Read / Phaladipika / Chapter 22 of 28 अध्यायः २२
The Kalachakra Dasha ॥
A chapter of the Phaladipika.
32 verses · Sanskrit with transliteration
दस्रादितः पादवशेन मेषान्न्- ।
मीनाम्शकान्तं क्रमशोऽपसव्यम् ।
कीटाद्धयान्तं गणयेच्च सव्य- ।
मार्गेण पादक्रमशोऽजतारात् ॥ १ ॥
dasrāditaḥ pādavaśena meṣānn- |
mīnāmśakāntaṃ kramaśo'pasavyam |
kīṭāddhayāntaṃ gaṇayecca savya- |
mārgeṇa pādakramaśo'jatārāt || 1 ||
एवं भूयाच्चापसव्यं च सव्यं ।
भानि त्रीणि त्रीणि विद्यात्क्रमेण ।
तद्राशीशप्रोक्तवर्षैर्दशास्य ।
देवं प्राहुः कालचक्रे महान्तः ॥ २ ॥
evaṃ bhūyāccāpasavyaṃ ca savyaṃ |
bhāni trīṇi trīṇi vidyātkrameṇa |
tadrāśīśaproktavarṣairdaśāsya |
devaṃ prāhuḥ kālacakre mahāntaḥ || 2 ||
मनुः परः सनिर्धनिर्नृपस्तपो वने क्रमात् ।
दिवाकरदिवत्सराः शुभाशुभाप्तिहेतवः ॥ ३ ॥
manuḥ paraḥ sanirdhanirnṛpastapo vane kramāt |
divākaradivatsarāḥ śubhāśubhāptihetavaḥ || 3 ||
दसःअपहारादिककालचक्रे ।
वाक्यानि दस्रादिपदादिजानि ।
दक्ष्यामि वर्णैर्नवभिर्भमानै ।
राशीशवर्षैः परमायुरत्र ॥ ४ ॥
dasaḥapahārādikakālacakre |
vākyāni dasrādipadādijāni |
dakṣyāmi varṇairnavabhirbhamānai |
rāśīśavarṣaiḥ paramāyuratra || 4 ||
पौरं गावो मित सन्दिग्धं ।
नक्षत्रेन्दुः स तु भूशूलम् ।
रूपेत्रक्षन्निधयोरङ्गे ।
वाणी चस्थं दधि नक्षत्रम् ॥ ५ ॥
pauraṃ gāvo mita sandigdhaṃ |
nakṣatrenduḥ sa tu bhūśūlam |
rūpetrakṣannidhayoraṅge |
vāṇī casthaṃ dadhi nakṣatram || 5 ||
दासत्वेशो गौरीपुत्रं ।
क्षन्निधिकारो गोभूशेषम् ।
सौदधिनक्षत्रेहासन्तो ।
भौमगुरुः पुत्राक्षोनाधिः ॥ ६ ॥
dāsatveśo gaurīputraṃ |
kṣannidhikāro gobhūśeṣam |
saudadhinakṣatrehāsanto |
bhaumaguruḥ putrākṣonādhiḥ || 6 ||
वाक्यान्येतान्यश्वियाम्यर्क्षयोर्या- ।
न्यश्विन्याद्यन्यग्निभस्यापसव्ये ।
सव्येऽजेन्द्वोर्वक्ष्यमाणेषु वाक्ये- ।
ष्विन्दोर्वक्यान्येव रौद्रस्य भूयः ॥ ७ ॥
vākyānyetānyaśviyāmyarkṣayoryā- |
nyaśvinyādyanyagnibhasyāpasavye |
savye'jendvorvakṣyamāṇeṣu vākye- |
ṣvindorvakyānyeva raudrasya bhūyaḥ || 7 ||
धेनुः क्षेत्रे पुरगो शंभु- ।
स्तासां जत्रु क्षन्निधि दासी ।
चर्माभोगी रायधिनाक्ष- ।
