayāllohitaṃ rasamiśramaśnāti || 40 ||

Report an error

पृश्निमन्थः ॥ ४१ ॥

pṛśnimanthaḥ || 41 ||

Report an error

जिह्वाया उत्साद्यमक्ष्योः परिस्तरणमस्तृहणं हृदयं दूर्श उपनह्य तिस्रो रात्रीः पल्पूलने वासयति ॥ ४२ ॥

jihvāyā utsādyamakṣyoḥ paristaraṇamastṛhaṇaṃ hṛdayaṃ dūrśa upanahya tisro rātrīḥ palpūlane vāsayati || 42 ||

Report an error

चूर्णानि करोति ॥ ४३ ॥

cūrṇāni karoti || 43 ||

Report an error

मैश्रधान्ये मन्थ ओप्य दधि मधुमिश्रमश्नाति ॥ ४४ ॥

maiśradhānye mantha opya dadhi madhumiśramaśnāti || 44 ||

Report an error

अस्मिन्वसु यदाबध्नन्नव प्राणानिति युग्मकृष्णलं वासितं बध्नाति ॥ ४५ ॥

asminvasu yadābadhnannava prāṇāniti yugmakṛṣṇalaṃ vāsitaṃ badhnāti || 45 ||

Report an error

सारूपवत्सं पुरुषगात्रं द्वादशरात्रं संपातवन्तं कृत्वानभिमुखमश्नाति २० ॥ ४६ ॥

sārūpavatsaṃ puruṣagātraṃ dvādaśarātraṃ saṃpātavantaṃ kṛtvānabhimukhamaśnāti 20 || 46 ||

Report an error

12 । कथं मह इति मादानकशृतं क्षीरौदनमश्नाति ॥ ४८ ॥

12 | kathaṃ maha iti mādānakaśṛtaṃ kṣīraudanamaśnāti || 48 ||

Report an error

चमसे सरूपवत्साया दुग्धे व्रीहियवाववधाय मूर्छयित्वा मध्वासिच्याशयति ॥ ४९ ॥

camase sarūpavatsāyā dugdhe vrīhiyavāvavadhāya mūrchayitvā madhvāsicyāśayati || 49 ||

Report an error

पृथिव्यै श्रोत्रायेति जुहोति ॥ ५० ॥

pṛthivyai śrotrāyeti juhoti || 50 ||

Report an error

वत्सो विराज इति मन्थान्तानि ॥ ५१ ॥

vatso virāja iti manthāntāni || 51 ||

Report an error

सहृदयं तदू षु सं जानीध्वमेह यातु सं वः पृच्यन्तां सं वो मनांसि संज्ञानं न इति सांमनस्यानि ॥ ५२ ॥

sahṛdayaṃ tadū ṣu saṃ jānīdhvameha yātu saṃ vaḥ pṛcyantāṃ saṃ vo manāṃsi saṃjñānaṃ na iti sāṃmanasyāni || 52 ||

