Skip to content

पूर्वार्धः · अध्यायः ४

Nāradapurāṇam - pūrvārdhaḥ

A chapter of the Narada Purana.

99 versesSanskrit with transliteration

The sage Narada with his vina, singing the name of Narayana.

नारदपुराणम् - पूर्वार्धः । सनक उवाच । श्रद्धापूर्वाः सर्वधर्मा मनोरथफलप्रदाः । श्रद्धयासाध्यते सर्वं श्रद्धया तुष्यते हरिः ॥ १ ॥

nāradapurāṇam - pūrvārdhaḥ | sanaka uvāca | śraddhāpūrvāḥ sarvadharmā manorathaphalapradāḥ | śraddhayāsādhyate sarvaṃ śraddhayā tuṣyate hariḥ || 1 ||

Report an error

भक्तिर्भक्त्यैव कर्त्तव्यातथा कर्माणि भक्तितः । कर्मश्चद्धाविहीनानि न सिध्यन्तिं द्विजोत्तमाः ॥ २ ॥

bhaktirbhaktyaiva karttavyātathā karmāṇi bhaktitaḥ | karmaścaddhāvihīnāni na sidhyantiṃ dvijottamāḥ || 2 ||

Report an error

यथाऽऽलोको हि जन्तूनां चेष्टाकारणतां गतः । तथैव सर्वसिद्धीनां भक्तिः परमकारणम् ॥ ३ ॥

yathā''loko hi jantūnāṃ ceṣṭākāraṇatāṃ gataḥ | tathaiva sarvasiddhīnāṃ bhaktiḥ paramakāraṇam || 3 ||

Report an error

यथा समस्त लोकानां जीवनं सलिलं स्मृतम् । तथा समस्तसिद्धीनां जीवनं भक्तिरिष्यते ॥ ४ ॥

yathā samasta lokānāṃ jīvanaṃ salilaṃ smṛtam | tathā samastasiddhīnāṃ jīvanaṃ bhaktiriṣyate || 4 ||

Report an error

यथा भूमिं समाश्रित्य सर्वे जीवन्ति जन्तवः । तथा भक्तिं समाश्रित्य सर्वकार्य्याणि साधयेत् ॥ ५ ॥

yathā bhūmiṃ samāśritya sarve jīvanti jantavaḥ | tathā bhaktiṃ samāśritya sarvakāryyāṇi sādhayet || 5 ||

Report an error

श्रद्धाबँल्लभते धर्म्मं श्रद्धावानर्थमाप्नुयात् । श्रद्धया साध्यते कामः श्रद्धावान्मोक्षमान्पुयात् ॥ ६ ॥

śraddhāba~llabhate dharmmaṃ śraddhāvānarthamāpnuyāt | śraddhayā sādhyate kāmaḥ śraddhāvānmokṣamānpuyāt || 6 ||

Report an error

न दानैर्न तपोभिर्वा यज्ञैर्वा बहुदक्षिणैः । भक्तिहीनेर्मुनिश्चेष्ठ तुष्यते भगवान्हरिः ॥ ७ ॥

na dānairna tapobhirvā yajñairvā bahudakṣiṇaiḥ | bhaktihīnermuniśceṣṭha tuṣyate bhagavānhariḥ || 7 ||

Report an error

मेरुमात्रसुवर्णानां कोटिकोटिसहस्रशः । दत्ता चाप्यर्थनाशाय यतोभक्तिविवर्जिता ॥ ८ ॥

merumātrasuvarṇānāṃ koṭikoṭisahasraśaḥ | dattā cāpyarthanāśāya yatobhaktivivarjitā || 8 ||

Report an error

अभक्त्या यत्तपस्तप्तैः केवलं कायशोषणम् । अभक्त्या यद्धुतं हव्यं भस्मनि न्यस्तहव्यवत् ॥ ९ ॥

abhaktyā yattapastaptaiḥ kevalaṃ kāyaśoṣaṇam | abhaktyā yaddhutaṃ havyaṃ bhasmani nyastahavyavat || 9 ||

Report an error

यत्किञ्चित्कुरुते कर्म्मश्रद्धयाऽप्यणुमात्रकम् ।. । तन्नाम जायते पुंसां शाश्वतं प्रतीदायकम् ॥ १० ॥

yatkiñcitkurute karmmaśraddhayā'pyaṇumātrakam |. | tannāma jāyate puṃsāṃ śāśvataṃ pratīdāyakam || 10 ||

Report an error

अश्वमेघसहस्त्रं वा कर्म्म वेदोदितं कृतम् । तत्सर्वं निष्फलं ब्रह्मन्यदि भक्तिविवर्जितम् ॥ ११ ॥

aśvameghasahastraṃ vā karmma vedoditaṃ kṛtam | tatsarvaṃ niṣphalaṃ brahmanyadi bhaktivivarjitam || 11 ||

