Skip to content

पूर्वार्धः · अध्यायः २३

Idamanyatpravakṣyāmi vrataṃ trailokyaviśrutam

A chapter of the Narada Purana.

98 versesSanskrit with transliteration

The sage Narada with his vina, singing the name of Narayana.

इदमन्यत्प्रवक्ष्यामि व्रतं त्रैलोक्यविश्रुतम् । सर्वपापप्रशमनं सर्वकामफलप्रदम् ।। २३ -१ । ब्राह्मणक्षत्रियविशां शूद्राणां चैव योषिताम् । मोक्षदं कुर्वतां भक्त्या विष्णोः प्रियतरं द्विज ॥ १–२ ॥

idamanyatpravakṣyāmi vrataṃ trailokyaviśrutam | sarvapāpapraśamanaṃ sarvakāmaphalapradam || 23 -1 | brāhmaṇakṣatriyaviśāṃ śūdrāṇāṃ caiva yoṣitām | mokṣadaṃ kurvatāṃ bhaktyā viṣṇoḥ priyataraṃ dvija || 1–2 ||

Report an error

एकादशीव्रतं नाम सर्वाभीष्टप्रदं नृणाम् ।. । कर्त्तव्यं सर्वथा विप्रविष्णुप्रीतिकरं यतः ॥ ३ ॥

ekādaśīvrataṃ nāma sarvābhīṣṭapradaṃ nṛṇām |. | karttavyaṃ sarvathā vipraviṣṇuprītikaraṃ yataḥ || 3 ||

Report an error

एकादश्यां न भुञ्जीत पक्षयोरुभयोपरि । यो भुंक्ते सोऽत्र पापीयान्परत्र नरकं व्रजेत् ॥ ४ ॥

ekādaśyāṃ na bhuñjīta pakṣayorubhayopari | yo bhuṃkte so'tra pāpīyānparatra narakaṃ vrajet || 4 ||

Report an error

उपवासफलं लिप्सुर्जह्याद्भुक्तिचतुष्टयम् । पूर्वापरदिने गत्रावहोरात्रं तु मध्यमे ॥ ५ ॥

upavāsaphalaṃ lipsurjahyādbhukticatuṣṭayam | pūrvāparadine gatrāvahorātraṃ tu madhyame || 5 ||

Report an error

एकादशीदिने यस्तु भोक्तुमिच्छति मानवः । स भोक्तुं सर्वपापानि स्पृहयालुर्नसंशयः ॥ ६ ॥

ekādaśīdine yastu bhoktumicchati mānavaḥ | sa bhoktuṃ sarvapāpāni spṛhayālurnasaṃśayaḥ || 6 ||

Report an error

भवेद्दशम्यामेकाशीद्वादश्यां च मुनीश्वर । एकादश्यां निराहारो यदि मुक्तिमभीप्सति ॥ ७ ॥

bhaveddaśamyāmekāśīdvādaśyāṃ ca munīśvara | ekādaśyāṃ nirāhāro yadi muktimabhīpsati || 7 ||

Report an error

यानि कानि च पापानि ब्रह्महत्यादिकानि च । अन्नमाश्रित्य तिष्ठन्ति तानि विप्र हरेश्वर । एकादश्यां निराहारो यदि मुक्तिमभीप्सति ॥ ८ ॥

yāni kāni ca pāpāni brahmahatyādikāni ca | annamāśritya tiṣṭhanti tāni vipra hareśvara | ekādaśyāṃ nirāhāro yadi muktimabhīpsati || 8 ||

Report an error

यानि कानि च पापानि ब्रह्महत्यादिकानि च । अन्नमाश्रित्य तिष्ठन्ति तानि च मुनीश्वर । एकादश्यां निराहारो यदि मुक्तिमभीप्सति ॥ ९ ॥

yāni kāni ca pāpāni brahmahatyādikāni ca | annamāśritya tiṣṭhanti tāni ca munīśvara | ekādaśyāṃ nirāhāro yadi muktimabhīpsati || 9 ||

Report an error

महापातकयुक्तो वायुक्तो वा सर्व पातकैः । एकादश्यां निराहारः स्थित्वा याति परां गतिम् ॥ १० ॥

mahāpātakayukto vāyukto vā sarva pātakaiḥ | ekādaśyāṃ nirāhāraḥ sthitvā yāti parāṃ gatim || 10 ||

Report an error

एकादशी महापुण्या विष्णोः प्रियतमा तिथिः । संसेव्या सर्वथा विप्रैः संसारच्छेदलिप्सुभिः ॥ ११ ॥

ekādaśī mahāpuṇyā viṣṇoḥ priyatamā tithiḥ | saṃsevyā sarvathā vipraiḥ saṃsāracchedalipsubhiḥ || 11 ||

Report an error

दशम्यां प्रातरुत्थाय दन्तधावनपूर्वकम् । स्नापयेद्विधिवद्विष्णुं पूजयेत्प्रयतेन्द्रियः ॥ १२ ॥

daśamyāṃ prātarutthāya dantadhāvanapūrvakam | snāpayedvidhivadviṣṇuṃ pūjayetprayatendriyaḥ || 12 ||

