Skip to content

प्रकरणम् ११ · ब्रह्मानन्दे योगानन्दः

The Bliss of Yoga

brahmānande yogānandaḥ

A chapter of the Panchadashi.

134 versesSanskrit with transliteration

A lamp lighting a stage, the dancer, the audience and the empty hall alike.

ब्रह्मानन्दे योगानन्दोनाम - एकादशः परिच्छेदः । ब्रह्मानन्दं प्रवक्ष्यामि ज्ञाते तस्मिन्नशेषतः । ऐहिकामुष्मिकानर्थव्रातं हित्वा सुखायते ॥ १ ॥

brahmānande yogānandonāma - ekādaśaḥ paricchedaḥ | brahmānandaṃ pravakṣyāmi jñāte tasminnaśeṣataḥ | aihikāmuṣmikānarthavrātaṃ hitvā sukhāyate || 1 ||

Report an error

ब्रह्मवित्परमाप्नोति शोकं तरति चात्मवित् । रसो ब्रह्मरसं लब्ध्वानन्दी भवति नान्यथा ॥ २ ॥

brahmavitparamāpnoti śokaṃ tarati cātmavit | raso brahmarasaṃ labdhvānandī bhavati nānyathā || 2 ||

Report an error

प्रतिष्ठां विन्दते स्वस्मिन्यदा स्यादथ सोऽभयः । कुरुतेऽस्मिन्नन्तरं चेदथ तस्य भयं भवेत् ॥ ३ ॥

pratiṣṭhāṃ vindate svasminyadā syādatha so'bhayaḥ | kurute'sminnantaraṃ cedatha tasya bhayaṃ bhavet || 3 ||

Report an error

वायुः सूर्यो वह्निरिन्द्रो मृत्युर्जन्मान्तरेऽन्तरम् । कृत्वा धर्मं विजानन्तोऽप्यस्माद्भीत्या चरन्ति हि ॥ ४ ॥

vāyuḥ sūryo vahnirindro mṛtyurjanmāntare'ntaram | kṛtvā dharmaṃ vijānanto'pyasmādbhītyā caranti hi || 4 ||

Report an error

आनन्दं ब्रह्मणो विद्वान्न बिभेति कुतश्चन । एतमेव तपेन्नैषा चिन्ता कर्माग्निसम्भृता ॥ ५ ॥

ānandaṃ brahmaṇo vidvānna bibheti kutaścana | etameva tapennaiṣā cintā karmāgnisambhṛtā || 5 ||

Report an error

एवं विद्वान्कर्मणि द्वे हित्वात्मानं स्मरेत्सदा । कृते च कर्मणि स्वात्मरूपेणैवैष पश्यति ॥ ६ ॥

evaṃ vidvānkarmaṇi dve hitvātmānaṃ smaretsadā | kṛte ca karmaṇi svātmarūpeṇaivaiṣa paśyati || 6 ||

Report an error

भिद्यते हृदयग्रन्थिश्च्छिद्यन्ते सर्वसंशयाः । क्षीयन्ते चास्य कर्माणि तस्मिन्दृष्टे परावरे ॥ ७ ॥

bhidyate hṛdayagranthiścchidyante sarvasaṃśayāḥ | kṣīyante cāsya karmāṇi tasmindṛṣṭe parāvare || 7 ||

Report an error

तमेव विद्वानत्येति मृत्युं पन्था न चेतरः । ज्ञात्वा देवं पाशहानिः क्षीणैः क्लेशैर्न जन्मभाक् ॥ ८ ॥

tameva vidvānatyeti mṛtyuṃ panthā na cetaraḥ | jñātvā devaṃ pāśahāniḥ kṣīṇaiḥ kleśairna janmabhāk || 8 ||

Report an error

देवं मत्वा हर्षशोकौ जहात्यत्रैव धैर्यवान् । नैनं कृताकृते पुण्यपापे तापयतः क्वचित् ॥ ९ ॥

devaṃ matvā harṣaśokau jahātyatraiva dhairyavān | nainaṃ kṛtākṛte puṇyapāpe tāpayataḥ kvacit || 9 ||

Report an error

इत्यादिश्रुतयो बह्व्यः पुराणैः स्मृतिभिः सह । ब्रह्मज्ञानेऽनर्थहानिमानन्दं चाप्यघोषयन् ॥ १० ॥

ityādiśrutayo bahvyaḥ purāṇaiḥ smṛtibhiḥ saha | brahmajñāne'narthahānimānandaṃ cāpyaghoṣayan || 10 ||

Report an error

आनन्दस्त्रिविधो ब्रह्मानन्दो विद्यासुखं तथा । विषयानन्द इत्यादौ ब्रह्मानन्दो विविच्यते ॥ ११ ॥

ānandastrividho brahmānando vidyāsukhaṃ tathā | viṣayānanda ityādau brahmānando vivicyate || 11 ||

Report an error

भृगुः पुत्रः पितुः श्रुत्वा वरुणाद्ब्रह्मलक्षणम् । अन्नप्राणमनोबुद्धिस्त्यक्त्वानन्दं विजज्ञीवान् ॥ १२ ॥

bhṛguḥ putraḥ pituḥ śrutvā varuṇādbrahmalakṣaṇam | annaprāṇamanobuddhistyaktvānandaṃ vijajñīvān || 12 ||

Report an error

आनन्दादेव भूतानि जायन्ते तेन जीवनम् । तेषां लयश्च तत्रातो ब्रह्मानन्दो न संशयः ॥ १३ ॥

ānandādeva bhūtāni jāyante tena jīvanam | teṣāṃ layaśca tatrāto brahmānando na saṃśayaḥ || 13 ||

Report an error

भूतोत्पत्तेः पुरा भूमा त्रिपुटीद्वैतवर्जनात् । ज्ञातृज्ञानज्ञेयरूपा त्रिपुटी प्रलये हि न ॥ १४ ॥

bhūtotpatteḥ purā bhūmā tripuṭīdvaitavarjanāt | jñātṛjñānajñeyarūpā tripuṭī pralaye hi na || 14 ||

Report an error

विज्ञानमय उत्पन्नो ज्ञाता ज्ञानं मनोमयः । ज्ञेयाः शब्दादयो नैतत्त्रयमुत्पत्तितः पुरा ॥ १५ ॥

vijñānamaya utpanno jñātā jñānaṃ manomayaḥ | jñeyāḥ śabdādayo naitattrayamutpattitaḥ purā || 15 ||

