Skip to content

अध्यायः १५

Judging the Houses

A chapter of the Phaladipika.

30 versesSanskrit with transliteration

An astrologer drawing a square horoscope chart on a palm leaf.

भावाह् सर्वे शुभपतियुता वीक्षिता वा शुभेशै- । स्तत्तद्भावाः सकलफलदाः पापदृग्योगहीनाः । पापाः सर्वे भवनपतयश्चेदिहाहुस्तथैव । खेटैः सर्वैः शुभफलमिडं नीचमूढारिहीनैः ॥ १ ॥

bhāvāh sarve śubhapatiyutā vīkṣitā vā śubheśai- | stattadbhāvāḥ sakalaphaladāḥ pāpadṛgyogahīnāḥ | pāpāḥ sarve bhavanapatayaścedihāhustathaiva | kheṭaiḥ sarvaiḥ śubhaphalamiḍaṃ nīcamūḍhārihīnaiḥ || 1 ||

Report an error

तत्तद्भावात् त्रिकोणे स्वसुखमदनभे चास्पदे सौम्ययुक्ते । पापानां दृष्टिहीने भवनपसहिते पापखेटैरयुक्ते । भावानां पुष्टिमाहुः सकलशुभकरीमन्यथा चेत्प्रणाशं । मिश्रं मिश्रैर्ग्रहेन्द्रैः सकलमपि तथा मुर्तिभावादिकानाम् ॥ २ ॥

tattadbhāvāt trikoṇe svasukhamadanabhe cāspade saumyayukte | pāpānāṃ dṛṣṭihīne bhavanapasahite pāpakheṭairayukte | bhāvānāṃ puṣṭimāhuḥ sakalaśubhakarīmanyathā cetpraṇāśaṃ | miśraṃ miśrairgrahendraiḥ sakalamapi tathā murtibhāvādikānām || 2 ||

Report an error

नाशस्थानगतो देवाकरकरैर्लुप्तस्तु युद्भावपो । नीचारातिगृहं गतो यदि भवेत्सौम्यैरयुक्तेक्षितः । तद्भावस्य विनाशनं वितनुते तादृग्वधोऽन्योऽस्ति चेत् । तद्भावोऽपि फलप्रदो न हि शुभश्चेन्नाशमुग्रग्रहः ॥ ३ ॥

nāśasthānagato devākarakarairluptastu yudbhāvapo | nīcārātigṛhaṃ gato yadi bhavetsaumyairayuktekṣitaḥ | tadbhāvasya vināśanaṃ vitanute tādṛgvadho'nyo'sti cet | tadbhāvo'pi phalaprado na hi śubhaścennāśamugragrahaḥ || 3 ||

Report an error

लग्नादिभावाद्रिपुरन्ध्ररिःफे पापग्रहास्तद्भवनादिनाशम् । सौम्यास्तु नात्यन्तफलप्रदाः स्युर्भवादिकानां फलमेवमाहुः ॥ ४ ॥

lagnādibhāvādripurandhrariḥphe pāpagrahāstadbhavanādināśam | saumyāstu nātyantaphalapradāḥ syurbhavādikānāṃ phalamevamāhuḥ || 4 ||

Report an error

यद्भावनाथो रिपुरन्ध्ररिःफे दुःस्थानपो यद्भवनस्थितो वा । तद्भावनाशं कथयन्ति तज्ज्ञाः शुभेक्षितस्तद्भवनस्य सौख्यम् ॥ ५ ॥

yadbhāvanātho ripurandhrariḥphe duḥsthānapo yadbhavanasthito vā | tadbhāvanāśaṃ kathayanti tajjñāḥ śubhekṣitastadbhavanasya saukhyam || 5 ||

