प्रकरणम् ११ · ब्रह्मानन्दे योगानन्दः
The Bliss of Yoga
brahmānande yogānandaḥ
॥
A chapter of the Panchadashi.
134 verses·Sanskrit with transliteration
ब्रह्मानन्दे योगानन्दोनाम - एकादशः परिच्छेदः ।
ब्रह्मानन्दं प्रवक्ष्यामि ज्ञाते तस्मिन्नशेषतः ।
ऐहिकामुष्मिकानर्थव्रातं हित्वा सुखायते ॥ १ ॥
brahmānande yogānandonāma - ekādaśaḥ paricchedaḥ |
brahmānandaṃ pravakṣyāmi jñāte tasminnaśeṣataḥ |
aihikāmuṣmikānarthavrātaṃ hitvā sukhāyate || 1 ||
ब्रह्मवित्परमाप्नोति शोकं तरति चात्मवित् ।
रसो ब्रह्मरसं लब्ध्वानन्दी भवति नान्यथा ॥ २ ॥
brahmavitparamāpnoti śokaṃ tarati cātmavit |
raso brahmarasaṃ labdhvānandī bhavati nānyathā || 2 ||
प्रतिष्ठां विन्दते स्वस्मिन्यदा स्यादथ सोऽभयः ।
कुरुतेऽस्मिन्नन्तरं चेदथ तस्य भयं भवेत् ॥ ३ ॥
pratiṣṭhāṃ vindate svasminyadā syādatha so'bhayaḥ |
kurute'sminnantaraṃ cedatha tasya bhayaṃ bhavet || 3 ||
वायुः सूर्यो वह्निरिन्द्रो मृत्युर्जन्मान्तरेऽन्तरम् ।
कृत्वा धर्मं विजानन्तोऽप्यस्माद्भीत्या चरन्ति हि ॥ ४ ॥
vāyuḥ sūryo vahnirindro mṛtyurjanmāntare'ntaram |
kṛtvā dharmaṃ vijānanto'pyasmādbhītyā caranti hi || 4 ||
आनन्दं ब्रह्मणो विद्वान्न बिभेति कुतश्चन ।
एतमेव तपेन्नैषा चिन्ता कर्माग्निसम्भृता ॥ ५ ॥
ānandaṃ brahmaṇo vidvānna bibheti kutaścana |
etameva tapennaiṣā cintā karmāgnisambhṛtā || 5 ||
एवं विद्वान्कर्मणि द्वे हित्वात्मानं स्मरेत्सदा ।
कृते च कर्मणि स्वात्मरूपेणैवैष पश्यति ॥ ६ ॥
evaṃ vidvānkarmaṇi dve hitvātmānaṃ smaretsadā |
kṛte ca karmaṇi svātmarūpeṇaivaiṣa paśyati || 6 ||
भिद्यते हृदयग्रन्थिश्च्छिद्यन्ते सर्वसंशयाः ।
क्षीयन्ते चास्य कर्माणि तस्मिन्दृष्टे परावरे ॥ ७ ॥
bhidyate hṛdayagranthiścchidyante sarvasaṃśayāḥ |
kṣīyante cāsya karmāṇi tasmindṛṣṭe parāvare || 7 ||
तमेव विद्वानत्येति मृत्युं पन्था न चेतरः ।
ज्ञात्वा देवं पाशहानिः क्षीणैः क्लेशैर्न जन्मभाक् ॥ ८ ॥
tameva vidvānatyeti mṛtyuṃ panthā na cetaraḥ |
jñātvā devaṃ pāśahāniḥ kṣīṇaiḥ kleśairna janmabhāk || 8 ||
देवं मत्वा हर्षशोकौ जहात्यत्रैव धैर्यवान् ।
नैनं कृताकृते पुण्यपापे तापयतः क्वचित् ॥ ९ ॥
devaṃ matvā harṣaśokau jahātyatraiva dhairyavān |
nainaṃ kṛtākṛte puṇyapāpe tāpayataḥ kvacit || 9 ||
इत्यादिश्रुतयो बह्व्यः पुराणैः स्मृतिभिः सह ।
ब्रह्मज्ञानेऽनर्थहानिमानन्दं चाप्यघोषयन् ॥ १० ॥
ityādiśrutayo bahvyaḥ purāṇaiḥ smṛtibhiḥ saha |
brahmajñāne'narthahānimānandaṃ cāpyaghoṣayan || 10 ||
आनन्दस्त्रिविधो ब्रह्मानन्दो विद्यासुखं तथा ।
विषयानन्द इत्यादौ ब्रह्मानन्दो विविच्यते ॥ ११ ॥
ānandastrividho brahmānando vidyāsukhaṃ tathā |
viṣayānanda ityādau brahmānando vivicyate || 11 ||
भृगुः पुत्रः पितुः श्रुत्वा वरुणाद्ब्रह्मलक्षणम् ।
अन्नप्राणमनोबुद्धिस्त्यक्त्वानन्दं विजज्ञीवान् ॥ १२ ॥
bhṛguḥ putraḥ pituḥ śrutvā varuṇādbrahmalakṣaṇam |
annaprāṇamanobuddhistyaktvānandaṃ vijajñīvān || 12 ||
आनन्दादेव भूतानि जायन्ते तेन जीवनम् ।
तेषां लयश्च तत्रातो ब्रह्मानन्दो न संशयः ॥ १३ ॥
ānandādeva bhūtāni jāyante tena jīvanam |
teṣāṃ layaśca tatrāto brahmānando na saṃśayaḥ || 13 ||
भूतोत्पत्तेः पुरा भूमा त्रिपुटीद्वैतवर्जनात् ।
ज्ञातृज्ञानज्ञेयरूपा त्रिपुटी प्रलये हि न ॥ १४ ॥
bhūtotpatteḥ purā bhūmā tripuṭīdvaitavarjanāt |
jñātṛjñānajñeyarūpā tripuṭī pralaye hi na || 14 ||
विज्ञानमय उत्पन्नो ज्ञाता ज्ञानं मनोमयः ।
ज्ञेयाः शब्दादयो नैतत्त्रयमुत्पत्तितः पुरा ॥ १५ ॥
vijñānamaya utpanno jñātā jñānaṃ manomayaḥ |
jñeyāḥ śabdādayo naitattrayamutpattitaḥ purā || 15 ||
त्रयाभावे तु निर्द्वैतः पूर्ण एवानुभूयते ।
समाधिसुप्तिमूर्च्छासु पूर्णः सृष्टेः पुरा तथा ॥ १६ ॥