Report an error

त्रयाभावे तु निर्द्वैतः पूर्ण एवानुभूयते । समाधिसुप्तिमूर्च्छासु पूर्णः सृष्टेः पुरा तथा ॥ १६ ॥

trayābhāve tu nirdvaitaḥ pūrṇa evānubhūyate | samādhisuptimūrcchāsu pūrṇaḥ sṛṣṭeḥ purā tathā || 16 ||

Report an error

यो भूमा तत्सुखं नाल्पे सुखं त्रेधा विभेदिनि । सनत्कुमारः प्राहैवं नारदायातिशोकिने ॥ १७ ॥

yo bhūmā tatsukhaṃ nālpe sukhaṃ tredhā vibhedini | sanatkumāraḥ prāhaivaṃ nāradāyātiśokine || 17 ||

Report an error

सपुराणान्पञ्च वेदान् शास्त्राणि विविधानि च । ज्ञात्वाप्यनात्मवित्त्वेन नारदोऽतिशुशोच ह ॥ १८ ॥

sapurāṇānpañca vedān śāstrāṇi vividhāni ca | jñātvāpyanātmavittvena nārado'tiśuśoca ha || 18 ||

Report an error

वेदाभ्यासात्पुरा तापत्रयमात्रेण शोकिता । पश्चात्त्वभ्यासविस्मारभङ्गगर्वैश्च शोकिता ॥ १९ ॥

vedābhyāsātpurā tāpatrayamātreṇa śokitā | paścāttvabhyāsavismārabhaṅgagarvaiśca śokitā || 19 ||

Report an error

सोऽहं विद्वान्प्रशोचामि शोकपारं नयस्व माम् । इत्युक्तः सुखमेवास्य पारमित्यभ्यधादृषिः ॥ २० ॥

so'haṃ vidvānpraśocāmi śokapāraṃ nayasva mām | ityuktaḥ sukhamevāsya pāramityabhyadhādṛṣiḥ || 20 ||

Report an error

सुखं वैषयिकं शोकसहस्रेणावृतत्वतः । दुःखमेवेति मत्वाह नाल्पेऽस्ति सुखमित्यसौ ॥ २१ ॥

sukhaṃ vaiṣayikaṃ śokasahasreṇāvṛtatvataḥ | duḥkhameveti matvāha nālpe'sti sukhamityasau || 21 ||

Report an error

ननु द्वैते सुखं माभूदद्वैतेऽप्यस्ति नो सुखम् । अस्ति चेदुपलभ्येत तथा च त्रिपुटी भवेत् ॥ २२ ॥

nanu dvaite sukhaṃ mābhūdadvaite'pyasti no sukham | asti cedupalabhyeta tathā ca tripuṭī bhavet || 22 ||

Report an error

मास्त्वद्वैते सुखं किन्तु सुखमद्वैतमेव हि । किं मानमिति चेन्नास्ति मानाकाङ्क्षा स्वयं प्रभे ॥ २३ ॥

māstvadvaite sukhaṃ kintu sukhamadvaitameva hi | kiṃ mānamiti cennāsti mānākāṅkṣā svayaṃ prabhe || 23 ||

Report an error

स्वप्रभत्वे भवद्वाक्यं मानं यस्माद्भवानिदम् । अद्वैतमभ्युपेत्यास्मिन्सुखं नास्तीति भाषते ॥ २४ ॥

svaprabhatve bhavadvākyaṃ mānaṃ yasmādbhavānidam | advaitamabhyupetyāsminsukhaṃ nāstīti bhāṣate || 24 ||

Report an error

नाभ्युपैम्यहमद्वैतं त्वद्वचोऽनूद्य दूषणम् । वच्मीति चेत्तदा ब्रूहि किमासीद्द्वैततः पुरा ॥ २५ ॥

nābhyupaimyahamadvaitaṃ tvadvaco'nūdya dūṣaṇam | vacmīti cettadā brūhi kimāsīddvaitataḥ purā || 25 ||

Report an error

किमद्वैतमुत द्वैतमन्यो वा कोटिरन्तिमः । अप्रसिद्धो न द्वितीयोऽनुत्पत्तेः शिष्यतेऽग्रिमः ॥ २६ ॥

kimadvaitamuta dvaitamanyo vā koṭirantimaḥ | aprasiddho na dvitīyo'nutpatteḥ śiṣyate'grimaḥ || 26 ||

Report an error

अद्वैतसिद्धिर्युक्त्यैव नानुभूत्येति चेद्वद । निर्दृष्टान्ता सदृष्टान्ता वा कोट्यन्तरमत्र नो ॥ २७ ॥

advaitasiddhiryuktyaiva nānubhūtyeti cedvada | nirdṛṣṭāntā sadṛṣṭāntā vā koṭyantaramatra no || 27 ||

Report an error

नानुभूतिःर्न दृष्टान्त इति युक्तिस्तु शोभते । सदृष्टान्तत्वपक्षे तु दृष्टान्तं वद मे मतम् ॥ २८ ॥

nānubhūtiḥrna dṛṣṭānta iti yuktistu śobhate | sadṛṣṭāntatvapakṣe tu dṛṣṭāntaṃ vada me matam || 28 ||

Report an error

अद्वैतः प्रलयो द्वैतानुपलम्भेन सुप्तिवत् । इति चेत्सुप्तिरद्वैतेत्यत्र दृष्टान्तमीरय ॥ २९ ॥

advaitaḥ pralayo dvaitānupalambhena suptivat | iti cetsuptiradvaitetyatra dṛṣṭāntamīraya || 29 ||

Report an error

दृष्टान्तः परसुप्तिश्चेदहो ते कौशलं महत् । यः स्वसुप्तिं न वेत्त्यस्य परसुप्तौ तु का कथा ॥ ३० ॥

dṛṣṭāntaḥ parasuptiścedaho te kauśalaṃ mahat | yaḥ svasuptiṃ na vettyasya parasuptau tu kā kathā || 30 ||

Report an error

निश्चेष्टत्वात्परः सुप्तो यथाहमिति चेत्तदा । उदाहर्तुः सुषुप्तेस्ते स्वप्रभत्वं बलाद्भवेत् ॥ ३१ ॥

niśceṣṭatvātparaḥ supto yathāhamiti cettadā | udāhartuḥ suṣupteste svaprabhatvaṃ balādbhavet || 31 ||

Report an error

नेन्द्रियाणि न दृष्टान्तस्तथाप्यङ्गीकरोषि ताम् । इदमेव स्वप्रभत्वं यद्भानं साधनैर्विना ॥ ३२ ॥

nendriyāṇi na dṛṣṭāntastathāpyaṅgīkaroṣi tām | idameva svaprabhatvaṃ yadbhānaṃ sādhanairvinā || 32 ||

Report an error

स्तामद्वैतस्वप्रभत्वे वद सुप्तौ सुखं कथम् । शृणु दुःखं तदा नास्ति ततस्ते शिष्यते सुखम् ॥ ३३ ॥

stāmadvaitasvaprabhatve vada suptau sukhaṃ katham | śṛṇu duḥkhaṃ tadā nāsti tataste śiṣyate sukham || 33 ||

Report an error

अन्धः सन्नप्यनन्धः स्याद्विद्धोऽविद्धोऽथ रोग्यपि । अरोगीति श्रुतिः प्राह तच्च सर्वे जना विदुः ॥ ३४ ॥

andhaḥ sannapyanandhaḥ syādviddho'viddho'tha rogyapi | arogīti śrutiḥ prāha tacca sarve janā viduḥ || 34 ||

Report an error

न दुःखाभावमात्रेण सुखं लोष्टशिलादिषु । द्वयाभावस्य दृष्टत्वादिति चेद्विषमं वचः ॥ ३५ ॥

na duḥkhābhāvamātreṇa sukhaṃ loṣṭaśilādiṣu | dvayābhāvasya dṛṣṭatvāditi cedviṣamaṃ vacaḥ || 35 ||

Report an error

मुखदैन्यप्रकाशाभ्यां परदुःखसुखोहनम् । दैन्याद्यभावतो लोष्टे दुःखाद्यूहो न सम्भवेत् ॥ ३६ ॥

mukhadainyaprakāśābhyāṃ paraduḥkhasukhohanam | dainyādyabhāvato loṣṭe duḥkhādyūho na sambhavet || 36 ||

Report an error

स्वकीयसुखदुःखे तु नोहनीये ततस्तयोः । भावो वेद्योऽनुभूत्यैव तदभावोऽपि नान्यतः ॥ ३७ ॥

svakīyasukhaduḥkhe tu nohanīye tatastayoḥ | bhāvo vedyo'nubhūtyaiva tadabhāvo'pi nānyataḥ || 37 ||

Report an error

तथा सति सुषुप्तौ च दुःखाभावोऽनुभूतितः । विरोधिदुःखराहित्यात्सुखं निर्विघ्नमिष्यताम् ॥ ३८ ॥

tathā sati suṣuptau ca duḥkhābhāvo'nubhūtitaḥ | virodhiduḥkharāhityātsukhaṃ nirvighnamiṣyatām || 38 ||

Report an error

महत्तरप्रयासेन मृदुशय्यादिसाधनम् । कुतः सम्पाद्यते सुप्तौ सुखं चेत्तत्र नो भवेत् ॥ ३९ ॥

mahattaraprayāsena mṛduśayyādisādhanam | kutaḥ sampādyate suptau sukhaṃ cettatra no bhavet || 39 ||

Report an error

दुःखनाशार्थमेवैतदिति चेद्रोगिणस्तथा । भवत्वरोगिणस्ते तत्सुखायैवेति निश्चिनु ॥ ४० ॥

duḥkhanāśārthamevaitaditi cedrogiṇastathā | bhavatvarogiṇaste tatsukhāyaiveti niścinu || 40 ||

Report an error

तर्हि साधनजन्यत्वात्सुखं वैषयिकं भवेत् । भवत्येवात्र निद्रायाः पूर्वं शय्यासनादिजम् ॥ ४१ ॥

tarhi sādhanajanyatvātsukhaṃ vaiṣayikaṃ bhavet | bhavatyevātra nidrāyāḥ pūrvaṃ śayyāsanādijam || 41 ||

Report an error

निद्रायां तु सुखं यत्तज्जन्यते केन हेतुना । सुखाभिमुखधीरादौ पश्चान्मज्जेत्परे सुखे ॥ ४२ ॥

nidrāyāṃ tu sukhaṃ yattajjanyate kena hetunā | sukhābhimukhadhīrādau paścānmajjetpare sukhe || 42 ||

Report an error

जाग्रद्व्यापृतिभिः श्रान्तो विश्रम्याथ विरोधिनि । अपनीते स्वस्थचितोऽनुभवेद्विषये सुखम् ॥ ४३ ॥

jāgradvyāpṛtibhiḥ śrānto viśramyātha virodhini | apanīte svasthacito'nubhavedviṣaye sukham || 43 ||

Report an error

आत्माभिमुखधीवृत्तौ स्वानन्दः प्रतिबिम्बति । अनुभूयैनमत्रापि त्रिपुट्या श्रान्तिमाप्नुयात् ॥ ४४ ॥

ātmābhimukhadhīvṛttau svānandaḥ pratibimbati | anubhūyainamatrāpi tripuṭyā śrāntimāpnuyāt || 44 ||

Report an error

तत्श्रमस्यापनुत्यर्थं जीवो धावेत्परात्मनि । तेनैक्यं प्राप्य तत्रत्यो ब्रह्मानन्दः स्वयं भवेत् ॥ ४५ ॥

tatśramasyāpanutyarthaṃ jīvo dhāvetparātmani | tenaikyaṃ prāpya tatratyo brahmānandaḥ svayaṃ bhavet || 45 ||

Report an error

दृष्टान्ताः शकुनिः श्येनः कुमारश्च महानृपः । महाब्राह्मण इत्येते सुप्त्यानन्दे श्रुतीरिताः ॥ ४६ ॥

dṛṣṭāntāḥ śakuniḥ śyenaḥ kumāraśca mahānṛpaḥ | mahābrāhmaṇa ityete suptyānande śrutīritāḥ || 46 ||

Report an error

शकुनिः सूत्रबद्धः सन्दिक्षु व्यापृत्य विश्रमम् । अलब्ध्वा बन्धनस्थानं हस्तस्तम्भाद्युपाश्रयेत् ॥ ४७ ॥

śakuniḥ sūtrabaddhaḥ sandikṣu vyāpṛtya viśramam | alabdhvā bandhanasthānaṃ hastastambhādyupāśrayet || 47 ||

Report an error

जीवोपाधिर्मनस्तद्वद्धर्माधर्मफलाप्तये । स्वप्ने जाग्रति च भ्रान्त्वा क्षीणे कर्मणि लीयते ॥ ४८ ॥

jīvopādhirmanastadvaddharmādharmaphalāptaye | svapne jāgrati ca bhrāntvā kṣīṇe karmaṇi līyate || 48 ||

Report an error

श्येनो वेगेन नीडैकलम्पटः शयितुं व्रजेत् । जीवः सुप्त्यै तथा धावेद्ब्रह्मानन्दैकलम्पटः ॥ ४९ ॥

