काष्ठीलोवाच । भार्यायास्तद्वचः श्रुत्वा राक्षस्या धर्मसंमितम् । पृष्ठात्करोणुरूपिण्याः सकन्योऽवातरद्द्विजः ॥ १ ॥
kāṣṭhīlovāca | bhāryāyāstadvacaḥ śrutvā rākṣasyā dharmasaṃmitam | pṛṣṭhātkaroṇurūpiṇyāḥ sakanyo'vātaraddvijaḥ || 1 ||
उत्तरार्धः · अध्यायः ३०
A chapter of the Narada Purana.
87 versesSanskrit with transliteration
काष्ठीलोवाच । भार्यायास्तद्वचः श्रुत्वा राक्षस्या धर्मसंमितम् । पृष्ठात्करोणुरूपिण्याः सकन्योऽवातरद्द्विजः ॥ १ ॥
kāṣṭhīlovāca | bhāryāyāstadvacaḥ śrutvā rākṣasyā dharmasaṃmitam | pṛṣṭhātkaroṇurūpiṇyāḥ sakanyo'vātaraddvijaḥ || 1 ||
अवतीर्णे द्विजे साभूत्सुरूपा प्रमदा पुनः । क्षपाचरी क्षपानाथवक्त्रा पीनोन्नतस्तनी ॥ २ ॥
avatīrṇe dvije sābhūtsurūpā pramadā punaḥ | kṣapācarī kṣapānāthavaktrā pīnonnatastanī || 2 ||
सा कुमारी ततः प्राप्य नगरं स्वपितुः शुभम् । बाह्यरक्षास्थित प्राप्तं पुरपालमुवाच ह ॥ ३ ॥
sā kumārī tataḥ prāpya nagaraṃ svapituḥ śubham | bāhyarakṣāsthita prāptaṃ purapālamuvāca ha || 3 ||
गच्छ त्वं नृपतेः पार्श्वं पितुर्मम पुराधिप । ब्रूहि मां समनुप्राप्तां रत्नशालां पुरा हृताम् ॥ ४ ॥
gaccha tvaṃ nṛpateḥ pārśvaṃ piturmama purādhipa | brūhi māṃ samanuprāptāṃ ratnaśālāṃ purā hṛtām || 4 ||
रत्नावलिं रत्नभूतां सुद्युम्नस्य महीक्षितुः । तल्पथा रक्षसा रात्रौ स्वपुरस्था हृता द्विज ॥ ५ ॥
ratnāvaliṃ ratnabhūtāṃ sudyumnasya mahīkṣituḥ | talpathā rakṣasā rātrau svapurasthā hṛtā dvija || 5 ||
पुनः सा समनुप्राप्ता जीवमानाऽक्षता पितः । समाश्वसिहि शोकं त्वं मा कृथा मत्कृते क्वचित् ॥ ६ ॥
punaḥ sā samanuprāptā jīvamānā'kṣatā pitaḥ | samāśvasihi śokaṃ tvaṃ mā kṛthā matkṛte kvacit || 6 ||
अविप्लुतास्मि राजेंद्र गांगा आप इवामलाः । तव कीर्तिकरी तद्वन्मातुः सौशील्यसूचिका ॥ ७ ॥
aviplutāsmi rājeṃdra gāṃgā āpa ivāmalāḥ | tava kīrtikarī tadvanmātuḥ sauśīlyasūcikā || 7 ||
तत्कुमारीवचः श्रुत्वा पुरापालस्त्वरान्वितः । अबाहुरिति विख्यातः प्राप्तः सुद्युम्रसन्निधौ ॥ ८ ॥
tatkumārīvacaḥ śrutvā purāpālastvarānvitaḥ | abāhuriti vikhyātaḥ prāptaḥ sudyumrasannidhau || 8 ||
कृतप्रणामः संपृष्टः प्राह राजानमादरात् । राजन्नुपागता नष्टा दिहिता तव मानद ॥ ९ ॥
kṛtapraṇāmaḥ saṃpṛṣṭaḥ prāha rājānamādarāt | rājannupāgatā naṣṭā dihitā tava mānada || 9 ||
रत्नावलीति विख्याता सस्त्रीकद्विदजसंयुता । पुरबाह्ये स्थिता दृष्टा मया ज्ञाता न चाभवत् ॥ १० ॥