trayābhāve tu nirdvaitaḥ pūrṇa evānubhūyate |
samādhisuptimūrcchāsu pūrṇaḥ sṛṣṭeḥ purā tathā || 16 ||
यो भूमा तत्सुखं नाल्पे सुखं त्रेधा विभेदिनि ।
सनत्कुमारः प्राहैवं नारदायातिशोकिने ॥ १७ ॥
yo bhūmā tatsukhaṃ nālpe sukhaṃ tredhā vibhedini |
sanatkumāraḥ prāhaivaṃ nāradāyātiśokine || 17 ||
सपुराणान्पञ्च वेदान् शास्त्राणि विविधानि च ।
ज्ञात्वाप्यनात्मवित्त्वेन नारदोऽतिशुशोच ह ॥ १८ ॥
sapurāṇānpañca vedān śāstrāṇi vividhāni ca |
jñātvāpyanātmavittvena nārado'tiśuśoca ha || 18 ||
वेदाभ्यासात्पुरा तापत्रयमात्रेण शोकिता ।
पश्चात्त्वभ्यासविस्मारभङ्गगर्वैश्च शोकिता ॥ १९ ॥
vedābhyāsātpurā tāpatrayamātreṇa śokitā |
paścāttvabhyāsavismārabhaṅgagarvaiśca śokitā || 19 ||
सोऽहं विद्वान्प्रशोचामि शोकपारं नयस्व माम् ।
इत्युक्तः सुखमेवास्य पारमित्यभ्यधादृषिः ॥ २० ॥
so'haṃ vidvānpraśocāmi śokapāraṃ nayasva mām |
ityuktaḥ sukhamevāsya pāramityabhyadhādṛṣiḥ || 20 ||
सुखं वैषयिकं शोकसहस्रेणावृतत्वतः ।
दुःखमेवेति मत्वाह नाल्पेऽस्ति सुखमित्यसौ ॥ २१ ॥
sukhaṃ vaiṣayikaṃ śokasahasreṇāvṛtatvataḥ |
duḥkhameveti matvāha nālpe'sti sukhamityasau || 21 ||
ननु द्वैते सुखं माभूदद्वैतेऽप्यस्ति नो सुखम् ।
अस्ति चेदुपलभ्येत तथा च त्रिपुटी भवेत् ॥ २२ ॥
nanu dvaite sukhaṃ mābhūdadvaite'pyasti no sukham |
asti cedupalabhyeta tathā ca tripuṭī bhavet || 22 ||
मास्त्वद्वैते सुखं किन्तु सुखमद्वैतमेव हि ।
किं मानमिति चेन्नास्ति मानाकाङ्क्षा स्वयं प्रभे ॥ २३ ॥
māstvadvaite sukhaṃ kintu sukhamadvaitameva hi |
kiṃ mānamiti cennāsti mānākāṅkṣā svayaṃ prabhe || 23 ||
स्वप्रभत्वे भवद्वाक्यं मानं यस्माद्भवानिदम् ।
अद्वैतमभ्युपेत्यास्मिन्सुखं नास्तीति भाषते ॥ २४ ॥
svaprabhatve bhavadvākyaṃ mānaṃ yasmādbhavānidam |
advaitamabhyupetyāsminsukhaṃ nāstīti bhāṣate || 24 ||
नाभ्युपैम्यहमद्वैतं त्वद्वचोऽनूद्य दूषणम् ।
वच्मीति चेत्तदा ब्रूहि किमासीद्द्वैततः पुरा ॥ २५ ॥
nābhyupaimyahamadvaitaṃ tvadvaco'nūdya dūṣaṇam |
vacmīti cettadā brūhi kimāsīddvaitataḥ purā || 25 ||
किमद्वैतमुत द्वैतमन्यो वा कोटिरन्तिमः ।
अप्रसिद्धो न द्वितीयोऽनुत्पत्तेः शिष्यतेऽग्रिमः ॥ २६ ॥
kimadvaitamuta dvaitamanyo vā koṭirantimaḥ |
aprasiddho na dvitīyo'nutpatteḥ śiṣyate'grimaḥ || 26 ||
अद्वैतसिद्धिर्युक्त्यैव नानुभूत्येति चेद्वद ।
निर्दृष्टान्ता सदृष्टान्ता वा कोट्यन्तरमत्र नो ॥ २७ ॥
advaitasiddhiryuktyaiva nānubhūtyeti cedvada |
nirdṛṣṭāntā sadṛṣṭāntā vā koṭyantaramatra no || 27 ||
नानुभूतिःर्न दृष्टान्त इति युक्तिस्तु शोभते ।
सदृष्टान्तत्वपक्षे तु दृष्टान्तं वद मे मतम् ॥ २८ ॥
nānubhūtiḥrna dṛṣṭānta iti yuktistu śobhate |
sadṛṣṭāntatvapakṣe tu dṛṣṭāntaṃ vada me matam || 28 ||
अद्वैतः प्रलयो द्वैतानुपलम्भेन सुप्तिवत् ।
इति चेत्सुप्तिरद्वैतेत्यत्र दृष्टान्तमीरय ॥ २९ ॥
advaitaḥ pralayo dvaitānupalambhena suptivat |
iti cetsuptiradvaitetyatra dṛṣṭāntamīraya || 29 ||
दृष्टान्तः परसुप्तिश्चेदहो ते कौशलं महत् ।
यः स्वसुप्तिं न वेत्त्यस्य परसुप्तौ तु का कथा ॥ ३० ॥
dṛṣṭāntaḥ parasuptiścedaho te kauśalaṃ mahat |
yaḥ svasuptiṃ na vettyasya parasuptau tu kā kathā || 30 ||
निश्चेष्टत्वात्परः सुप्तो यथाहमिति चेत्तदा ।
उदाहर्तुः सुषुप्तेस्ते स्वप्रभत्वं बलाद्भवेत् ॥ ३१ ॥
niśceṣṭatvātparaḥ supto yathāhamiti cettadā |
udāhartuḥ suṣupteste svaprabhatvaṃ balādbhavet || 31 ||
नेन्द्रियाणि न दृष्टान्तस्तथाप्यङ्गीकरोषि ताम् ।
इदमेव स्वप्रभत्वं यद्भानं साधनैर्विना ॥ ३२ ॥
nendriyāṇi na dṛṣṭāntastathāpyaṅgīkaroṣi tām |
idameva svaprabhatvaṃ yadbhānaṃ sādhanairvinā || 32 ||
स्तामद्वैतस्वप्रभत्वे वद सुप्तौ सुखं कथम् ।