śyeno vegena nīḍaikalampaṭaḥ śayituṃ vrajet | jīvaḥ suptyai tathā dhāvedbrahmānandaikalampaṭaḥ || 49 ||

Report an error

अतिबालस्तनं पीत्वा मृदुशय्यागतो हसन् । रागद्वेषाद्यनुत्पत्तेरानन्दैकस्वभावभाक् ॥ ५० ॥

atibālastanaṃ pītvā mṛduśayyāgato hasan | rāgadveṣādyanutpatterānandaikasvabhāvabhāk || 50 ||

Report an error

महाराजः सार्वभौमः सुतृप्तः सर्वभोगतः । मानुषानन्दसीमानं प्राप्यानन्दैकमूर्तिभाक् ॥ ५१ ॥

mahārājaḥ sārvabhaumaḥ sutṛptaḥ sarvabhogataḥ | mānuṣānandasīmānaṃ prāpyānandaikamūrtibhāk || 51 ||

Report an error

महाविप्रो ब्रह्मवेदी कृतकृत्यत्वलक्षणाम् । विद्यानन्दस्य परमां काष्ठां प्राप्यावतिष्ठते ॥ ५२ ॥

mahāvipro brahmavedī kṛtakṛtyatvalakṣaṇām | vidyānandasya paramāṃ kāṣṭhāṃ prāpyāvatiṣṭhate || 52 ||

Report an error

मुग्धबुद्धातिबुद्धानां लोके सिद्धा सुखात्मता । उदाहृतानामन्ये तु दुःखिनो न सुखात्मकाः ॥ ५३ ॥

mugdhabuddhātibuddhānāṃ loke siddhā sukhātmatā | udāhṛtānāmanye tu duḥkhino na sukhātmakāḥ || 53 ||

Report an error

कुमारादिवदेवायं ब्रह्मानन्दैकतत्परः । स्त्रीपरिष्वक्तवद्वेद न बाह्यं नापि चान्तरम् ॥ ५४ ॥

kumārādivadevāyaṃ brahmānandaikatatparaḥ | strīpariṣvaktavadveda na bāhyaṃ nāpi cāntaram || 54 ||

Report an error

बाह्यं रथ्यादिकं वृत्तं गृहकृत्यं यथान्तरम् । तथा जागरणं बाह्यं नाडीस्थः स्वप्न आन्तरः ॥ ५५ ॥

bāhyaṃ rathyādikaṃ vṛttaṃ gṛhakṛtyaṃ yathāntaram | tathā jāgaraṇaṃ bāhyaṃ nāḍīsthaḥ svapna āntaraḥ || 55 ||

Report an error

पितापि सुप्तावपितेत्यादौ जीवत्ववारणात् । सुप्तौ ब्रह्मैव नो जीव संसारित्वासमीक्षणात् ॥ ५६ ॥

pitāpi suptāvapitetyādau jīvatvavāraṇāt | suptau brahmaiva no jīva saṃsāritvāsamīkṣaṇāt || 56 ||

Report an error

पितृत्वाद्यभिमानो यः सुखदुःखाकरः स हि । तस्मिन्नपगते तीर्णः सर्वान् शोकान्भवत्ययम् ॥ ५७ ॥

pitṛtvādyabhimāno yaḥ sukhaduḥkhākaraḥ sa hi | tasminnapagate tīrṇaḥ sarvān śokānbhavatyayam || 57 ||

Report an error

सुषुप्तिकाले सकले विलीने तमसावृतः । सुखरूपमुपैतीति ब्रूते ह्याथर्वणी श्रुतिः ॥ ५८ ॥

suṣuptikāle sakale vilīne tamasāvṛtaḥ | sukharūpamupaitīti brūte hyātharvaṇī śrutiḥ || 58 ||

Report an error

सुखमस्वाप्समत्राहं नैव किंचिदवेदिषम् । इति द्वे तु सुखाज्ञाने परामृशति चोत्तितः ॥ ५९ ॥

sukhamasvāpsamatrāhaṃ naiva kiṃcidavediṣam | iti dve tu sukhājñāne parāmṛśati cottitaḥ || 59 ||

Report an error

परामर्शोऽनुभूतेऽस्तीत्यासीदनुभवस्तदा । चिदात्मत्वत्स्वतो भाति सुखमज्ञानधीस्ततः ॥ ६० ॥

parāmarśo'nubhūte'stītyāsīdanubhavastadā | cidātmatvatsvato bhāti sukhamajñānadhīstataḥ || 60 ||

Report an error

ब्रह्मविज्ञानमानन्दमिति वाजसनेयिनः । पठन्त्यतः स्वप्रकाशं सुखं ब्रह्मैव नेतरत् ॥ ६१ ॥

brahmavijñānamānandamiti vājasaneyinaḥ | paṭhantyataḥ svaprakāśaṃ sukhaṃ brahmaiva netarat || 61 ||

Report an error

यदज्ञानं तत्र लीनौ तौ विज्ञानमनोमयौ । तयोर्हि विलयावस्था निद्राज्ञानं च सैव हि ॥ ६२ ॥

yadajñānaṃ tatra līnau tau vijñānamanomayau | tayorhi vilayāvasthā nidrājñānaṃ ca saiva hi || 62 ||

Report an error

विलीनघृतवत्पश्चात्स्याद्विज्ञानमयो घनः । विलीनावस्थ आनन्दमयशब्देन कथ्यते ॥ ६३ ॥

vilīnaghṛtavatpaścātsyādvijñānamayo ghanaḥ | vilīnāvastha ānandamayaśabdena kathyate || 63 ||

Report an error

सुप्तिपूर्वक्षणे बुद्धिवृत्तिर्या सुखबिम्बिता । सैव तद्बिम्बसहिता लीनानन्दमयस्ततः ॥ ६४ ॥

suptipūrvakṣaṇe buddhivṛttiryā sukhabimbitā | saiva tadbimbasahitā līnānandamayastataḥ || 64 ||

Report an error

अन्तर्मुखोऽयमानन्दमयो ब्रह्मसुखं तदा । भुङ्क्ते चिद्बिम्बयुक्ताभिरज्ञानोत्पन्नवृत्तिभिः ॥ ६५ ॥

antarmukho'yamānandamayo brahmasukhaṃ tadā | bhuṅkte cidbimbayuktābhirajñānotpannavṛttibhiḥ || 65 ||

Report an error

अज्ञानवृत्तयः सूक्ष्मा विस्पष्टा बुद्धिवृत्तयः । इति वेदान्तसिद्धान्तपारगाः प्रवदन्ति हि ॥ ६६ ॥

ajñānavṛttayaḥ sūkṣmā vispaṣṭā buddhivṛttayaḥ | iti vedāntasiddhāntapāragāḥ pravadanti hi || 66 ||