Report an error

हरिभक्तिः परा नॄणां कामधेनूपमा स्मृता । तस्यां सत्यां पिबन्त्यज्ञाः संसारगरलं ह्यहो ॥ १२ ॥

haribhaktiḥ parā nṝṇāṃ kāmadhenūpamā smṛtā | tasyāṃ satyāṃ pibantyajñāḥ saṃsāragaralaṃ hyaho || 12 ||

Report an error

असारभूते संसारे सारमेतदजात्मज । भगवद्भक्तसङ्गश्च हरिभक्तिस्तितिक्षुता ॥ १३ ॥

asārabhūte saṃsāre sārametadajātmaja | bhagavadbhaktasaṅgaśca haribhaktistitikṣutā || 13 ||

Report an error

असूयोपेतमनसां भक्तिदानादिकर्म्म यत् । अवेहि निष्फलं ब्रहंस्तेषां दूरतरो हरिः ॥ १४ ॥

asūyopetamanasāṃ bhaktidānādikarmma yat | avehi niṣphalaṃ brahaṃsteṣāṃ dūrataro hariḥ || 14 ||

Report an error

परिश्रियाभितत्पानां दम्भाचाररतात्मनाम् । मृषा तु कुर्वतां कर्म तेषां दूरतरो हरिः ॥ १५ ॥

pariśriyābhitatpānāṃ dambhācāraratātmanām | mṛṣā tu kurvatāṃ karma teṣāṃ dūrataro hariḥ || 15 ||

Report an error

पृच्छतां च महाधर्म्मान्वदतां वै मृषा च तान् । धर्मेष्वभक्तिमनसां तेषां दूरतरो हरिः ॥ १६ ॥

pṛcchatāṃ ca mahādharmmānvadatāṃ vai mṛṣā ca tān | dharmeṣvabhaktimanasāṃ teṣāṃ dūrataro hariḥ || 16 ||

Report an error

वेदप्रणिहितो धर्म्मो धर्म्मो वेदो नारायणः परः । तत्राश्रद्धापरा ये तु तेषां दूरतरो हरिः ॥ १७ ॥

vedapraṇihito dharmmo dharmmo vedo nārāyaṇaḥ paraḥ | tatrāśraddhāparā ye tu teṣāṃ dūrataro hariḥ || 17 ||

Report an error

यस्य धर्म्मविहीनानि दिनान्यायान्ति यान्ति च । स लोहकारभस्त्रेव श्वसन्नपि न जीवति ॥ १८ ॥

yasya dharmmavihīnāni dinānyāyānti yānti ca | sa lohakārabhastreva śvasannapi na jīvati || 18 ||

Report an error

धर्मार्थकाममोक्षाख्याः पुरुषार्थाः सनातनाः । श्रद्धावतां हि सिध्यन्ति नान्यथा ब्रह्मनन्दन ॥ १९ ॥

dharmārthakāmamokṣākhyāḥ puruṣārthāḥ sanātanāḥ | śraddhāvatāṃ hi sidhyanti nānyathā brahmanandana || 19 ||

Report an error

स्वाचारमनतिक्रम्य हरिभक्तिपरो हि यः । स याति विष्णुभवनं यद्वै पश्यन्ति सूरयः ॥ २० ॥

svācāramanatikramya haribhaktiparo hi yaḥ | sa yāti viṣṇubhavanaṃ yadvai paśyanti sūrayaḥ || 20 ||

Report an error

कुर्वन्वेदोदितान्धर्म्मान्मुनीन्द्र स्वाश्रमोचितान् । हरिध्यानपरोयस्तु स याति परमं पदम् ॥ २१ ॥

kurvanvedoditāndharmmānmunīndra svāśramocitān | haridhyānaparoyastu sa yāti paramaṃ padam || 21 ||

Report an error

आचारप्रभवो धर्मः धर्म्मस्य प्रभुरच्युतः । आश्रमाचारयुक्तेन पूजितः सर्वदा हरिः ॥ २२ ॥

ācāraprabhavo dharmaḥ dharmmasya prabhuracyutaḥ | āśramācārayuktena pūjitaḥ sarvadā hariḥ || 22 ||

Report an error

यः स्वाचारपरिभ्रष्टः साङ्गवेदान्तगोऽपि वा । स एव पतितो ज्ञेयो यतः कर्मबहिष्कृतः ॥ २३ ॥

yaḥ svācāraparibhraṣṭaḥ sāṅgavedāntago'pi vā | sa eva patito jñeyo yataḥ karmabahiṣkṛtaḥ || 23 ||

Report an error

हरिभक्तिपरि वाऽपि हरिध्यानपरोऽपि वा । भ्रष्टो यः स्वाश्रमाचारात्पतितः सोऽभिधीयते ॥ २४ ॥

haribhaktipari vā'pi haridhyānaparo'pi vā | bhraṣṭo yaḥ svāśramācārātpatitaḥ so'bhidhīyate || 24 ||

Report an error

वेदो वा हरिभक्तिर्वा भक्तिर्वापि महेश्वरे । आचारात्पतितं मूढं न पुनाति द्विजोत्तम ॥ २५ ॥

vedo vā haribhaktirvā bhaktirvāpi maheśvare | ācārātpatitaṃ mūḍhaṃ na punāti dvijottama || 25 ||