Report an error

उदकुलिजं संपातवन्तं ग्रामं परिहृत्य मध्ये निनयति ॥ ५३ ॥

udakulijaṃ saṃpātavantaṃ grāmaṃ parihṛtya madhye ninayati || 53 ||

Report an error

एवं सुराकुलिजम् ॥ ५४ ॥

evaṃ surākulijam || 54 ||

Report an error

त्रिहायण्या वत्सतर्याः शुक्तानि पिशितान्याशयति ॥ ५५ ॥

trihāyaṇyā vatsataryāḥ śuktāni piśitānyāśayati || 55 ||

Report an error

भक्तं सुरां प्रपां संपातवत्करोति ॥ ५६ ॥

bhaktaṃ surāṃ prapāṃ saṃpātavatkaroti || 56 ||

Report an error

पूर्वस्य ममाग्ने वर्च इति वर्चस्यानि ॥ ५७ ॥

pūrvasya mamāgne varca iti varcasyāni || 57 ||

Report an error

औदुम्बर्यादीनि त्रीणि ॥ ५८ ॥

audumbaryādīni trīṇi || 58 ||

Report an error

कुमार्या दक्षिणमूरुमभिमन्त्रयते ॥ ५९ ॥

kumāryā dakṣiṇamūrumabhimantrayate || 59 ||

Report an error

वपां जुहोति ॥ ६० ॥

vapāṃ juhoti || 60 ||

Report an error

अग्निमुपतिष्ठते ॥ ६१ ॥

agnimupatiṣṭhate || 61 ||

Report an error

प्रातरग्निं गिरावरगराटेषु दिवस्पृथिव्या इति दधिमध्वाशयति ॥ ६२ ॥

prātaragniṃ girāvaragarāṭeṣu divaspṛthivyā iti dadhimadhvāśayati || 62 ||

Report an error

कीलालमिश्रं क्षत्रियं कीलालमितरान् ॥ ६३ ॥

kīlālamiśraṃ kṣatriyaṃ kīlālamitarān || 63 ||

Report an error

13 । हस्तिवर्चसमिति हस्तिनम् ॥ ६६ ॥

13 | hastivarcasamiti hastinam || 66 ||

Report an error

हास्तिदन्तं बध्नाति ॥ ६७ ॥

hāstidantaṃ badhnāti || 67 ||

Report an error

लोमानि जतुना संदिह्य जातरूपेणापिधाप्य ॥ ६८ ॥

lomāni jatunā saṃdihya jātarūpeṇāpidhāpya || 68 ||

Report an error

सिंहे व्याघ्रे यशो हविरिति स्नातकसिंहव्याघ्रबस्तकृष्णवृषभराज्ञां नाभिलोमानि ॥ ६९ ॥

siṃhe vyāghre yaśo haviriti snātakasiṃhavyāghrabastakṛṣṇavṛṣabharājñāṃ nābhilomāni || 69 ||

Report an error

दशानां शान्तवृक्षाणां शकलानि ॥ ७० ॥

daśānāṃ śāntavṛkṣāṇāṃ śakalāni || 70 ||

Report an error

एतयोः प्रातरग्निं गिरावरगराटेषु दिवस्पृथिव्या इति सप्त मर्माणि स्थालीपाके पृक्तान्यश्नाति ॥ ७१ ॥

etayoḥ prātaragniṃ girāvaragarāṭeṣu divaspṛthivyā iti sapta marmāṇi sthālīpāke pṛktānyaśnāti || 71 ||

Report an error

अकुशलं यो ब्राह्मणो लोहितमश्नीयादिति गार्ग्यः ॥ ७२ ॥

akuśalaṃ yo brāhmaṇo lohitamaśnīyāditi gārgyaḥ || 72 ||

Report an error

उक्तो लोममणिः ॥ ७३ ॥

ukto lomamaṇiḥ || 73 ||

Report an error

सर्वैराप्लावयति ॥ ७४ ॥

sarvairāplāvayati || 74 ||

Report an error

अवसिञ्चति ॥ ७५ ॥

avasiñcati || 75 ||

Report an error

चतुरङ्गुलं तृणं रजोहरणं बिन्दुनाभिश्चोत्योपमथ्य ॥ ७६ ॥

caturaṅgulaṃ tṛṇaṃ rajoharaṇaṃ bindunābhiścotyopamathya || 76 ||

Report an error

शुनि किलासमजे पलितं तृणे ज्वरो योऽस्मान्द्वेष्टि यं च वयं द्विष्मस्तस्मिन्राजयक्ष्म इति दक्षिणा तृणं निरस्यति गन्धप्रवादाभिरलंकुरुते १२ ॥ ७७ ॥

śuni kilāsamaje palitaṃ tṛṇe jvaro yo'smāndveṣṭi yaṃ ca vayaṃ dviṣmastasminrājayakṣma iti dakṣiṇā tṛṇaṃ nirasyati gandhapravādābhiralaṃkurute 12 || 77 ||

