सूत उवाच॥ । ज्योतिर्गणप्रचारं वै संक्षिप्यांडे ब्रवीम्यहम्॥ । देवक्षेत्राणि चालोक्य ग्रहचारप्रसिद्धये ॥ १ ॥
sūta uvāca|| | jyotirgaṇapracāraṃ vai saṃkṣipyāṃḍe bravīmyaham|| | devakṣetrāṇi cālokya grahacāraprasiddhaye || 1 ||
पूर्वभागः · अध्यायः ५४
A chapter of the Linga Purana.
68 versesSanskrit with transliteration
सूत उवाच॥ । ज्योतिर्गणप्रचारं वै संक्षिप्यांडे ब्रवीम्यहम्॥ । देवक्षेत्राणि चालोक्य ग्रहचारप्रसिद्धये ॥ १ ॥
sūta uvāca|| | jyotirgaṇapracāraṃ vai saṃkṣipyāṃḍe bravīmyaham|| | devakṣetrāṇi cālokya grahacāraprasiddhaye || 1 ||
मानसोपरि माहेन्द्री प्राच्यां मेरोः पुरी स्थिता॥ । दक्षिणे भानुपुत्रस्य वरुणस्य च वारुणी ॥ २ ॥
mānasopari māhendrī prācyāṃ meroḥ purī sthitā|| | dakṣiṇe bhānuputrasya varuṇasya ca vāruṇī || 2 ||
सौम्ये सोमस्य विपुला तासु दिग्देवताः स्थिताः॥ । अमरावती संयमनी सुखा चैव विभा क्रमात् ॥ ३ ॥
saumye somasya vipulā tāsu digdevatāḥ sthitāḥ|| | amarāvatī saṃyamanī sukhā caiva vibhā kramāt || 3 ||
लोकपालोरिष्टात्तु सर्वतो दक्षिणायने॥ । काष्ठां गतस्य सूर्यस्य गतिर्या तां निबोधत ॥ ४ ॥
lokapāloriṣṭāttu sarvato dakṣiṇāyane|| | kāṣṭhāṃ gatasya sūryasya gatiryā tāṃ nibodhata || 4 ||
दक्षिणप्रक्रमे भानुः क्षिप्तेषुरिव धावति॥ । ज्योतिषां चक्रमादाय सततं परिगच्छति ॥ ५ ॥
dakṣiṇaprakrame bhānuḥ kṣipteṣuriva dhāvati|| | jyotiṣāṃ cakramādāya satataṃ parigacchati || 5 ||
पुरांतगो यदा भानुः शक्रस्य भवति प्रभुः॥ । सर्वैः सायमनैः सौरो ह्युदयो दृश्यते द्विजाः ॥ ६ ॥
purāṃtago yadā bhānuḥ śakrasya bhavati prabhuḥ|| | sarvaiḥ sāyamanaiḥ sauro hyudayo dṛśyate dvijāḥ || 6 ||
स एव सुखवत्यां तु निशातस्थः प्रदृश्यते॥ । अस्तमेति पुनः सूर्यो विभायां विश्वदृग्विभुः ॥ ७ ॥
sa eva sukhavatyāṃ tu niśātasthaḥ pradṛśyate|| | astameti punaḥ sūryo vibhāyāṃ viśvadṛgvibhuḥ || 7 ||
मया प्रोक्तोमरावत्यां यथासौ वारितस्करः॥ । तथा संयमनीं प्राप्य सुखां चैव विभां खगः ॥ ८ ॥
mayā proktomarāvatyāṃ yathāsau vāritaskaraḥ|| | tathā saṃyamanīṃ prāpya sukhāṃ caiva vibhāṃ khagaḥ || 8 ||
यदापराह्णस्त्वाग्नोय्यां पूर्वाह्णो नैऋते द्विजाः॥ । तदा त्वपररात्रश्च वायुभागे सुदारुणः ॥ ९ ॥