Report an error

भावाधीशे च भाबे सति बलरहिते च ग्रहे कारकाख्ये । पापान्तह्स्थे च पापैररिभिरपि सनेक्षिते नान्यखेटैः । पापैस्तद्बन्धुमृत्युव्ययभवनगतैस्तत्त्रिकोणस्थितैर्वा । वाच्या तद्भावहानिः स्फुटमिह भवति द्वित्रिसंवादभावात् ॥ ६ ॥

bhāvādhīśe ca bhābe sati balarahite ca grahe kārakākhye | pāpāntahsthe ca pāpairaribhirapi sanekṣite nānyakheṭaiḥ | pāpaistadbandhumṛtyuvyayabhavanagataistattrikoṇasthitairvā | vācyā tadbhāvahāniḥ sphuṭamiha bhavati dvitrisaṃvādabhāvāt || 6 ||

Report an error

तत्तद्भावपराभवेश्वरखरद्रेष्काणपा दुर्बला । भावार्यष्टमकामगा निजदशायां भावनाशप्रदाः । पापा भावगृहात् त्रिशत्रुभवगाः केन्द्रत्रिकोणे शुभाः । वीर्यढ्याः खलु भावनाथसुहृदो भावस्य सिद्धिप्रदाः ॥ ७ ॥

tattadbhāvaparābhaveśvarakharadreṣkāṇapā durbalā | bhāvāryaṣṭamakāmagā nijadaśāyāṃ bhāvanāśapradāḥ | pāpā bhāvagṛhāt triśatrubhavagāḥ kendratrikoṇe śubhāḥ | vīryaḍhyāḥ khalu bhāvanāthasuhṛdo bhāvasya siddhipradāḥ || 7 ||

Report an error

राश्तोजन्मविलग्नयोर्धृतिपतिर्भृत्युस्थतद्वीक्षकौ । मन्दः क्रूरदृगाणपो गुलिकपस्तैर्युक्तराश्यंशपा । राहुश्चैष सुदुर्बलः स जननेभावानभीष्टस्थितः । पापालोकितसंयुतो निजदशायां भावनाशावहाः ॥ ८ ॥

rāśtojanmavilagnayordhṛtipatirbhṛtyusthatadvīkṣakau | mandaḥ krūradṛgāṇapo gulikapastairyuktarāśyaṃśapā | rāhuścaiṣa sudurbalaḥ sa jananebhāvānabhīṣṭasthitaḥ | pāpālokitasaṃyuto nijadaśāyāṃ bhāvanāśāvahāḥ || 8 ||

Report an error

भावस्योदयपाश्रितस्य कुशलं यद्भावपेनोदय- । स्वामी तिष्ठति संयुतोऽपि कलयेत्तद्भावजातं फलम् । दुःस्थाने विपरीतमेतदुदितं भावेश्वरे दुर्बले । दोषोऽतीव भवेद्बलेन सहिते दोषाल्पता जल्पिता ॥ ९ ॥

bhāvasyodayapāśritasya kuśalaṃ yadbhāvapenodaya- | svāmī tiṣṭhati saṃyuto'pi kalayettadbhāvajātaṃ phalam | duḥsthāne viparītametaduditaṃ bhāveśvare durbale | doṣo'tīva bhavedbalena sahite doṣālpatā jalpitā || 9 ||

Report an error

यद्भावेष्वशुभोऽपि वोदयपतिस्तद्भाववृद्धिं दिशे- । द्दुःस्थानाधिपतिः स चेद्यदि तनोः प्राबल्यमन्यस्य न । अत्रोदाहरणं कुजे सुतगते सिंहे बुषे वा स्थिते । पुत्राप्तिं शुभवीक्षिते भुटिति तत्प्राप्तिं वदन्त्युत्तमाः ॥ १० ॥

yadbhāveṣvaśubho'pi vodayapatistadbhāvavṛddhiṃ diśe- | dduḥsthānādhipatiḥ sa cedyadi tanoḥ prābalyamanyasya na | atrodāharaṇaṃ kuje sutagate siṃhe buṣe vā sthite | putrāptiṃ śubhavīkṣite bhuṭiti tatprāptiṃ vadantyuttamāḥ || 10 ||