Report an error

14 । पूर्वस्य हस्तित्रसनानि ॥ ७९ ॥

14 | pūrvasya hastitrasanāni || 79 ||

Report an error

रथचक्रेण संपातवता प्रतिप्रवर्तयति ॥ ८० ॥

rathacakreṇa saṃpātavatā pratipravartayati || 80 ||

Report an error

यानेनाभियाति ॥ ८१ ॥

yānenābhiyāti || 81 ||

Report an error

वादित्रैः ॥ ८२ ॥

vāditraiḥ || 82 ||

Report an error

दृतिवस्त्योरोप्य शर्कराः ॥ ८३ ॥

dṛtivastyoropya śarkarāḥ || 83 ||

Report an error

तोत्त्रेण नग्नप्रच्छन्नः ॥ ८४ ॥

tottreṇa nagnapracchannaḥ || 84 ||

Report an error

विद्मा शरस्य मा नो विदन्नदारसृत्स्वस्तिदा अव मन्युर्निर्हस्तः परि वर्त्मान्यभिभूरिन्द्रो जयात्यभि त्वेन्द्रेति सांयामिकाणि ॥ ८५ ॥

vidmā śarasya mā no vidannadārasṛtsvastidā ava manyurnirhastaḥ pari vartmānyabhibhūrindro jayātyabhi tvendreti sāṃyāmikāṇi || 85 ||

