Skip to content

गीता ३३ · ब्राह्मणगीता ०४

Brahmana Gita, Part 4

brāhmaṇagītā 04

A part of a shorter Gita.

35 versesSanskrit with transliteration

Krishna and Arjuna walking together after the war, in the palace of the Pandavas.

[ब्राह्मन] । अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् । नारदस्य च संवादमृषेर्देवमतस्य च ॥ २ ॥

[brāhmana] | atrāpyudāharantīmamitihāsaṃ purātanam | nāradasya ca saṃvādamṛṣerdevamatasya ca || 2 ||

Report an error

[देवमत] । जन्तोः सञ्जायमानस्य किं नु पूर्वं प्रवर्तते । प्राणोऽपानः समानो वा व्यानो वोदान एव च ॥ ३ ॥

[devamata] | jantoḥ sañjāyamānasya kiṃ nu pūrvaṃ pravartate | prāṇo'pānaḥ samāno vā vyāno vodāna eva ca || 3 ||

Report an error

[नारद] । येनायं सृज्यते जन्तुस्ततोऽन्यः पूर्वमेति तम् । प्राणद्वन्द्वं च विज्ञेयं तिर्यगं चोर्ध्वगं च यत् ॥ ४ ॥

[nārada] | yenāyaṃ sṛjyate jantustato'nyaḥ pūrvameti tam | prāṇadvandvaṃ ca vijñeyaṃ tiryagaṃ cordhvagaṃ ca yat || 4 ||

Report an error

[द्] । केनायं सृज्यते जन्तुः कश्चान्यः पूर्वमेति तम् । प्राणद्वन्द्वं च मे ब्रूहि तिर्यगूर्ध्वं च निश्चयात् ॥ ५ ॥

[d] | kenāyaṃ sṛjyate jantuḥ kaścānyaḥ pūrvameti tam | prāṇadvandvaṃ ca me brūhi tiryagūrdhvaṃ ca niścayāt || 5 ||

Report an error

[न्] । सङ्कल्पाज्जायते हर्षः शब्दादपि च जायते । रसात्सञ्जायते चापि रूपादपि च जायते ॥ ६ ॥

[n] | saṅkalpājjāyate harṣaḥ śabdādapi ca jāyate | rasātsañjāyate cāpi rūpādapi ca jāyate || 6 ||

Report an error

स्पर्शात्सञ्जायते चापि गन्धादपि च जायते । एतद्रूपमुदानस्य हर्षो मिथुन सम्भवः ॥ ७ ॥

sparśātsañjāyate cāpi gandhādapi ca jāyate | etadrūpamudānasya harṣo mithuna sambhavaḥ || 7 ||

Report an error

कामात्सञ्जायते शुक्रं कामात्सञ्जायते रसः । समानव्यान जनिते सामान्ये शुक्रशोणिते ॥ ८ ॥

kāmātsañjāyate śukraṃ kāmātsañjāyate rasaḥ | samānavyāna janite sāmānye śukraśoṇite || 8 ||

Report an error

शुक्राच्छोणित संसृष्टात्पूर्वं प्राणः प्रवर्तते । प्राणेन विकृते शुक्रे ततोऽपानः प्रवर्तते ॥ ९ ॥

śukrācchoṇita saṃsṛṣṭātpūrvaṃ prāṇaḥ pravartate | prāṇena vikṛte śukre tato'pānaḥ pravartate || 9 ||

Report an error

प्राणापानाविदं द्वन्द्वमवाक्चोर्ध्वं च गच्छतः । व्यानः समानश्चैवोभौ तिर्यग्द्वन्द्वत्वमुच्यते ॥ १० ॥

prāṇāpānāvidaṃ dvandvamavākcordhvaṃ ca gacchataḥ | vyānaḥ samānaścaivobhau tiryagdvandvatvamucyate || 10 ||

Report an error

अग्निर्वै देवताः सर्वा इति वेदस्य शासनम् । सञ्जायते ब्राह्मणेषु ज्ञानं बुद्धिसमन्वितम् ॥ ११ ॥

agnirvai devatāḥ sarvā iti vedasya śāsanam | sañjāyate brāhmaṇeṣu jñānaṃ buddhisamanvitam || 11 ||

Report an error

तस्य धूमस्तमो रूपं रजो भस्म सुरेतसः । सत्त्वं सञ्जायते तस्य यत्र प्रक्षिप्यते हविः ॥ १२ ॥

tasya dhūmastamo rūpaṃ rajo bhasma suretasaḥ | sattvaṃ sañjāyate tasya yatra prakṣipyate haviḥ || 12 ||

Report an error

आघारौ समानो व्यानश्चेति यज्ञविदो विदुः । प्राणापानावाज्यभागौ तयोर्मध्ये हुताशनः । एतद्रूपमुदानस्य परमं ब्राह्मणा विदुः ॥ १३ ॥