Report an error

माण्डुक्यतापनीयादिश्रुतिष्वेतदतिस्फुटम् । आनन्दमयभोक्तृत्वं ब्रह्मानन्दे च भोग्यता ॥ ६७ ॥

māṇḍukyatāpanīyādiśrutiṣvetadatisphuṭam | ānandamayabhoktṛtvaṃ brahmānande ca bhogyatā || 67 ||

Report an error

एकीभूतः सुषुप्तस्थः प्रज्ञानघनतां गतः । आनन्दमय आनन्दभुक्चेतोमयवृत्तिभिः ॥ ६८ ॥

ekībhūtaḥ suṣuptasthaḥ prajñānaghanatāṃ gataḥ | ānandamaya ānandabhukcetomayavṛttibhiḥ || 68 ||

Report an error

विज्ञानमयमुख्यैर्यो रूपैर्युक्तः पुराधुना । स लयेनैकतां प्राप्तो बहुतण्डुलपिष्टवत् ॥ ६९ ॥

vijñānamayamukhyairyo rūpairyuktaḥ purādhunā | sa layenaikatāṃ prāpto bahutaṇḍulapiṣṭavat || 69 ||

Report an error

प्रज्ञानानि पुरा बुद्धिवृत्तयोऽथ घनोऽभवत् । घनत्वं हिमबिन्दूनामुदग्देशे यथा तथा ॥ ७० ॥

prajñānāni purā buddhivṛttayo'tha ghano'bhavat | ghanatvaṃ himabindūnāmudagdeśe yathā tathā || 70 ||

Report an error

तद्घनत्वं साक्षिभावं दुःखाभावं प्रचक्षते । लौकिकास्तार्किका यावद्दुःखवृत्तिविलोपनात् ॥ ७१ ॥

tadghanatvaṃ sākṣibhāvaṃ duḥkhābhāvaṃ pracakṣate | laukikāstārkikā yāvadduḥkhavṛttivilopanāt || 71 ||

Report an error

अज्ञानबिम्बिता चित्स्यान्मुखमानन्दभोजने । भुक्तं ब्रह्मसुखं त्यक्त्वा बहिर्यात्यथ कर्मणा ॥ ७२ ॥

ajñānabimbitā citsyānmukhamānandabhojane | bhuktaṃ brahmasukhaṃ tyaktvā bahiryātyatha karmaṇā || 72 ||

Report an error

कर्म जन्मान्तरेऽभूद्यत्तद्योगाद्बुद्ध्यते पुनः । इति कैवल्यशाखायां कर्मजो बोध ईरितः ॥ ७३ ॥

karma janmāntare'bhūdyattadyogādbuddhyate punaḥ | iti kaivalyaśākhāyāṃ karmajo bodha īritaḥ || 73 ||

Report an error

कंचित्कालं प्रबुद्धस्य ब्रह्मानन्दस्य वासना । अनुगच्छेद्यतस्तूष्णीमास्ते निर्विषयः सुखी ॥ ७४ ॥

kaṃcitkālaṃ prabuddhasya brahmānandasya vāsanā | anugacchedyatastūṣṇīmāste nirviṣayaḥ sukhī || 74 ||

Report an error

कर्मभिः प्रेरितः पश्चान्नाना दुःखानि भावयन् । शनैर्विस्मरति ब्रह्मानन्दमेषोऽखिलो जनः ॥ ७५ ॥

karmabhiḥ preritaḥ paścānnānā duḥkhāni bhāvayan | śanairvismarati brahmānandameṣo'khilo janaḥ || 75 ||

Report an error

प्रागूर्ध्वमपि निद्रायाः पक्षपातो दिने दिने । ब्रह्मानन्दे नृणां तेन प्राज्ञोऽस्मिन्विवदेत कः ॥ ७६ ॥

prāgūrdhvamapi nidrāyāḥ pakṣapāto dine dine | brahmānande nṛṇāṃ tena prājño'sminvivadeta kaḥ || 76 ||

Report an error

ननु तूष्णीं स्थितौ ब्रह्मानन्दश्चेद्भाति लौकिकाः । अलसाश्चरितार्थाः स्युः शास्त्रेण गुरुणात्र किम् ॥ ७७ ॥

nanu tūṣṇīṃ sthitau brahmānandaścedbhāti laukikāḥ | alasāścaritārthāḥ syuḥ śāstreṇa guruṇātra kim || 77 ||

Report an error

बाढं ब्रह्मेति विद्युश्चेत्कृतार्थास्तावतैव ते । गुरुशास्त्रे विनात्यन्तं गम्भीरं ब्रह्म वेत्ति कः ॥ ७८ ॥

bāḍhaṃ brahmeti vidyuścetkṛtārthāstāvataiva te | guruśāstre vinātyantaṃ gambhīraṃ brahma vetti kaḥ || 78 ||

Report an error

जानाम्यहं त्वदुक्त्याद्य कुतो मे न कृतार्थता । शृण्वत्र त्वादृशं वृत्तं प्राज्ञं मन्यस्य कस्यचित् ॥ ७९ ॥

jānāmyahaṃ tvaduktyādya kuto me na kṛtārthatā | śṛṇvatra tvādṛśaṃ vṛttaṃ prājñaṃ manyasya kasyacit || 79 ||

Report an error

चतुर्वेदविदे देयमिति शृण्वन्नवोचत । वेदाश्चत्वार इत्येवं वेद्मि मे दीयतां धनम् ॥ ८० ॥

caturvedavide deyamiti śṛṇvannavocata | vedāścatvāra ityevaṃ vedmi me dīyatāṃ dhanam || 80 ||

Report an error

साङ्ख्यमेवैष जानाति न तु वेदानशेषतः । यदि तर्हि तमप्येवं नाशेषं ब्रह्म वेत्सि हि ॥ ८१ ॥

sāṅkhyamevaiṣa jānāti na tu vedānaśeṣataḥ | yadi tarhi tamapyevaṃ nāśeṣaṃ brahma vetsi hi || 81 ||

Report an error

अखण्डैकरसानन्दे मायातत्कार्यवर्जिते । अशेषत्वसशेषत्ववार्तावसर एव कः ॥ ८२ ॥

akhaṇḍaikarasānande māyātatkāryavarjite | aśeṣatvasaśeṣatvavārtāvasara eva kaḥ || 82 ||

Report an error

शब्दानेव पठस्याहो तेषामर्थं च पश्यसि । शब्दपाठेऽर्थबोधस्ते सम्पाद्यत्वेन शिष्यते ॥ ८३ ॥

