Skip to content

अध्यायः २२

The Kalachakra Dasha

A chapter of the Phaladipika.

32 versesSanskrit with transliteration

An astrologer drawing a square horoscope chart on a palm leaf.

दस्रादितः पादवशेन मेषान्न्- । मीनाम्शकान्तं क्रमशोऽपसव्यम् । कीटाद्धयान्तं गणयेच्च सव्य- । मार्गेण पादक्रमशोऽजतारात् ॥ १ ