सनक उवाच । अन्यद्व्रतवरं वक्ष्य श्रृणुष्व मुनिसत्तम । सर्वपापहरं पुण्यं सर्वदुःखनिबर्हणम् ॥ १ ॥
sanaka uvāca | anyadvratavaraṃ vakṣya śrṛṇuṣva munisattama | sarvapāpaharaṃ puṇyaṃ sarvaduḥkhanibarhaṇam || 1 ||
पूर्वार्धः · अध्यायः १८
A chapter of the Narada Purana.
32 versesSanskrit with transliteration
सनक उवाच । अन्यद्व्रतवरं वक्ष्य श्रृणुष्व मुनिसत्तम । सर्वपापहरं पुण्यं सर्वदुःखनिबर्हणम् ॥ १ ॥
sanaka uvāca | anyadvratavaraṃ vakṣya śrṛṇuṣva munisattama | sarvapāpaharaṃ puṇyaṃ sarvaduḥkhanibarhaṇam || 1 ||
ब्राह्मणक्षत्रियविशां शूद्राणां योषितां तथा । समस्तकामफलदं सर्वव्रतफलप्रदम् ॥ २ ॥
brāhmaṇakṣatriyaviśāṃ śūdrāṇāṃ yoṣitāṃ tathā | samastakāmaphaladaṃ sarvavrataphalapradam || 2 ||
दुःस्वन्पनाशनं धर्म्यं दुष्टग्रहनिवारणम् । सर्वलोकेषु विख्यातं पूर्णिमाव्रतमुत्तम् । येन चीर्णेन पापानां राशिकोटिः प्रशाम्यति ॥ ३ ॥
duḥsvanpanāśanaṃ dharmyaṃ duṣṭagrahanivāraṇam | sarvalokeṣu vikhyātaṃ pūrṇimāvratamuttam | yena cīrṇena pāpānāṃ rāśikoṭiḥ praśāmyati || 3 ||
मार्गशीर्षे सितेपक्षे पूर्णायां नियतः शुचिः । स्नानं कुर्याद्यथाचारं दन्तधावनपूर्वकम् ॥ ४ ॥
mārgaśīrṣe sitepakṣe pūrṇāyāṃ niyataḥ śuciḥ | snānaṃ kuryādyathācāraṃ dantadhāvanapūrvakam || 4 ||
शुक्लाम्बरधरः शुद्धो गृहमागगत्य वाग्यतः । प्रक्षाल्य पादावाचम्य स्मरत्रारायणं प्रभुम् ॥ ५ ॥
śuklāmbaradharaḥ śuddho gṛhamāgagatya vāgyataḥ | prakṣālya pādāvācamya smaratrārāyaṇaṃ prabhum || 5 ||
नित्यं देवार्चनं कृत्वा पश्वात्संकल्पपूर्वकम् । लक्ष्मी नारायणं देवमर्चयेद्भक्तिभावतः ॥ ६ ॥
nityaṃ devārcanaṃ kṛtvā paśvātsaṃkalpapūrvakam | lakṣmī nārāyaṇaṃ devamarcayedbhaktibhāvataḥ || 6 ||
आवाहनासनाद्यैश्च गन्धपुष्पादिभिर्व्रती । नमो नारायणायेति पूजयेद्भक्तितत्परः ॥ ७ ॥
āvāhanāsanādyaiśca gandhapuṣpādibhirvratī | namo nārāyaṇāyeti pūjayedbhaktitatparaḥ || 7 ||
गीतैर्वाद्यैश्च नृत्यैश्च पुराणपठनादिभिः । स्तोत्रैर्वाराधयेद्देवं व्रतकृत्सुसमाहितः ॥ ८ ॥
gītairvādyaiśca nṛtyaiśca purāṇapaṭhanādibhiḥ | stotrairvārādhayeddevaṃ vratakṛtsusamāhitaḥ || 8 ||
देवस्य पुरतः कृत्वा स्थण्डिलं चतुरस्रेकम् । अरत्निमात्रं तत्रान्गिं स्थापयेद्गृह्यमार्गतः । आज्यभागान्तर्पयन्तं कृत्वा पुरुषसूक्ततः । चरणा च तिलैश्वापि घृतेन जुहुयात्तथा ॥ ९ ॥
devasya purataḥ kṛtvā sthaṇḍilaṃ caturasrekam | aratnimātraṃ tatrāngiṃ sthāpayedgṛhyamārgataḥ | ājyabhāgāntarpayantaṃ kṛtvā puruṣasūktataḥ | caraṇā ca tilaiśvāpi ghṛtena juhuyāttathā || 9 ||