yadāparāhṇastvāgnoyyāṃ pūrvāhṇo naiṛte dvijāḥ|| | tadā tvapararātraśca vāyubhāge sudāruṇaḥ || 9 ||
ईशान्यां पूर्वरात्रस्तु गतिरेषा च सर्वतः॥ । एवं पुष्करमध्ये तु यदा सर्पति वारिपः ॥ १० ॥
īśānyāṃ pūrvarātrastu gatireṣā ca sarvataḥ|| | evaṃ puṣkaramadhye tu yadā sarpati vāripaḥ || 10 ||
त्रिंशांशकं तु मेदिन्यां मुहूर्तेनैव गच्छति॥ । योजनानां मुहूर्तस्य इमां संख्यां निबोधत ॥ ११ ॥
triṃśāṃśakaṃ tu medinyāṃ muhūrtenaiva gacchati|| | yojanānāṃ muhūrtasya imāṃ saṃkhyāṃ nibodhata || 11 ||
पूर्णा शतसहस्राणामेकत्रिंशत्तु सा स्मृता॥ । पंचाशच्च तथान्यानि सहस्राण्यधिकानि तु ॥ १२ ॥
pūrṇā śatasahasrāṇāmekatriṃśattu sā smṛtā|| | paṃcāśacca tathānyāni sahasrāṇyadhikāni tu || 12 ||
मौहूर्तिकी गतिर्ह्येषा भास्करस्य महात्मनः॥ । एतेन गतियोगेन यदा काष्ठां तु दक्षिणाम् ॥ १३ ॥
mauhūrtikī gatirhyeṣā bhāskarasya mahātmanaḥ|| | etena gatiyogena yadā kāṣṭhāṃ tu dakṣiṇām || 13 ||
पर्यपृच्छेत् पतंगोपि सौम्याशां चोत्तरेऽहनि॥ । मध्ये तु पुष्करस्याथ भ्रमते दक्षिणायने ॥ १४ ॥
paryapṛcchet pataṃgopi saumyāśāṃ cottare'hani|| | madhye tu puṣkarasyātha bhramate dakṣiṇāyane || 14 ||
मानसोत्तरशैले तु महातेजा विभावसुः॥ । मंडलानां शतं पूर्णं तदशीत्यधिकं विभुः ॥ १५ ॥
mānasottaraśaile tu mahātejā vibhāvasuḥ|| | maṃḍalānāṃ śataṃ pūrṇaṃ tadaśītyadhikaṃ vibhuḥ || 15 ||
बाह्यं चाभ्यंतरं प्रोक्तमुत्तरायणदक्षिणे॥ । प्रत्यहं चरते तानि सूर्यो वै मंडलानि तु ॥ १६ ॥
bāhyaṃ cābhyaṃtaraṃ proktamuttarāyaṇadakṣiṇe|| | pratyahaṃ carate tāni sūryo vai maṃḍalāni tu || 16 ||
कुलालचक्रपर्यंतो यथा शिघ्रं प्रवर्तते॥ । दक्षिणप्रक्रमे देवस्तथा शीघ्रं प्रवर्तते ॥ १७ ॥
kulālacakraparyaṃto yathā śighraṃ pravartate|| | dakṣiṇaprakrame devastathā śīghraṃ pravartate || 17 ||
तस्मात्प्रकृष्टां भूमिं तु कालेनाल्पेन गच्छति॥ । सूर्यो द्वादशभिः शीघ्रं मुहूर्तैर्दक्षिणायने ॥ १८ ॥
tasmātprakṛṣṭāṃ bhūmiṃ tu kālenālpena gacchati|| | sūryo dvādaśabhiḥ śīghraṃ muhūrtairdakṣiṇāyane || 18 ||
त्रयोदशार्धमृक्षाणामह्ना तु चरते रविः॥ । मुहूर्तैस्तावदृक्षाणि नक्तमष्टादशैश्चरन् ॥ १९ ॥
trayodaśārdhamṛkṣāṇāmahnā tu carate raviḥ|| | muhūrtaistāvadṛkṣāṇi naktamaṣṭādaśaiścaran || 19 ||