Report an error

पुण्यक्षेत्राभिगमनं पुण्यतीर्थनिषेवणम् । यज्ञो वा विविधो ब्रह्मंस्त्यक्ताचारंन रक्षति ॥ २६ ॥

puṇyakṣetrābhigamanaṃ puṇyatīrthaniṣevaṇam | yajño vā vividho brahmaṃstyaktācāraṃna rakṣati || 26 ||

Report an error

आचारात्प्राप्यते स्वर्ग आचारात्प्राप्यते सुखम् । आचारात्प्राप्यते मोक्ष आचारात्किं न लभ्यते ॥ २७ ॥

ācārātprāpyate svarga ācārātprāpyate sukham | ācārātprāpyate mokṣa ācārātkiṃ na labhyate || 27 ||

Report an error

आचाराणांतु सर्वेषां योगानां चैव सत्तम् । हरिभक्तेपरि तथा निदानं भक्तिरिष्यते ॥ २८ ॥

ācārāṇāṃtu sarveṣāṃ yogānāṃ caiva sattam | haribhaktepari tathā nidānaṃ bhaktiriṣyate || 28 ||

Report an error

भक्त्यैव पूज्यते विष्णुर्वाञ्छितार्थफलप्रदः । तस्मात्समस्तलोकानां भक्तिर्मातेति गीयते ॥ २९ ॥

bhaktyaiva pūjyate viṣṇurvāñchitārthaphalapradaḥ | tasmātsamastalokānāṃ bhaktirmāteti gīyate || 29 ||

Report an error

जीवन्ति जन्तवः सर्वे यथा मातराश्रिताः । तथा भक्तिं समाश्रित्य सर्वे जीवन्ति धार्म्मिकाः ॥ ३० ॥

jīvanti jantavaḥ sarve yathā mātarāśritāḥ | tathā bhaktiṃ samāśritya sarve jīvanti dhārmmikāḥ || 30 ||

Report an error

स्वाश्रमाचारयुक्तस्य हरिभक्तिर्यदा भवेत् । न तस्य त्रिषु लोकेषु सदृशोऽस्त्यजनन्दन ॥ ३१ ॥

svāśramācārayuktasya haribhaktiryadā bhavet | na tasya triṣu lokeṣu sadṛśo'styajanandana || 31 ||

Report an error

भक्त्या सिध्यन्ति कर्म्माणि कर्म्माणि कर्म्माभिस्तुष्यते हरिः । तस्मिंस्तुष्टे भवेज्ज्ञानं ज्ञानान्मोक्षमवाप्यते ॥ ३२ ॥

bhaktyā sidhyanti karmmāṇi karmmāṇi karmmābhistuṣyate hariḥ | tasmiṃstuṣṭe bhavejjñānaṃ jñānānmokṣamavāpyate || 32 ||

Report an error

भक्तिस्तु भगवद्भक्तसङ्गेन खलु जायते । सत्सङ्गं प्राप्यते पुम्भिः सुकृतैः पूर्वसञ्चितैः ॥ ३३ ॥

bhaktistu bhagavadbhaktasaṅgena khalu jāyate | satsaṅgaṃ prāpyate pumbhiḥ sukṛtaiḥ pūrvasañcitaiḥ || 33 ||

Report an error

वर्णाश्रमाचाररता भगवद्भक्तिलालसाः । कामादिदोष्नि र्मुक्तास्ते सन्तो लोकशिक्षकाः ॥ ३४ ॥

varṇāśramācāraratā bhagavadbhaktilālasāḥ | kāmādidoṣni rmuktāste santo lokaśikṣakāḥ || 34 ||

Report an error

सत्ङ्गः परमो ब्रह्मन्न लभ्येताकृतात्मनाम् । यदि लभ्येत विज्ञेयं पुण्यं जन्मान्तरार्जितम् ॥ ३५ ॥

satṅgaḥ paramo brahmanna labhyetākṛtātmanām | yadi labhyeta vijñeyaṃ puṇyaṃ janmāntarārjitam || 35 ||

Report an error

पूर्वार्जितानि पापानि नाशमायान्ति यस्य वै । सत्सङ्गतिर्भवेत्तस्य नान्यथा घटते हि सा ॥ ३६ ॥

pūrvārjitāni pāpāni nāśamāyānti yasya vai | satsaṅgatirbhavettasya nānyathā ghaṭate hi sā || 36 ||

Report an error

रविर्हि रशिमजालेन दिवा हन्तिबहिस्तमः । सन्तः सूक्तिमरीच्योश्चान्तर्ध्वान्तं हि सर्वदा ॥ ३७ ॥

ravirhi raśimajālena divā hantibahistamaḥ | santaḥ sūktimarīcyoścāntardhvāntaṃ hi sarvadā || 37 ||

Report an error

दुर्लभाः पुरुषा लोके भगवद्भक्तिलालसाः । तेषां सङ्गो भवेद्यस्य तस्य शान्तिर्हि शाश्वती ॥ ३८ ॥

durlabhāḥ puruṣā loke bhagavadbhaktilālasāḥ | teṣāṃ saṅgo bhavedyasya tasya śāntirhi śāśvatī || 38 ||

Report an error

नारद उपाच । किंलक्षणा भागवतास्ते च किं कर्म्म कुर्वते । तेषां लोको भवेत्कीदृक्तत्सर्वं ब्रूहि तत्त्वतः ॥ ३९ ॥

nārada upāca | kiṃlakṣaṇā bhāgavatāste ca kiṃ karmma kurvate | teṣāṃ loko bhavetkīdṛktatsarvaṃ brūhi tattvataḥ || 39 ||

Report an error

त्वं हि भक्तो रमेशस्य देवदेवस्य चक्रिणः । एतान्निगदितुं शक्तस्त्वतो नास्त्यधिकोऽपरः ॥ ४० ॥

tvaṃ hi bhakto rameśasya devadevasya cakriṇaḥ | etānnigadituṃ śaktastvato nāstyadhiko'paraḥ || 40 ||

Report an error

सनक उवाच । श्रृणु ब्रह्मन्परं गुह्यं मार्कण्डेयस्य धीमनः । यमुवाच जगन्नाथो योगनिद्राविमोचितः ॥ ४१ ॥

sanaka uvāca | śrṛṇu brahmanparaṃ guhyaṃ mārkaṇḍeyasya dhīmanaḥ | yamuvāca jagannātho yoganidrāvimocitaḥ || 41 ||

Report an error

योऽसौ विष्णुः परं ज्योतिर्देवदेवः सनातनः । जगदूपी जगत्कर्त्ता शिवब्रह्म स्वरुपवान् ॥ ४२ ॥

yo'sau viṣṇuḥ paraṃ jyotirdevadevaḥ sanātanaḥ | jagadūpī jagatkarttā śivabrahma svarupavān || 42 ||

Report an error

युगान्ते रौद्ररुपेण ब्रह्माण्डलसबृंहितः । जगत्येकार्णवीभूते नष्टे स्थावरजङ्गमे ॥ ४३ ॥

yugānte raudrarupeṇa brahmāṇḍalasabṛṃhitaḥ | jagatyekārṇavībhūte naṣṭe sthāvarajaṅgame || 43 ||

Report an error

भगवानेव शेषात्मा शेते वटदले हरिः । असंख्याताब्जजन्माद्यैराभूषिततनूरूहः ॥ ४४ ॥

bhagavāneva śeṣātmā śete vaṭadale hariḥ | asaṃkhyātābjajanmādyairābhūṣitatanūrūhaḥ || 44 ||

Report an error

पादाङ्गुष्टाग्रनिर्यातगङ्गाशीताम्बुपावनः । सूक्ष्मात्सूक्ष्मतरो देवो ब्रह्माण्डग्रासंबृंहितः ॥ ४५ ॥

pādāṅguṣṭāgraniryātagaṅgāśītāmbupāvanaḥ | sūkṣmātsūkṣmataro devo brahmāṇḍagrāsaṃbṛṃhitaḥ || 45 ||

Report an error

वटच्छदे शयानोऽभूत्सर्वशक्तिसमन्वितः । तस्मिन्स्थाने महाभागो नारायणपरायणः । मार्कंडेयः स्थिनस्तस्य लीलाः पश्यन्महेशितुः ॥ ४६ ॥

vaṭacchade śayāno'bhūtsarvaśaktisamanvitaḥ | tasminsthāne mahābhāgo nārāyaṇaparāyaṇaḥ | mārkaṃḍeyaḥ sthinastasya līlāḥ paśyanmaheśituḥ || 46 ||

Report an error

ऋषय ऊचुः । तस्मिन्काले महाघोरे नष्टे स्थावरजङ्गमे । हरिरेकः स्थित इति मुने पूर्वं हि शुश्रुम ॥ ४७ ॥

ṛṣaya ūcuḥ | tasminkāle mahāghore naṣṭe sthāvarajaṅgame | harirekaḥ sthita iti mune pūrvaṃ hi śuśruma || 47 ||

Report an error

जगत्येकार्णवीभूते नष्टे स्थावरंजगमे । सर्वग्रस्तेन हरिणा किमर्थं सोऽवशेषितः ॥ ४८ ॥

jagatyekārṇavībhūte naṣṭe sthāvaraṃjagame | sarvagrastena hariṇā kimarthaṃ so'vaśeṣitaḥ || 48 ||

Report an error

परं कौतूहलं ह्यत्रं वर्त्ततेऽतीव सूत नः । हरिकीर्तिसुधापाने कस्यालस्यं प्रजायते ॥ ४९ ॥

paraṃ kautūhalaṃ hyatraṃ varttate'tīva sūta naḥ | harikīrtisudhāpāne kasyālasyaṃ prajāyate || 49 ||