Report an error

एकादश्यां निराहारो निगृहीतेन्द्रियो भवेत् । शयीत सन्निधौ विष्णोर्नारायणपरायणः ॥ १३ ॥

ekādaśyāṃ nirāhāro nigṛhītendriyo bhavet | śayīta sannidhau viṣṇornārāyaṇaparāyaṇaḥ || 13 ||

Report an error

एकादश्यां तथा स्नात्वा संपूज्य च जनार्दनम् । गन्धपुष्पादिभिः सम्यक् ततस्त्वे वसुदीरयेत् ॥ १४ ॥

ekādaśyāṃ tathā snātvā saṃpūjya ca janārdanam | gandhapuṣpādibhiḥ samyak tatastve vasudīrayet || 14 ||

Report an error

एकादश्यां निराहारः स्थित्वाद्याहं परेऽहनि । भोक्ष्यामि पुण्डरीकाक्ष शरणं मे भवाच्युत ॥ १५ ॥

ekādaśyāṃ nirāhāraḥ sthitvādyāhaṃ pare'hani | bhokṣyāmi puṇḍarīkākṣa śaraṇaṃ me bhavācyuta || 15 ||

Report an error

इमं मन्त्रं समुच्चाय देव देवस्य चक्रिणः । भक्तिभावेन तुष्टात्मा उपवासं समर्पयेत् ॥ १६ ॥

imaṃ mantraṃ samuccāya deva devasya cakriṇaḥ | bhaktibhāvena tuṣṭātmā upavāsaṃ samarpayet || 16 ||

Report an error

देवस्य पुरतः कुर्याज्जागरं नियतो व्रती । गीतैर्वाद्यैश्च नृत्यैश्च पुराणश्रवणादिभिः ॥ १७ ॥

devasya purataḥ kuryājjāgaraṃ niyato vratī | gītairvādyaiśca nṛtyaiśca purāṇaśravaṇādibhiḥ || 17 ||

Report an error

ततः प्रातः समुत्थाय द्वादशीदिवसे व्रती । स्नात्वा च विधिवद्विष्णुं पूजयत्प्रयतेन्द्रियः ॥ १८ ॥

tataḥ prātaḥ samutthāya dvādaśīdivase vratī | snātvā ca vidhivadviṣṇuṃ pūjayatprayatendriyaḥ || 18 ||

Report an error

पञ्चामृतेन संस्नाप्य एकादश्यां जनार्द्दनम् । द्वादश्यां पयसा विप्र हरिसारुपप्यमश्नुते ॥ १९ ॥

pañcāmṛtena saṃsnāpya ekādaśyāṃ janārddanam | dvādaśyāṃ payasā vipra harisārupapyamaśnute || 19 ||

Report an error

अज्ञानतिमिरान्धस्य व्रतेनानेन केशव । प्रसीद सुमुखो भूत्वा ज्ञानदृष्टिप्रदो भव ॥ २० ॥

ajñānatimirāndhasya vratenānena keśava | prasīda sumukho bhūtvā jñānadṛṣṭiprado bhava || 20 ||

Report an error

एवं विज्ञाप्य विप्रेन्द्र माधवं सुसमाहितः । ब्रह्मणान्भोजयेच्छक्त्या दद्याद्वै दक्षिणां तथा ॥ २१ ॥

evaṃ vijñāpya viprendra mādhavaṃ susamāhitaḥ | brahmaṇānbhojayecchaktyā dadyādvai dakṣiṇāṃ tathā || 21 ||

Report an error

ततः स्वबन्धुभिः सार्द्धं नारायणपरायणः । कृतपञ्चमहायज्ञः स्वयं भुञ्जीत वाग्यतः ॥ २२ ॥

tataḥ svabandhubhiḥ sārddhaṃ nārāyaṇaparāyaṇaḥ | kṛtapañcamahāyajñaḥ svayaṃ bhuñjīta vāgyataḥ || 22 ||

Report an error

एवं यः प्रयतः कुर्यात्पुण्यमेकादशीव्रतम् । स याति विष्णुभवनं पुनरावृत्तिदुर्लभम् ॥ २३ ॥

evaṃ yaḥ prayataḥ kuryātpuṇyamekādaśīvratam | sa yāti viṣṇubhavanaṃ punarāvṛttidurlabham || 23 ||

Report an error

उपवासव्रतपरो धर्मकार्यपरायणः । चाण्डालान्पतितांश्चैव नेक्षेदपि कदाचन ॥ २४ ॥

upavāsavrataparo dharmakāryaparāyaṇaḥ | cāṇḍālānpatitāṃścaiva nekṣedapi kadācana || 24 ||

Report an error

नास्तिकान्भिन्नमर्योदान्निन्दकान्पिशुनांस्तथा । उपवास व्रतपरो नालपेच्च कदाचन ॥ २५ ॥

nāstikānbhinnamaryodānnindakānpiśunāṃstathā | upavāsa vrataparo nālapecca kadācana || 25 ||