एकवारं द्विवारं वात्रिवारं वापि शक्तितः । होमं कुर्यात्प्रयत्नेन सर्वपापनिवृत्तये ॥ १० ॥
ekavāraṃ dvivāraṃ vātrivāraṃ vāpi śaktitaḥ | homaṃ kuryātprayatnena sarvapāpanivṛttaye || 10 ||
प्रायश्चित्तादिकं सर्वं स्वगृह्योक्तविधानतः । समाप्य होमं विधिवच्छान्तिसूक्तं जपेद्रुधः ॥ ११ ॥
prāyaścittādikaṃ sarvaṃ svagṛhyoktavidhānataḥ | samāpya homaṃ vidhivacchāntisūktaṃ japedrudhaḥ || 11 ||
पश्चाद्देवं समागत्य पुनः पूजां प्रकल्पयेत् । तथोपवासं देवाय ह्यर्पयेद्भक्तिसंयुतः ॥ १२ ॥
paścāddevaṃ samāgatya punaḥ pūjāṃ prakalpayet | tathopavāsaṃ devāya hyarpayedbhaktisaṃyutaḥ || 12 ||
पौर्णमास्यां निराहारः स्थित्वा देव तवाज्ञया । भोक्ष्यामि पुण्डरीकाक्ष परेऽह्नि शरणं भव ॥ १३ ॥
paurṇamāsyāṃ nirāhāraḥ sthitvā deva tavājñayā | bhokṣyāmi puṇḍarīkākṣa pare'hni śaraṇaṃ bhava || 13 ||
इति विज्ञाप्य देवायह्यर्घ्यं दद्यात्तथैन्दवे । जानुभ्यामवनीं गत्वा शुक्लपुष्पाक्षतान्वितः ॥ १४ ॥
iti vijñāpya devāyahyarghyaṃ dadyāttathaindave | jānubhyāmavanīṃ gatvā śuklapuṣpākṣatānvitaḥ || 14 ||
क्षीरोदार्णवसंभूत अत्रिगोत्रसमुद्भव । ग्रहाणार्घ्यं मया दत्तं रोहिणीनायक प्रभो । एवमर्घ्यं प्रदायेन्दोः प्रार्थयेत्प्राञ्जलिस्ततः ॥ १५ ॥
kṣīrodārṇavasaṃbhūta atrigotrasamudbhava | grahāṇārghyaṃ mayā dattaṃ rohiṇīnāyaka prabho | evamarghyaṃ pradāyendoḥ prārthayetprāñjalistataḥ || 15 ||
तिष्टन्पूर्वमुखो भूत्वा पश्यन्निन्दुं च नारद ॥ १६ ॥
tiṣṭanpūrvamukho bhūtvā paśyanninduṃ ca nārada || 16 ||
नमः शुक्लांशवे तुभ्यं द्विजराजाय ते नमः । रोहिणीपतये तुभ्यं लक्ष्मीभ्रात्रे नमोऽस्तु ते ॥ १७ ॥
namaḥ śuklāṃśave tubhyaṃ dvijarājāya te namaḥ | rohiṇīpataye tubhyaṃ lakṣmībhrātre namo'stu te || 17 ||
ततश्च जागरं कुर्यात्पुराणश्रवणादिभिः । जितेन्द्रियश्च संशुद्धः पाषण्डालोकवर्जितः ॥ १८ ॥
tataśca jāgaraṃ kuryātpurāṇaśravaṇādibhiḥ | jitendriyaśca saṃśuddhaḥ pāṣaṇḍālokavarjitaḥ || 18 ||
ततः प्रातः प्रकुर्वीत स्वाचारं च यथाविधि । पुनः संपूजयेद्देवं यथाविभवविस्तरम् ॥ १९ ॥
tataḥ prātaḥ prakurvīta svācāraṃ ca yathāvidhi | punaḥ saṃpūjayeddevaṃ yathāvibhavavistaram || 19 ||
ब्राह्मणान्भोजयेच्छक्त्या ततश्च प्रयतो नरः । बन्धुभृत्यादिभिः सार्धं स्वयं भुञ्जीत वाग्यतः ॥ २० ॥
brāhmaṇānbhojayecchaktyā tataśca prayato naraḥ | bandhubhṛtyādibhiḥ sārdhaṃ svayaṃ bhuñjīta vāgyataḥ || 20 ||
एवं पौषादिमासेषु पूर्णमास्यामुपोषितः । अर्चयेद्भक्तिसंयुक्तो नारायणमनायमम् ॥ २१ ॥
evaṃ pauṣādimāseṣu pūrṇamāsyāmupoṣitaḥ | arcayedbhaktisaṃyukto nārāyaṇamanāyamam || 21 ||