Report an error

आज्यसक्तूञ्जुहोति ॥ ८६ ॥

ājyasaktūñjuhoti || 86 ||

Report an error

धनुरिध्मे धनुःसमिधमादधाति ॥ ८७ ॥

dhanuridhme dhanuḥsamidhamādadhāti || 87 ||

Report an error

एवमिष्विध्मे ॥ ८८ ॥

evamiṣvidhme || 88 ||

Report an error

धनुः संपातवद्विमृज्य प्रयच्छति ॥ ८९ ॥

dhanuḥ saṃpātavadvimṛjya prayacchati || 89 ||

Report an error

प्रथमस्येषुपर्ययणानि ॥ ९० ॥

prathamasyeṣuparyayaṇāni || 90 ||

Report an error

द्रुघ्न्यार्त्नीज्यापाशतृणमूलानि बध्नाति ॥ ९१ ॥

drughnyārtnījyāpāśatṛṇamūlāni badhnāti || 91 ||

Report an error

आरेऽसावित्यपनोदनानि ॥ ९२ ॥

āre'sāvityapanodanāni || 92 ||

Report an error

फलीकरणतुषबुसावतक्षणान्यावपति ॥ ९३ ॥

phalīkaraṇatuṣabusāvatakṣaṇānyāvapati || 93 ||

Report an error

अग्निर्नः शत्रूनग्निर्नो दूत इति मोहनानि ॥ ९५ ॥

agnirnaḥ śatrūnagnirno dūta iti mohanāni || 95 ||

Report an error

ओदनेनोपयम्य फलीकरणानुलूखलेन जुहोति ॥ ९६ ॥

odanenopayamya phalīkaraṇānulūkhalena juhoti || 96 ||

Report an error

एवमणून् ॥ ९७ ॥

evamaṇūn || 97 ||

Report an error

एकविंशत्या शर्कराभिः प्रतिनिष्पुनाति ॥ ९८ ॥

ekaviṃśatyā śarkarābhiḥ pratiniṣpunāti || 98 ||

Report an error

अप्वां यजते ॥ ९९ ॥

apvāṃ yajate || 99 ||

Report an error

संशितमिति शितिपदीं संपातवतीमवसृजति ॥ १०० ॥

saṃśitamiti śitipadīṃ saṃpātavatīmavasṛjati || 100 ||

Report an error

उद्वृधत्सु योजयेत् ॥ १०१ ॥

udvṛdhatsu yojayet || 101 ||

Report an error

इममिन्द्रेति युक्तयोः प्रदानान्तानि ॥ १०२ ॥

imamindreti yuktayoḥ pradānāntāni || 102 ||

Report an error

दिग्युक्ताभ्यां नमो देववधेभ्य इत्युपतिष्ठते ॥ १०३ ॥

digyuktābhyāṃ namo devavadhebhya ityupatiṣṭhate || 103 ||

Report an error

त्वया मन्यो यस्ते मन्यो इति संरम्भणानि ॥ १०४ ॥

tvayā manyo yaste manyo iti saṃrambhaṇāni || 104 ||

Report an error

सेने समीक्षमाणो जपति ॥ १०५ ॥

sene samīkṣamāṇo japati || 105 ||

Report an error

भाङ्गमौञ्जान्पाशानिङ्गिडालंकृतान्संपातवतोऽनूक्तान्सेनाक्रमेषु वपति ॥ १०६ ॥

bhāṅgamauñjānpāśāniṅgiḍālaṃkṛtānsaṃpātavato'nūktānsenākrameṣu vapati || 106 ||

Report an error

एवमामपात्राणि ॥ १०७ ॥

evamāmapātrāṇi || 107 ||

Report an error

इङ्गिडेन संप्रोक्ष्य तृणान्याङ्गिरसेनाग्निना दीपयति ॥ १०८ ॥

iṅgiḍena saṃprokṣya tṛṇānyāṅgirasenāgninā dīpayati || 108 ||

Report an error

यां धूमोऽवतनोति तां जयन्ति ३१ ॥ १०९ ॥

yāṃ dhūmo'vatanoti tāṃ jayanti 31 || 109 ||

Report an error

15 । ऋधङ्मन्त्रस्तदिदासेत्याश्वत्थ्यां पात्र्यां त्रिवृति गोमयपरिचये हस्तिपृष्ठे पुरुषशिरसि वामित्राञ्जुह्वदभिप्रक्रम्य निवपति ॥ १११ ॥

15 | ṛdhaṅmantrastadidāsetyāśvatthyāṃ pātryāṃ trivṛti gomayaparicaye hastipṛṣṭhe puruṣaśirasi vāmitrāñjuhvadabhiprakramya nivapati || 111 ||

Report an error

वराहविहिताद्राजानो वेदिं कुर्वन्ति ॥ ११२ ॥

varāhavihitādrājāno vediṃ kurvanti || 112 ||

Report an error

तस्यां प्रदानान्तानि ॥ ११३ ॥

tasyāṃ pradānāntāni || 113 ||

Report an error

एकेष्वाहतस्यादहन उपसमाधाय दीर्घदण्डेन स्रुवेण रथचक्रस्य खेन समया जुहोति ॥ ११४ ॥

ekeṣvāhatasyādahana upasamādhāya dīrghadaṇḍena sruveṇa rathacakrasya khena samayā juhoti || 114 ||

Report an error

योजनीयां श्रुत्वा योजयेत् ॥ ११५ ॥

yojanīyāṃ śrutvā yojayet || 115 ||

Report an error

यदि चिन्नु त्वा नमो देववधेभ्य इत्यन्वाह ॥ ११६ ॥

yadi cinnu tvā namo devavadhebhya ityanvāha || 116 ||

Report an error

वैश्याय प्रदानान्तानि ॥ ११७ ॥

vaiśyāya pradānāntāni || 117 ||

Report an error

त्वया वयमित्यायुधिग्रामण्ये ॥ ११८ ॥

tvayā vayamityāyudhigrāmaṇye || 118 ||

Report an error

नि तद्दधिष इति राज्ञोदपात्रं द्वौद्वाववेक्षयेत् ॥ ११९ ॥

ni taddadhiṣa iti rājñodapātraṃ dvaudvāvavekṣayet || 119 ||

Report an error

यन्न पश्येन्न युध्येत ॥ १२० ॥

yanna paśyenna yudhyeta || 120 ||

Report an error

नि तद्दधिषे वनस्पतेऽया विष्ठाग्न इन्द्रो दिशश्चतस्र इति नवं रथं राजानं ससारथिमास्थापयति ॥ १२१ ॥

ni taddadhiṣe vanaspate'yā viṣṭhāgna indro diśaścatasra iti navaṃ rathaṃ rājānaṃ sasārathimāsthāpayati || 121 ||