कुलालचक्रमध्यं तु यथा मंदं प्रसर्पति॥ । तथोदगयने सूर्यः सर्पते मंदविक्रमः ॥ २० ॥
kulālacakramadhyaṃ tu yathā maṃdaṃ prasarpati|| | tathodagayane sūryaḥ sarpate maṃdavikramaḥ || 20 ||
तस्माद्दीर्घेण कालेन भूमिमल्पां तु गच्चति॥ । स रथो धिष्ठितो भानोरादित्यैर्मुनिभिस्तथा ॥ २१ ॥
tasmāddīrgheṇa kālena bhūmimalpāṃ tu gaccati|| | sa ratho dhiṣṭhito bhānorādityairmunibhistathā || 21 ||
गंधर्वैरप्सरोभिश्च ग्रामणीः सर्पराक्षसैः॥ । प्रदीपयन् सहस्रांशुरग्रतः पृष्ठतोप्यधः ॥ २२ ॥
gaṃdharvairapsarobhiśca grāmaṇīḥ sarparākṣasaiḥ|| | pradīpayan sahasrāṃśuragrataḥ pṛṣṭhatopyadhaḥ || 22 ||
ऊर्ध्वतश्च करं त्यक्त्वा सभां ब्राह्मीमनुत्तमाम्॥ । अंभोभिर्मुनिभिस्त्यक्तैः संध्यायां तु निशाचरान् ॥ २३ ॥
ūrdhvataśca karaṃ tyaktvā sabhāṃ brāhmīmanuttamām|| | aṃbhobhirmunibhistyaktaiḥ saṃdhyāyāṃ tu niśācarān || 23 ||
हत्वा हत्वा तु संप्राप्तान्ब्राह्मणैश्चरते रविः॥ । अष्टादश मुहूर्तं तु उत्तरायणपश्चिमम् ॥ २४ ॥
hatvā hatvā tu saṃprāptānbrāhmaṇaiścarate raviḥ|| | aṣṭādaśa muhūrtaṃ tu uttarāyaṇapaścimam || 24 ||
अहर्भवति तच्चापि चरते मंदविक्रमः॥ । त्रयोदशार्धमृक्षाणि नक्तं द्वादशभी रविः॥ । मुहूर्तैस्तावदृक्षामि दिवाष्टादशभिश्चरन् ॥ २५ ॥
aharbhavati taccāpi carate maṃdavikramaḥ|| | trayodaśārdhamṛkṣāṇi naktaṃ dvādaśabhī raviḥ|| | muhūrtaistāvadṛkṣāmi divāṣṭādaśabhiścaran || 25 ||
ततो मंदतरं नाभ्यां चक्रं भ्रमति वै यथा॥ । मृत्पिंड इव मध्यस्थो ध्रुवो भ्रमति वै तथा ॥ २६ ॥
tato maṃdataraṃ nābhyāṃ cakraṃ bhramati vai yathā|| | mṛtpiṃḍa iva madhyastho dhruvo bhramati vai tathā || 26 ||
त्रिंशन्मुहूर्तैरेवाहुरहोरात्रं पुराविदः॥ । उभयोः काष्ठयोर्मध्ये भ्रमतो मंडलानि तु ॥ २७ ॥
triṃśanmuhūrtairevāhurahorātraṃ purāvidaḥ|| | ubhayoḥ kāṣṭhayormadhye bhramato maṃḍalāni tu || 27 ||
कुलालचक्रनाभिस्तु यता तत्रैव वर्तते॥ । औत्तानपादो भ्रमति ग्रहैः सार्धं ग्रहाग्रणीः ॥ २८ ॥
kulālacakranābhistu yatā tatraiva vartate|| | auttānapādo bhramati grahaiḥ sārdhaṃ grahāgraṇīḥ || 28 ||
गणो मुनिज्योतिषां तु मनसा तस्य सर्पति॥ । अधिष्ठितः पुनस्तेन भानुस्त्वादाय तिष्ठति ॥ २९ ॥