āghārau samāno vyānaśceti yajñavido viduḥ | prāṇāpānāvājyabhāgau tayormadhye hutāśanaḥ | etadrūpamudānasya paramaṃ brāhmaṇā viduḥ || 13 ||

Report an error

निर्द्वन्द्वमिति यत्त्वेतत्तन्मे निगदतः शृणु ॥ १४ ॥

nirdvandvamiti yattvetattanme nigadataḥ śṛṇu || 14 ||

Report an error

अहोरात्रमिदं द्वन्द्वं तयोर्मध्ये हुताशनः । एतद्रूपमुदानस्य परमं ब्राह्मणा विदुः ॥ १५ ॥

ahorātramidaṃ dvandvaṃ tayormadhye hutāśanaḥ | etadrūpamudānasya paramaṃ brāhmaṇā viduḥ || 15 ||

Report an error

उभे चैवायने द्वन्द्वं तयोर्मध्ये हुताशनः । एतद्रूपमुदानस्य परमं ब्राह्मणा विदुः ॥ १६ ॥

ubhe caivāyane dvandvaṃ tayormadhye hutāśanaḥ | etadrūpamudānasya paramaṃ brāhmaṇā viduḥ || 16 ||

Report an error

उभे सत्यानृते द्वन्द्वं तयोर्मध्ये हुताशनः । एतद्रूपमुदानस्य परमं ब्राह्मणा विदुः ॥ १७ ॥

ubhe satyānṛte dvandvaṃ tayormadhye hutāśanaḥ | etadrūpamudānasya paramaṃ brāhmaṇā viduḥ || 17 ||

Report an error

उभे शुभाशुभे द्वन्द्वं तयोर्मध्ये हुताशनः । एतद्रूपमुदानस्य परमं ब्राह्मणा विदुः ॥ १८ ॥

ubhe śubhāśubhe dvandvaṃ tayormadhye hutāśanaḥ | etadrūpamudānasya paramaṃ brāhmaṇā viduḥ || 18 ||

Report an error

सच्चासच्चैव तद्द्वन्द्वं तयोर्मध्ये हुताशनः । एतद्रूपमुदानस्य परमं ब्राह्मणा विदुः ॥ १९ ॥

saccāsaccaiva taddvandvaṃ tayormadhye hutāśanaḥ | etadrūpamudānasya paramaṃ brāhmaṇā viduḥ || 19 ||

Report an error

प्रथमं समानो व्यानो व्यस्यते कर्म तेन तत् । तृतीयं तु समानेन पुनरेव व्यवस्यते ॥ २० ॥

prathamaṃ samāno vyāno vyasyate karma tena tat | tṛtīyaṃ tu samānena punareva vyavasyate || 20 ||

Report an error

शान्त्यर्थं वामदेवं च शान्तिर्ब्रह्म सनातनम् । एतद्रूपमुदानस्य परमं ब्राह्मणा विदुः ॥ २१ ॥

śāntyarthaṃ vāmadevaṃ ca śāntirbrahma sanātanam | etadrūpamudānasya paramaṃ brāhmaṇā viduḥ || 21 ||

Report an error

ब्राह्मणगीता । ब्राह्मणगीता ॥ २२ ॥

brāhmaṇagītā | brāhmaṇagītā || 22 ||

Report an error

ब्राह्मणगीता ॥ २३ ॥

brāhmaṇagītā || 23 ||

Report an error

ब्राह्मणगीता ॥ २४ ॥

brāhmaṇagītā || 24 ||

Report an error

ब्राह्मणगीता ॥ २५ ॥

brāhmaṇagītā || 25 ||

Report an error

ब्राह्मणगीता ॥ २६ ॥

brāhmaṇagītā || 26 ||

Report an error

ब्राह्मणगीता ॥ २७ ॥

brāhmaṇagītā || 27 ||

Report an error

ब्राह्मणगीता ॥ २८ ॥

brāhmaṇagītā || 28 ||

Report an error

ब्राह्मणगीता ॥ २९ ॥

brāhmaṇagītā || 29 ||

Report an error

ब्राह्मणगीता ॥ ३० ॥

brāhmaṇagītā || 30 ||

Report an error

ब्राह्मणगीता ॥ ३१ ॥

brāhmaṇagītā || 31 ||

Report an error

ब्राह्मणगीता ॥ ३२ ॥

brāhmaṇagītā || 32 ||

Report an error

ब्राह्मणगीता ॥ ३३ ॥

brāhmaṇagītā || 33 ||

Report an error

ब्राह्मणगीता ॥ ३४ ॥

brāhmaṇagītā || 34 ||

Report an error

ब्राह्मणगीता ॥ ३५ ॥

brāhmaṇagītā || 35 ||

Report an error

Illustration: Verse & Place (Project-owned).