Report an error

द्विस्थानाधिपतित्वमस्ति यदि चेन्मुख्यं त्रिकोणर्क्षजं । तस्यार्द्धं स्वगृहेऽथ पूर्वमुभयोर्यत्तदृषादौ वदेत् । पश्चद्भावमिहापरार्द्धसमये युग्मे गृहे युग्मजं । त्वोजस्थे सति चौजभावजफलं शंसन्ति केचिज्जनाः ॥ ११ ॥

dvisthānādhipatitvamasti yadi cenmukhyaṃ trikoṇarkṣajaṃ | tasyārddhaṃ svagṛhe'tha pūrvamubhayoryattadṛṣādau vadet | paścadbhāvamihāparārddhasamaye yugme gṛhe yugmajaṃ | tvojasthe sati caujabhāvajaphalaṃ śaṃsanti kecijjanāḥ || 11 ||

Report an error

यद्भावेशस्याधिशत्रुग्रहो वा । यो वा खेटो बिन्दुशून्यर्क्षयुक्तः । तत्तत्पाके मूर्तिभावादिकानां । नाशं क्रूयादृऐववित्प्राश्रिकाय ॥ १२ ॥

yadbhāveśasyādhiśatrugraho vā | yo vā kheṭo binduśūnyarkṣayuktaḥ | tattatpāke mūrtibhāvādikānāṃ | nāśaṃ krūyādṛaivavitprāśrikāya || 12 ||

Report an error

स्वोच्चे सुहृत्क्षेत्रगतो ग्रहेन्द्रः । षड्भिर्बलैर्मुख्यबलान्वितोऽपि । सन्धौ स्थितः सन्नफलप्रदः स्यत् । एवं विचिन्त्यात्र वदेद्विपाके ॥ १३ ॥

svocce suhṛtkṣetragato grahendraḥ | ṣaḍbhirbalairmukhyabalānvito'pi | sandhau sthitaḥ sannaphalapradaḥ syat | evaṃ vicintyātra vadedvipāke || 13 ||

Report an error

भावेषु भावस्फुटतुल्भागस्त- । द्भावजं पूर्णफलं विधत्ते । सन्धौ फलं नास्ति तदन्तराले । चिन्त्योऽनुपातः खलु खेचराणम् ॥ १४ ॥

bhāveṣu bhāvasphuṭatulbhāgasta- | dbhāvajaṃ pūrṇaphalaṃ vidhatte | sandhau phalaṃ nāsti tadantarāle | cintyo'nupātaḥ khalu khecarāṇam || 14 ||

Report an error

सूर्यादात्मपितृप्रभावनिविजां शक्तिं श्रियं चिन्तयेत् । चेतोबुद्धिनृपप्रसादजननीसंपत्करश्चन्द्रमाः । सत्वं रोगगुणानुजावनिरिपुज्ञातीन्धरासूनुना । विद्याबन्धुविवेकमातुलसुहृद्वाक्कर्मकृद्बोधनः ॥ १५ ॥

sūryādātmapitṛprabhāvanivijāṃ śaktiṃ śriyaṃ cintayet | cetobuddhinṛpaprasādajananīsaṃpatkaraścandramāḥ | satvaṃ rogaguṇānujāvaniripujñātīndharāsūnunā | vidyābandhuvivekamātulasuhṛdvākkarmakṛdbodhanaḥ || 15 ||

Report an error

प्रज्ञावित्तशरीरपुष्टितनयज्ञानानि वागीश्वरात् । पत्नीवाहनभूषणानि मदनव्यापारसौख्यं भृगोः । आयुर्जीवन्मृत्युकारणविपद्भृत्यांश्च मन्दाद्वदेत् । सर्पेणैव पितामहंतु शिखिना मातामहं चिन्तयेत् ॥ १६ ॥

prajñāvittaśarīrapuṣṭitanayajñānāni vāgīśvarāt | patnīvāhanabhūṣaṇāni madanavyāpārasaukhyaṃ bhṛgoḥ | āyurjīvanmṛtyukāraṇavipadbhṛtyāṃśca mandādvadet | sarpeṇaiva pitāmahaṃtu śikhinā mātāmahaṃ cintayet || 16 ||