स्त्रीपौराङ्गी शिवतीर्थाब्जे ॥ ८ ॥
dhenuḥ kṣetre purago śaṃbhu- |
stāsāṃ jatru kṣannidhi dāsī |
carmābhogī rāyadhinākṣa- |
strīpaurāṅgī śivatīrthābje || 8 ||
त्रक्षनिधिर्दा सूचिशंभो ।
सौरयधी नक्षत्रं पारम् ।
गोशिवतीर्थे दात्रिक्ष्न्नो ।
धीहसितांशुभोर्गी रम्या ॥ ९ ॥
trakṣanidhirdā sūciśaṃbho |
saurayadhī nakṣatraṃ pāram |
gośivatīrthe dātrikṣnno |
dhīhasitāṃśubhorgī ramyā || 9 ||
नक्षत्रपादैष्यघटी समुत्था ।
पूर्वा दशा तत्पतिवर्षजाता ।
पूर्वोक्तपादक्रमशोऽत्र विद्यात्- ।
केषांचिदेवं मतमाहुरार्या ॥ १० ॥
nakṣatrapādaiṣyaghaṭī samutthā |
pūrvā daśā tatpativarṣajātā |
pūrvoktapādakramaśo'tra vidyāt- |
keṣāṃcidevaṃ matamāhurāryā || 10 ||
दस्रादिपादप्रभृतीनि भानां ।
वाक्यानि यान्यक्षरपंक्तिजानि ।
तेषां क्रमेणैव दशा प्रकल्प्या ।
वाक्यक्रमं साध्विति केचिदाहुः ॥ ११ ॥
dasrādipādaprabhṛtīni bhānāṃ |
vākyāni yānyakṣarapaṃktijāni |
teṣāṃ krameṇaiva daśā prakalpyā |
vākyakramaṃ sādhviti kecidāhuḥ || 11 ||
वाक्यक्रमे कर्क्यलिमीनसन्धौ ।
मण्डूकगत्यश्वरप्लुतिश्च ।
सिंहावलोकस्त्रिविधा तदानीं ।
दशान्तरं दुःखफलप्रदं स्यात् ॥ १२ ॥
vākyakrame karkyalimīnasandhau |
maṇḍūkagatyaśvaraplutiśca |
siṃhāvalokastrividhā tadānīṃ |
daśāntaraṃ duḥkhaphalapradaṃ syāt || 12 ||
तद्वाक्यवर्णक्रमशोपहार- ।
वर्षाहते तत्परमायुराप्ते ।
तदा दशायामपहारवर्ष- ।
संख्याश्च मासान्दिवसान्वदेयुः ॥ १३ ॥
tadvākyavarṇakramaśopahāra- |
varṣāhate tatparamāyurāpte |
tadā daśāyāmapahāravarṣa- |
saṃkhyāśca māsāndivasānvadeyuḥ || 13 ||
वाक्येषु यावच्छरदां प्रमाणं ।
वदन्ति तावत्परमायुरत्र ।
मेषादनीकं मदनं गजेन ।
तुन्दः पुनश्चैवमुदीरितं तत् ॥ १४ ॥
vākyeṣu yāvaccharadāṃ pramāṇaṃ |
vadanti tāvatparamāyuratra |
meṣādanīkaṃ madanaṃ gajena |
tundaḥ punaścaivamudīritaṃ tat || 14 ||
उत्पन्न आधान आउर क्षेम महादशा ।
महादशासु यत्फलं प्रकीर्तितं मया पुरा ।
तदेव योजयेद् बुधो दशासु चैवमादिषु ॥ १५ ॥
utpanna ādhāna āura kṣema mahādaśā |
mahādaśāsu yatphalaṃ prakīrtitaṃ mayā purā |
tadeva yojayed budho daśāsu caivamādiṣu || 15 ||
जन्मर्क्षात्परतस्तु पञ्चमभवाऽथोत्पन्नसंज्ञा दशा ।