gaṇo munijyotiṣāṃ tu manasā tasya sarpati|| | adhiṣṭhitaḥ punastena bhānustvādāya tiṣṭhati || 29 ||
किरणैः सर्वतस्तोयं देवो वै ससमीरणः॥ । औत्तानपादस्य सदा ध्रुवत्वं वै प्रसादतः ॥ ३० ॥
kiraṇaiḥ sarvatastoyaṃ devo vai sasamīraṇaḥ|| | auttānapādasya sadā dhruvatvaṃ vai prasādataḥ || 30 ||
विष्णोरौत्तानपादेन चाप्तं तातस्य हेतुना॥ । आपः पीतास्तु सूर्येण क्रमंते शशिनः क्रमात् ॥ ३१ ॥
viṣṇorauttānapādena cāptaṃ tātasya hetunā|| | āpaḥ pītāstu sūryeṇa kramaṃte śaśinaḥ kramāt || 31 ||
निशाकरान्निस्नवंते जीमूतान्प्रत्यपः क्रमात्॥ । वृन्दं जलमुचां चैव श्वसनेनाभिताडितम् ॥ ३२ ॥
niśākarānnisnavaṃte jīmūtānpratyapaḥ kramāt|| | vṛndaṃ jalamucāṃ caiva śvasanenābhitāḍitam || 32 ||
क्ष्मायां सृष्टिं विसृजतेऽभासयत्तेन भास्करः॥ । तोयस्य नास्ति वै नाशः तदैव परिवर्तते ॥ ३३ ॥
kṣmāyāṃ sṛṣṭiṃ visṛjate'bhāsayattena bhāskaraḥ|| | toyasya nāsti vai nāśaḥ tadaiva parivartate || 33 ||
हिताय सर्वजंतूनां गतिः शर्वेण निर्मिता॥ । भूर्भुवः स्वस्तथा ह्यापो ह्यन्नं चामृतमेव च ॥ ३४ ॥
hitāya sarvajaṃtūnāṃ gatiḥ śarveṇa nirmitā|| | bhūrbhuvaḥ svastathā hyāpo hyannaṃ cāmṛtameva ca || 34 ||
प्राणा वै जगतामापो भूतानि भुवनानि च॥ । बहुनात्र किमुक्तेन चराचरमिदं जगत् ॥ ३५ ॥
prāṇā vai jagatāmāpo bhūtāni bhuvanāni ca|| | bahunātra kimuktena carācaramidaṃ jagat || 35 ||
अपां शिवस्य भगवानाधिपत्ये व्यवस्थितः॥ । अपां त्वधिपतिर्देवो भव इत्येव कीर्तितः ॥ ३६ ॥
apāṃ śivasya bhagavānādhipatye vyavasthitaḥ|| | apāṃ tvadhipatirdevo bhava ityeva kīrtitaḥ || 36 ||
भवात्मकं जगत्सर्वमिति किं चेह चाद्भुतम्॥ । नारायणत्वं देवस्य हरेश्चाद्भिः कृतं विभोः॥ । जगतामालयो विष्णुस्त्वापस्तस्यालयानि तु ॥ ३७ ॥
bhavātmakaṃ jagatsarvamiti kiṃ ceha cādbhutam|| | nārāyaṇatvaṃ devasya hareścādbhiḥ kṛtaṃ vibhoḥ|| | jagatāmālayo viṣṇustvāpastasyālayāni tu || 37 ||
दन्दह्यमानेषु चराचरेषु गोधूमभूतास्त्वथनिष्क्रमंति॥ । या या ऊर्ध्वं मारुतेनेरिता वै तास्तास्त्वभ्राण्यग्निना वायुना च ॥ ३८ ॥
dandahyamāneṣu carācareṣu godhūmabhūtāstvathaniṣkramaṃti|| | yā yā ūrdhvaṃ māruteneritā vai tāstāstvabhrāṇyagninā vāyunā ca || 38 ||