Report an error

ब्रह्म जज्ञानमिति जीवितविज्ञानम् ॥ १२२ ॥

brahma jajñānamiti jīvitavijñānam || 122 ||

Report an error

तिस्रः स्नावरज्जूरङ्गारेष्ववधाय ॥ १२३ ॥

tisraḥ snāvarajjūraṅgāreṣvavadhāya || 123 ||

Report an error

उत्कुचतीषु कल्याणम् ॥ १२४ ॥

utkucatīṣu kalyāṇam || 124 ||

Report an error

सांग्रामिकमेता व्यादिशति मध्ये मृत्युरितरे सेने ॥ १२५ ॥

sāṃgrāmikametā vyādiśati madhye mṛtyuritare sene || 125 ||

Report an error

पराजेष्यमाणान्मृत्युरतिवर्तते जेष्यन्तो मृत्युम् ॥ १२६ ॥

parājeṣyamāṇānmṛtyurativartate jeṣyanto mṛtyum || 126 ||

Report an error

अग्रेषूत्कुचत्सु मुख्या हन्यन्ते मध्येषु मध्या अन्तेष्ववरे ॥ १२७ ॥

agreṣūtkucatsu mukhyā hanyante madhyeṣu madhyā anteṣvavare || 127 ||

Report an error

एवमिषीकाः ॥ १२८ ॥

evamiṣīkāḥ || 128 ||

Report an error

16 । उच्चैर्घोष उप श्वासयेति सर्ववादित्राणि प्रक्षाल्य तगरोशीरेण संधाव्य संपातवन्ति त्रिराहत्य प्रयच्छति ॥ १३१ ॥

16 | uccairghoṣa upa śvāsayeti sarvavāditrāṇi prakṣālya tagarośīreṇa saṃdhāvya saṃpātavanti trirāhatya prayacchati || 131 ||

Report an error

विहृदयमित्युच्चैस्तरां हुत्वा स्रुवमुद्वर्तयन् ॥ १३२ ॥

vihṛdayamityuccaistarāṃ hutvā sruvamudvartayan || 132 ||

Report an error

सोमांशुं हरिणचर्मण्युत्सीव्य क्षत्रियाय बध्नाति ॥ १३३ ॥

somāṃśuṃ hariṇacarmaṇyutsīvya kṣatriyāya badhnāti || 133 ||

Report an error

परि वर्त्मानीन्द्रो जयातीति राजा त्रिः सेनां परियाति ॥ १३४ ॥

pari vartmānīndro jayātīti rājā triḥ senāṃ pariyāti || 134 ||

Report an error

उक्तः पूवस्य सोमांशुः ॥ १३५ ॥

uktaḥ pūvasya somāṃśuḥ || 135 ||

Report an error

संदानं व आदानेनेति पाशैरादानसंदानानि ॥ १३६ ॥

saṃdānaṃ va ādāneneti pāśairādānasaṃdānāni || 136 ||

Report an error

मर्माणि त इति क्षत्रियं संनाहयति ॥ १३७ ॥

marmāṇi ta iti kṣatriyaṃ saṃnāhayati || 137 ||

Report an error

अभयानामप्ययः ॥ १३८ ॥

abhayānāmapyayaḥ || 138 ||

Report an error

इन्द्रो मन्थत्विति ॥ १३९ ॥

indro manthatviti || 139 ||

Report an error

पूतिरज्जुरिति पूतिरज्जुमवधाय ॥ १४० ॥

pūtirajjuriti pūtirajjumavadhāya || 140 ||

Report an error

अश्वत्थबधकयोरग्निं मन्थति ॥ १४१ ॥

aśvatthabadhakayoragniṃ manthati || 141 ||

Report an error

धूममिति धूममनुमन्त्रयते ॥ १४२ ॥

dhūmamiti dhūmamanumantrayate || 142 ||

Report an error

अग्निमित्यग्निम् ॥ १४३ ॥

agnimityagnim || 143 ||

Report an error

तस्मिन्नरण्ये सपत्नक्षयणीरादधात्यश्वत्थबधकताजद्भङ्गाह्वखदिरशराणाम् ॥ १४४ ॥

tasminnaraṇye sapatnakṣayaṇīrādadhātyaśvatthabadhakatājadbhaṅgāhvakhadiraśarāṇām || 144 ||