Report an error

सूत उवाच । ।। आसीन्मुनिर्महाभागो मृकण्डुरिति विश्रुतः । शालग्रामे महातीर्थे सोऽतप्यत महातपाः ॥ ५० ॥

sūta uvāca | || āsīnmunirmahābhāgo mṛkaṇḍuriti viśrutaḥ | śālagrāme mahātīrthe so'tapyata mahātapāḥ || 50 ||

Report an error

युगानाम युतं ब्रह्मन्गृणन्ब्रह्म सनातनम् ।।ट । निराहारः क्षमायुक्तः सत्यसन्धो जितेन्द्रियः ॥ ५१ ॥

yugānāma yutaṃ brahmangṛṇanbrahma sanātanam ||ṭa | nirāhāraḥ kṣamāyuktaḥ satyasandho jitendriyaḥ || 51 ||

Report an error

आत्मवत्सर्वभूतानि पश्यन्विषयनिःस्पृहः । सर्वभूतहितो दान्त स्तताप सुमहत्तपः ॥ ५२ ॥

ātmavatsarvabhūtāni paśyanviṣayaniḥspṛhaḥ | sarvabhūtahito dānta statāpa sumahattapaḥ || 52 ||

Report an error

तत्तापःशङ्किताः सर्वे देवा इन्द्रादयस्तदा । परेशं शरणं जग्मुर्नारायणमनामयम् ॥ ५३ ॥

tattāpaḥśaṅkitāḥ sarve devā indrādayastadā | pareśaṃ śaraṇaṃ jagmurnārāyaṇamanāmayam || 53 ||

Report an error

क्षीराब्धेरुत्तरं तीरं संप्राप्यत्रिदिवौकसः । तुष्टुवुर्देवदेवेशं पह्मनाभं जगद्गुरुम् ॥ ५४ ॥

kṣīrābdheruttaraṃ tīraṃ saṃprāpyatridivaukasaḥ | tuṣṭuvurdevadeveśaṃ pahmanābhaṃ jagadgurum || 54 ||

Report an error

देवा ऊचुः । नारायणाक्षरानन्त शरणागतपालक । मृकण्डुतपसा त्रस्तान्पाहि नः शरणागतान् ॥ ५५ ॥

devā ūcuḥ | nārāyaṇākṣarānanta śaraṇāgatapālaka | mṛkaṇḍutapasā trastānpāhi naḥ śaraṇāgatān || 55 ||

Report an error

जय देवाधिदेवेश जय शङ्खगदाधर । जयो लोकस्वरुपाय जयो ब्रह्माण्डहेतवे ॥ ५६ ॥

jaya devādhideveśa jaya śaṅkhagadādhara | jayo lokasvarupāya jayo brahmāṇḍahetave || 56 ||

Report an error

नमस्ते देवदेवेश नमस्ते लोकपावन । नमस्ते लोकनाथाय नमस्ते लोकसाक्षिणे ॥ ५७ ॥

namaste devadeveśa namaste lokapāvana | namaste lokanāthāya namaste lokasākṣiṇe || 57 ||

Report an error

नमस्ते ध्यानगम्याय नमस्ते ध्यानहेतवे । नमस्ते ध्यानरुपाय नमस्ते ध्यानपाक्षिणे ॥ ५८ ॥

namaste dhyānagamyāya namaste dhyānahetave | namaste dhyānarupāya namaste dhyānapākṣiṇe || 58 ||

Report an error

केशिहन्त्रे नमस्तुभ्यं मधुहन्त्रे परात्मने । नमो भूम्यादिरूपाय नमश्चैतन्यरुपिणे ॥ ५९ ॥

keśihantre namastubhyaṃ madhuhantre parātmane | namo bhūmyādirūpāya namaścaitanyarupiṇe || 59 ||

Report an error

नमो ज्येष्टाय शुद्धाय निर्गुणाय गुणात्मने । अरुपाय स्वरुपाय बहुरुपाय ते नमः ॥ ६० ॥

namo jyeṣṭāya śuddhāya nirguṇāya guṇātmane | arupāya svarupāya bahurupāya te namaḥ || 60 ||

Report an error

नमो ब्रह्मण्यदेवाय गोब्राह्मणहिताय च । जगद्धिताय कृष्णाय गोविन्दाय नम्नोमः ॥ ६१ ॥

namo brahmaṇyadevāya gobrāhmaṇahitāya ca | jagaddhitāya kṛṣṇāya govindāya namnomaḥ || 61 ||

Report an error

नमो हिरण्यगर्भाय नमो ब्रह्मादिरुपिणे । नमः सूर्य्यादिरुपाय हव्यकव्यभुजे नमः ॥ ६२ ॥

namo hiraṇyagarbhāya namo brahmādirupiṇe | namaḥ sūryyādirupāya havyakavyabhuje namaḥ || 62 ||