ratnāvalīti vikhyātā sastrīkadvidajasaṃyutā | purabāhye sthitā dṛṣṭā mayā jñātā na cābhavat || 10 ||
तयाहं प्रेरितः प्रागां त्वां विज्ञापयितुं प्रभो । अविप्लुताहं वदति मां जानातु समागताम् ॥ ११ ॥
tayāhaṃ preritaḥ prāgāṃ tvāṃ vijñāpayituṃ prabho | aviplutāhaṃ vadati māṃ jānātu samāgatām || 11 ||
पितरं मम सत्कृत्यै नात्र कार्या विचारणा । तदद्भुतं वचः श्रुत्वा पुरपालस्य तत्क्षणात् ॥ १२ ॥
pitaraṃ mama satkṛtyai nātra kāryā vicāraṇā | tadadbhutaṃ vacaḥ śrutvā purapālasya tatkṣaṇāt || 12 ||
सामात्यः सकलत्रस्तु सद्विजो निर्ययौ नृपः । स तु गत्वा पुराद्ब्राह्ये गंगातीरे व्यवस्थिताम् ॥ १३ ॥
sāmātyaḥ sakalatrastu sadvijo niryayau nṛpaḥ | sa tu gatvā purādbrāhye gaṃgātīre vyavasthitām || 13 ||
अपश्यद्भास्कराकारां सस्त्रीकद्विजसंयुताम् । सहजे नैव वेषेण भूषितां भूषणप्रियाम् ॥ १४ ॥
apaśyadbhāskarākārāṃ sastrīkadvijasaṃyutām | sahaje naiva veṣeṇa bhūṣitāṃ bhūṣaṇapriyām || 14 ||
अम्लानकुसुमप्रख्यां तत्पकांचनसुप्रभाम् । दूराद्दृष्ट्वांतिकं गत्वा पर्यष्वजत भूपतिः ॥ १५ ॥
amlānakusumaprakhyāṃ tatpakāṃcanasuprabhām | dūrāddṛṣṭvāṃtikaṃ gatvā paryaṣvajata bhūpatiḥ || 15 ||
पितरं सापि संहृष्टा समाश्लिष्य ननाम ह । ततश्च मात्रा संगम्य हृष्टया हर्षितांतरा ॥ १६ ॥
pitaraṃ sāpi saṃhṛṣṭā samāśliṣya nanāma ha | tataśca mātrā saṃgamya hṛṣṭayā harṣitāṃtarā || 16 ||
प्राह वाक्यं विशालाक्षी संबोध्य पितरं नृपम् । सुप्ताहं रत्नशालायां सखीभिः परिवारिता ॥ १७ ॥
prāha vākyaṃ viśālākṣī saṃbodhya pitaraṃ nṛpam | suptāhaṃ ratnaśālāyāṃ sakhībhiḥ parivāritā || 17 ||
उदकूकृत्वा शिरस्ताताधौतांघ्रिर्मंचकोपरि । चिंतयत्नी भर्तृयोगं निशीथे रक्षसा हृता ॥ १८ ॥
udakūkṛtvā śirastātādhautāṃghrirmaṃcakopari | ciṃtayatnī bhartṛyogaṃ niśīthe rakṣasā hṛtā || 18 ||
स मां गृहीत्वा स्वपुरं प्रागादर्णवगे गिरौ । नानारत्नमये तत्र गुहायां स्थापिता ह्यहम् ॥ १९ ॥
sa māṃ gṛhītvā svapuraṃ prāgādarṇavage girau | nānāratnamaye tatra guhāyāṃ sthāpitā hyaham || 19 ||
स तत्रोद्वहनोपायचिंतयांतर्व्यवस्थितः । तस्य भार्या त्वियं सुभ्रूर्या तिष्ठति सुमध्यमा ॥ २० ॥
sa tatrodvahanopāyaciṃtayāṃtarvyavasthitaḥ | tasya bhāryā tviyaṃ subhrūryā tiṣṭhati sumadhyamā || 20 ||
बिभ्रती मानुषं रूपं राक्षसी राक्षसप्रिया । अनया बुद्धियोगेन शक्त्या शक्रस्य भूपते ॥ २१ ॥