स्यादाधानदशाऽप्यतोऽष्टमभवात् क्षेमान्महाख्या दशा ।
आसामेव दशावसानसमये मृत्युप्रदा स्यान्नृणां ।
स्वल्पानल्पसमायुषां त्रिवधपञ्चर्क्षेशदायान्तिमे ॥ १६ ॥
janmarkṣātparatastu pañcamabhavā'thotpannasaṃjñā daśā |
syādādhānadaśā'pyato'ṣṭamabhavāt kṣemānmahākhyā daśā |
āsāmeva daśāvasānasamaye mṛtyupradā syānnṛṇāṃ |
svalpānalpasamāyuṣāṃ trivadhapañcarkṣeśadāyāntime || 16 ||
निसर्गदशा ।
एकं द्वे नव विंशतिर्धृतिकृतिः पञ्चाशदेषां क्रमात् ।
चन्द्रारेन्दुजशुक्रजीवदिनकृद्दैवाकरीणां समाः ।
स्वै स्वैः पुष्टफला निसर्गजनितैः पक्तिर्दशाया क्रमा- ।
दन्ते लग्नदशा हुभेति यवना नेच्छन्ति केचित्तथा ॥ १७ ॥
nisargadaśā |
ekaṃ dve nava viṃśatirdhṛtikṛtiḥ pañcāśadeṣāṃ kramāt |
candrārendujaśukrajīvadinakṛddaivākarīṇāṃ samāḥ |
svai svaiḥ puṣṭaphalā nisargajanitaiḥ paktirdaśāyā kramā- |
dante lagnadaśā hubheti yavanā necchanti kecittathā || 17 ||
अंशदशा ।
लिप्तीकृत्य भजेद्र्ग्रहं खखजिनैस्तच्छिष्टमायुष्कला ।
आशाखाश्विहृताब्दमदिवसाः सत्योदितेऽम्शायुषी ।
वक्रिण्युच्चगते त्रिसङ्गुणमिदं स्वांशत्रिभागोत्तमे ।
द्विघ्नं नीचगतेऽर्धमप्यथ दलं मौढ्ये सितार्की विना ॥ १८ ॥
aṃśadaśā |
liptīkṛtya bhajedrgrahaṃ khakhajinaistacchiṣṭamāyuṣkalā |
āśākhāśvihṛtābdamadivasāḥ satyodite'mśāyuṣī |
vakriṇyuccagate trisaṅguṇamidaṃ svāṃśatribhāgottame |
dvighnaṃ nīcagate'rdhamapyatha dalaṃ mauḍhye sitārkī vinā || 18 ||
सर्वार्द्धत्रिकृतेषुषण्मितलवह्लासोऽसतामुत्क्रमा- ।
द्रिःफात्सत्सु दलं तदा हरति बल्येको बहुष्वेकभे ।
त्र्यंशोनं रिपुभे विना क्षितिसुतं सत्योपदेशे दशा ।
लग्नस्यांशसमा बलिन्युदयभेऽस्यात्रापि तुल्यापि च ॥ १९ ॥
sarvārddhatrikṛteṣuṣaṇmitalavahlāso'satāmutkramā- |
driḥphātsatsu dalaṃ tadā harati balyeko bahuṣvekabhe |
tryaṃśonaṃ ripubhe vinā kṣitisutaṃ satyopadeśe daśā |
lagnasyāṃśasamā balinyudayabhe'syātrāpi tulyāpi ca || 19 ||
तस्योपदेशो वरमत्र किन्तु ।
कुर्वन्त्ययोग्यं बहुवर्गणभिः ।
आचार्यकं त्वत्र बहुघ्नतायाम् ।
एको तु यद्भुरि तदेव कार्यम् ॥ २० ॥
tasyopadeśo varamatra kintu |
kurvantyayogyaṃ bahuvargaṇabhiḥ |
ācāryakaṃ tvatra bahughnatāyām |