शृणु दुःखं तदा नास्ति ततस्ते शिष्यते सुखम् ॥ ३३ ॥
stāmadvaitasvaprabhatve vada suptau sukhaṃ katham |
śṛṇu duḥkhaṃ tadā nāsti tataste śiṣyate sukham || 33 ||
अन्धः सन्नप्यनन्धः स्याद्विद्धोऽविद्धोऽथ रोग्यपि ।
अरोगीति श्रुतिः प्राह तच्च सर्वे जना विदुः ॥ ३४ ॥
andhaḥ sannapyanandhaḥ syādviddho'viddho'tha rogyapi |
arogīti śrutiḥ prāha tacca sarve janā viduḥ || 34 ||
न दुःखाभावमात्रेण सुखं लोष्टशिलादिषु ।
द्वयाभावस्य दृष्टत्वादिति चेद्विषमं वचः ॥ ३५ ॥
na duḥkhābhāvamātreṇa sukhaṃ loṣṭaśilādiṣu |
dvayābhāvasya dṛṣṭatvāditi cedviṣamaṃ vacaḥ || 35 ||
मुखदैन्यप्रकाशाभ्यां परदुःखसुखोहनम् ।
दैन्याद्यभावतो लोष्टे दुःखाद्यूहो न सम्भवेत् ॥ ३६ ॥
mukhadainyaprakāśābhyāṃ paraduḥkhasukhohanam |
dainyādyabhāvato loṣṭe duḥkhādyūho na sambhavet || 36 ||
स्वकीयसुखदुःखे तु नोहनीये ततस्तयोः ।
भावो वेद्योऽनुभूत्यैव तदभावोऽपि नान्यतः ॥ ३७ ॥
svakīyasukhaduḥkhe tu nohanīye tatastayoḥ |
bhāvo vedyo'nubhūtyaiva tadabhāvo'pi nānyataḥ || 37 ||
तथा सति सुषुप्तौ च दुःखाभावोऽनुभूतितः ।
विरोधिदुःखराहित्यात्सुखं निर्विघ्नमिष्यताम् ॥ ३८ ॥
tathā sati suṣuptau ca duḥkhābhāvo'nubhūtitaḥ |
virodhiduḥkharāhityātsukhaṃ nirvighnamiṣyatām || 38 ||
महत्तरप्रयासेन मृदुशय्यादिसाधनम् ।
कुतः सम्पाद्यते सुप्तौ सुखं चेत्तत्र नो भवेत् ॥ ३९ ॥
mahattaraprayāsena mṛduśayyādisādhanam |
kutaḥ sampādyate suptau sukhaṃ cettatra no bhavet || 39 ||
दुःखनाशार्थमेवैतदिति चेद्रोगिणस्तथा ।
भवत्वरोगिणस्ते तत्सुखायैवेति निश्चिनु ॥ ४० ॥
duḥkhanāśārthamevaitaditi cedrogiṇastathā |
bhavatvarogiṇaste tatsukhāyaiveti niścinu || 40 ||
तर्हि साधनजन्यत्वात्सुखं वैषयिकं भवेत् ।
भवत्येवात्र निद्रायाः पूर्वं शय्यासनादिजम् ॥ ४१ ॥
tarhi sādhanajanyatvātsukhaṃ vaiṣayikaṃ bhavet |
bhavatyevātra nidrāyāḥ pūrvaṃ śayyāsanādijam || 41 ||
निद्रायां तु सुखं यत्तज्जन्यते केन हेतुना ।
सुखाभिमुखधीरादौ पश्चान्मज्जेत्परे सुखे ॥ ४२ ॥
nidrāyāṃ tu sukhaṃ yattajjanyate kena hetunā |
sukhābhimukhadhīrādau paścānmajjetpare sukhe || 42 ||
जाग्रद्व्यापृतिभिः श्रान्तो विश्रम्याथ विरोधिनि ।
अपनीते स्वस्थचितोऽनुभवेद्विषये सुखम् ॥ ४३ ॥
jāgradvyāpṛtibhiḥ śrānto viśramyātha virodhini |
apanīte svasthacito'nubhavedviṣaye sukham || 43 ||
आत्माभिमुखधीवृत्तौ स्वानन्दः प्रतिबिम्बति ।
अनुभूयैनमत्रापि त्रिपुट्या श्रान्तिमाप्नुयात् ॥ ४४ ॥
ātmābhimukhadhīvṛttau svānandaḥ pratibimbati |
anubhūyainamatrāpi tripuṭyā śrāntimāpnuyāt || 44 ||
तत्श्रमस्यापनुत्यर्थं जीवो धावेत्परात्मनि ।
तेनैक्यं प्राप्य तत्रत्यो ब्रह्मानन्दः स्वयं भवेत् ॥ ४५ ॥
tatśramasyāpanutyarthaṃ jīvo dhāvetparātmani |
tenaikyaṃ prāpya tatratyo brahmānandaḥ svayaṃ bhavet || 45 ||
दृष्टान्ताः शकुनिः श्येनः कुमारश्च महानृपः ।
महाब्राह्मण इत्येते सुप्त्यानन्दे श्रुतीरिताः ॥ ४६ ॥
dṛṣṭāntāḥ śakuniḥ śyenaḥ kumāraśca mahānṛpaḥ |
mahābrāhmaṇa ityete suptyānande śrutīritāḥ || 46 ||
शकुनिः सूत्रबद्धः सन्दिक्षु व्यापृत्य विश्रमम् ।
अलब्ध्वा बन्धनस्थानं हस्तस्तम्भाद्युपाश्रयेत् ॥ ४७ ॥
śakuniḥ sūtrabaddhaḥ sandikṣu vyāpṛtya viśramam |
alabdhvā bandhanasthānaṃ hastastambhādyupāśrayet || 47 ||
जीवोपाधिर्मनस्तद्वद्धर्माधर्मफलाप्तये ।
स्वप्ने जाग्रति च भ्रान्त्वा क्षीणे कर्मणि लीयते ॥ ४८ ॥
jīvopādhirmanastadvaddharmādharmaphalāptaye |
svapne jāgrati ca bhrāntvā kṣīṇe karmaṇi līyate || 48 ||
श्येनो वेगेन नीडैकलम्पटः शयितुं व्रजेत् ।
जीवः सुप्त्यै तथा धावेद्ब्रह्मानन्दैकलम्पटः ॥ ४९ ॥
śyeno vegena nīḍaikalampaṭaḥ śayituṃ vrajet |
jīvaḥ suptyai tathā dhāvedbrahmānandaikalampaṭaḥ || 49 ||
अतिबालस्तनं पीत्वा मृदुशय्यागतो हसन् ।