Report an error

उक्ताः पाशाः ॥ १४५ ॥

uktāḥ pāśāḥ || 145 ||

Report an error

आश्वत्थानि कूटानि भाङ्गानि जालानि ॥ १४६ ॥

āśvatthāni kūṭāni bhāṅgāni jālāni || 146 ||

Report an error

बाधकदण्डानि ॥ १४७ ॥

bādhakadaṇḍāni || 147 ||

Report an error

स्वाहैभ्य इति मित्रेभ्यो जुहोति ॥ १४८ ॥

svāhaibhya iti mitrebhyo juhoti || 148 ||

Report an error

दुराहामीभ्य इति सव्येनेङ्गिडममित्रेभ्यो बाधके ॥ १४९ ॥

durāhāmībhya iti savyeneṅgiḍamamitrebhyo bādhake || 149 ||

Report an error

उत्तरतोऽग्नेर्लोहिताश्वत्थस्य शाखां निहत्य नीललोहिताभ्यां सूत्राभ्यां परितत्य नीललोहितेनामूनिति दक्षिणा प्रहापयति ॥ १५० ॥

uttarato'gnerlohitāśvatthasya śākhāṃ nihatya nīlalohitābhyāṃ sūtrābhyāṃ paritatya nīlalohitenāmūniti dakṣiṇā prahāpayati || 150 ||

Report an error

ये बाहव उत्तिष्ठतेति यथालिङ्गं संप्रेष्यति ॥ १५१ ॥

ye bāhava uttiṣṭhateti yathāliṅgaṃ saṃpreṣyati || 151 ||

Report an error

होमाथे पृषदाज्यम् ॥ १५२ ॥

homāthe pṛṣadājyam || 152 ||

Report an error

प्रदानान्तानि वाप्यानि ॥ १५३ ॥

pradānāntāni vāpyāni || 153 ||

Report an error

वाप्यैस्त्रिषन्धीनि वज्ररूपाण्यर्बुदिरूपाणि ॥ १५४ ॥

vāpyaistriṣandhīni vajrarūpāṇyarbudirūpāṇi || 154 ||

Report an error

शितिपदीं संपातवतीं दर्भरज्ज्वा क्षत्रियायोपासङ्गदण्डे बध्नाति ॥ १५५ ॥

śitipadīṃ saṃpātavatīṃ darbharajjvā kṣatriyāyopāsaṅgadaṇḍe badhnāti || 155 ||

Report an error

द्वितीयामस्यति ॥ १५६ ॥

dvitīyāmasyati || 156 ||

Report an error

अस्मिन्वस्विति राष्ट्रावगमनम् ॥ १५७ ॥

asminvasviti rāṣṭrāvagamanam || 157 ||

Report an error

आनुशूकानां व्रीहीणामाव्रस्कजैः काम्पीलैः शृतं सारूपवत्समाशयति ॥ १५८ ॥

ānuśūkānāṃ vrīhīṇāmāvraskajaiḥ kāmpīlaiḥ śṛtaṃ sārūpavatsamāśayati || 158 ||

Report an error

अभीवर्तेनेति रथनेमिमणिमयःसीसलोहरजतताम्रवेष्टितं हेमनाभिं वासितं बद्ध्वा सूत्रोतं बर्हिषि कृत्वा संपातवन्तं प्रत्यृचं भृष्टीरभीवर्तोत्तमाभ्यामाचृतति ॥ १५९ ॥

abhīvarteneti rathanemimaṇimayaḥsīsaloharajatatāmraveṣṭitaṃ hemanābhiṃ vāsitaṃ baddhvā sūtrotaṃ barhiṣi kṛtvā saṃpātavantaṃ pratyṛcaṃ bhṛṣṭīrabhīvartottamābhyāmācṛtati || 159 ||