Report an error

वृषलीसूतिपोष्टारं वृषलीपतिमेव च । अयाज्ययाजकं चैव नालपेत्सर्वदा व्रती ॥ २६ ॥

vṛṣalīsūtipoṣṭāraṃ vṛṣalīpatimeva ca | ayājyayājakaṃ caiva nālapetsarvadā vratī || 26 ||

Report an error

कुण्डाशिनं गायकं च तथा देवलकाशिनम् । भिषजं काव्यकर्त्तारं देवद्विजविरोधिनम् ॥ २७ ॥

kuṇḍāśinaṃ gāyakaṃ ca tathā devalakāśinam | bhiṣajaṃ kāvyakarttāraṃ devadvijavirodhinam || 27 ||

Report an error

परान्नलोलुपं चैव परस्त्रीनिरतं तथा । व्रतोपवासनिरतो वाङ्मात्रेणापि नार्चयेत् ॥ २८ ॥

parānnalolupaṃ caiva parastrīnirataṃ tathā | vratopavāsanirato vāṅmātreṇāpi nārcayet || 28 ||

Report an error

इत्येवमादिभिः शुद्धो वशी सर्वहिते रतः । उपवासपरो भूत्वा परां सिद्धिमवान्पुयात् ॥ २९ ॥

ityevamādibhiḥ śuddho vaśī sarvahite rataḥ | upavāsaparo bhūtvā parāṃ siddhimavānpuyāt || 29 ||

Report an error

नास्ति गङ्गासमं तीर्थं नास्ति मातृसमोगुरुः । नास्तु विष्णुसमं दैवं तपो नानशनात्परम् ॥ ३० ॥

nāsti gaṅgāsamaṃ tīrthaṃ nāsti mātṛsamoguruḥ | nāstu viṣṇusamaṃ daivaṃ tapo nānaśanātparam || 30 ||

Report an error

नास्ति क्षमासमा माता नास्ति कीर्तिसमं धनम् । नास्ति ज्ञानसमो लाभो न च धर्म समः पिता ॥ ३१ ॥

nāsti kṣamāsamā mātā nāsti kīrtisamaṃ dhanam | nāsti jñānasamo lābho na ca dharma samaḥ pitā || 31 ||

Report an error

न विवेकसमो बन्धुनैकादश्याः परं व्रतम् । अत्राप्युदाहरंतीममितिहासं पुरातनम् ॥ ३२ ॥

na vivekasamo bandhunaikādaśyāḥ paraṃ vratam | atrāpyudāharaṃtīmamitihāsaṃ purātanam || 32 ||

Report an error

संवादं भद्रशीलस्य तत्पितुर्गालवस्य च । पुरा हिगालवो नाम मुनिः सत्यपरायणः ॥ ३३ ॥

saṃvādaṃ bhadraśīlasya tatpiturgālavasya ca | purā higālavo nāma muniḥ satyaparāyaṇaḥ || 33 ||

Report an error

उवास नर्मदातीरे शान्तो दान्तस्तपोनिधिः । बहुवृक्षसमाकीर्णे गजभल्लुनिषेविते ॥ ३४ ॥

uvāsa narmadātīre śānto dāntastaponidhiḥ | bahuvṛkṣasamākīrṇe gajabhalluniṣevite || 34 ||

Report an error

सिद्धचारणगन्धर्व यक्षविद्याधरान्विते । कन्दमूलफलैः पूर्णे मुनिवृन्दनिषेदिते ॥ ३५ ॥

siddhacāraṇagandharva yakṣavidyādharānvite | kandamūlaphalaiḥ pūrṇe munivṛndaniṣedite || 35 ||

Report an error

गालवो नाम विप्रेन्द्रो निवासमकरोच्चिरम् । तस्याभवद्भद्रशील इति ख्यातः सुतो वशी ॥ ३६ ॥

gālavo nāma viprendro nivāsamakarocciram | tasyābhavadbhadraśīla iti khyātaḥ suto vaśī || 36 ||

Report an error

जांतिस्मरो महाभागो नारायणपरायणः । बालक्रीडनकालेऽपि भद्रशीलो महामतिः ॥ ३७ ॥

jāṃtismaro mahābhāgo nārāyaṇaparāyaṇaḥ | bālakrīḍanakāle'pi bhadraśīlo mahāmatiḥ || 37 ||

Report an error

मृदा च विष्णोः प्रतिमां कृत्वा पूजयते क्षणम् । वयस्यान्बोधयेच्चापि विष्णुः पूज्यो नरैः सदा ॥ ३८ ॥

mṛdā ca viṣṇoḥ pratimāṃ kṛtvā pūjayate kṣaṇam | vayasyānbodhayeccāpi viṣṇuḥ pūjyo naraiḥ sadā || 38 ||