Report an error

द्युमणिरमन्त्री भूसुतः सौमसौम्यौ । गुरुरिनतनयारौ भार्गवो भानुपुत्रः । दिनकरद्विजेजौ जीवभानुज्ञमन्दाः । सुरगुरुरिनसूनुः कारकाः स्युविलग्नात् ॥ १७ ॥

dyumaṇiramantrī bhūsutaḥ saumasaumyau | gururinatanayārau bhārgavo bhānuputraḥ | dinakaradvijejau jīvabhānujñamandāḥ | suragururinasūnuḥ kārakāḥ syuvilagnāt || 17 ||

Report an error

सुहृदरिपरकीयस्वर्क्षतुङ्गस्थितानां । फलमनुपरिचिन्त्यं लग्नदेहादिभावैः । समुपचयविपत्ती सौम्यपापेषु सत्यः । कथयति विपरीतं रिःफषष्टमेषु ॥ १८ ॥

suhṛdariparakīyasvarkṣatuṅgasthitānāṃ | phalamanuparicintyaṃ lagnadehādibhāvaiḥ | samupacayavipattī saumyapāpeṣu satyaḥ | kathayati viparītaṃ riḥphaṣaṣṭameṣu || 18 ||

Report an error

पापग्रहाः षष्ठमृतिव्ययस्था- । स्तद्भाववृद्धिं कलयन्ति दोषैः । शुभास्तु तद्भावलयं हि । तस्माच्छत्रवादि भावोत्फलप्रणाशः ॥ १९ ॥

pāpagrahāḥ ṣaṣṭhamṛtivyayasthā- | stadbhāvavṛddhiṃ kalayanti doṣaiḥ | śubhāstu tadbhāvalayaṃ hi | tasmācchatravādi bhāvotphalapraṇāśaḥ || 19 ||

Report an error

भावस्य यस्यैव फलं विचिन्त्यं । भावं च तं लग्नमिति प्रकल्प्य । तस्माद्वदेद्द्वादशभावजानि । फलानि तद्रूपधनादिकानि ॥ २० ॥

bhāvasya yasyaiva phalaṃ vicintyaṃ | bhāvaṃ ca taṃ lagnamiti prakalpya | tasmādvadeddvādaśabhāvajāni | phalāni tadrūpadhanādikāni || 20 ||

Report an error

एवं हि तत्कारकतो विचिन्त्यं । पितुश्च मातुश्च सहोदरस्य । तन्मातुलस्यापि सुतस्य पत्यु- । र्भृत्यस्य सूर्यादिखगस्थितर्क्षात् ॥ २१ ॥

evaṃ hi tatkārakato vicintyaṃ | pituśca mātuśca sahodarasya | tanmātulasyāpi sutasya patyu- | rbhṛtyasya sūryādikhagasthitarkṣāt || 21 ||

Report an error

सूर्यास्थितर्क्षाज्जनकस्वरूपं । वृद्धिं द्वितीयेन तु तत्प्रकाशम् । तद्भ्रातरं तस्य गुणं तृतीयात् । तन्मातरं चापि सुखं चतुर्थात् ॥ २२ ॥

sūryāsthitarkṣājjanakasvarūpaṃ | vṛddhiṃ dvitīyena tu tatprakāśam | tadbhrātaraṃ tasya guṇaṃ tṛtīyāt | tanmātaraṃ cāpi sukhaṃ caturthāt || 22 ||

Report an error

बुधिं प्रसादं सुतभाच्च षष्ठा- । त्पीडा पितुर्दोषर्मारं च रोगम् । कामं मदं तस्य तु सप्तमेन । दुःखं मृतिं मृत्युगृहात्तदयुः ॥ २३ ॥

budhiṃ prasādaṃ sutabhācca ṣaṣṭhā- | tpīḍā piturdoṣarmāraṃ ca rogam | kāmaṃ madaṃ tasya tu saptamena | duḥkhaṃ mṛtiṃ mṛtyugṛhāttadayuḥ || 23 ||