Report an error

अचिक्रददा त्वा गन्निति यस्माद्राष्ट्रादवरुद्धस्तस्याशायां शयनविधं पुरोडाशं दर्भेषूदके निनयति ॥ १६० ॥

acikradadā tvā ganniti yasmādrāṣṭrādavaruddhastasyāśāyāṃ śayanavidhaṃ puroḍāśaṃ darbheṣūdake ninayati || 160 ||

Report an error

ततो लोष्टेन ज्योतिरायतनं संस्तीर्य क्षीरौदनमश्नाति ॥ १६१ ॥

tato loṣṭena jyotirāyatanaṃ saṃstīrya kṣīraudanamaśnāti || 161 ||

Report an error

यतो लोष्टस्ततः संभाराः ॥ १६२ ॥

yato loṣṭastataḥ saṃbhārāḥ || 162 ||

Report an error

तिसृणां प्रातरशिते पुरोडाशे ह्वयन्ते ३३ ॥ १६३ ॥

tisṛṇāṃ prātaraśite puroḍāśe hvayante 33 || 163 ||

Report an error

17 । भूतो भूतेष्विति राजानमभिषेक्ष्यन्महानदे शान्त्युदकं करोत्यादिष्टानाम् ॥ १६५ ॥

17 | bhūto bhūteṣviti rājānamabhiṣekṣyanmahānade śāntyudakaṃ karotyādiṣṭānām || 165 ||

Report an error

स्थालीपाकं श्रपयित्वा दक्षिणतः परिगृह्याया दर्भेषु तिष्ठन्तमभिषिञ्चति ॥ १६६ ॥

sthālīpākaṃ śrapayitvā dakṣiṇataḥ parigṛhyāyā darbheṣu tiṣṭhantamabhiṣiñcati || 166 ||

Report an error

तल्पार्षभं चर्मारोहयति ॥ १६७ ॥

talpārṣabhaṃ carmārohayati || 167 ||

Report an error

उदपात्रं समासिञ्चेते ॥ १६८ ॥

udapātraṃ samāsiñcete || 168 ||

Report an error

विपरिदधाने ॥ १६९ ॥

viparidadhāne || 169 ||

Report an error

सहैव नौ सुकृतं सह दुष्कृतमिति ब्रह्मा ब्रूयात् ॥ १७० ॥

sahaiva nau sukṛtaṃ saha duṣkṛtamiti brahmā brūyāt || 170 ||

Report an error

यो दुष्कृतं करवत्तस्य दुष्कृतं सुकृतं नौ सहेति ॥ १७१ ॥

yo duṣkṛtaṃ karavattasya duṣkṛtaṃ sukṛtaṃ nau saheti || 171 ||

Report an error

अश्वमारोह्यापराजितां प्रतिपादयति ॥ १७३ ॥

aśvamārohyāparājitāṃ pratipādayati || 173 ||

Report an error

सहस्रं ग्रामवरो दक्षिणा ॥ १७४ ॥

sahasraṃ grāmavaro dakṣiṇā || 174 ||

Report an error

विपरिधानान्तमेकराजेन व्याख्यातम् ॥ १७५ ॥

viparidhānāntamekarājena vyākhyātam || 175 ||

Report an error

तल्पे दर्भेष्वभिषिञ्चति ॥ १७६ ॥

talpe darbheṣvabhiṣiñcati || 176 ||

Report an error

वर्षीयसि वैयाघ्रं चर्मारोहयति ॥ १७७ ॥

varṣīyasi vaiyāghraṃ carmārohayati || 177 ||

Report an error

चत्वारो राजपुत्रास्ताल्पाः पृथक्पादेषु शयनं परामृश्य सभां प्रापयन्ति ॥ १७८ ॥

catvāro rājaputrāstālpāḥ pṛthakpādeṣu śayanaṃ parāmṛśya sabhāṃ prāpayanti || 178 ||