śabdāneva paṭhasyāho teṣāmarthaṃ ca paśyasi | śabdapāṭhe'rthabodhaste sampādyatvena śiṣyate || 83 ||

Report an error

अर्थे व्याकरणाद्बुद्धे साक्षात्कारोऽवशिष्यते । स्यात्कृतार्थत्वधीर्यावत्तावद्गुरुमुपास्व भोः ॥ ८४ ॥

arthe vyākaraṇādbuddhe sākṣātkāro'vaśiṣyate | syātkṛtārthatvadhīryāvattāvadgurumupāsva bhoḥ || 84 ||

Report an error

आस्तामेतद्यत्र यत्र सुखं स्याद्विषयैर्विना । तत्र सर्वत्र विद्ध्येतां ब्रह्मानन्दस्य वासनाम् ॥ ८५ ॥

āstāmetadyatra yatra sukhaṃ syādviṣayairvinā | tatra sarvatra viddhyetāṃ brahmānandasya vāsanām || 85 ||

Report an error

विषयेष्वपि लब्धेषु तदिच्छोपरमे सति । अन्तर्मुखमनोवृत्तावानन्दः प्रतिबिम्बति ॥ ८६ ॥

viṣayeṣvapi labdheṣu tadicchoparame sati | antarmukhamanovṛttāvānandaḥ pratibimbati || 86 ||

Report an error

ब्रह्मानन्दो वासना च प्रतिबिम्ब इति त्रयम् । अन्तरेण जगत्यस्मिन्नानन्दो नास्ति कश्चन ॥ ८७ ॥

brahmānando vāsanā ca pratibimba iti trayam | antareṇa jagatyasminnānando nāsti kaścana || 87 ||

Report an error

तथा च विषयानन्दो वासनानन्द इत्यमू । आनन्दौ जनयन्नास्ते ब्रह्मानन्दः स्वयंप्रभः ॥ ८८ ॥

tathā ca viṣayānando vāsanānanda ityamū | ānandau janayannāste brahmānandaḥ svayaṃprabhaḥ || 88 ||

Report an error

श्रुतियुक्त्यनुभूतिभ्यः स्वप्रकाशचिदात्मके । ब्रह्मानन्दे सुप्तिकाले सिद्धे सत्यन्यदा शृणु ॥ ८९ ॥

śrutiyuktyanubhūtibhyaḥ svaprakāśacidātmake | brahmānande suptikāle siddhe satyanyadā śṛṇu || 89 ||

Report an error

य आनन्दमयः सुप्तौ स विज्ञानमयात्मताम् । गत्वा स्वप्नं प्रबोधं वा प्राप्नोति स्थानभेदतः ॥ ९० ॥

ya ānandamayaḥ suptau sa vijñānamayātmatām | gatvā svapnaṃ prabodhaṃ vā prāpnoti sthānabhedataḥ || 90 ||

Report an error

नेत्रे जागरणं कण्ठे स्वप्नः सुप्तिर्हृदम्बुजे । आपादमस्तकं देहं व्याप्य जागर्ति चेतनः ॥ ९१ ॥

netre jāgaraṇaṃ kaṇṭhe svapnaḥ suptirhṛdambuje | āpādamastakaṃ dehaṃ vyāpya jāgarti cetanaḥ || 91 ||

Report an error

देहतादात्म्यमापन्नस्तप्तायः पिण्डवत्ततः । अहं मनुष्य इत्येवं निश्चित्यैवावतिष्ठते ॥ ९२ ॥

dehatādātmyamāpannastaptāyaḥ piṇḍavattataḥ | ahaṃ manuṣya ityevaṃ niścityaivāvatiṣṭhate || 92 ||

Report an error

उदासीनः सुखी दुःखीत्यवस्थात्रयमेत्यसौ । सुखदुःखे कर्मकार्ये त्वौदासीन्यं स्वभावतः ॥ ९३ ॥

udāsīnaḥ sukhī duḥkhītyavasthātrayametyasau | sukhaduḥkhe karmakārye tvaudāsīnyaṃ svabhāvataḥ || 93 ||

Report an error

बाह्यभोगान्मनोराज्यात्सुखदुःखे द्विधा मते । सुखदुःखान्तरालेषु भवेत्तूष्णीमवस्थितिः ॥ ९४ ॥

bāhyabhogānmanorājyātsukhaduḥkhe dvidhā mate | sukhaduḥkhāntarāleṣu bhavettūṣṇīmavasthitiḥ || 94 ||

Report an error

न कापि चिन्ता मेऽस्त्यद्य सुखमास इति ब्रुवन् । औदासीन्ये निजानन्दभानं वक्त्यखिलः जनः ॥ ९५ ॥

na kāpi cintā me'styadya sukhamāsa iti bruvan | audāsīnye nijānandabhānaṃ vaktyakhilaḥ janaḥ || 95 ||

Report an error

अहमस्मीत्यहङ्कारसामान्येनावृतत्वतः । निजानन्दो न मुख्योऽयं किन्त्वसौ तस्य वासना ॥ ९६ ॥

ahamasmītyahaṅkārasāmānyenāvṛtatvataḥ | nijānando na mukhyo'yaṃ kintvasau tasya vāsanā || 96 ||

Report an error

नीरपूरितभाण्डस्य बाह्ये शैत्यं न तज्जलम् । किन्तु नीरगुणस्तेन नीरसत्तानुमीयते ॥ ९७ ॥

nīrapūritabhāṇḍasya bāhye śaityaṃ na tajjalam | kintu nīraguṇastena nīrasattānumīyate || 97 ||

Report an error

यावद्यावदहङ्कारो विस्मृतोऽभ्यासयोगतः । तावत्तावत्सूक्ष्मदृष्टेर्निजानन्दोऽनुमीयते ॥ ९८ ॥

yāvadyāvadahaṅkāro vismṛto'bhyāsayogataḥ | tāvattāvatsūkṣmadṛṣṭernijānando'numīyate || 98 ||

Report an error

सर्वात्मना विस्मृतः सन्सूक्ष्मतां परमां व्रजेत् । अलीनत्वान्न निद्रैषा ततो देहोऽपि नो पतेत् ॥ ९९ ॥

sarvātmanā vismṛtaḥ sansūkṣmatāṃ paramāṃ vrajet | alīnatvānna nidraiṣā tato deho'pi no patet || 99 ||

Report an error

न द्वैतं भासते नापि निद्रा तत्रास्ति यत्सुखम् । स ब्रह्मानन्द इत्याह भगवानर्जुनं प्रति ॥ १०० ॥

na dvaitaṃ bhāsate nāpi nidrā tatrāsti yatsukham | sa brahmānanda ityāha bhagavānarjunaṃ prati || 100 ||