Report an error

नमो नित्याय वन्द्याय सदानन्दैकरुपिणे । नमः स्मृतार्तिनाशाय भूयो भूयो नमो नमः ॥ ६३ ॥

namo nityāya vandyāya sadānandaikarupiṇe | namaḥ smṛtārtināśāya bhūyo bhūyo namo namaḥ || 63 ||

Report an error

एवं देवस्तुतिं श्रुत्वा भगवान्कमलापतिः । प्रत्यक्षतामगात्तेषां शङ्कचत्रगदाधरः ॥ ६४ ॥

evaṃ devastutiṃ śrutvā bhagavānkamalāpatiḥ | pratyakṣatāmagātteṣāṃ śaṅkacatragadādharaḥ || 64 ||

Report an error

विकचाम्बुजपत्राक्षं सूर्य्यकोटिसमप्रभम् । सर्वालङ्कारसंयुक्तं श्रीवत्साङ्कितवक्षसम् ॥ ६५ ॥

vikacāmbujapatrākṣaṃ sūryyakoṭisamaprabham | sarvālaṅkārasaṃyuktaṃ śrīvatsāṅkitavakṣasam || 65 ||

Report an error

पीताम्बरधरं सौम्यं स्वर्णयज्ञोपवीतिनम् । स्तृयमानं मुनिवरैः पार्षदप्रवरावृत्तम् ॥ ६६ ॥

pītāmbaradharaṃ saumyaṃ svarṇayajñopavītinam | stṛyamānaṃ munivaraiḥ pārṣadapravarāvṛttam || 66 ||

Report an error

तं दृष्य्वा देवसंघास्ते तत्तेजोहततेजसः । नमश्चक्रुर्मुदा युक्ता अष्टांगौरवनिं गताः ॥ ६७ ॥

taṃ dṛṣyvā devasaṃghāste tattejohatatejasaḥ | namaścakrurmudā yuktā aṣṭāṃgauravaniṃ gatāḥ || 67 ||

Report an error

ततः प्रसन्नो भगवान्मेघगंभीरनिस्वनः । उवाच प्रीणयन्देवान्नतानिन्द्रपुरोगमान् ॥ ६८ ॥

tataḥ prasanno bhagavānmeghagaṃbhīranisvanaḥ | uvāca prīṇayandevānnatānindrapurogamān || 68 ||

Report an error

श्रीभगवानुवाच । जाने वो मानसं दुःखं मृकण्डुतपसोद्गम् । युष्मान्न बाधते देवाः स ऋषिः सज्जनाग्राणीः ॥ ६९ ॥

śrībhagavānuvāca | jāne vo mānasaṃ duḥkhaṃ mṛkaṇḍutapasodgam | yuṣmānna bādhate devāḥ sa ṛṣiḥ sajjanāgrāṇīḥ || 69 ||

Report an error

संपद्भिः संयुता वापि विपद्भिश्चापि सज्जनाः । सर्वथान्यं न बाधन्ते स्वप्नेऽपि सुरसत्तमाः ॥ ७० ॥

saṃpadbhiḥ saṃyutā vāpi vipadbhiścāpi sajjanāḥ | sarvathānyaṃ na bādhante svapne'pi surasattamāḥ || 70 ||

Report an error

सततं बाध्यमानोऽपि विषयाख्यैररातिभिः । अविधायात्मनो रक्षामन्यान्द्वेष्टि कथं सुधीः ॥ ७१ ॥

satataṃ bādhyamāno'pi viṣayākhyairarātibhiḥ | avidhāyātmano rakṣāmanyāndveṣṭi kathaṃ sudhīḥ || 71 ||

Report an error

तापत्रयाभिधानेन बाध्यमानो हि मानवः । अन्यं क्रीडयितुं शक्तः कथं भवति सत्तमः ॥ ७२ ॥

tāpatrayābhidhānena bādhyamāno hi mānavaḥ | anyaṃ krīḍayituṃ śaktaḥ kathaṃ bhavati sattamaḥ || 72 ||

Report an error

कर्मणा मनसा वाचा बाधते यः सदा परान् । नित्यं कामादिभिर्युक्तो मूढधीः प्रोच्यते तु सः ॥ ७३ ॥

karmaṇā manasā vācā bādhate yaḥ sadā parān | nityaṃ kāmādibhiryukto mūḍhadhīḥ procyate tu saḥ || 73 ||

Report an error

यो लोकहितकृन्मर्त्यो गतासुर्यो विमत्सरः । निःशङ्गः प्रोच्यते सद्भिरिहामात्र च सत्तमाः ॥ ७४ ॥

yo lokahitakṛnmartyo gatāsuryo vimatsaraḥ | niḥśaṅgaḥ procyate sadbhirihāmātra ca sattamāḥ || 74 ||

Report an error

सशङ्कः सर्वदा दुःखी निःशङ्कः सुखमाप्नुयात् । गच्छध्वं स्वालयं स्वस्थाः क्रीडयिष्यति वो न सः ॥ ७५ ॥

saśaṅkaḥ sarvadā duḥkhī niḥśaṅkaḥ sukhamāpnuyāt | gacchadhvaṃ svālayaṃ svasthāḥ krīḍayiṣyati vo na saḥ || 75 ||