Report an error

पुण्यं शुभं तत्पितरं शुभेन । व्यापारमस्यैव हि कर्मभावात् । लाभं ह्युपान्त्यात् क्षयमन्त्य- । भावाच्चन्द्रादिकानां फलमेवमाहुः ॥ २४ ॥

puṇyaṃ śubhaṃ tatpitaraṃ śubhena | vyāpāramasyaiva hi karmabhāvāt | lābhaṃ hyupāntyāt kṣayamantya- | bhāvāccandrādikānāṃ phalamevamāhuḥ || 24 ||

Report an error

तत्तद्भावात्कारकादेवमूह्यं । तत्तन्मातृभ्रातृपित्रात्मजाद्यम् । तस्मिन् भावे कारके भावनाथे । वीर्योपेते तस्य भावस्य सौखम् ॥ २५ ॥

tattadbhāvātkārakādevamūhyaṃ | tattanmātṛbhrātṛpitrātmajādyam | tasmin bhāve kārake bhāvanāthe | vīryopete tasya bhāvasya saukham || 25 ||

Report an error

धर्मे सूर्यः शीतगुर्बन्धुभावे । शौर्ये भौमः पञ्चमे देवमन्त्री । कामे शुक्रश्चाष्टमे भानुपुत्रः । कुर्यात्तस्य क्लेशमित्याहुरन्ये ॥ २६ ॥

dharme sūryaḥ śītagurbandhubhāve | śaurye bhaumaḥ pañcame devamantrī | kāme śukraścāṣṭame bhānuputraḥ | kuryāttasya kleśamityāhuranye || 26 ||

Report an error

लग्नेश्वरो यद्भवनेशयुक्तो । यद्भावगस्तस्य फलं ददाति । भावे तदीशे बलभाजि तेन । भावेन सौख्यं व्यसनं बलोने ॥ २७ ॥

lagneśvaro yadbhavaneśayukto | yadbhāvagastasya phalaṃ dadāti | bhāve tadīśe balabhāji tena | bhāvena saukhyaṃ vyasanaṃ balone || 27 ||

Report an error

यद्भावप्रभुणा युतो बलवता मुख्याङ्गगो लग्नप- । स्तद्भावानुभवं वितनुते यद्भावगस्तस्य च । संयुक्तो बलहीनभावपतिना निन्द्याङ्गभाजां फलं । कुर्यात्तद्विपरीतमेवमुदितं सर्वेषु भावेष्वपि ॥ २८ ॥

yadbhāvaprabhuṇā yuto balavatā mukhyāṅgago lagnapa- | stadbhāvānubhavaṃ vitanute yadbhāvagastasya ca | saṃyukto balahīnabhāvapatinā nindyāṅgabhājāṃ phalaṃ | kuryāttadviparītamevamuditaṃ sarveṣu bhāveṣvapi || 28 ||

Report an error

दुःस्थानपस्तदितरस्वगृहस्थितश्चेत् । स्वक्षेत्रभावफलमेव करोति नान्यति । मन्दो मृगे सुतगृहे यदि पुत्रसिद्धिः । षष्ठाधिपतकृतदोषफलं च नात्र ॥ २९ ॥

duḥsthānapastaditarasvagṛhasthitaścet | svakṣetrabhāvaphalameva karoti nānyati | mando mṛge sutagṛhe yadi putrasiddhiḥ | ṣaṣṭhādhipatakṛtadoṣaphalaṃ ca nātra || 29 ||

Report an error

राशौ स्थितिर्मिथो योगो दृष्तिः केन्द्रेषु संस्थितः । त्रिकोणे वा स्थितिः पञ्चप्रकारो बन्ध ईरितः ॥ ३० ॥

rāśau sthitirmitho yogo dṛṣtiḥ kendreṣu saṃsthitaḥ | trikoṇe vā sthitiḥ pañcaprakāro bandha īritaḥ || 30 ||

Report an error

Illustration: Verse & Place (Project-owned).