रागद्वेषाद्यनुत्पत्तेरानन्दैकस्वभावभाक् ॥ ५० ॥
atibālastanaṃ pītvā mṛduśayyāgato hasan |
rāgadveṣādyanutpatterānandaikasvabhāvabhāk || 50 ||
महाराजः सार्वभौमः सुतृप्तः सर्वभोगतः ।
मानुषानन्दसीमानं प्राप्यानन्दैकमूर्तिभाक् ॥ ५१ ॥
mahārājaḥ sārvabhaumaḥ sutṛptaḥ sarvabhogataḥ |
mānuṣānandasīmānaṃ prāpyānandaikamūrtibhāk || 51 ||
महाविप्रो ब्रह्मवेदी कृतकृत्यत्वलक्षणाम् ।
विद्यानन्दस्य परमां काष्ठां प्राप्यावतिष्ठते ॥ ५२ ॥
mahāvipro brahmavedī kṛtakṛtyatvalakṣaṇām |
vidyānandasya paramāṃ kāṣṭhāṃ prāpyāvatiṣṭhate || 52 ||
मुग्धबुद्धातिबुद्धानां लोके सिद्धा सुखात्मता ।
उदाहृतानामन्ये तु दुःखिनो न सुखात्मकाः ॥ ५३ ॥
mugdhabuddhātibuddhānāṃ loke siddhā sukhātmatā |
udāhṛtānāmanye tu duḥkhino na sukhātmakāḥ || 53 ||
कुमारादिवदेवायं ब्रह्मानन्दैकतत्परः ।
स्त्रीपरिष्वक्तवद्वेद न बाह्यं नापि चान्तरम् ॥ ५४ ॥
kumārādivadevāyaṃ brahmānandaikatatparaḥ |
strīpariṣvaktavadveda na bāhyaṃ nāpi cāntaram || 54 ||
बाह्यं रथ्यादिकं वृत्तं गृहकृत्यं यथान्तरम् ।
तथा जागरणं बाह्यं नाडीस्थः स्वप्न आन्तरः ॥ ५५ ॥
bāhyaṃ rathyādikaṃ vṛttaṃ gṛhakṛtyaṃ yathāntaram |
tathā jāgaraṇaṃ bāhyaṃ nāḍīsthaḥ svapna āntaraḥ || 55 ||
पितापि सुप्तावपितेत्यादौ जीवत्ववारणात् ।
सुप्तौ ब्रह्मैव नो जीव संसारित्वासमीक्षणात् ॥ ५६ ॥
pitāpi suptāvapitetyādau jīvatvavāraṇāt |
suptau brahmaiva no jīva saṃsāritvāsamīkṣaṇāt || 56 ||
पितृत्वाद्यभिमानो यः सुखदुःखाकरः स हि ।
तस्मिन्नपगते तीर्णः सर्वान् शोकान्भवत्ययम् ॥ ५७ ॥
pitṛtvādyabhimāno yaḥ sukhaduḥkhākaraḥ sa hi |
tasminnapagate tīrṇaḥ sarvān śokānbhavatyayam || 57 ||
सुषुप्तिकाले सकले विलीने तमसावृतः ।
सुखरूपमुपैतीति ब्रूते ह्याथर्वणी श्रुतिः ॥ ५८ ॥
suṣuptikāle sakale vilīne tamasāvṛtaḥ |
sukharūpamupaitīti brūte hyātharvaṇī śrutiḥ || 58 ||
सुखमस्वाप्समत्राहं नैव किंचिदवेदिषम् ।
इति द्वे तु सुखाज्ञाने परामृशति चोत्तितः ॥ ५९ ॥
sukhamasvāpsamatrāhaṃ naiva kiṃcidavediṣam |
iti dve tu sukhājñāne parāmṛśati cottitaḥ || 59 ||
परामर्शोऽनुभूतेऽस्तीत्यासीदनुभवस्तदा ।
चिदात्मत्वत्स्वतो भाति सुखमज्ञानधीस्ततः ॥ ६० ॥
parāmarśo'nubhūte'stītyāsīdanubhavastadā |
cidātmatvatsvato bhāti sukhamajñānadhīstataḥ || 60 ||
ब्रह्मविज्ञानमानन्दमिति वाजसनेयिनः ।
पठन्त्यतः स्वप्रकाशं सुखं ब्रह्मैव नेतरत् ॥ ६१ ॥
brahmavijñānamānandamiti vājasaneyinaḥ |
paṭhantyataḥ svaprakāśaṃ sukhaṃ brahmaiva netarat || 61 ||
यदज्ञानं तत्र लीनौ तौ विज्ञानमनोमयौ ।
तयोर्हि विलयावस्था निद्राज्ञानं च सैव हि ॥ ६२ ॥
yadajñānaṃ tatra līnau tau vijñānamanomayau |
tayorhi vilayāvasthā nidrājñānaṃ ca saiva hi || 62 ||
विलीनघृतवत्पश्चात्स्याद्विज्ञानमयो घनः ।
विलीनावस्थ आनन्दमयशब्देन कथ्यते ॥ ६३ ॥
vilīnaghṛtavatpaścātsyādvijñānamayo ghanaḥ |
vilīnāvastha ānandamayaśabdena kathyate || 63 ||
सुप्तिपूर्वक्षणे बुद्धिवृत्तिर्या सुखबिम्बिता ।
सैव तद्बिम्बसहिता लीनानन्दमयस्ततः ॥ ६४ ॥
suptipūrvakṣaṇe buddhivṛttiryā sukhabimbitā |
saiva tadbimbasahitā līnānandamayastataḥ || 64 ||
अन्तर्मुखोऽयमानन्दमयो ब्रह्मसुखं तदा ।
भुङ्क्ते चिद्बिम्बयुक्ताभिरज्ञानोत्पन्नवृत्तिभिः ॥ ६५ ॥
antarmukho'yamānandamayo brahmasukhaṃ tadā |
bhuṅkte cidbimbayuktābhirajñānotpannavṛttibhiḥ || 65 ||
अज्ञानवृत्तयः सूक्ष्मा विस्पष्टा बुद्धिवृत्तयः ।
इति वेदान्तसिद्धान्तपारगाः प्रवदन्ति हि ॥ ६६ ॥
ajñānavṛttayaḥ sūkṣmā vispaṣṭā buddhivṛttayaḥ |
iti vedāntasiddhāntapāragāḥ pravadanti hi || 66 ||
माण्डुक्यतापनीयादिश्रुतिष्वेतदतिस्फुटम् ।
आनन्दमयभोक्तृत्वं ब्रह्मानन्दे च भोग्यता ॥ ६७ ॥
māṇḍukyatāpanīyādiśrutiṣvetadatisphuṭam |