bibhratī mānuṣaṃ rūpaṃ rākṣasī rākṣasapriyā | anayā buddhiyogena śaktyā śakrasya bhūpate || 21 ||
घातितो विप्रहस्तेन क्रूरकर्मा पतिः स्वकः । पुरैव मम तं शैलं प्राप्तो देवेन भूसुरः ॥ २२ ॥
ghātito viprahastena krūrakarmā patiḥ svakaḥ | puraiva mama taṃ śailaṃ prāpto devena bhūsuraḥ || 22 ||
इयं तु राक्षसी दृष्ट्वा पतिं स्वं धर्मदूषकम् । विप्रेण संविदं कृत्वा दांपत्ये निजकर्मणा ॥ २३ ॥
iyaṃ tu rākṣasī dṛṣṭvā patiṃ svaṃ dharmadūṣakam | vipreṇa saṃvidaṃ kṛtvā dāṃpatye nijakarmaṇā || 23 ||
रूपेणाप्यस्य संमुग्धा घातयामास राक्षसम् । एवं कृत्वा पतिं विप्रं हस्तिनीरूपधारिणी ॥ २४ ॥
rūpeṇāpyasya saṃmugdhā ghātayāmāsa rākṣasam | evaṃ kṛtvā patiṃ vipraṃ hastinīrūpadhāriṇī || 24 ||
गृहीत्वा वास्तुकं वित्तं पृष्ठमारोप्य मामपि । समायातात्र भूपाल मामत्तुं तव मंदिरम् ॥ २५ ॥
gṛhītvā vāstukaṃ vittaṃ pṛṣṭhamāropya māmapi | samāyātātra bhūpāla māmattuṃ tava maṃdiram || 25 ||
अनया रक्षिता राजन् राक्षस्याराक्षसात्ततः । तस्मादिमां पूजयस्व सत्कृत्याग्रजसंयुताम् ॥ २६ ॥
anayā rakṣitā rājan rākṣasyārākṣasāttataḥ | tasmādimāṃ pūjayasva satkṛtyāgrajasaṃyutām || 26 ||
अस्या एवामुमत्या मां देह्यस्मै ब्राह्मणाय हि । अनेनैकासनगता जाता भर्ता स मे भवत् ॥ २७ ॥
asyā evāmumatyā māṃ dehyasmai brāhmaṇāya hi | anenaikāsanagatā jātā bhartā sa me bhavat || 27 ||
येनैकासनगा नारी भवेद्भर्ता स एव हि । नान्य इत्थँ पुराणेषु श्रूयते ह्यागमेष्वपि ॥ २८ ॥
yenaikāsanagā nārī bhavedbhartā sa eva hi | nānya ittha~ purāṇeṣu śrūyate hyāgameṣvapi || 28 ||
अस्याः पृष्ठे निविष्टाहं प्रीत्या सह द्विजन्मना । धर्मत स्तेन मद्भर्ता भवेदेषा मतिर्मम ॥ २९ ॥
asyāḥ pṛṣṭhe niviṣṭāhaṃ prītyā saha dvijanmanā | dharmata stena madbhartā bhavedeṣā matirmama || 29 ||
तस्मादिमां सांत्वयित्वा शास्त्रागमविधानतः । देहि विप्राय मां तात पितमन्यं वृणे न च ॥ ३० ॥
tasmādimāṃ sāṃtvayitvā śāstrāgamavidhānataḥ | dehi viprāya māṃ tāta pitamanyaṃ vṛṇe na ca || 30 ||
तच्छ्रुत्वा दुहितुर्वाक्यं सुद्युम्नो भूपतिस्तदा । सांत्वयामास तन्वंगीं राक्षसीं प्रश्रयानतः ॥ ३१ ॥
tacchrutvā duhiturvākyaṃ sudyumno bhūpatistadā | sāṃtvayāmāsa tanvaṃgīṃ rākṣasīṃ praśrayānataḥ || 31 ||
सुतैषा धर्मभीता मे त्वामेव शरणं गता । यदर्थं निहतः कांतस्त्वया पूर्वतरः सति ॥ ३२ ॥