Report an error

दासः पादौ प्रक्षालयति ॥ १७९ ॥

dāsaḥ pādau prakṣālayati || 179 ||

Report an error

महाशूद्र उपसिञ्चति ॥ १८० ॥

mahāśūdra upasiñcati || 180 ||

Report an error

कृतसंपन्नानक्षानातृतीयं विचिनोति ॥ १८१ ॥

kṛtasaṃpannānakṣānātṛtīyaṃ vicinoti || 181 ||

Report an error

वैश्यः सर्वस्वजैनमुपतिष्ठत उत्सृजायुष्मन्निति ॥ १८२ ॥

vaiśyaḥ sarvasvajainamupatiṣṭhata utsṛjāyuṣmanniti || 182 ||

Report an error

उत्सृजामि ब्राह्मणायोत्सृजामि क्षत्रियायोत्सृजामि वैश्याय धर्मो मे जनपदे चर्यतामिति ॥ १८३ ॥

utsṛjāmi brāhmaṇāyotsṛjāmi kṣatriyāyotsṛjāmi vaiśyāya dharmo me janapade caryatāmiti || 183 ||

Report an error

प्रतिपद्यते ॥ १८४ ॥

pratipadyate || 184 ||

Report an error

अश्वमारोह्यापराजितां प्रतिपादयति ॥ १८६ ॥

aśvamārohyāparājitāṃ pratipādayati || 186 ||

Report an error

सभामुदायाति ॥ १८७ ॥

sabhāmudāyāti || 187 ||

Report an error

मधुमिश्रं ब्राह्मणान्भोजयति ॥ १८८ ॥

madhumiśraṃ brāhmaṇānbhojayati || 188 ||

Report an error

रसानाशयति ॥ १८९ ॥

rasānāśayati || 189 ||

Report an error

माहिषाण्युपयाति ॥ १९० ॥

māhiṣāṇyupayāti || 190 ||

Report an error

कुर्युर्गामिति गार्ग्यपार्थश्रवसौ नेति भागलिः ॥ १९१ ॥

kuryurgāmiti gārgyapārthaśravasau neti bhāgaliḥ || 191 ||

Report an error

इममिन्द्र वर्धय क्षत्रियं म इति क्षत्रियं प्रातःप्रातरभिमन्त्रयते ॥ १९२ ॥

imamindra vardhaya kṣatriyaṃ ma iti kṣatriyaṃ prātaḥprātarabhimantrayate || 192 ||

Report an error

उक्तं समासेचनं विपरिधानम् ॥ १९३ ॥

uktaṃ samāsecanaṃ viparidhānam || 193 ||

Report an error

सविता प्रसवानामिति पौरोहित्ये वत्स्यन्वैश्वलोपीः समिध आधाय ॥ १९४ ॥

savitā prasavānāmiti paurohitye vatsyanvaiśvalopīḥ samidha ādhāya || 194 ||

Report an error

इन्द्र क्षत्रमिति क्षत्रियमुपनयीत ॥ १९५ ॥

indra kṣatramiti kṣatriyamupanayīta || 195 ||

Report an error

तदाहुर्न क्षत्रियं सावित्रीं वाचयेदिति ॥ १९६ ॥

tadāhurna kṣatriyaṃ sāvitrīṃ vācayediti || 196 ||

Report an error

कथं नु तमुपनयीत यन्न वाचयेत् ॥ १९७ ॥

kathaṃ nu tamupanayīta yanna vācayet || 197 ||

Report an error

वाचयेदेव वाचयेदेव ३४ ॥ १९८ ॥

vācayedeva vācayedeva 34 || 198 ||

Report an error

Illustration: Verse & Place (Project-owned).