Report an error

एकादशीव्रतं चैव कर्त्तव्यमपि पण्डितैः । एवं ते बोधितास्तेन शिशवोऽपि मुनीश्वर ॥ ३९ ॥

ekādaśīvrataṃ caiva karttavyamapi paṇḍitaiḥ | evaṃ te bodhitāstena śiśavo'pi munīśvara || 39 ||

Report an error

हरिं मृदैव निर्माय पृथक्संभूय वा मुदा । अर्चयन्ति महाभागा विष्णुभक्तिपरायणाः ॥ ४० ॥

hariṃ mṛdaiva nirmāya pṛthaksaṃbhūya vā mudā | arcayanti mahābhāgā viṣṇubhaktiparāyaṇāḥ || 40 ||

Report an error

नमस्कुर्वन्भद्रमतिर्विष्णवे सर्वविष्णवे । सर्वेषां जगतां स्वस्ति भूयादित्यब्रवीदिदम् ॥ ४१ ॥

namaskurvanbhadramatirviṣṇave sarvaviṣṇave | sarveṣāṃ jagatāṃ svasti bhūyādityabravīdidam || 41 ||

Report an error

क्रीडाकाले मुहूर्तं वा मुहूर्तार्द्धमथापि वा । एकादशीति संकल्प्यव्रतं यच्छति केशवे ॥ ४२ ॥

krīḍākāle muhūrtaṃ vā muhūrtārddhamathāpi vā | ekādaśīti saṃkalpyavrataṃ yacchati keśave || 42 ||

Report an error

एवं सुचरितं दृष्ट्वा तनयं गालवो मुनिः । अपृच्छद्विस्मयाविष्टः समालिंग्य तपोनिधिः ॥ ४३ ॥

evaṃ sucaritaṃ dṛṣṭvā tanayaṃ gālavo muniḥ | apṛcchadvismayāviṣṭaḥ samāliṃgya taponidhiḥ || 43 ||

Report an error

गालव उवाच । भद्रशील महाभाग भद्रशीलोऽसि सुव्रत । चरितं मंगलं यत्ते योगिनामपि दुर्लभम् ॥ ४४ ॥

gālava uvāca | bhadraśīla mahābhāga bhadraśīlo'si suvrata | caritaṃ maṃgalaṃ yatte yogināmapi durlabham || 44 ||

Report an error

हरिपूजापरो नित्यं सर्वभूतहितेरतः । एकादशीव्रतपरो निषिद्धाचारवर्जितः । निर्द्धन्द्वो निर्ममः शान्तो हरिध्यानपरायाणः ॥ ४५ ॥

haripūjāparo nityaṃ sarvabhūtahiterataḥ | ekādaśīvrataparo niṣiddhācāravarjitaḥ | nirddhandvo nirmamaḥ śānto haridhyānaparāyāṇaḥ || 45 ||

Report an error

एवमेतादृशी बुद्धिः कथं जातार्भकस्यते । विनापि महतां सेवां हरिभक्तिर्हि दुर्लभा ॥ ४६ ॥

evametādṛśī buddhiḥ kathaṃ jātārbhakasyate | vināpi mahatāṃ sevāṃ haribhaktirhi durlabhā || 46 ||

Report an error

स्वभावतो जनस्यास्य ह्यविद्याकामकर्मसु । प्रवर्त्तते मतिर्वत्स कथं तेऽलौकिकी कृतिः ॥ ४७ ॥

svabhāvato janasyāsya hyavidyākāmakarmasu | pravarttate matirvatsa kathaṃ te'laukikī kṛtiḥ || 47 ||

Report an error

सत्सङ्गेऽपि मनुष्याणां पूर्वपुण्यातिरेकतः । जायते भगवद्भक्तिस्तदहं विस्मयं गतः ॥ ४८ ॥

satsaṅge'pi manuṣyāṇāṃ pūrvapuṇyātirekataḥ | jāyate bhagavadbhaktistadahaṃ vismayaṃ gataḥ || 48 ||

Report an error

पृच्छामि प्रीतिमापन्नस्तद्भवान्वक्तुमर्हति । भद्रशीलो मुनिश्रेष्टः पित्रैवं सुविकल्पितैः ॥ ४९ ॥

pṛcchāmi prītimāpannastadbhavānvaktumarhati | bhadraśīlo muniśreṣṭaḥ pitraivaṃ suvikalpitaiḥ || 49 ||

Report an error

जातिस्मरः सुकृतात्मा हृष्टप्रहसिताननः । स्वानभ्रुतं यथाव्रतं सर्वं पित्रे न्यवेदयत् ॥ ५० ॥

jātismaraḥ sukṛtātmā hṛṣṭaprahasitānanaḥ | svānabhrutaṃ yathāvrataṃ sarvaṃ pitre nyavedayat || 50 ||

Report an error

भद्रशील उवाच । श्रृणु तात मुनिश्रेष्ट ह्यनुभूतं मया पुरा । जातिस्मरत्वाज्जानामि यमेन परिभाषितम् ॥ ५१ ॥

bhadraśīla uvāca | śrṛṇu tāta muniśreṣṭa hyanubhūtaṃ mayā purā | jātismaratvājjānāmi yamena paribhāṣitam || 51 ||