Report an error

भवतां रक्षकश्चाहं विहरध्वं यथासुखम् । इति दत्वा वरं तेषामतसीकुसुमप्रभः ॥ ७६ ॥

bhavatāṃ rakṣakaścāhaṃ viharadhvaṃ yathāsukham | iti datvā varaṃ teṣāmatasīkusumaprabhaḥ || 76 ||

Report an error

पश्यतामेव देवानां तत्रैवान्तरधीयत । तुष्टात्मानः सुरगणां ययुर्नाकं यथागतम् ॥ ७७ ॥

paśyatāmeva devānāṃ tatraivāntaradhīyata | tuṣṭātmānaḥ suragaṇāṃ yayurnākaṃ yathāgatam || 77 ||

Report an error

मृकण्डोरपि तुष्टात्मा हरिः प्रत्यक्षतामगात् । अरुपं परमं ब्रह्मस्वप्रकाशं निरञ्जनम् ॥ ७८ ॥

mṛkaṇḍorapi tuṣṭātmā hariḥ pratyakṣatāmagāt | arupaṃ paramaṃ brahmasvaprakāśaṃ nirañjanam || 78 ||

Report an error

अतसीपुष्पसंकाशं पीतवाससमच्युतम् । दिव्यायुधधरं दृष्ट्वा मृकण्डुर्विस्मितोऽभवत् ॥ ७९ ॥

atasīpuṣpasaṃkāśaṃ pītavāsasamacyutam | divyāyudhadharaṃ dṛṣṭvā mṛkaṇḍurvismito'bhavat || 79 ||

Report an error

ध्यानादुन्मील्य नयनं अपश्यद्धरिमग्रतः । प्रसन्नवदनं शान्तं धातारं विश्वतेजसम् ॥ ८० ॥

dhyānādunmīlya nayanaṃ apaśyaddharimagrataḥ | prasannavadanaṃ śāntaṃ dhātāraṃ viśvatejasam || 80 ||

Report an error

रोमाञ्चितशरीरोऽसावानन्दाश्रुविलोचनः । ननाम दण्डवद्भूमौ देवदेव सनातनम् ॥ ८१ ॥

romāñcitaśarīro'sāvānandāśruvilocanaḥ | nanāma daṇḍavadbhūmau devadeva sanātanam || 81 ||

Report an error

अश्रुभिः क्षालयंस्तस्य चरणौ हर्षसंभवैः । शिरस्यञ्चलिमाधाय स्तोतुं समुपचक्रमे ॥ ८२ ॥

aśrubhiḥ kṣālayaṃstasya caraṇau harṣasaṃbhavaiḥ | śirasyañcalimādhāya stotuṃ samupacakrame || 82 ||

Report an error

मृकण्डुरुवाच । नमः परेशाय परात्मरुपिणे परात्परस्प्रात्परतः पराय । अपारपाराय परानुकर्त्रे नमः परेभ्यः परपारणाय ॥ ८३ ॥

mṛkaṇḍuruvāca | namaḥ pareśāya parātmarupiṇe parātparasprātparataḥ parāya | apārapārāya parānukartre namaḥ parebhyaḥ parapāraṇāya || 83 ||

Report an error

यो नामजात्यादिविकल्पहीनः शब्दादिदोषव्यतिरेकरुपः । बहुस्वरुपोऽपि निरञ्जनो यस्तमीशमीढ्यं परमं भजामि ॥ ८४ ॥

yo nāmajātyādivikalpahīnaḥ śabdādidoṣavyatirekarupaḥ | bahusvarupo'pi nirañjano yastamīśamīḍhyaṃ paramaṃ bhajāmi || 84 ||

Report an error

वेदान्तवेद्यं पुरुषं पुराणं हिरण्यगर्भादिजगत्स्वरुपम् । अनूपमं भक्ति जनानुकम्पिनं भजामि सर्वेश्वरमादिमीड्यम् ॥ ८५ ॥

vedāntavedyaṃ puruṣaṃ purāṇaṃ hiraṇyagarbhādijagatsvarupam | anūpamaṃ bhakti janānukampinaṃ bhajāmi sarveśvaramādimīḍyam || 85 ||

Report an error

पश्यन्ति यं वीतसमस्तदोषा ध्यानैकनिष्ठा विगतस्पृहाश्च । निवृत्तमोहाः परमं पवित्रं नतोऽस्मि संसारनिर्वर्त्तकं तम् ॥ ८६ ॥

paśyanti yaṃ vītasamastadoṣā dhyānaikaniṣṭhā vigataspṛhāśca | nivṛttamohāḥ paramaṃ pavitraṃ nato'smi saṃsāranirvarttakaṃ tam || 86 ||

