ऋषय ऊचुः । कथं पूज्यो महादेवो मर्त्यैर्मंदैर्महामते । कल्पायुपैरल्पवीर्यैरल्पसत्त्वैः प्रजापतिः ॥ १ ॥
ṛṣaya ūcuḥ | kathaṃ pūjyo mahādevo martyairmaṃdairmahāmate | kalpāyupairalpavīryairalpasattvaiḥ prajāpatiḥ || 1 ||
पूर्वभागः · अध्यायः ७९
A chapter of the Linga Purana.
37 versesSanskrit with transliteration
ऋषय ऊचुः । कथं पूज्यो महादेवो मर्त्यैर्मंदैर्महामते । कल्पायुपैरल्पवीर्यैरल्पसत्त्वैः प्रजापतिः ॥ १ ॥
ṛṣaya ūcuḥ | kathaṃ pūjyo mahādevo martyairmaṃdairmahāmate | kalpāyupairalpavīryairalpasattvaiḥ prajāpatiḥ || 1 ||
संवत्सरसहस्रैश्च तपसा पूज्य शंकरम् । न पश्यंति सुराश्चापि कथं देवं यजंति ते ॥ २ ॥
saṃvatsarasahasraiśca tapasā pūjya śaṃkaram | na paśyaṃti surāścāpi kathaṃ devaṃ yajaṃti te || 2 ||
सूत उवाच । कथितं तथ्य मेवात्र युष्माभिर्मुनिपुंगवाः । तथापि श्रद्धया दृश्यः पूज्यः संभाष्य एव च ॥ ३ ॥
sūta uvāca | kathitaṃ tathya mevātra yuṣmābhirmunipuṃgavāḥ | tathāpi śraddhayā dṛśyaḥ pūjyaḥ saṃbhāṣya eva ca || 3 ||
प्रसंगाच्चैव संपूज्य भक्तिहीनैरपि द्विजाः । भावानुरूपफलदो भगवानिति कीर्तितः ॥ ४ ॥
prasaṃgāccaiva saṃpūjya bhaktihīnairapi dvijāḥ | bhāvānurūpaphalado bhagavāniti kīrtitaḥ || 4 ||
उच्छिष्टः पूजयन्याति पैशाचं तु द्विजाधमः । संक्रुद्धो राक्षसं स्थानं प्राप्नुयान्मूढधीर्द्विजाः ॥ ५ ॥
ucchiṣṭaḥ pūjayanyāti paiśācaṃ tu dvijādhamaḥ | saṃkruddho rākṣasaṃ sthānaṃ prāpnuyānmūḍhadhīrdvijāḥ || 5 ||
अभक्ष्यभक्षी संपूज्य याक्षं प्राप्नोति दुर्जनः । गानशीलश्च गांधर्वं नृत्यशीलस्तथैव च ॥ ६ ॥
abhakṣyabhakṣī saṃpūjya yākṣaṃ prāpnoti durjanaḥ | gānaśīlaśca gāṃdharvaṃ nṛtyaśīlastathaiva ca || 6 ||
ख्यातिशीलस्तथा चांद्रं स्त्रीषु सक्तो नराधमः । मदार्तः पूजयन् रुद्रं सोमस्थानमवाप्नुयात् ॥ ७ ॥
khyātiśīlastathā cāṃdraṃ strīṣu sakto narādhamaḥ | madārtaḥ pūjayan rudraṃ somasthānamavāpnuyāt || 7 ||
गायत्र्या देवमभ्यर्च्य प्राजापत्यमवाप्नुयात् । ब्राह्मं हि प्रणवेनैव वैष्णवं चाभिनंद्य च ॥ ८ ॥
gāyatryā devamabhyarcya prājāpatyamavāpnuyāt | brāhmaṃ hi praṇavenaiva vaiṣṇavaṃ cābhinaṃdya ca || 8 ||
श्रद्धया सकृदेवापि समभ्यर्च्य महेश्वरम् । रुद्रलोकमनुप्राप्य रुद्रैः सार्धं प्रमोदते ॥ ९ ॥
śraddhayā sakṛdevāpi samabhyarcya maheśvaram | rudralokamanuprāpya rudraiḥ sārdhaṃ pramodate || 9 ||
संशोध्य शुभं लिंगममरासुरपूजितम् । जलैः पूतैस्तता पीठे देवमावाह्य भक्तितः ॥ १० ॥
saṃśodhya śubhaṃ liṃgamamarāsurapūjitam | jalaiḥ pūtaistatā pīṭhe devamāvāhya bhaktitaḥ || 10 ||
दृष्ट्वा देवं यथान्यायं प्रणिपत्य च शंकरम् । कल्पिते चासने स्थाप्य धर्मज्ञानमये शुभे ॥ ११ ॥
dṛṣṭvā devaṃ yathānyāyaṃ praṇipatya ca śaṃkaram | kalpite cāsane sthāpya dharmajñānamaye śubhe || 11 ||