ānandamayabhoktṛtvaṃ brahmānande ca bhogyatā || 67 ||
एकीभूतः सुषुप्तस्थः प्रज्ञानघनतां गतः ।
आनन्दमय आनन्दभुक्चेतोमयवृत्तिभिः ॥ ६८ ॥
ekībhūtaḥ suṣuptasthaḥ prajñānaghanatāṃ gataḥ |
ānandamaya ānandabhukcetomayavṛttibhiḥ || 68 ||
विज्ञानमयमुख्यैर्यो रूपैर्युक्तः पुराधुना ।
स लयेनैकतां प्राप्तो बहुतण्डुलपिष्टवत् ॥ ६९ ॥
vijñānamayamukhyairyo rūpairyuktaḥ purādhunā |
sa layenaikatāṃ prāpto bahutaṇḍulapiṣṭavat || 69 ||
प्रज्ञानानि पुरा बुद्धिवृत्तयोऽथ घनोऽभवत् ।
घनत्वं हिमबिन्दूनामुदग्देशे यथा तथा ॥ ७० ॥
prajñānāni purā buddhivṛttayo'tha ghano'bhavat |
ghanatvaṃ himabindūnāmudagdeśe yathā tathā || 70 ||
तद्घनत्वं साक्षिभावं दुःखाभावं प्रचक्षते ।
लौकिकास्तार्किका यावद्दुःखवृत्तिविलोपनात् ॥ ७१ ॥
tadghanatvaṃ sākṣibhāvaṃ duḥkhābhāvaṃ pracakṣate |
laukikāstārkikā yāvadduḥkhavṛttivilopanāt || 71 ||
अज्ञानबिम्बिता चित्स्यान्मुखमानन्दभोजने ।
भुक्तं ब्रह्मसुखं त्यक्त्वा बहिर्यात्यथ कर्मणा ॥ ७२ ॥
ajñānabimbitā citsyānmukhamānandabhojane |
bhuktaṃ brahmasukhaṃ tyaktvā bahiryātyatha karmaṇā || 72 ||
कर्म जन्मान्तरेऽभूद्यत्तद्योगाद्बुद्ध्यते पुनः ।
इति कैवल्यशाखायां कर्मजो बोध ईरितः ॥ ७३ ॥
karma janmāntare'bhūdyattadyogādbuddhyate punaḥ |
iti kaivalyaśākhāyāṃ karmajo bodha īritaḥ || 73 ||
कंचित्कालं प्रबुद्धस्य ब्रह्मानन्दस्य वासना ।
अनुगच्छेद्यतस्तूष्णीमास्ते निर्विषयः सुखी ॥ ७४ ॥
kaṃcitkālaṃ prabuddhasya brahmānandasya vāsanā |
anugacchedyatastūṣṇīmāste nirviṣayaḥ sukhī || 74 ||
कर्मभिः प्रेरितः पश्चान्नाना दुःखानि भावयन् ।
शनैर्विस्मरति ब्रह्मानन्दमेषोऽखिलो जनः ॥ ७५ ॥
karmabhiḥ preritaḥ paścānnānā duḥkhāni bhāvayan |
śanairvismarati brahmānandameṣo'khilo janaḥ || 75 ||
प्रागूर्ध्वमपि निद्रायाः पक्षपातो दिने दिने ।
ब्रह्मानन्दे नृणां तेन प्राज्ञोऽस्मिन्विवदेत कः ॥ ७६ ॥
prāgūrdhvamapi nidrāyāḥ pakṣapāto dine dine |
brahmānande nṛṇāṃ tena prājño'sminvivadeta kaḥ || 76 ||
ननु तूष्णीं स्थितौ ब्रह्मानन्दश्चेद्भाति लौकिकाः ।
अलसाश्चरितार्थाः स्युः शास्त्रेण गुरुणात्र किम् ॥ ७७ ॥
nanu tūṣṇīṃ sthitau brahmānandaścedbhāti laukikāḥ |
alasāścaritārthāḥ syuḥ śāstreṇa guruṇātra kim || 77 ||
बाढं ब्रह्मेति विद्युश्चेत्कृतार्थास्तावतैव ते ।
गुरुशास्त्रे विनात्यन्तं गम्भीरं ब्रह्म वेत्ति कः ॥ ७८ ॥
bāḍhaṃ brahmeti vidyuścetkṛtārthāstāvataiva te |
guruśāstre vinātyantaṃ gambhīraṃ brahma vetti kaḥ || 78 ||
जानाम्यहं त्वदुक्त्याद्य कुतो मे न कृतार्थता ।
शृण्वत्र त्वादृशं वृत्तं प्राज्ञं मन्यस्य कस्यचित् ॥ ७९ ॥
jānāmyahaṃ tvaduktyādya kuto me na kṛtārthatā |
śṛṇvatra tvādṛśaṃ vṛttaṃ prājñaṃ manyasya kasyacit || 79 ||
चतुर्वेदविदे देयमिति शृण्वन्नवोचत ।
वेदाश्चत्वार इत्येवं वेद्मि मे दीयतां धनम् ॥ ८० ॥
caturvedavide deyamiti śṛṇvannavocata |
vedāścatvāra ityevaṃ vedmi me dīyatāṃ dhanam || 80 ||
साङ्ख्यमेवैष जानाति न तु वेदानशेषतः ।
यदि तर्हि तमप्येवं नाशेषं ब्रह्म वेत्सि हि ॥ ८१ ॥
sāṅkhyamevaiṣa jānāti na tu vedānaśeṣataḥ |
yadi tarhi tamapyevaṃ nāśeṣaṃ brahma vetsi hi || 81 ||
अखण्डैकरसानन्दे मायातत्कार्यवर्जिते ।
अशेषत्वसशेषत्ववार्तावसर एव कः ॥ ८२ ॥
akhaṇḍaikarasānande māyātatkāryavarjite |
aśeṣatvasaśeṣatvavārtāvasara eva kaḥ || 82 ||
शब्दानेव पठस्याहो तेषामर्थं च पश्यसि ।
शब्दपाठेऽर्थबोधस्ते सम्पाद्यत्वेन शिष्यते ॥ ८३ ॥
śabdāneva paṭhasyāho teṣāmarthaṃ ca paśyasi |
śabdapāṭhe'rthabodhaste sampādyatvena śiṣyate || 83 ||
अर्थे व्याकरणाद्बुद्धे साक्षात्कारोऽवशिष्यते ।
स्यात्कृतार्थत्वधीर्यावत्तावद्गुरुमुपास्व भोः ॥ ८४ ॥