अतो धूमाग्निवातानां संयोगस्त्वभ्रमुच्यते॥ । वारीणि वर्षतीत्यभ्रमभ्रस्येशः सहस्रदृक् ॥ ३९ ॥
ato dhūmāgnivātānāṃ saṃyogastvabhramucyate|| | vārīṇi varṣatītyabhramabhrasyeśaḥ sahasradṛk || 39 ||
यज्ञधूमोद्भवं चापि द्विजानां हितकृत्सदा॥ । दावाग्निधूमसंभूतमभ्रं वनहितं स्मृतम् ॥ ४० ॥
yajñadhūmodbhavaṃ cāpi dvijānāṃ hitakṛtsadā|| | dāvāgnidhūmasaṃbhūtamabhraṃ vanahitaṃ smṛtam || 40 ||
मृतधूमोद्भवं त्वभ्रमशुभाय भविष्यति॥ । अभिचाराग्निधूमोत्थं भूतनाशाय वै द्विजाः ॥ ४१ ॥
mṛtadhūmodbhavaṃ tvabhramaśubhāya bhaviṣyati|| | abhicārāgnidhūmotthaṃ bhūtanāśāya vai dvijāḥ || 41 ||
एवं धूमविशेषेण जागतां वै हिताहितम्॥ । तस्मादाच्छादयेद्धूममभिचारकृतं नरः ॥ ४२ ॥
evaṃ dhūmaviśeṣeṇa jāgatāṃ vai hitāhitam|| | tasmādācchādayeddhūmamabhicārakṛtaṃ naraḥ || 42 ||
अनाच्छाद्य द्विजः कुर्याद्धूमं यश्चाभिचारिकम्॥ । एवमुद्दिश्य लोकस्य क्षयकृच्च भविष्यति ॥ ४३ ॥
anācchādya dvijaḥ kuryāddhūmaṃ yaścābhicārikam|| | evamuddiśya lokasya kṣayakṛcca bhaviṣyati || 43 ||
अपां निधानं जीमूताः षण्मासानिह सुव्रताः॥ । वर्षयंत्येव जगतां हिताय पवनाज्ञया ॥ ४४ ॥
apāṃ nidhānaṃ jīmūtāḥ ṣaṇmāsāniha suvratāḥ|| | varṣayaṃtyeva jagatāṃ hitāya pavanājñayā || 44 ||
स्तनितं चेह वायव्यं वैद्युतं पावकोद्भवम्॥ । त्रिधा तेषामिहोत्पत्तिरभ्राणां मुनिपुंगवाः ॥ ४५ ॥
stanitaṃ ceha vāyavyaṃ vaidyutaṃ pāvakodbhavam|| | tridhā teṣāmihotpattirabhrāṇāṃ munipuṃgavāḥ || 45 ||
न भ्रश्यंति यतोभ्राणि मेहनान्मेघ उच्यते॥ । काष्ठा वाह्नाश्च वैरिंच्याः पक्षाश्चैव पृथग्विधाः ॥ ४६ ॥
na bhraśyaṃti yatobhrāṇi mehanānmegha ucyate|| | kāṣṭhā vāhnāśca vairiṃcyāḥ pakṣāścaiva pṛthagvidhāḥ || 46 ||
आज्यानां काष्ठसंयोगादग्नेर्धूमः प्रवर्तितः॥ । द्वितीयानां च संभूतिर्विरिंचोच्छ्वासवायुना ॥ ४७ ॥
ājyānāṃ kāṣṭhasaṃyogādagnerdhūmaḥ pravartitaḥ|| | dvitīyānāṃ ca saṃbhūtirviriṃcocchvāsavāyunā || 47 ||
भूभृतां त्वथ पक्षैस्तु मघवच्छेदितैस्ततः॥ । वाह्नेयास्त्वथ जीमूतास्त्वावहस्थानगाः शुभाः ॥ ४८ ॥
bhūbhṛtāṃ tvatha pakṣaistu maghavaccheditaistataḥ|| | vāhneyāstvatha jīmūtāstvāvahasthānagāḥ śubhāḥ || 48 ||
विरिंचोच्छ्वासजाः सर्वे प्रवहस्कंधजास्ततः॥ । पक्षजाः पुष्कराद्याश्च वर्षंति च यदा जलम् ॥ ४९ ॥