वैराग्यैश्वर्यसंपन्ने सर्वलोकनमस्कृते । ओंकारपद्ममध्ये तु सोमसूर्याग्निसंभवे ॥ १२ ॥
vairāgyaiśvaryasaṃpanne sarvalokanamaskṛte | oṃkārapadmamadhye tu somasūryāgnisaṃbhave || 12 ||
पाद्यमाचमनं चार्घ्यं दत्त्वा रुद्राय शंभवे । स्नापयेद्दिव्यतोयैश्च घृतेन पयसा तथा ॥ १३ ॥
pādyamācamanaṃ cārghyaṃ dattvā rudrāya śaṃbhave | snāpayeddivyatoyaiśca ghṛtena payasā tathā || 13 ||
दध्ना च स्नापयेद्रुद्रं शोधयेच्च यताविधि । ततः शुद्धांबुना स्नाप्य चंदनाद्यैश्च पूजयेत् ॥ १४ ॥
dadhnā ca snāpayedrudraṃ śodhayecca yatāvidhi | tataḥ śuddhāṃbunā snāpya caṃdanādyaiśca pūjayet || 14 ||
रोचनाद्यैश्च संपूज्य दिव्यपुष्पैश्च पूजयेत् । बिल्वपत्रैरखंडैश्च पद्मैर्नानाविधैस्तथा ॥ १५ ॥
rocanādyaiśca saṃpūjya divyapuṣpaiśca pūjayet | bilvapatrairakhaṃḍaiśca padmairnānāvidhaistathā || 15 ||
नीलोत्पलैश्च राजीवैर्नद्यावर्तैश्च मल्लिकैः । चंपकैर्जातिपुष्पैश्चवकुलैः करवीरकैः ॥ १६ ॥
nīlotpalaiśca rājīvairnadyāvartaiśca mallikaiḥ | caṃpakairjātipuṣpaiścavakulaiḥ karavīrakaiḥ || 16 ||
शमीपुष्पैर्बृहत्पुष्पैरुन्मतागस्त्यजैरपि । अपामार्गकदंबैश्च भूषणैरपि शोभनैः ॥ १७ ॥
śamīpuṣpairbṛhatpuṣpairunmatāgastyajairapi | apāmārgakadaṃbaiśca bhūṣaṇairapi śobhanaiḥ || 17 ||
दत्त्वा पंचविधं धूपं पायसं च निवेदयेत् । दधिभक्तं च मध्वाज्यपरिप्लुतमतः परम् ॥ १८ ॥
dattvā paṃcavidhaṃ dhūpaṃ pāyasaṃ ca nivedayet | dadhibhaktaṃ ca madhvājyapariplutamataḥ param || 18 ||
शुद्धान्नं चैव मुद्गान्नं षड्विधं च निवेदयेत् । अथ पंचविधं वापि सघृतं विनिवेदयेत् ॥ १९ ॥
śuddhānnaṃ caiva mudgānnaṃ ṣaḍvidhaṃ ca nivedayet | atha paṃcavidhaṃ vāpi saghṛtaṃ vinivedayet || 19 ||
केवलं चापि शुद्धान्नमाढकं तंडुलं पचेत् । कृत्वा प्रदक्षिणं चांते नमस्कृत्य मुहुर्मुहुः ॥ २० ॥
kevalaṃ cāpi śuddhānnamāḍhakaṃ taṃḍulaṃ pacet | kṛtvā pradakṣiṇaṃ cāṃte namaskṛtya muhurmuhuḥ || 20 ||
स्तुत्वा च देवमीशानं पुनः संपूज्य शंकरम् । ईशानं पुरुषं चैव अघोरं वाममेव च ॥ २१ ॥
stutvā ca devamīśānaṃ punaḥ saṃpūjya śaṃkaram | īśānaṃ puruṣaṃ caiva aghoraṃ vāmameva ca || 21 ||
सद्योजातं जपंश्चापि पंचभिः पूजयेच्छिवम् । अनेन विधिना देवः प्रसीदति महेश्वरः ॥ २२ ॥
sadyojātaṃ japaṃścāpi paṃcabhiḥ pūjayecchivam | anena vidhinā devaḥ prasīdati maheśvaraḥ || 22 ||
वृक्षाः पुष्पादिपत्राद्यैरुपयुक्ताः शिवार्चने । गावश्चैव द्विजश्रेष्ठाः प्रयांति परमां गतिम् ॥ २३ ॥
vṛkṣāḥ puṣpādipatrādyairupayuktāḥ śivārcane | gāvaścaiva dvijaśreṣṭhāḥ prayāṃti paramāṃ gatim || 23 ||
पूजयेद्यः शिवं रुद्रं शर्वं भवमजं सकृत् । स याति शिवसायुज्यं पुनरावृत्तिवर्जितम् ॥ २४ ॥
pūjayedyaḥ śivaṃ rudraṃ śarvaṃ bhavamajaṃ sakṛt | sa yāti śivasāyujyaṃ punarāvṛttivarjitam || 24 ||