Report an error

शनैः शनैरुपरमेद्बुद्ध्या धृतिगृहीतया । आत्मसंस्थं मनः कृत्वा न किंचिदपि चिन्तयेत् ॥ १०१ ॥

śanaiḥ śanairuparamedbuddhyā dhṛtigṛhītayā | ātmasaṃsthaṃ manaḥ kṛtvā na kiṃcidapi cintayet || 101 ||

Report an error

यतो यतो निश्चरति मनश्चञ्चलमस्थिरम् । ततस्ततो नियम्यैतदात्मन्येव वशं नयेत् ॥ १०२ ॥

yato yato niścarati manaścañcalamasthiram | tatastato niyamyaitadātmanyeva vaśaṃ nayet || 102 ||

Report an error

प्रशान्तमनसं ह्येनं योगिनं सुखमुत्तमम् । उपैति शान्तरजसं ब्रह्मभूतमकल्मषम् ॥ १०३ ॥

praśāntamanasaṃ hyenaṃ yoginaṃ sukhamuttamam | upaiti śāntarajasaṃ brahmabhūtamakalmaṣam || 103 ||

Report an error

यत्रोपरमते चित्तं निरुद्धं योगसेवया । यत्र चैवात्मनात्मानं पश्यन्नात्मनि तुष्यति ॥ १०४ ॥

yatroparamate cittaṃ niruddhaṃ yogasevayā | yatra caivātmanātmānaṃ paśyannātmani tuṣyati || 104 ||

Report an error

सुखमात्यन्तिकं यत्तद्बुद्धिग्राह्यमतीन्द्रियम् । वेत्ति यत्र न चैवायं स्थितश्चलति तत्त्वतः ॥ १०५ ॥

sukhamātyantikaṃ yattadbuddhigrāhyamatīndriyam | vetti yatra na caivāyaṃ sthitaścalati tattvataḥ || 105 ||

Report an error

यं लब्ध्वा चापरं लाभं मन्यते नाधिकं ततः । यस्मिन् स्थितो न दुःखेन गुरुणापि विचाल्यते ॥ १०६ ॥

yaṃ labdhvā cāparaṃ lābhaṃ manyate nādhikaṃ tataḥ | yasmin sthito na duḥkhena guruṇāpi vicālyate || 106 ||

Report an error

तं विद्याद्दुःखसंयोगवियोगं योगसंज्ञितम् । स निश्चयेन योक्तव्यो योगोऽनिर्विण्णचेतसा ॥ १०७ ॥

taṃ vidyādduḥkhasaṃyogaviyogaṃ yogasaṃjñitam | sa niścayena yoktavyo yogo'nirviṇṇacetasā || 107 ||

Report an error

युञ्जन्नेवं सदात्मानं योगि विगतकल्मषः । सुखेन ब्रह्मसंस्पर्शमत्यन्तं सुखमश्नुते ॥ १०८ ॥

yuñjannevaṃ sadātmānaṃ yogi vigatakalmaṣaḥ | sukhena brahmasaṃsparśamatyantaṃ sukhamaśnute || 108 ||

Report an error

उत्सेक उदधेर्यद्वत्कुशाग्रेणैकबिन्दुना । मनसो निग्रहस्तद्वद्भवेदपरिखेदतः ॥ १०९ ॥

utseka udadheryadvatkuśāgreṇaikabindunā | manaso nigrahastadvadbhavedaparikhedataḥ || 109 ||

Report an error

बृहद्रथस्य राजर्षेः शाकायन्यो मुनिः सुखम् । प्राह मैत्राख्यशाखायां समाध्युक्तिपुरःसरम् ॥ ११० ॥

bṛhadrathasya rājarṣeḥ śākāyanyo muniḥ sukham | prāha maitrākhyaśākhāyāṃ samādhyuktipuraḥsaram || 110 ||

Report an error

यथा निरिन्धनो वह्निः स्वयोनावुपशाम्यति । तथा वृत्तिक्षयाच्चित्तं स्वयोनावुपशाम्यति ॥ १११ ॥

yathā nirindhano vahniḥ svayonāvupaśāmyati | tathā vṛttikṣayāccittaṃ svayonāvupaśāmyati || 111 ||

Report an error

स्वयोनावुपशान्तस्य मनसः सत्यकामिनः । इन्द्रियार्थविमूढस्यानृताः कर्मवशानुगाः ॥ ११२ ॥

svayonāvupaśāntasya manasaḥ satyakāminaḥ | indriyārthavimūḍhasyānṛtāḥ karmavaśānugāḥ || 112 ||

Report an error

चित्तमेव हि संसारस्तत्प्रयत्नेन शोधयेत् । यच्चित्तस्तन्मयो मर्त्यो गुह्यमेतत्सनातनम् ॥ ११३ ॥

cittameva hi saṃsārastatprayatnena śodhayet | yaccittastanmayo martyo guhyametatsanātanam || 113 ||

Report an error

चित्तस्य हि प्रसादेन हन्ति कर्म शुभाशुभम् । प्रसन्नात्मात्मनि स्थित्वा सुखमक्षयमश्नुते ॥ ११४ ॥

cittasya hi prasādena hanti karma śubhāśubham | prasannātmātmani sthitvā sukhamakṣayamaśnute || 114 ||

Report an error

समासक्तं यथा चित्तं जन्तोर्विषयगोचरे । यद्येवं ब्रह्मणि स्यात्तत्को न मुच्येत बन्धनात् ॥ ११५ ॥

samāsaktaṃ yathā cittaṃ jantorviṣayagocare | yadyevaṃ brahmaṇi syāttatko na mucyeta bandhanāt || 115 ||

Report an error

मनो हि द्विविधं प्रोक्तं शुद्धं चाशुद्धमेव च । अशुद्धं कामसम्पर्काच्छुद्धं कामविवर्जितम् ॥ ११६ ॥

mano hi dvividhaṃ proktaṃ śuddhaṃ cāśuddhameva ca | aśuddhaṃ kāmasamparkācchuddhaṃ kāmavivarjitam || 116 ||

Report an error

मन एव मनुष्याणां कारणं बन्धमोक्षयोः । बन्धाय विषयासक्तं मुक्त्यै निर्विषयं स्मृतम् ॥ ११७ ॥

mana eva manuṣyāṇāṃ kāraṇaṃ bandhamokṣayoḥ | bandhāya viṣayāsaktaṃ muktyai nirviṣayaṃ smṛtam || 117 ||