arthe vyākaraṇādbuddhe sākṣātkāro'vaśiṣyate |
syātkṛtārthatvadhīryāvattāvadgurumupāsva bhoḥ || 84 ||
आस्तामेतद्यत्र यत्र सुखं स्याद्विषयैर्विना ।
तत्र सर्वत्र विद्ध्येतां ब्रह्मानन्दस्य वासनाम् ॥ ८५ ॥
āstāmetadyatra yatra sukhaṃ syādviṣayairvinā |
tatra sarvatra viddhyetāṃ brahmānandasya vāsanām || 85 ||
विषयेष्वपि लब्धेषु तदिच्छोपरमे सति ।
अन्तर्मुखमनोवृत्तावानन्दः प्रतिबिम्बति ॥ ८६ ॥
viṣayeṣvapi labdheṣu tadicchoparame sati |
antarmukhamanovṛttāvānandaḥ pratibimbati || 86 ||
ब्रह्मानन्दो वासना च प्रतिबिम्ब इति त्रयम् ।
अन्तरेण जगत्यस्मिन्नानन्दो नास्ति कश्चन ॥ ८७ ॥
brahmānando vāsanā ca pratibimba iti trayam |
antareṇa jagatyasminnānando nāsti kaścana || 87 ||
तथा च विषयानन्दो वासनानन्द इत्यमू ।
आनन्दौ जनयन्नास्ते ब्रह्मानन्दः स्वयंप्रभः ॥ ८८ ॥
tathā ca viṣayānando vāsanānanda ityamū |
ānandau janayannāste brahmānandaḥ svayaṃprabhaḥ || 88 ||
श्रुतियुक्त्यनुभूतिभ्यः स्वप्रकाशचिदात्मके ।
ब्रह्मानन्दे सुप्तिकाले सिद्धे सत्यन्यदा शृणु ॥ ८९ ॥
śrutiyuktyanubhūtibhyaḥ svaprakāśacidātmake |
brahmānande suptikāle siddhe satyanyadā śṛṇu || 89 ||
य आनन्दमयः सुप्तौ स विज्ञानमयात्मताम् ।
गत्वा स्वप्नं प्रबोधं वा प्राप्नोति स्थानभेदतः ॥ ९० ॥
ya ānandamayaḥ suptau sa vijñānamayātmatām |
gatvā svapnaṃ prabodhaṃ vā prāpnoti sthānabhedataḥ || 90 ||
नेत्रे जागरणं कण्ठे स्वप्नः सुप्तिर्हृदम्बुजे ।
आपादमस्तकं देहं व्याप्य जागर्ति चेतनः ॥ ९१ ॥
netre jāgaraṇaṃ kaṇṭhe svapnaḥ suptirhṛdambuje |
āpādamastakaṃ dehaṃ vyāpya jāgarti cetanaḥ || 91 ||
देहतादात्म्यमापन्नस्तप्तायः पिण्डवत्ततः ।
अहं मनुष्य इत्येवं निश्चित्यैवावतिष्ठते ॥ ९२ ॥
dehatādātmyamāpannastaptāyaḥ piṇḍavattataḥ |
ahaṃ manuṣya ityevaṃ niścityaivāvatiṣṭhate || 92 ||
उदासीनः सुखी दुःखीत्यवस्थात्रयमेत्यसौ ।
सुखदुःखे कर्मकार्ये त्वौदासीन्यं स्वभावतः ॥ ९३ ॥
udāsīnaḥ sukhī duḥkhītyavasthātrayametyasau |
sukhaduḥkhe karmakārye tvaudāsīnyaṃ svabhāvataḥ || 93 ||
बाह्यभोगान्मनोराज्यात्सुखदुःखे द्विधा मते ।
सुखदुःखान्तरालेषु भवेत्तूष्णीमवस्थितिः ॥ ९४ ॥
bāhyabhogānmanorājyātsukhaduḥkhe dvidhā mate |
sukhaduḥkhāntarāleṣu bhavettūṣṇīmavasthitiḥ || 94 ||
न कापि चिन्ता मेऽस्त्यद्य सुखमास इति ब्रुवन् ।
औदासीन्ये निजानन्दभानं वक्त्यखिलः जनः ॥ ९५ ॥
na kāpi cintā me'styadya sukhamāsa iti bruvan |
audāsīnye nijānandabhānaṃ vaktyakhilaḥ janaḥ || 95 ||
अहमस्मीत्यहङ्कारसामान्येनावृतत्वतः ।
निजानन्दो न मुख्योऽयं किन्त्वसौ तस्य वासना ॥ ९६ ॥
ahamasmītyahaṅkārasāmānyenāvṛtatvataḥ |
nijānando na mukhyo'yaṃ kintvasau tasya vāsanā || 96 ||
नीरपूरितभाण्डस्य बाह्ये शैत्यं न तज्जलम् ।
किन्तु नीरगुणस्तेन नीरसत्तानुमीयते ॥ ९७ ॥
nīrapūritabhāṇḍasya bāhye śaityaṃ na tajjalam |
kintu nīraguṇastena nīrasattānumīyate || 97 ||
यावद्यावदहङ्कारो विस्मृतोऽभ्यासयोगतः ।
तावत्तावत्सूक्ष्मदृष्टेर्निजानन्दोऽनुमीयते ॥ ९८ ॥
yāvadyāvadahaṅkāro vismṛto'bhyāsayogataḥ |
tāvattāvatsūkṣmadṛṣṭernijānando'numīyate || 98 ||
सर्वात्मना विस्मृतः सन्सूक्ष्मतां परमां व्रजेत् ।
अलीनत्वान्न निद्रैषा ततो देहोऽपि नो पतेत् ॥ ९९ ॥
sarvātmanā vismṛtaḥ sansūkṣmatāṃ paramāṃ vrajet |
alīnatvānna nidraiṣā tato deho'pi no patet || 99 ||
न द्वैतं भासते नापि निद्रा तत्रास्ति यत्सुखम् ।
स ब्रह्मानन्द इत्याह भगवानर्जुनं प्रति ॥ १०० ॥
na dvaitaṃ bhāsate nāpi nidrā tatrāsti yatsukham |
sa brahmānanda ityāha bhagavānarjunaṃ prati || 100 ||
शनैः शनैरुपरमेद्बुद्ध्या धृतिगृहीतया ।
आत्मसंस्थं मनः कृत्वा न किंचिदपि चिन्तयेत् ॥ १०१ ॥
śanaiḥ śanairuparamedbuddhyā dhṛtigṛhītayā |