Report an error

एतच्छ्रत्वा महाभागो गालवो विस्मयोन्वितः । उवाच प्रीतिमापन्नो भद्रशीलं महामतिम् ॥ ५२ ॥

etacchratvā mahābhāgo gālavo vismayonvitaḥ | uvāca prītimāpanno bhadraśīlaṃ mahāmatim || 52 ||

Report an error

गालव उवाच । कस्त्वं पूर्वं महाभाग किमुक्तं च यमेन ते । कस्य वा केन वा हेतोस्तत्सर्वं वक्तुमर्हसि ॥ ५३ ॥

gālava uvāca | kastvaṃ pūrvaṃ mahābhāga kimuktaṃ ca yamena te | kasya vā kena vā hetostatsarvaṃ vaktumarhasi || 53 ||

Report an error

भद्रशील उवाच । अहमासं पुरा तात राजा सोमकुलोद्भवः । धर्मकीर्तिरिति ख्यातो दत्तात्रेयेण शासितः ॥ ५४ ॥

bhadraśīla uvāca | ahamāsaṃ purā tāta rājā somakulodbhavaḥ | dharmakīrtiriti khyāto dattātreyeṇa śāsitaḥ || 54 ||

Report an error

नव वर्षसहस्त्राणि महीं कृत्स्त्रमपालयम् । अधर्माश्च तथा धर्मा मया तु बहवः कृताः ॥ ५५ ॥

nava varṣasahastrāṇi mahīṃ kṛtstramapālayam | adharmāśca tathā dharmā mayā tu bahavaḥ kṛtāḥ || 55 ||

Report an error

ततः श्रिया प्रमत्तोऽहं बह्वधर्मम कारिषम् । पाषण्डजनसंसर्गात्पाषण्डचरितोऽभवम् ॥ ५६ ॥

tataḥ śriyā pramatto'haṃ bahvadharmama kāriṣam | pāṣaṇḍajanasaṃsargātpāṣaṇḍacarito'bhavam || 56 ||

Report an error

पुरार्जितानि पुण्यानि मया तु सुबहून्यपि । पाषण्डैर्बाधितोऽहं तु वेदमार्गं समत्यजम् ॥ ५७ ॥

purārjitāni puṇyāni mayā tu subahūnyapi | pāṣaṇḍairbādhito'haṃ tu vedamārgaṃ samatyajam || 57 ||

Report an error

मखाश्च सर्वे विध्वस्ता कूटयुक्तिविदा मया । अधर्मनिरतं मां तु दृष्ट्वा महेशजाः प्रजाः ॥ ५८ ॥

makhāśca sarve vidhvastā kūṭayuktividā mayā | adharmanirataṃ māṃ tu dṛṣṭvā maheśajāḥ prajāḥ || 58 ||

Report an error

सदैव दुष्कृतं चक्रुः षष्टांशस्तत्रमेऽभवत् । एवं पापसमाचारो व्यसनाभिरतः सदा ॥ ५९ ॥

sadaiva duṣkṛtaṃ cakruḥ ṣaṣṭāṃśastatrame'bhavat | evaṃ pāpasamācāro vyasanābhirataḥ sadā || 59 ||

Report an error

मृगयाभिररतो भूत्वा ह्येकदा प्राविशं वनम् । ससैन्योऽहं वने तत्र हत्वा बहुविधान्मृगान् ॥ ६० ॥

mṛgayābhirarato bhūtvā hyekadā prāviśaṃ vanam | sasainyo'haṃ vane tatra hatvā bahuvidhānmṛgān || 60 ||

Report an error

क्षुत्तृट्परिवृतः श्रांतो रेवातीरमुपागमम् । रवितीक्ष्णातपक्लांतो रेवायां स्नानमाचरम् ॥ ६१ ॥

kṣuttṛṭparivṛtaḥ śrāṃto revātīramupāgamam | ravitīkṣṇātapaklāṃto revāyāṃ snānamācaram || 61 ||

Report an error

अदृष्टसैन्य एकाकी पीड्यमानः क्षुधा भृशम् ॥ ६२ ॥

adṛṣṭasainya ekākī pīḍyamānaḥ kṣudhā bhṛśam || 62 ||

Report an error

समेतास्तत्र ये केचिद्रेवातीरनिवासिनः । एकादशीव्रतपरा मया दृष्ट्वा निशामुखे ॥ ६३ ॥

sametāstatra ye kecidrevātīranivāsinaḥ | ekādaśīvrataparā mayā dṛṣṭvā niśāmukhe || 63 ||

Report an error

निराहारश्च तत्राहमेकाकी तज्जनैः सह । जागरं कृतवांश्वापि सेनया रहितो निशि ॥ ६४ ॥

nirāhāraśca tatrāhamekākī tajjanaiḥ saha | jāgaraṃ kṛtavāṃśvāpi senayā rahito niśi || 64 ||