अर्चितं परमेशानं भवं शर्वमुमापतिम् । सकृत्प्रसंगाद्वा दृष्ट्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ २५ ॥
arcitaṃ parameśānaṃ bhavaṃ śarvamumāpatim | sakṛtprasaṃgādvā dṛṣṭvā sarvapāpaiḥ pramucyate || 25 ||
पूजितं वा महादेवं पूज्यमानमथापि वा । दृष्ट्वा प्रयाति वै मर्त्यो ब्रह्मलोकं न संशयः ॥ २६ ॥
pūjitaṃ vā mahādevaṃ pūjyamānamathāpi vā | dṛṣṭvā prayāti vai martyo brahmalokaṃ na saṃśayaḥ || 26 ||
श्रुत्वानुमोदयेच्चापि स याति परमां गतिम् । यो दद्याद्धृतदीपं च सकृल्लिंगस्य चाग्रतः ॥ २७ ॥
śrutvānumodayeccāpi sa yāti paramāṃ gatim | yo dadyāddhṛtadīpaṃ ca sakṛlliṃgasya cāgrataḥ || 27 ||
स तां गतिमवाप्नोति स्वाश्रमैर्दुर्लभां रिथराम् । दीपवृक्षं पार्थिवं वा दारवं वा शिवालये ॥ २८ ॥
sa tāṃ gatimavāpnoti svāśramairdurlabhāṃ ritharām | dīpavṛkṣaṃ pārthivaṃ vā dāravaṃ vā śivālaye || 28 ||
दत्त्वा कुलशतं साग्रं शिवलोके महीयते । आयसं ताम्रजं वापि रौप्यं सौवर्णिकं तथा ॥ २९ ॥
dattvā kulaśataṃ sāgraṃ śivaloke mahīyate | āyasaṃ tāmrajaṃ vāpi raupyaṃ sauvarṇikaṃ tathā || 29 ||
शिवाय दीपं यो दद्याद्विधिना वापि भक्तितः । सूर्यायुतसमैः श्लक्ष्णैर्यानैः शिवपुरं व्रजेत् ॥ ३० ॥
śivāya dīpaṃ yo dadyādvidhinā vāpi bhaktitaḥ | sūryāyutasamaiḥ ślakṣṇairyānaiḥ śivapuraṃ vrajet || 30 ||
कार्तिके मासि यो दद्याद्धृतदीपं शिवाग्रतः । संपूज्यमानं वा पश्येद्विधिना परमेश्वरम् ॥ ३१ ॥
kārtike māsi yo dadyāddhṛtadīpaṃ śivāgrataḥ | saṃpūjyamānaṃ vā paśyedvidhinā parameśvaram || 31 ||
स याति ब्रह्मणो लोकं श्रद्धया मुनिसत्तमाः । आवाहनं सुसान्निध्यं स्थापनं पूजनं तथा ॥ ३२ ॥
sa yāti brahmaṇo lokaṃ śraddhayā munisattamāḥ | āvāhanaṃ susānnidhyaṃ sthāpanaṃ pūjanaṃ tathā || 32 ||
संप्रोक्तं रुद्रगायत्र्या आसनं प्रणवेन वै । पंचभिः स्नपनं प्रोक्तं रुद्राद्यैश्च विशेषतः ॥ ३३ ॥
saṃproktaṃ rudragāyatryā āsanaṃ praṇavena vai | paṃcabhiḥ snapanaṃ proktaṃ rudrādyaiśca viśeṣataḥ || 33 ||
एवं संपूजयेन्नित्यं देवदेवमुमापतिम् । ब्रह्माणं दक्षिणे तस्य प्रणवेन समर्चयेत् ॥ ३४ ॥
evaṃ saṃpūjayennityaṃ devadevamumāpatim | brahmāṇaṃ dakṣiṇe tasya praṇavena samarcayet || 34 ||
उत्तरे देवदेवेशं विष्णुं गायत्रिया यजेत् । वह्नौ हुत्वा यथान्यायं पंचभिः प्रणवेन च ॥ ३५ ॥
uttare devadeveśaṃ viṣṇuṃ gāyatriyā yajet | vahnau hutvā yathānyāyaṃ paṃcabhiḥ praṇavena ca || 35 ||
स याति शिवसायुज्यमेवं संपूज्य शंकरम् । इति संक्षेपतः प्रोक्तो लिंगार्चनविधिक्रमः ॥ ३६ ॥
sa yāti śivasāyujyamevaṃ saṃpūjya śaṃkaram | iti saṃkṣepataḥ prokto liṃgārcanavidhikramaḥ || 36 ||
व्यासेन कथितः पूर्वं श्रुत्वा रुद्रमुखात्स्वयम् ॥ ३७ ॥
vyāsena kathitaḥ pūrvaṃ śrutvā rudramukhātsvayam || 37 ||
Keys: ← → turn the page, J K step through the verses.
Illustration: Verse & Place (Project-owned).