sutaiṣā dharmabhītā me tvāmeva śaraṇaṃ gatā | yadarthaṃ nihataḥ kāṃtastvayā pūrvataraḥ sati || 32 ||
त्वदधीना ततो भद्रे जातेयं मत्सुता किल । इममिच्छति भर्तारं योऽयं भर्ता कृतस्त्वया ॥ ३३ ॥
tvadadhīnā tato bhadre jāteyaṃ matsutā kila | imamicchati bhartāraṃ yo'yaṃ bhartā kṛtastvayā || 33 ||
मया प्रणामदानाभ्यां याचिता त्वं निशाचरि । अनुमोदय साहाय्ये सुतां मम सुलोचने ॥ ३४ ॥
mayā praṇāmadānābhyāṃ yācitā tvaṃ niśācari | anumodaya sāhāyye sutāṃ mama sulocane || 34 ||
त्वद्वाक्याद्भवतु प्रेष्या मत्सुता ब्राह्मणस्य तु । सापत्नभावं त्यक्त्वा तु सुतां मे परिपालय ॥ ३५ ॥
tvadvākyādbhavatu preṣyā matsutā brāhmaṇasya tu | sāpatnabhāvaṃ tyaktvā tu sutāṃ me paripālaya || 35 ||
सुताया मम भार्याया मद्बलस्य जनस्य च । पुरस्य विषयस्यापि स्वामिनी त्वं न संशयः ॥ ३६ ॥
sutāyā mama bhāryāyā madbalasya janasya ca | purasya viṣayasyāpi svāminī tvaṃ na saṃśayaḥ || 36 ||
तव वाक्ये स्थिता ह्येषा सदैवापि भविष्यति । एतच्छ्रुत्त्वा तु वचनं सुद्युम्नस्य निशाचरी ॥ ३७ ॥
tava vākye sthitā hyeṣā sadaivāpi bhaviṣyati | etacchruttvā tu vacanaṃ sudyumnasya niśācarī || 37 ||
अन्वमोदत शुद्धेन चेतसा सहचारिणी । उवाच च धरापालं प्रदानाय कृतोद्यमम् ॥ ३८ ॥
anvamodata śuddhena cetasā sahacāriṇī | uvāca ca dharāpālaṃ pradānāya kṛtodyamam || 38 ||
यदर्थं प्रणतस्त्वं मां सद्भावेन नृपोत्तम । तस्माद्द्वितीया भार्येयं भवत्वस्य द्विजन्मनः ॥ ३९ ॥
yadarthaṃ praṇatastvaṃ māṃ sadbhāvena nṛpottama | tasmāddvitīyā bhāryeyaṃ bhavatvasya dvijanmanaḥ || 39 ||
अहं च भवता पूज्या कृत्वार्चां देवमंदिरे । सर्वैश्च नागरैः सार्द्धं फाल्गुने धवले दले ॥ ४० ॥
ahaṃ ca bhavatā pūjyā kṛtvārcāṃ devamaṃdire | sarvaiśca nāgaraiḥ sārddhaṃ phālgune dhavale dale || 40 ||
सप्ताहमुत्सवः कार्यो ह्यष्टम्या आचतुर्दशीम् । नटनर्तकयुक्तेन गीतवाद्येन भूरिणा ॥ ४१ ॥
saptāhamutsavaḥ kāryo hyaṣṭamyā ācaturdaśīm | naṭanartakayuktena gītavādyena bhūriṇā || 41 ||
मैरेयमांसरक्तादिबलिभिश्चापि पूजया । एवं प्रकुर्वते तुभ्यं सदा क्षेमकरी ह्यहम् ॥ ४२ ॥
maireyamāṃsaraktādibalibhiścāpi pūjayā | evaṃ prakurvate tubhyaṃ sadā kṣemakarī hyaham || 42 ||
भवेयं नृपशार्दूल स्वं वचः प्रतिपालय । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्याः सुद्युम्नो नृपतिस्तदा ॥ ४३ ॥
bhaveyaṃ nṛpaśārdūla svaṃ vacaḥ pratipālaya | tacchrutvā vacanaṃ tasyāḥ sudyumno nṛpatistadā || 43 ||