Report an error

अध्वश्रमपरिश्रांतः क्षुत्पिपासाप्रपीडितः । तत्रैव जागरान्तेऽहं तातपंचत्वमागतः ॥ ६५ ॥

adhvaśramapariśrāṃtaḥ kṣutpipāsāprapīḍitaḥ | tatraiva jāgarānte'haṃ tātapaṃcatvamāgataḥ || 65 ||

Report an error

ततो यमभटैर्बद्धो महादंष्ट्राभयंकरैः । अनेकक्लेशसंपन्नमार्गेणाप्तो यमांतिकम् । दंष्ट्राकरालवदनमपश्यं समवर्तिनम् ॥ ६६ ॥

tato yamabhaṭairbaddho mahādaṃṣṭrābhayaṃkaraiḥ | anekakleśasaṃpannamārgeṇāpto yamāṃtikam | daṃṣṭrākarālavadanamapaśyaṃ samavartinam || 66 ||

Report an error

अथ कालिश्चित्रगुप्तमाहूयेदमभाषत । अस्य शिक्षाविधानं च यथावद्वद पंडित ॥ ६७ ॥

atha kāliścitraguptamāhūyedamabhāṣata | asya śikṣāvidhānaṃ ca yathāvadvada paṃḍita || 67 ||

Report an error

एवमुक्तश्चित्रगुप्तो धर्मराजेन सत्तम । चिरं विचारयामास पुनश्चेदमभाषत ॥ ६८ ॥

evamuktaścitragupto dharmarājena sattama | ciraṃ vicārayāmāsa punaścedamabhāṣata || 68 ||

Report an error

असौ पापरतः सत्यं तथापि श्रृणु धर्मप । एकादश्यां निराहारः सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ ६९ ॥

asau pāparataḥ satyaṃ tathāpi śrṛṇu dharmapa | ekādaśyāṃ nirāhāraḥ sarvapāpaiḥ pramucyate || 69 ||

Report an error

एष रेवातटे रम्ये निराहारो हरेर्दिने । जागरं चोपवासं च कृत्वा निष्पापतां गतः ॥ ७० ॥

eṣa revātaṭe ramye nirāhāro harerdine | jāgaraṃ copavāsaṃ ca kṛtvā niṣpāpatāṃ gataḥ || 70 ||

Report an error

यानि कानि च पापानि कृतानि सुबहूनि च । तानि सर्वाणि नष्टानि ह्युपवासप्रभावतः ॥ ७१ ॥

yāni kāni ca pāpāni kṛtāni subahūni ca | tāni sarvāṇi naṣṭāni hyupavāsaprabhāvataḥ || 71 ||

Report an error

एवमुक्तो धर्मराजश्चित्रगुप्तेन धीमता । ननाम दंडवद्भूमौ ममाग्रे सोऽनुकंपितः ॥ ७२ ॥

evamukto dharmarājaścitraguptena dhīmatā | nanāma daṃḍavadbhūmau mamāgre so'nukaṃpitaḥ || 72 ||

Report an error

पूजयामास मां तत्र भक्तिभावेन धर्मराट् । ततश्च स्वभटान्सर्वानाहूयेदमुवाच ह ॥ ७३ ॥

pūjayāmāsa māṃ tatra bhaktibhāvena dharmarāṭ | tataśca svabhaṭānsarvānāhūyedamuvāca ha || 73 ||

Report an error

धर्मराज उवाच । श्रृणुध्वं मद्वचो दूता हितं वक्ष्याम्यनुत्तममम् । धर्ममार्गरतान्मर्त्यान्मानयध्वं ममान्तिकम् ॥ ७४ ॥

dharmarāja uvāca | śrṛṇudhvaṃ madvaco dūtā hitaṃ vakṣyāmyanuttamamam | dharmamārgaratānmartyānmānayadhvaṃ mamāntikam || 74 ||

Report an error

ये विष्णुपूजनरताः प्रयताः कृतज्ञाश्चैकादशीव्रतपरा विजितेन्द्रियाश्च । नारायणाच्युतहरे शरणं भवेति शान्ता वदन्ति सततं तरसा त्यजध्वम् ॥ ७५ ॥

ye viṣṇupūjanaratāḥ prayatāḥ kṛtajñāścaikādaśīvrataparā vijitendriyāśca | nārāyaṇācyutahare śaraṇaṃ bhaveti śāntā vadanti satataṃ tarasā tyajadhvam || 75 ||

Report an error

नारायणाच्युत जनार्दन कृष्ण विष्णो पद्मेश पद्मजपितः शिव शंकरेति । नित्यं वदंत्यखिललोक हिताः प्रशान्ता दूरद्भटास्त्यजता तान्न ममैषु शिक्षा ॥ ७६ ॥

nārāyaṇācyuta janārdana kṛṣṇa viṣṇo padmeśa padmajapitaḥ śiva śaṃkareti | nityaṃ vadaṃtyakhilaloka hitāḥ praśāntā dūradbhaṭāstyajatā tānna mamaiṣu śikṣā || 76 ||