viriṃcocchvāsajāḥ sarve pravahaskaṃdhajāstataḥ|| | pakṣajāḥ puṣkarādyāśca varṣaṃti ca yadā jalam || 49 ||
मूकाः सशब्ददुष्टाशास्त्वेतैः कृत्यं यथाक्रमम्॥ । क्षामवृष्टिप्रदा दीर्घकालं शीतसमीरिणः ॥ ५० ॥
mūkāḥ saśabdaduṣṭāśāstvetaiḥ kṛtyaṃ yathākramam|| | kṣāmavṛṣṭipradā dīrghakālaṃ śītasamīriṇaḥ || 50 ||
जीवकाश्च तथा क्षीणा विद्युद्ध्वनिविवर्जिताः॥ । तिष्ठंत्याक्रोशमात्रे तु धरापृष्ठादितस्ततः ॥ ५१ ॥
jīvakāśca tathā kṣīṇā vidyuddhvanivivarjitāḥ|| | tiṣṭhaṃtyākrośamātre tu dharāpṛṣṭhāditastataḥ || 51 ||
अर्धक्रोशे तु सर्वे वै जीमूता गिरिवासिनः॥ । मेघा योजनमात्रं तु साध्यत्वाद्ब्रहुतोयदाः ॥ ५२ ॥
ardhakrośe tu sarve vai jīmūtā girivāsinaḥ|| | meghā yojanamātraṃ tu sādhyatvādbrahutoyadāḥ || 52 ||
धरापृष्ठाद्द्विजाः क्ष्मायां विद्युद्गुणसमन्विताः॥ । तेषां तेषां वृष्टिसर्गं त्रेधा कथितमत्र तु ॥ ५३ ॥
dharāpṛṣṭhāddvijāḥ kṣmāyāṃ vidyudguṇasamanvitāḥ|| | teṣāṃ teṣāṃ vṛṣṭisargaṃ tredhā kathitamatra tu || 53 ||
पक्षजाः कल्पजाः सर्वे पर्वतानां महत्तमाः॥ । कल्पान्ते ते च वर्षन्ति रात्रौ नाशाय शारदाः ॥ ५४ ॥
pakṣajāḥ kalpajāḥ sarve parvatānāṃ mahattamāḥ|| | kalpānte te ca varṣanti rātrau nāśāya śāradāḥ || 54 ||
पक्षजाः पुष्कराद्याश्च वर्षंति च यदा जलम्॥ । तदार्णवमभूत्सर्वं तत्र शेते निशीश्वरः ॥ ५५ ॥
pakṣajāḥ puṣkarādyāśca varṣaṃti ca yadā jalam|| | tadārṇavamabhūtsarvaṃ tatra śete niśīśvaraḥ || 55 ||
आग्नेयानां श्वासजानां पक्षजानां द्विजर्षभाः॥ । जलदानां सदा धूमो ह्याप्यायन इति स्मृतः ॥ ५६ ॥
āgneyānāṃ śvāsajānāṃ pakṣajānāṃ dvijarṣabhāḥ|| | jaladānāṃ sadā dhūmo hyāpyāyana iti smṛtaḥ || 56 ||
पौण्ड्रास्तु वृष्टयः सर्वा वैद्युताः शीतसस्यदाः॥ । पुंड्रदेशेषु पतिता नागानां शीकरा हिमाः ॥ ५७ ॥
pauṇḍrāstu vṛṣṭayaḥ sarvā vaidyutāḥ śītasasyadāḥ|| | puṃḍradeśeṣu patitā nāgānāṃ śīkarā himāḥ || 57 ||
गाङ्गा गङ्गाम्बु संभूता पर्जन्येन परावहैः॥ । नगानां च नदीनां च दिग्गजानां समाकुलम् ॥ ५८ ॥
gāṅgā gaṅgāmbu saṃbhūtā parjanyena parāvahaiḥ|| | nagānāṃ ca nadīnāṃ ca diggajānāṃ samākulam || 58 ||
मेघानां च पृथग्भूतं जलं प्रायादगादगम्॥ । परावहोयः श्वयनश्चानयत्यम्बिकागुरुम् ॥ ५९ ॥