eko tu yadbhuri tadeva kāryam || 20 ||
पिण्डायुर्दशा ।
धेयं शूर शके श्रियं स्मय परे निद्राः समा भास्करात् ।
पिण्डाख्ययुषि पूर्वच्च हरणं सर्व विदध्यादिह ।
लग्ने पापिनि भं विनोदयलवैर्निघ्नं नताङ्गैर्हृतं ।
त्याज्यं सौम्यनिरीक्षितेऽर्धमृणमत्रायुष्यभिज्ञा विदुः ॥ २१ ॥
piṇḍāyurdaśā |
dheyaṃ śūra śake śriyaṃ smaya pare nidrāḥ samā bhāskarāt |
piṇḍākhyayuṣi pūrvacca haraṇaṃ sarva vidadhyādiha |
lagne pāpini bhaṃ vinodayalavairnighnaṃ natāṅgairhṛtaṃ |
tyājyaṃ saumyanirīkṣite'rdhamṛṇamatrāyuṣyabhijñā viduḥ || 21 ||
लग्नदशामंशसमां बलवत्यंशे वदन्ति पैण्डाख्ये ।
बलयुक्तं यदि लग्नं राशिसमैवात्र नांशोत्वा ॥ २२ ॥
lagnadaśāmaṃśasamāṃ balavatyaṃśe vadanti paiṇḍākhye |
balayuktaṃ yadi lagnaṃ rāśisamaivātra nāṃśotvā || 22 ||
हरणं नीचेऽर्द्धमृणं स्यात्पूर्णं प्रोक्तवर्षमुच्चगृहे ।
पैण्डादौ व्द्यन्तरगे प्राज्ञैस्त्रैराशिकं चिन्त्यम् ॥ २३ ॥
haraṇaṃ nīce'rddhamṛṇaṃ syātpūrṇaṃ proktavarṣamuccagṛhe |
paiṇḍādau vdyantarage prājñaistrairāśikaṃ cintyam || 23 ||
पैण्डाख्यमायुर्ब्रुर्वते प्रधानं ।
मणित्थचाणक्यमयादयश्च ।
एतन्न साध्वित्यवदद्भदन्तो ।
वराहसूर्यस्य तथैव वाक्यम् ॥ २४ ॥
paiṇḍākhyamāyurbrurvate pradhānaṃ |
maṇitthacāṇakyamayādayaśca |
etanna sādhvityavadadbhadanto |
varāhasūryasya tathaiva vākyam || 24 ||
सूर्यादिकानां स्वमतेन जीव- ।
शर्म स्वरांशं परमायुषोऽत्र ।
अस्यापि सर्व हरणं विधेयं ।
पूर्वोक्तिवल्लग्नदशामपीह ॥ २५ ॥
sūryādikānāṃ svamatena jīva- |
śarma svarāṃśaṃ paramāyuṣo'tra |
asyāpi sarva haraṇaṃ vidheyaṃ |
pūrvoktivallagnadaśāmapīha || 25 ||
नॄणां द्वादशवत्सरा दशहता ह्यायुःप्रमाणं परै- ।
राख्यातं परमं शनेस्त्रिभगणं यावत्परैरीरितम् ।
कैश्चिच्चन्द्रसहस्रदर्शनमिह प्रोक्तं कलौ किन्तु यत् ।
वेदोक्तं शरदः शतं हि परमायुर्दायमाचक्ष्महे ॥ २६ ॥
nṝṇāṃ dvādaśavatsarā daśahatā hyāyuḥpramāṇaṃ parai- |
rākhyātaṃ paramaṃ śanestribhagaṇaṃ yāvatparairīritam |
kaiściccandrasahasradarśanamiha proktaṃ kalau kintu yat |
vedoktaṃ śaradaḥ śataṃ hi paramāyurdāyamācakṣmahe || 26 ||
लग्नादित्येन्दुकानामधिकबलवतः स्याद्दशादौ ततोऽन्या ।