अंगीचकार तत्सर्वं यदुक्तं प्रीतया तया । प्रतिपन्ने तु वचसि राज्ञा तुष्टा तु राक्षसी ॥ ४४ ॥
aṃgīcakāra tatsarvaṃ yaduktaṃ prītayā tayā | pratipanne tu vacasi rājñā tuṣṭā tu rākṣasī || 44 ||
उवाच ब्राह्मणं प्रेम्णा कुरु भार्यामिमामपि । राजकन्यां द्विजश्रेष्ठ गृह्योक्तविधिना शुभाम् ॥ ४५ ॥
uvāca brāhmaṇaṃ premṇā kuru bhāryāmimāmapi | rājakanyāṃ dvijaśreṣṭha gṛhyoktavidhinā śubhām || 45 ||
ईर्ष्यां त्यक्त्वा विशालाक्ष्या भवाम्येषा सहोदरी । राक्षस्या वचनेनेह परिणीय नृपात्मजाम् ॥ ४६ ॥
īrṣyāṃ tyaktvā viśālākṣyā bhavāmyeṣā sahodarī | rākṣasyā vacaneneha pariṇīya nṛpātmajām || 46 ||
बहुवित्तयुतां विप्रो महोदयपुरं ययौ । आरुह्य करिणीरूपां राक्षसीं क्षणमात्रतः ॥ ४७ ॥
bahuvittayutāṃ vipro mahodayapuraṃ yayau | āruhya kariṇīrūpāṃ rākṣasīṃ kṣaṇamātrataḥ || 47 ||
ततो मया श्रुतं देवि भर्ता ते समुपागतः । धनरत्नसमायुक्तो भार्याद्वयसमन्वितः ॥ ४८ ॥
tato mayā śrutaṃ devi bhartā te samupāgataḥ | dhanaratnasamāyukto bhāryādvayasamanvitaḥ || 48 ||
ततोऽहं बंधुवर्गेण पितृभ्यां च सखीगणैः । बहुशो भर्त्सिता रूक्षैर्वचनैर्मर्मभेदिभिः ॥ ४९ ॥
tato'haṃ baṃdhuvargeṇa pitṛbhyāṃ ca sakhīgaṇaiḥ | bahuśo bhartsitā rūkṣairvacanairmarmabhedibhiḥ || 49 ||
कथं यास्यसि भर्तारं धनलुब्धे श्रिया वृतम् । यस्त्वया निर्द्धनः पूर्वं परित्यक्तः सुदीनवत् ॥ ५० ॥
kathaṃ yāsyasi bhartāraṃ dhanalubdhe śriyā vṛtam | yastvayā nirddhanaḥ pūrvaṃ parityaktaḥ sudīnavat || 50 ||
चंचलानीह वित्तानि पित्र्याणि किल योषिताम् । कांतार्जितानि सुभगे स्थिराणीति निगद्यते ॥ ५१ ॥
caṃcalānīha vittāni pitryāṇi kila yoṣitām | kāṃtārjitāni subhage sthirāṇīti nigadyate || 51 ||
परुषैर्वचनैर्यस्तु क्षिप्तस्तद्भाषणं कथम् । भविष्यति प्रवेशोऽपि दुष्करस्तस्य वेश्मनि ॥ ५२ ॥
paruṣairvacanairyastu kṣiptastadbhāṣaṇaṃ katham | bhaviṣyati praveśo'pi duṣkarastasya veśmani || 52 ||
गताया अपि ते तत्र शयनं पतिना सह । भविष्यति दुराचारे सुखदं न कदाचन ॥ ५३ ॥
gatāyā api te tatra śayanaṃ patinā saha | bhaviṣyati durācāre sukhadaṃ na kadācana || 53 ||
लोकापवादाद्यदि चेद्ग्रहीष्यति पतिस्तव । त्वां स्नेहहीनचित्तस्तु न कदाचिन्मिलिष्यति ॥ ५४ ॥
lokāpavādādyadi cedgrahīṣyati patistava | tvāṃ snehahīnacittastu na kadācinmiliṣyati || 54 ||
नेदृशं दुःखदं किंचिद्यादृशं दूरचित्तयोः । दंपकत्योर्मिलनं लोके वैकल्यकरणं महत् ॥ ५५ ॥
nedṛśaṃ duḥkhadaṃ kiṃcidyādṛśaṃ dūracittayoḥ | daṃpakatyormilanaṃ loke vaikalyakaraṇaṃ mahat || 55 ||
एवं बहुविधा वाचः श्रृण्वाना बंधुभाषिताः । अधोमुख्यस्रुपूर्णाक्षी बभूवाहं सुदुःखिता ॥ ५६ ॥
evaṃ bahuvidhā vācaḥ śrṛṇvānā baṃdhubhāṣitāḥ | adhomukhyasrupūrṇākṣī babhūvāhaṃ suduḥkhitā || 56 ||
चेतसार्चितयं चाहं पूर्वलोभेन मुह्यती । न दत्तं कंकणं पाणेर्न दत्तं कटिसूत्रकम् ॥ ५७ ॥
cetasārcitayaṃ cāhaṃ pūrvalobhena muhyatī | na dattaṃ kaṃkaṇaṃ pāṇerna dattaṃ kaṭisūtrakam || 57 ||
न चापि नूपुरे दत्ते येन तुष्टिं व्रजेत्पतिः । धनजीवितयोः स्वामी भर्ता लोकेषु गीयते ॥ ५८ ॥
na cāpi nūpure datte yena tuṣṭiṃ vrajetpatiḥ | dhanajīvitayoḥ svāmī bhartā lokeṣu gīyate || 58 ||
तन्मयापहृतं वित्तं भवित्री का गतिर्मम । कथं यास्यामि तद्वेश्म कथं संभाषये पुनः ॥ ५९ ॥
tanmayāpahṛtaṃ vittaṃ bhavitrī kā gatirmama | kathaṃ yāsyāmi tadveśma kathaṃ saṃbhāṣaye punaḥ || 59 ||
यो मया दुष्टया त्यक्तः स प्रत्येति कथं हि माम् । एवं विचिंये यादद्धृदयेन विदूयता ॥ ६० ॥
yo mayā duṣṭayā tyaktaḥ sa pratyeti kathaṃ hi mām | evaṃ viciṃye yādaddhṛdayena vidūyatā || 60 ||
वेष्टिता बंधुवर्गेण तावद्दोला समागता । छत्रेण शशिवर्णेन शोभमाना सुकोमला ॥ ६१ ॥
veṣṭitā baṃdhuvargeṇa tāvaddolā samāgatā | chatreṇa śaśivarṇena śobhamānā sukomalā || 61 ||
आस्तृता रांकवैः पीनैः पुरुषोर्विधृतांसकैः । ते समागत्य पुरुषाः प्रोचुर्मामसकृच्छभे ॥ ६२ ॥
āstṛtā rāṃkavaiḥ pīnaiḥ puruṣorvidhṛtāṃsakaiḥ | te samāgatya puruṣāḥ procurmāmasakṛcchabhe || 62 ||
आकारितासि पत्या ते व्रज शीघ्रं मुदान्विता । धनरत्नयुतो भर्ता सद्धिभार्यः समागतः ॥ ६३ ॥
ākāritāsi patyā te vraja śīghraṃ mudānvitā | dhanaratnayuto bhartā saddhibhāryaḥ samāgataḥ || 63 ||
प्रविष्टमात्रेण गृहे त्वामानेतुं वरानने । प्रेषिताः सत्वरं पत्या संस्थितां पितृवेश्मनि ॥ ६४ ॥
praviṣṭamātreṇa gṛhe tvāmānetuṃ varānane | preṣitāḥ satvaraṃ patyā saṃsthitāṃ pitṛveśmani || 64 ||
ततोऽहं व्रीडिता देवि भर्तुस्तद्वीक्ष्य चेष्टितम् । नैवोत्तरमदां तेभ्यः किंचिन्मौनं समास्थिता ॥ ६५ ॥
tato'haṃ vrīḍitā devi bhartustadvīkṣya ceṣṭitam | naivottaramadāṃ tebhyaḥ kiṃcinmaunaṃ samāsthitā || 65 ||
ततोऽहं बंधुवर्गेण भूयोभूयः प्रबोधिता । आहूता स्वामिना गच्छ सम्मानेन तदंतिकम् ॥ ६६ ॥
tato'haṃ baṃdhuvargeṇa bhūyobhūyaḥ prabodhitā | āhūtā svāminā gaccha sammānena tadaṃtikam || 66 ||
स्वामिनाकारिता पत्नी या न याति तदंतिकम् । सा तु ध्वांक्षी भवेत्पुत्रि जन्मानि दश पंच च ॥ ६७ ॥
svāminākāritā patnī yā na yāti tadaṃtikam | sā tu dhvāṃkṣī bhavetputri janmāni daśa paṃca ca || 67 ||
एवमुक्त्वा समाश्वास्य मां गृहीत्वा त्वरान्विताः । दोलामारोप्य गच्छेति प्रोचुः स्निग्धा मुहुर्मुर्हुः ॥ ६८ ॥
evamuktvā samāśvāsya māṃ gṛhītvā tvarānvitāḥ | dolāmāropya gaccheti procuḥ snigdhā muhurmurhuḥ || 68 ||
ततस्ते पुरुषा दोलां निधायांसेषु सत्वरम् । जग्मुर्महोदयपुरं यत्र तिष्ठति मे पतिः ॥ ६९ ॥
tataste puruṣā dolāṃ nidhāyāṃseṣu satvaram | jagmurmahodayapuraṃ yatra tiṣṭhati me patiḥ || 69 ||
दृष्टं मया गृहं तस्य सर्वतः कांचनावृतम् । आसनीयैश्च भोज्यैश्च धनैर्वस्त्रैर्युतं ततः ॥ ७० ॥
dṛṣṭaṃ mayā gṛhaṃ tasya sarvataḥ kāṃcanāvṛtam | āsanīyaiśca bhojyaiśca dhanairvastrairyutaṃ tataḥ || 70 ||
अथ सा राक्षसी देवी सा चापि नृपनंदिनी । प्रीत्या च भक्त्या कुरुतां प्रणतिं मम सुन्दरि ॥ ७१ ॥
atha sā rākṣasī devī sā cāpi nṛpanaṃdinī | prītyā ca bhaktyā kurutāṃ praṇatiṃ mama sundari || 71 ||
ततस्ताभ्यामहं प्रेम्णा यथार्हमभिपूजिता । भर्तृवाक्येन संप्रीता स्नात्वाभुजं तथाहृता ॥ ७२ ॥
tatastābhyāmahaṃ premṇā yathārhamabhipūjitā | bhartṛvākyena saṃprītā snātvābhujaṃ tathāhṛtā || 72 ||
ततोऽस्तसमयात्पश्चाद्भर्ता चाहूय सत्वरम् । परिष्वज्य चिरं दोर्भ्यां पर्यंके संन्यवेशयत् ॥ ७३ ॥
tato'stasamayātpaścādbhartā cāhūya satvaram | pariṣvajya ciraṃ dorbhyāṃ paryaṃke saṃnyaveśayat || 73 ||
ततो निशाचरीं राजपुत्रीं चाहूय सोऽब्रवीत् । भक्त्या युवाभ्यां कर्तव्यमस्याश्चरणसेवनम् ॥ ७४ ॥
tato niśācarīṃ rājaputrīṃ cāhūya so'bravīt | bhaktyā yuvābhyāṃ kartavyamasyāścaraṇasevanam || 74 ||
इयं प्राक्कालिकी भार्या ज्येष्ठा च युवयोर्द्भुवम् । पत्युर्वाक्यात्ततस्ताभ्यां गृहीतौ चरणौ मम ॥ ७५ ॥
iyaṃ prākkālikī bhāryā jyeṣṭhā ca yuvayordbhuvam | patyurvākyāttatastābhyāṃ gṛhītau caraṇau mama || 75 ||
सापत्नभावजामीर्ष्यां परित्यज्य सुलोचने । ततः प्रेष्यान्समाहूय भर्ता मे वाक्यमब्रवीत् ॥ ७६ ॥
sāpatnabhāvajāmīrṣyāṃ parityajya sulocane | tataḥ preṣyānsamāhūya bhartā me vākyamabravīt || 76 ||
यत्किंचिद्रक्षसः पार्श्वान्मया प्राप्तं पुरा वसु । सुतामुद्वहतो राज्ञो यच्च लब्धं मयाखिलम् ॥ ७७ ॥
yatkiṃcidrakṣasaḥ pārśvānmayā prāptaṃ purā vasu | sutāmudvahato rājño yacca labdhaṃ mayākhilam || 77 ||
तत्सर्वं भक्तिभावेन समानयत मा चिरम् । इयं हि स्वामिनी प्राप्ता तस्य वित्तस्य किंकराः ॥ ७८ ॥
tatsarvaṃ bhaktibhāvena samānayata mā ciram | iyaṃ hi svāminī prāptā tasya vittasya kiṃkarāḥ || 78 ||
तद्वाक्यात्सहसा प्रेष्यैः समानीतं धनं शुभे । भर्ता समर्पयामास प्रीत्या युक्तोऽखिलं तदा ॥ ७९ ॥
tadvākyātsahasā preṣyaiḥ samānītaṃ dhanaṃ śubhe | bhartā samarpayāmāsa prītyā yukto'khilaṃ tadā || 79 ||
सत्कृत्य भूषणैर्वस्त्रैख्यलीकेन चेतसा । उभयोस्तत्र पश्यंत्यो राक्षसीराजकन्ययोः ॥ ८० ॥
satkṛtya bhūṣaṇairvastraikhyalīkena cetasā | ubhayostatra paśyaṃtyo rākṣasīrājakanyayoḥ || 80 ||
पर्यंकस्थां परिष्वज्य मां चुंचुबाधरे शुभे । तद्दृष्ट्वा चाद्भुतं भर्तुर्देहवित्तसमर्पणम् ॥ ८१ ॥
paryaṃkasthāṃ pariṣvajya māṃ cuṃcubādhare śubhe | taddṛṣṭvā cādbhutaṃ bharturdehavittasamarpaṇam || 81 ||
उल्लासकरण वाक्यं करेण कुचपीडनम् । छिन्ना गौरिव खङ्गेन गताः प्राणा ममाभवन् ॥ ८२ ॥
ullāsakaraṇa vākyaṃ kareṇa kucapīḍanam | chinnā gauriva khaṅgena gatāḥ prāṇā mamābhavan || 82 ||
ततोऽहं यमनिर्द्दिष्टां प्राप्ता नरकयातनाम् । तामतीत्य सुदुःखार्ता काष्ठीला चाभवं शुभे ॥ ८३ ॥
tato'haṃ yamanirddiṣṭāṃ prāptā narakayātanām | tāmatītya suduḥkhārtā kāṣṭhīlā cābhavaṃ śubhe || 83 ||
यास्यामि पुनरेवाहं तिर्यग्योनिं सहस्रशः । या भर्तुर्नापयेद्वित्तं जीवितं च शुभानने ॥ ८४ ॥
yāsyāmi punarevāhaṃ tiryagyoniṃ sahasraśaḥ | yā bharturnāpayedvittaṃ jīvitaṃ ca śubhānane || 84 ||
सापीदृशीमवस्था वै यास्यत्येव न संशयः । एवं ज्ञात्वानिशं रक्षेत्पत्युर्वित्तं च जीवितम् ॥ ८५ ॥
sāpīdṛśīmavasthā vai yāsyatyeva na saṃśayaḥ | evaṃ jñātvāniśaṃ rakṣetpatyurvittaṃ ca jīvitam || 85 ||
पतिर्माता पिता वित्तं जीवितं च गुरुर्गतिः ॥ ८६ ॥
patirmātā pitā vittaṃ jīvitaṃ ca gururgatiḥ || 86 ||
प्रयाति नारी बहुभिः सुपुण्यैः सहैव भर्त्रा स्वशरीरदाहात् । विष्णोः पदं वित्तशरीरलुब्धा प्रयाति यामीं च कुयोनिपीडाम् ॥ ८७ ॥
prayāti nārī bahubhiḥ supuṇyaiḥ sahaiva bhartrā svaśarīradāhāt | viṣṇoḥ padaṃ vittaśarīralubdhā prayāti yāmīṃ ca kuyonipīḍām || 87 ||
Keys: ← → turn the page, J K step through the verses.
Illustration: Verse & Place (Project-owned).