Report an error

समाधिनिर्धूतमलस्य चेतसो । निवेशितस्यात्मनि यत्सुखं भवेत् । न शक्यते वर्णयितुं गिरा तदा । स्वयं तदन्तःकरणेन गृह्यते ॥ ११८ ॥

samādhinirdhūtamalasya cetaso | niveśitasyātmani yatsukhaṃ bhavet | na śakyate varṇayituṃ girā tadā | svayaṃ tadantaḥkaraṇena gṛhyate || 118 ||

Report an error

यद्यप्यसौ चिरं कालं समाधिर्दुर्लभो नृणाम् । तथापि क्षणिको ब्रह्मानन्दं निश्चाययत्यसौ ॥ ११९ ॥

yadyapyasau ciraṃ kālaṃ samādhirdurlabho nṛṇām | tathāpi kṣaṇiko brahmānandaṃ niścāyayatyasau || 119 ||

Report an error

श्रद्धालुर्व्यसनी योऽत्र निश्चिनोत्येव सर्वथा । निश्चिते तु सकृत्तस्मिन्विश्वसित्यन्यदाप्ययम् ॥ १२० ॥

śraddhālurvyasanī yo'tra niścinotyeva sarvathā | niścite tu sakṛttasminviśvasityanyadāpyayam || 120 ||

Report an error

तादृक्पुमानुदासीनकालेऽप्यानन्दवासनाम् । उपेक्ष्य मुख्यमानन्दं भावयत्येव तत्परः ॥ १२१ ॥

tādṛkpumānudāsīnakāle'pyānandavāsanām | upekṣya mukhyamānandaṃ bhāvayatyeva tatparaḥ || 121 ||

Report an error

परव्यसनिनी नारी व्यग्रापि गृहकर्मणि । तदेवास्वादयत्यन्तः परसङ्गरसायनम् ॥ १२२ ॥

paravyasaninī nārī vyagrāpi gṛhakarmaṇi | tadevāsvādayatyantaḥ parasaṅgarasāyanam || 122 ||

Report an error

एवं तत्त्वे परे शुद्धे धीरो विश्रान्तिमागतः । तदेवास्वादयत्यन्तर्बहिर्व्यवहारन्नपि ॥ १२३ ॥

evaṃ tattve pare śuddhe dhīro viśrāntimāgataḥ | tadevāsvādayatyantarbahirvyavahārannapi || 123 ||

Report an error

धीरत्वमक्षप्राबल्येऽप्यानन्दास्वादवाञ्छया । तिरस्कृत्याखिलाक्षाणि तच्चिन्तायां प्रवर्तनम् ॥ १२४ ॥

dhīratvamakṣaprābalye'pyānandāsvādavāñchayā | tiraskṛtyākhilākṣāṇi taccintāyāṃ pravartanam || 124 ||

Report an error

भारवाही शिरोभारं मुक्त्वास्ते विश्रमं गतः । संसारव्यापृतित्यागे तादृग्बुद्धिस्तु विश्रमः ॥ १२५ ॥

bhāravāhī śirobhāraṃ muktvāste viśramaṃ gataḥ | saṃsāravyāpṛtityāge tādṛgbuddhistu viśramaḥ || 125 ||

Report an error

विश्रान्तिम्ं परमां प्राप्तस्त्वौदासीन्ये यथा तथा । सुखदुःखदशायां च तदानन्दैकतत्परः ॥ १२६ ॥

viśrāntimṃ paramāṃ prāptastvaudāsīnye yathā tathā | sukhaduḥkhadaśāyāṃ ca tadānandaikatatparaḥ || 126 ||

Report an error

अग्निप्रवेशहेतौ धीः शृङ्गारे यादृशी तथा । धीरस्योदेति विषयेऽनुसन्धानविरोधिनी ॥ १२७ ॥

agnipraveśahetau dhīḥ śṛṅgāre yādṛśī tathā | dhīrasyodeti viṣaye'nusandhānavirodhinī || 127 ||

Report an error

अविरोधिसुखे बुद्धिः स्वानन्दे च गमागमौ । कुर्वन्त्यास्ते क्रमादेषा काकाक्षिवदितस्ततः ॥ १२८ ॥

avirodhisukhe buddhiḥ svānande ca gamāgamau | kurvantyāste kramādeṣā kākākṣivaditastataḥ || 128 ||

Report an error

एकैव दृष्टिः काकस्य वामदक्षिणनेत्रयोः । यात्यायात्येवमानन्दद्वये तत्त्वविदो मतिः ॥ १२९ ॥

ekaiva dṛṣṭiḥ kākasya vāmadakṣiṇanetrayoḥ | yātyāyātyevamānandadvaye tattvavido matiḥ || 129 ||

Report an error

भुञ्जानो विषयानन्दं ब्रह्मानन्दं च तत्त्ववित् । द्विभाषाभिज्ञवद्विद्यादुभौ लौकिकवैदिकौ ॥ १३० ॥

bhuñjāno viṣayānandaṃ brahmānandaṃ ca tattvavit | dvibhāṣābhijñavadvidyādubhau laukikavaidikau || 130 ||

Report an error

दुःखप्राप्तौ न चोद्वेगो यथा पूर्वं यतो द्विदृक् । गङ्गामग्नार्धकायस्य पुंसः शीतोष्णधीर्यथा ॥ १३१ ॥

duḥkhaprāptau na codvego yathā pūrvaṃ yato dvidṛk | gaṅgāmagnārdhakāyasya puṃsaḥ śītoṣṇadhīryathā || 131 ||

Report an error

इत्थं जागरणे तत्त्वविदो ब्रह्मसुखं सदा । भाति तद्वासनाजन्ये स्वप्ने तद्भासते तथा ॥ १३२ ॥

itthaṃ jāgaraṇe tattvavido brahmasukhaṃ sadā | bhāti tadvāsanājanye svapne tadbhāsate tathā || 132 ||

Report an error

अविद्यावासनाप्यस्तीत्यतस्तद्वासनोत्थिते । स्वप्ने पूर्ववदेवैष सुखं दुःखं च वीक्षते ॥ १३३ ॥

avidyāvāsanāpyastītyatastadvāsanotthite | svapne pūrvavadevaiṣa sukhaṃ duḥkhaṃ ca vīkṣate || 133 ||

Report an error

ब्रह्मानन्दाभिधे ग्रन्थे ब्रह्मानन्दप्रकाशकम् । योगिप्रत्यक्षमध्याये प्रथमेऽस्मिन्नुदीरितम् ॥ १३४ ॥

brahmānandābhidhe granthe brahmānandaprakāśakam | yogipratyakṣamadhyāye prathame'sminnudīritam || 134 ||

Report an error

Illustration: Verse & Place (Project-owned).