ātmasaṃsthaṃ manaḥ kṛtvā na kiṃcidapi cintayet || 101 ||
यतो यतो निश्चरति मनश्चञ्चलमस्थिरम् ।
ततस्ततो नियम्यैतदात्मन्येव वशं नयेत् ॥ १०२ ॥
yato yato niścarati manaścañcalamasthiram |
tatastato niyamyaitadātmanyeva vaśaṃ nayet || 102 ||
प्रशान्तमनसं ह्येनं योगिनं सुखमुत्तमम् ।
उपैति शान्तरजसं ब्रह्मभूतमकल्मषम् ॥ १०३ ॥
praśāntamanasaṃ hyenaṃ yoginaṃ sukhamuttamam |
upaiti śāntarajasaṃ brahmabhūtamakalmaṣam || 103 ||
यत्रोपरमते चित्तं निरुद्धं योगसेवया ।
यत्र चैवात्मनात्मानं पश्यन्नात्मनि तुष्यति ॥ १०४ ॥
yatroparamate cittaṃ niruddhaṃ yogasevayā |
yatra caivātmanātmānaṃ paśyannātmani tuṣyati || 104 ||
सुखमात्यन्तिकं यत्तद्बुद्धिग्राह्यमतीन्द्रियम् ।
वेत्ति यत्र न चैवायं स्थितश्चलति तत्त्वतः ॥ १०५ ॥
sukhamātyantikaṃ yattadbuddhigrāhyamatīndriyam |
vetti yatra na caivāyaṃ sthitaścalati tattvataḥ || 105 ||
यं लब्ध्वा चापरं लाभं मन्यते नाधिकं ततः ।
यस्मिन् स्थितो न दुःखेन गुरुणापि विचाल्यते ॥ १०६ ॥
yaṃ labdhvā cāparaṃ lābhaṃ manyate nādhikaṃ tataḥ |
yasmin sthito na duḥkhena guruṇāpi vicālyate || 106 ||
तं विद्याद्दुःखसंयोगवियोगं योगसंज्ञितम् ।
स निश्चयेन योक्तव्यो योगोऽनिर्विण्णचेतसा ॥ १०७ ॥
taṃ vidyādduḥkhasaṃyogaviyogaṃ yogasaṃjñitam |
sa niścayena yoktavyo yogo'nirviṇṇacetasā || 107 ||
युञ्जन्नेवं सदात्मानं योगि विगतकल्मषः ।
सुखेन ब्रह्मसंस्पर्शमत्यन्तं सुखमश्नुते ॥ १०८ ॥
yuñjannevaṃ sadātmānaṃ yogi vigatakalmaṣaḥ |
sukhena brahmasaṃsparśamatyantaṃ sukhamaśnute || 108 ||
उत्सेक उदधेर्यद्वत्कुशाग्रेणैकबिन्दुना ।
मनसो निग्रहस्तद्वद्भवेदपरिखेदतः ॥ १०९ ॥
utseka udadheryadvatkuśāgreṇaikabindunā |
manaso nigrahastadvadbhavedaparikhedataḥ || 109 ||
बृहद्रथस्य राजर्षेः शाकायन्यो मुनिः सुखम् ।
प्राह मैत्राख्यशाखायां समाध्युक्तिपुरःसरम् ॥ ११० ॥
bṛhadrathasya rājarṣeḥ śākāyanyo muniḥ sukham |
prāha maitrākhyaśākhāyāṃ samādhyuktipuraḥsaram || 110 ||
यथा निरिन्धनो वह्निः स्वयोनावुपशाम्यति ।
तथा वृत्तिक्षयाच्चित्तं स्वयोनावुपशाम्यति ॥ १११ ॥
yathā nirindhano vahniḥ svayonāvupaśāmyati |
tathā vṛttikṣayāccittaṃ svayonāvupaśāmyati || 111 ||
स्वयोनावुपशान्तस्य मनसः सत्यकामिनः ।
इन्द्रियार्थविमूढस्यानृताः कर्मवशानुगाः ॥ ११२ ॥
svayonāvupaśāntasya manasaḥ satyakāminaḥ |
indriyārthavimūḍhasyānṛtāḥ karmavaśānugāḥ || 112 ||
चित्तमेव हि संसारस्तत्प्रयत्नेन शोधयेत् ।
यच्चित्तस्तन्मयो मर्त्यो गुह्यमेतत्सनातनम् ॥ ११३ ॥
cittameva hi saṃsārastatprayatnena śodhayet |
yaccittastanmayo martyo guhyametatsanātanam || 113 ||
चित्तस्य हि प्रसादेन हन्ति कर्म शुभाशुभम् ।
प्रसन्नात्मात्मनि स्थित्वा सुखमक्षयमश्नुते ॥ ११४ ॥
cittasya hi prasādena hanti karma śubhāśubham |
prasannātmātmani sthitvā sukhamakṣayamaśnute || 114 ||
समासक्तं यथा चित्तं जन्तोर्विषयगोचरे ।
यद्येवं ब्रह्मणि स्यात्तत्को न मुच्येत बन्धनात् ॥ ११५ ॥
samāsaktaṃ yathā cittaṃ jantorviṣayagocare |
yadyevaṃ brahmaṇi syāttatko na mucyeta bandhanāt || 115 ||
मनो हि द्विविधं प्रोक्तं शुद्धं चाशुद्धमेव च ।
अशुद्धं कामसम्पर्काच्छुद्धं कामविवर्जितम् ॥ ११६ ॥
mano hi dvividhaṃ proktaṃ śuddhaṃ cāśuddhameva ca |
aśuddhaṃ kāmasamparkācchuddhaṃ kāmavivarjitam || 116 ||
मन एव मनुष्याणां कारणं बन्धमोक्षयोः ।
बन्धाय विषयासक्तं मुक्त्यै निर्विषयं स्मृतम् ॥ ११७ ॥
mana eva manuṣyāṇāṃ kāraṇaṃ bandhamokṣayoḥ |
bandhāya viṣayāsaktaṃ muktyai nirviṣayaṃ smṛtam || 117 ||
समाधिनिर्धूतमलस्य चेतसो ।
निवेशितस्यात्मनि यत्सुखं भवेत् ।
न शक्यते वर्णयितुं गिरा तदा ।
स्वयं तदन्तःकरणेन गृह्यते ॥ ११८ ॥
samādhinirdhūtamalasya cetaso |