Report an error

नारायणार्पितकृतान्हरिभक्तिभजः स्वाचारमार्गनिरतान् गुरुसेवकांश्च । सत्पात्रदान निरतांश्च सुदीनपालान्दूतास्त्यजध्वमनिशं हरिनामसक्तान् ॥ ७७ ॥

nārāyaṇārpitakṛtānharibhaktibhajaḥ svācāramārganiratān gurusevakāṃśca | satpātradāna niratāṃśca sudīnapālāndūtāstyajadhvamaniśaṃ harināmasaktān || 77 ||

Report an error

पाषंडसङ्गरहितान्द्विजभक्तिनिष्ठान्सत्संगलोलुपतरांश्च तथातिथेयान् । शंभौ हरौ च समबुद्धिमतस्तथैव दूतास्त्यजध्वमुपकारपराञ्जनानाम् ॥ ७८ ॥

pāṣaṃḍasaṅgarahitāndvijabhaktiniṣṭhānsatsaṃgalolupatarāṃśca tathātitheyān | śaṃbhau harau ca samabuddhimatastathaiva dūtāstyajadhvamupakāraparāñjanānām || 78 ||

Report an error

ये वर्जिता हरिकथामृतसेवनैश्च नारायणस्मृतिपरायणमानसैश्च । विप्रेद्रपादजलसेचनतोऽप्रहृष्टांस्तान्पापिनो मम भटा गृहमानयध्वम् ॥ ७९ ॥

ye varjitā harikathāmṛtasevanaiśca nārāyaṇasmṛtiparāyaṇamānasaiśca | vipredrapādajalasecanato'prahṛṣṭāṃstānpāpino mama bhaṭā gṛhamānayadhvam || 79 ||

Report an error

ये मातृतातपरिभर्त्सनशीलिनश्च लोकद्विषो हितजनाहितकर्मणश्च । देवस्वलोभनिरताञ्जननाशकर्तॄनत्रानयध्वमपराधपरांश्च दूताः ॥ ८० ॥

ye mātṛtātaparibhartsanaśīlinaśca lokadviṣo hitajanāhitakarmaṇaśca | devasvalobhaniratāñjananāśakartṝnatrānayadhvamaparādhaparāṃśca dūtāḥ || 80 ||

Report an error

एकादशीव्रतपराङ्मुखमुग्रशीलं लोकापवादनिरतं परनिंदकं च । ग्रामस्य नाशकरमुत्तमवैरयुक्तं दूताः समानयत विप्रधनेषु लुब्धम् ॥ ८१ ॥

ekādaśīvrataparāṅmukhamugraśīlaṃ lokāpavādanirataṃ paraniṃdakaṃ ca | grāmasya nāśakaramuttamavairayuktaṃ dūtāḥ samānayata vipradhaneṣu lubdham || 81 ||

Report an error

ये विष्णुभक्तिविमुखाः प्रणमंति नैव नारायणं हि शरणागतपालकं च । विष्ण्वालयं च नहि यांति नराः सुमूर्खास्तानानयध्वमतिपापरतान्प्रसाह्य ॥ ८२ ॥

ye viṣṇubhaktivimukhāḥ praṇamaṃti naiva nārāyaṇaṃ hi śaraṇāgatapālakaṃ ca | viṣṇvālayaṃ ca nahi yāṃti narāḥ sumūrkhāstānānayadhvamatipāparatānprasāhya || 82 ||

Report an error

एवं श्रुतं यदा तत्र यमेन परिभाषितम् । मयानुतापदग्धेन स्मृतं तत्कर्म निंदितम् ॥ ८३ ॥

evaṃ śrutaṃ yadā tatra yamena paribhāṣitam | mayānutāpadagdhena smṛtaṃ tatkarma niṃditam || 83 ||

Report an error

असत्कर्मानुतापेन सद्धर्मश्रवणेन च । तत्रैव सर्वपापानि निःशेषाणि गतानि मे ॥ ८४ ॥

asatkarmānutāpena saddharmaśravaṇena ca | tatraiva sarvapāpāni niḥśeṣāṇi gatāni me || 84 ||

Report an error

पापशेषाद्विनिर्मुक्तं हरिसारुप्यतां गतम् । सहस्रसूर्यसंकाशं प्रणनाम यमश्च तम् ॥ ८५ ॥

pāpaśeṣādvinirmuktaṃ harisārupyatāṃ gatam | sahasrasūryasaṃkāśaṃ praṇanāma yamaśca tam || 85 ||

Report an error

एवं दृष्ट्वा विस्मितास्ते यमदूता भयोत्कटाः । विश्वासं परमं चक्रुर्यमेन परिभाषिते ॥ ८६ ॥

evaṃ dṛṣṭvā vismitāste yamadūtā bhayotkaṭāḥ | viśvāsaṃ paramaṃ cakruryamena paribhāṣite || 86 ||