meghānāṃ ca pṛthagbhūtaṃ jalaṃ prāyādagādagam|| | parāvahoyaḥ śvayanaścānayatyambikāgurum || 59 ||
मेनापतिमतिक्रम्य वृष्टिशेषं द्विजाः परम्॥ । अभ्येति भारते वर्षे त्वपरान्तविवृद्धये ॥ ६० ॥
menāpatimatikramya vṛṣṭiśeṣaṃ dvijāḥ param|| | abhyeti bhārate varṣe tvaparāntavivṛddhaye || 60 ||
वृष्टयः कथिता ह्यद्य द्विधा वस्तु विवृद्धये॥ । सस्यद्वयस्य संक्षेपात्प्रब्रवीमि यथामति ॥ ६१ ॥
vṛṣṭayaḥ kathitā hyadya dvidhā vastu vivṛddhaye|| | sasyadvayasya saṃkṣepātprabravīmi yathāmati || 61 ||
स्रष्टा भानुर्महातेजा वृष्टीनां विश्वदृग्विभुः॥ । सोपि साक्षाद्द्विजश्रेष्ठाश्चेशानः परमः शिवः ॥ ६२ ॥
sraṣṭā bhānurmahātejā vṛṣṭīnāṃ viśvadṛgvibhuḥ|| | sopi sākṣāddvijaśreṣṭhāśceśānaḥ paramaḥ śivaḥ || 62 ||
स एव तेजस्त्वोजस्तु बलं विप्रा यशः स्वयम्॥ । चक्षुः श्रोत्रं मनो मृत्युरात्मा मन्यु र्विदिग्दिशः ॥ ६३ ॥
sa eva tejastvojastu balaṃ viprā yaśaḥ svayam|| | cakṣuḥ śrotraṃ mano mṛtyurātmā manyu rvidigdiśaḥ || 63 ||
सत्यं ऋतं तथा वायुरंबरं खचरश्च सः॥ । लोकपालो हरिर्ब्रह्मा रुद्रः साक्षान्महेश्वरः ॥ ६४ ॥
satyaṃ ṛtaṃ tathā vāyuraṃbaraṃ khacaraśca saḥ|| | lokapālo harirbrahmā rudraḥ sākṣānmaheśvaraḥ || 64 ||
सहस्रकिरणः श्रीमानष्टहस्तः सुमंगलः॥ । अर्धनारिवपुः साक्षात्त्रिनेत्रस्त्रिदशाधिपः ॥ ६५ ॥
sahasrakiraṇaḥ śrīmānaṣṭahastaḥ sumaṃgalaḥ|| | ardhanārivapuḥ sākṣāttrinetrastridaśādhipaḥ || 65 ||
अस्यैवेह प्रसादात्तु वृष्टिर्नानाभवद्द्विजाः॥ । सहस्रगुणमुत्स्रष्टुमादत्ते किरणैर्जलम् ॥ ६६ ॥
asyaiveha prasādāttu vṛṣṭirnānābhavaddvijāḥ|| | sahasraguṇamutsraṣṭumādatte kiraṇairjalam || 66 ||
जलस्य नाशो वृद्धिर्वा नास्त्येवास्य विचारतः॥ । ध्रुवेणाधिष्ठितो वायुर्वृष्टिं संहरते पुनः ॥ ६७ ॥
jalasya nāśo vṛddhirvā nāstyevāsya vicārataḥ|| | dhruveṇādhiṣṭhito vāyurvṛṣṭiṃ saṃharate punaḥ || 67 ||
ग्रहन्निस्सृत्य सूर्यात्तु कृत्स्ने नक्षत्रमंडले॥ । चारस्यान्ते विशत्यर्के ध्रुवेण समधिष्ठिता ॥ ६८ ॥
grahannissṛtya sūryāttu kṛtsne nakṣatramaṃḍale|| | cārasyānte viśatyarke dhruveṇa samadhiṣṭhitā || 68 ||
Keys: ← → turn the page, J K step through the verses.
Illustration: Verse & Place (Project-owned).