niveśitasyātmani yatsukhaṃ bhavet |
na śakyate varṇayituṃ girā tadā |
svayaṃ tadantaḥkaraṇena gṛhyate || 118 ||
यद्यप्यसौ चिरं कालं समाधिर्दुर्लभो नृणाम् ।
तथापि क्षणिको ब्रह्मानन्दं निश्चाययत्यसौ ॥ ११९ ॥
yadyapyasau ciraṃ kālaṃ samādhirdurlabho nṛṇām |
tathāpi kṣaṇiko brahmānandaṃ niścāyayatyasau || 119 ||
श्रद्धालुर्व्यसनी योऽत्र निश्चिनोत्येव सर्वथा ।
निश्चिते तु सकृत्तस्मिन्विश्वसित्यन्यदाप्ययम् ॥ १२० ॥
śraddhālurvyasanī yo'tra niścinotyeva sarvathā |
niścite tu sakṛttasminviśvasityanyadāpyayam || 120 ||
तादृक्पुमानुदासीनकालेऽप्यानन्दवासनाम् ।
उपेक्ष्य मुख्यमानन्दं भावयत्येव तत्परः ॥ १२१ ॥
tādṛkpumānudāsīnakāle'pyānandavāsanām |
upekṣya mukhyamānandaṃ bhāvayatyeva tatparaḥ || 121 ||
परव्यसनिनी नारी व्यग्रापि गृहकर्मणि ।
तदेवास्वादयत्यन्तः परसङ्गरसायनम् ॥ १२२ ॥
paravyasaninī nārī vyagrāpi gṛhakarmaṇi |
tadevāsvādayatyantaḥ parasaṅgarasāyanam || 122 ||
एवं तत्त्वे परे शुद्धे धीरो विश्रान्तिमागतः ।
तदेवास्वादयत्यन्तर्बहिर्व्यवहारन्नपि ॥ १२३ ॥
evaṃ tattve pare śuddhe dhīro viśrāntimāgataḥ |
tadevāsvādayatyantarbahirvyavahārannapi || 123 ||
धीरत्वमक्षप्राबल्येऽप्यानन्दास्वादवाञ्छया ।
तिरस्कृत्याखिलाक्षाणि तच्चिन्तायां प्रवर्तनम् ॥ १२४ ॥
dhīratvamakṣaprābalye'pyānandāsvādavāñchayā |
tiraskṛtyākhilākṣāṇi taccintāyāṃ pravartanam || 124 ||
भारवाही शिरोभारं मुक्त्वास्ते विश्रमं गतः ।
संसारव्यापृतित्यागे तादृग्बुद्धिस्तु विश्रमः ॥ १२५ ॥
bhāravāhī śirobhāraṃ muktvāste viśramaṃ gataḥ |
saṃsāravyāpṛtityāge tādṛgbuddhistu viśramaḥ || 125 ||
विश्रान्तिम्ं परमां प्राप्तस्त्वौदासीन्ये यथा तथा ।
सुखदुःखदशायां च तदानन्दैकतत्परः ॥ १२६ ॥
viśrāntimṃ paramāṃ prāptastvaudāsīnye yathā tathā |
sukhaduḥkhadaśāyāṃ ca tadānandaikatatparaḥ || 126 ||
अग्निप्रवेशहेतौ धीः शृङ्गारे यादृशी तथा ।
धीरस्योदेति विषयेऽनुसन्धानविरोधिनी ॥ १२७ ॥
agnipraveśahetau dhīḥ śṛṅgāre yādṛśī tathā |
dhīrasyodeti viṣaye'nusandhānavirodhinī || 127 ||
अविरोधिसुखे बुद्धिः स्वानन्दे च गमागमौ ।
कुर्वन्त्यास्ते क्रमादेषा काकाक्षिवदितस्ततः ॥ १२८ ॥
avirodhisukhe buddhiḥ svānande ca gamāgamau |
kurvantyāste kramādeṣā kākākṣivaditastataḥ || 128 ||
एकैव दृष्टिः काकस्य वामदक्षिणनेत्रयोः ।
यात्यायात्येवमानन्दद्वये तत्त्वविदो मतिः ॥ १२९ ॥
ekaiva dṛṣṭiḥ kākasya vāmadakṣiṇanetrayoḥ |
yātyāyātyevamānandadvaye tattvavido matiḥ || 129 ||
भुञ्जानो विषयानन्दं ब्रह्मानन्दं च तत्त्ववित् ।
द्विभाषाभिज्ञवद्विद्यादुभौ लौकिकवैदिकौ ॥ १३० ॥
bhuñjāno viṣayānandaṃ brahmānandaṃ ca tattvavit |
dvibhāṣābhijñavadvidyādubhau laukikavaidikau || 130 ||
दुःखप्राप्तौ न चोद्वेगो यथा पूर्वं यतो द्विदृक् ।
गङ्गामग्नार्धकायस्य पुंसः शीतोष्णधीर्यथा ॥ १३१ ॥
duḥkhaprāptau na codvego yathā pūrvaṃ yato dvidṛk |
gaṅgāmagnārdhakāyasya puṃsaḥ śītoṣṇadhīryathā || 131 ||
इत्थं जागरणे तत्त्वविदो ब्रह्मसुखं सदा ।
भाति तद्वासनाजन्ये स्वप्ने तद्भासते तथा ॥ १३२ ॥
itthaṃ jāgaraṇe tattvavido brahmasukhaṃ sadā |
bhāti tadvāsanājanye svapne tadbhāsate tathā || 132 ||
अविद्यावासनाप्यस्तीत्यतस्तद्वासनोत्थिते ।
स्वप्ने पूर्ववदेवैष सुखं दुःखं च वीक्षते ॥ १३३ ॥
avidyāvāsanāpyastītyatastadvāsanotthite |
svapne pūrvavadevaiṣa sukhaṃ duḥkhaṃ ca vīkṣate || 133 ||
ब्रह्मानन्दाभिधे ग्रन्थे ब्रह्मानन्दप्रकाशकम् ।
योगिप्रत्यक्षमध्याये प्रथमेऽस्मिन्नुदीरितम् ॥ १३४ ॥
brahmānandābhidhe granthe brahmānandaprakāśakam |
yogipratyakṣamadhyāye prathame'sminnudīritam || 134 ||
Keys: ← → turn the page, J K step through the verses.
Illustration: Verse & Place (Project-owned).