Report an error

ततः संपूज्य मां कालो विमानशतसंकुलम् । सद्यः संप्रेषयामास तद्विष्णोः परमं पदम् ॥ ८७ ॥

tataḥ saṃpūjya māṃ kālo vimānaśatasaṃkulam | sadyaḥ saṃpreṣayāmāsa tadviṣṇoḥ paramaṃ padam || 87 ||

Report an error

विमानकोटिभिः सार्द्धं सर्वभोगसमन्वितैः । कर्मणा तेन विप्रर्षे विष्णुलोके मयोषितम् ॥ ८८ ॥

vimānakoṭibhiḥ sārddhaṃ sarvabhogasamanvitaiḥ | karmaṇā tena viprarṣe viṣṇuloke mayoṣitam || 88 ||

Report an error

कल्पकोटिसहस्राणि कल्पकोटिशतानि च । स्थित्वा विष्णुपदं पश्चादिंद्रलोकमुपगमम् ॥ ८९ ॥

kalpakoṭisahasrāṇi kalpakoṭiśatāni ca | sthitvā viṣṇupadaṃ paścādiṃdralokamupagamam || 89 ||

Report an error

तत्रापि सर्वभोगाढ्यः सर्वदेवनमस्कृतः । तावत्कालं दिविस्थित्वा ततो भूमिमुपागतः ॥ ९० ॥

tatrāpi sarvabhogāḍhyaḥ sarvadevanamaskṛtaḥ | tāvatkālaṃ divisthitvā tato bhūmimupāgataḥ || 90 ||

Report an error

अत्रापि विष्णुभक्तानां जातोऽहं भवतां कुले । जातिस्मरत्वाडज्जानामि सर्वमेतन्मुनीश्वर ॥ ९१ ॥

atrāpi viṣṇubhaktānāṃ jāto'haṃ bhavatāṃ kule | jātismaratvāḍajjānāmi sarvametanmunīśvara || 91 ||

Report an error

तस्माद्विष्ण्वर्चनोद्योगं करोमि सह बालकैः । एकादशीव्रतमिदमिति न ज्ञातवान्पुरा ॥ ९२ ॥

tasmādviṣṇvarcanodyogaṃ karomi saha bālakaiḥ | ekādaśīvratamidamiti na jñātavānpurā || 92 ||

Report an error

जातिस्मृतिप्रभावेण तज्ज्ञातं सांप्रतं मया । अत्र स्वेनापि यत्कर्म कृतं तस्य फलं त्विदम् ॥ ९३ ॥

jātismṛtiprabhāveṇa tajjñātaṃ sāṃprataṃ mayā | atra svenāpi yatkarma kṛtaṃ tasya phalaṃ tvidam || 93 ||

Report an error

एकादशीव्रतं भक्त्या कुर्वतां किमुत प्रभो । तस्माच्चरिष्ये विप्रेंद्र शुभमेकादशीव्रतम् ॥ ९४ ॥

ekādaśīvrataṃ bhaktyā kurvatāṃ kimuta prabho | tasmāccariṣye vipreṃdra śubhamekādaśīvratam || 94 ||

Report an error

विष्णुपूजां चाहरहः परमस्थानकांक्षया । एकादशीव्रतं यत्तु कुर्वंति श्रद्धया नराः ॥ ९५ ॥

viṣṇupūjāṃ cāharahaḥ paramasthānakāṃkṣayā | ekādaśīvrataṃ yattu kurvaṃti śraddhayā narāḥ || 95 ||

Report an error

तेषां तु विष्णुभवनं परमानंददायकम् । एवं पुत्रवचः श्रुत्वा संतुष्टो गालवो मुनिः ॥ ९६ ॥

teṣāṃ tu viṣṇubhavanaṃ paramānaṃdadāyakam | evaṃ putravacaḥ śrutvā saṃtuṣṭo gālavo muniḥ || 96 ||

Report an error

अवाप परमां तुष्टिं मनसा चातिहर्षितः । मज्जन्म सफलं जातं मद्धंशः पावनीकृतः ॥ ९७ ॥

avāpa paramāṃ tuṣṭiṃ manasā cātiharṣitaḥ | majjanma saphalaṃ jātaṃ maddhaṃśaḥ pāvanīkṛtaḥ || 97 ||

Report an error

यतस्त्वं मद्गृहे जातो विष्णुभक्तिपरायणः । इति संतुष्टचित्तस्तु तस्य पुत्रस्य कर्मणा ॥ ९८ ॥

yatastvaṃ madgṛhe jāto viṣṇubhaktiparāyaṇaḥ | iti saṃtuṣṭacittastu tasya putrasya karmaṇā || 98 ||

Report an error

हरिपूजाविधानं च यथावत्समबोधयत् । इत्येतत्ते मुनिश्रेष्ट यथावत्कथितं मया । संकोचविस्तराभ्यां च किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि ॥ ९९ ॥

haripūjāvidhānaṃ ca yathāvatsamabodhayat | ityetatte muniśreṣṭa yathāvatkathitaṃ mayā | saṃkocavistarābhyāṃ ca kimanyacchrotumicchasi || 99 ||

Report an error

Illustration: Verse & Place (Project-owned).