तत्केन्द्रादिस्थितानामिह बहुषु पुनर्वीर्यतो वीर्यसाम्ये ।
बह्वायुर्वर्षदातुः प्रथममिनवशाच्चोदितस्याब्दसाम्ये ।
वीर्यं किन्त्वत्र सन्धिग्रहविवरहतं भावसन्ध्यन्तराप्तम् ॥ २७ ॥
lagnādityendukānāmadhikabalavataḥ syāddaśādau tato'nyā |
tatkendrādisthitānāmiha bahuṣu punarvīryato vīryasāmye |
bahvāyurvarṣadātuḥ prathamaminavaśāccoditasyābdasāmye |
vīryaṃ kintvatra sandhigrahavivarahataṃ bhāvasandhyantarāptam || 27 ||
अंशोद्भवं लग्नबलात्प्रसाध्य- ।
मायुश्च पिण्डोद्भवमर्कवीर्यात् ।
नैसर्गिकं चन्द्रबलात्प्रसाध्यं ।
ब्रूमस्रयाणामपि वीर्यसाम्ये ॥ २८ ॥
aṃśodbhavaṃ lagnabalātprasādhya- |
māyuśca piṇḍodbhavamarkavīryāt |
naisargikaṃ candrabalātprasādhyaṃ |
brūmasrayāṇāmapi vīryasāmye || 28 ||
तेषां त्रयाणामिह संयुतिस्तु ।
त्रिभिर्हृता सैव दशा प्रकल्प्या ।
वीर्ये द्वयोरैक्यदलं तयोः स्यात् ।
चेज्जीवशर्मायुरमी बलोनाः ॥ २९ ॥
teṣāṃ trayāṇāmiha saṃyutistu |
tribhirhṛtā saiva daśā prakalpyā |
vīrye dvayoraikyadalaṃ tayoḥ syāt |
cejjīvaśarmāyuramī balonāḥ || 29 ||
कालचक्रदशा ज्ञेया चन्द्रांशेशे बलान्विते ।
सदा नक्षत्रमार्गेण दशा बलवती स्मृता ॥ ३० ॥
kālacakradaśā jñeyā candrāṃśeśe balānvite |
sadā nakṣatramārgeṇa daśā balavatī smṛtā || 30 ||
समाः षष्टिद्विघ्ना मनुजकरिणां पञ्च च निशा ।
हयानां द्वत्रिंशत्खरकरभयोः पञ्चककृतिः ।
विरूपा साप्यायुर्वृषमहिषयोद्वदिश शुनां ।
स्मृतं छागादीनां दशकसहिताः षट् च परमम् ॥ ३१ ॥
samāḥ ṣaṣṭidvighnā manujakariṇāṃ pañca ca niśā |
hayānāṃ dvatriṃśatkharakarabhayoḥ pañcakakṛtiḥ |
virūpā sāpyāyurvṛṣamahiṣayodvadiśa śunāṃ |
smṛtaṃ chāgādīnāṃ daśakasahitāḥ ṣaṭ ca paramam || 31 ||
ये धर्मकर्मनिरता विजितेन्द्रिया ये ।
ये पथ्यभोजनजुषो द्विजदेवभक्ताः ।
लोके नरा दधति ये कुलशीललिलां ।
तेषामिदं कथितमायुरुदारधीभिः ॥ ३२ ॥
ye dharmakarmaniratā vijitendriyā ye |
ye pathyabhojanajuṣo dvijadevabhaktāḥ |
loke narā dadhati ye kulaśīlalilāṃ |
teṣāmidaṃ kathitamāyurudāradhībhiḥ || 32 ||
← Chapter 21 The Sub-sub-periods Chapter 23 → Ashtakavarga Keys: ← → turn the page, J K step through the verses.
Illustration: Verse & Place (Project-owned).