Report an error

स्मृतार्तिनाशनं विष्णुं शरणागतपालकम् । जगत्सेव्यं जगाद्धाम परेशं करुणाकरम् ॥ ८७ ॥

smṛtārtināśanaṃ viṣṇuṃ śaraṇāgatapālakam | jagatsevyaṃ jagāddhāma pareśaṃ karuṇākaram || 87 ||

Report an error

एवं स्तुतः स भगवान्विष्णुस्तेन महर्षिणा । अवाप परमां तुष्टिं शङ्खचक्रगदाधरः ॥ ८८ ॥

evaṃ stutaḥ sa bhagavānviṣṇustena maharṣiṇā | avāpa paramāṃ tuṣṭiṃ śaṅkhacakragadādharaḥ || 88 ||

Report an error

अयालिङ्ग्य मुनिं देवश्चतुर्भिर्दीर्घबाहुभिः । उवाच परमं प्रीत्या वरं वरय सुव्रत ॥ ८९ ॥

ayāliṅgya muniṃ devaścaturbhirdīrghabāhubhiḥ | uvāca paramaṃ prītyā varaṃ varaya suvrata || 89 ||

Report an error

प्रीतोऽस्मि तपसा तेन स्तोत्रेण च तवानघ । मनसा यदभिप्रेतं वरं वरय सुव्रत ॥ ९० ॥

prīto'smi tapasā tena stotreṇa ca tavānagha | manasā yadabhipretaṃ varaṃ varaya suvrata || 90 ||

Report an error

मृकण्डुरूवाच । देवदेव जगन्नाथ कृतार्थोऽस्मि न संशयः । त्वद्दर्शनमपुण्यानां दुर्लभं च यतः स्मृतम् ॥ ९१ ॥

mṛkaṇḍurūvāca | devadeva jagannātha kṛtārtho'smi na saṃśayaḥ | tvaddarśanamapuṇyānāṃ durlabhaṃ ca yataḥ smṛtam || 91 ||

Report an error

ब्रह्माद्या यं न पश्यन्ति योगिनः संशितव्रताः । धर्मिष्टा दीक्षिताश्वापि वीतरागा विमत्सराः ॥ ९२ ॥

brahmādyā yaṃ na paśyanti yoginaḥ saṃśitavratāḥ | dharmiṣṭā dīkṣitāśvāpi vītarāgā vimatsarāḥ || 92 ||

Report an error

तं पश्यामि परं धाम किमतोऽन्यं वरं वृणे । एतेनैव कृतार्थोऽस्मि जनार्दन जगद्गुरो ॥ ९३ ॥

taṃ paśyāmi paraṃ dhāma kimato'nyaṃ varaṃ vṛṇe | etenaiva kṛtārtho'smi janārdana jagadguro || 93 ||

Report an error

यत्रामस्मृतिमात्रेण महापातकिनोऽपि ये । तत्पदे परमं यान्नि ते दृष्ट्वा किमुनाच्युत ॥ ९४ ॥

yatrāmasmṛtimātreṇa mahāpātakino'pi ye | tatpade paramaṃ yānni te dṛṣṭvā kimunācyuta || 94 ||

Report an error

श्रीभगवानुवाच । सत्यत्प्रुक्तं त्वया ब्रह्मान्प्रीतीऽस्मि तव पण्डित । मद्दर्शनं हि विफलं न कदाचिद्भविष्यति ॥ ९५ ॥

śrībhagavānuvāca | satyatpruktaṃ tvayā brahmānprītī'smi tava paṇḍita | maddarśanaṃ hi viphalaṃ na kadācidbhaviṣyati || 95 ||

Report an error

विष्णिर्भक्तकुटुम्बीति वदन्ति विवुधाः सदा । तदेव पालयिष्यामि मज्जनो नानृतं वदेत् ॥ ९६ ॥

viṣṇirbhaktakuṭumbīti vadanti vivudhāḥ sadā | tadeva pālayiṣyāmi majjano nānṛtaṃ vadet || 96 ||

Report an error

तस्मात्त्वत्तपसातुष्टो यास्यामि तव पुत्रताम् । समस्तगुणसंयुक्तो दीर्घजीवी स्वरुपवान् ॥ ९७ ॥

tasmāttvattapasātuṣṭo yāsyāmi tava putratām | samastaguṇasaṃyukto dīrghajīvī svarupavān || 97 ||

Report an error

मम जन्म कुले यस्य तत्कुलं मोक्षगामि वै । मयि तुष्टे मुनिश्रेष्ट किमसाध्यं जगत्रये ॥ ९८ ॥

mama janma kule yasya tatkulaṃ mokṣagāmi vai | mayi tuṣṭe muniśreṣṭa kimasādhyaṃ jagatraye || 98 ||

Report an error

इत्युक्त्वा देवदेवशो मुनेरतस्य समीक्षतः । अंतर्दधे मृकण्डुश्च तपसः समवर्तत ॥ ९९ ॥

ityuktvā devadevaśo muneratasya samīkṣataḥ | aṃtardadhe mṛkaṇḍuśca tapasaḥ samavartata || 99 ||

Report an error

Illustration: Verse & Place (Project-owned).