एवं संवत्सरं कृत्वा कार्तिक्यां पूर्णिमादिने । उद्यापनं प्रकुर्वीत तद्विधानं वदामि ते ॥ २२ ॥
evaṃ saṃvatsaraṃ kṛtvā kārtikyāṃ pūrṇimādine | udyāpanaṃ prakurvīta tadvidhānaṃ vadāmi te || 22 ||
मण्डपं कारयेद्दिव्यं चतुरस्त्रं सुमङ्गलम् । शोभितं पुष्पमालाभिर्वितानध्वजराजितम् ॥ २३ ॥
maṇḍapaṃ kārayeddivyaṃ caturastraṃ sumaṅgalam | śobhitaṃ puṣpamālābhirvitānadhvajarājitam || 23 ||
बहुदापसमाकीर्णं किङ्किणीजालशोभितम् । दर्पंणैश्चामरैश्चैव कलशैश्च समावृतम् ॥ २४ ॥
bahudāpasamākīrṇaṃ kiṅkiṇījālaśobhitam | darpaṃṇaiścāmaraiścaiva kalaśaiśca samāvṛtam || 24 ||
तन्मध्ये सर्वतोभद्रं पञ्चवर्णविराजितम् । जलपूर्णं ततः कुम्भं न्यसेत्तस्योपरि द्विज ॥ २५ ॥
tanmadhye sarvatobhadraṃ pañcavarṇavirājitam | jalapūrṇaṃ tataḥ kumbhaṃ nyasettasyopari dvija || 25 ||
पिधाय कुम्भं वस्त्रेण सुसूक्ष्मेणाति शोभितम् । हेम्ना वा रजतेनापि तथा ताम्रेण वा द्विज । लक्ष्मीनारायणं देवं कृत्वा तस्योपरि न्यसेत् ॥ २६ ॥
pidhāya kumbhaṃ vastreṇa susūkṣmeṇāti śobhitam | hemnā vā rajatenāpi tathā tāmreṇa vā dvija | lakṣmīnārāyaṇaṃ devaṃ kṛtvā tasyopari nyaset || 26 ||
पञ्चामृतेन संस्नाप्याभ्यर्च्यगन्धादिभिः क्रमात् । भक्ष्मैर्भोज्यादिनैवेद्यैर्भक्तितः संयतेन्द्रियः ॥ २७ ॥
pañcāmṛtena saṃsnāpyābhyarcyagandhādibhiḥ kramāt | bhakṣmairbhojyādinaivedyairbhaktitaḥ saṃyatendriyaḥ || 27 ||
जागरं च तथा कुर्यार्त्सम्यक्छ्ररद्धासमन्वितः । परेऽह्नि प्रातर्विधिवत्पूर्ववद्विष्णुमर्चयेत् ॥ २८ ॥
jāgaraṃ ca tathā kuryārtsamyakchraraddhāsamanvitaḥ | pare'hni prātarvidhivatpūrvavadviṣṇumarcayet || 28 ||
आचार्याय प्रदातव्या प्रतिमा दक्षिणान्विता । ब्राह्मणान्भोजयेच्छक्त्या विभवे सत्यवारितम् ॥ २९ ॥
ācāryāya pradātavyā pratimā dakṣiṇānvitā | brāhmaṇānbhojayecchaktyā vibhave satyavāritam || 29 ||
तिलदानं प्रकुर्वीत यथाशक्त्या समाहितः । कुर्यादग्नौ च विधिवतिलहोमं विचक्षणः ॥ ३० ॥
tiladānaṃ prakurvīta yathāśaktyā samāhitaḥ | kuryādagnau ca vidhivatilahomaṃ vicakṣaṇaḥ || 30 ||
एवं कृत्वा नरः सम्यक् लक्ष्मीनारायणव्रतम् । इह भुक्त्वा महाभोगान्पुत्रपौत्रसमन्वितः ॥ ३१ ॥
evaṃ kṛtvā naraḥ samyak lakṣmīnārāyaṇavratam | iha bhuktvā mahābhogānputrapautrasamanvitaḥ || 31 ||
सर्वपापविनिर्मुक्तः कुलायुतसमन्वितः । प्रयाति विष्णुभवनं योगिनामपि दुर्लभम् ॥ ३२ ॥
sarvapāpavinirmuktaḥ kulāyutasamanvitaḥ | prayāti viṣṇubhavanaṃ yogināmapi durlabham || 32 ||
Keys: ← → turn the page, J K step through the verses.
Illustration: Verse & Place (Project-owned).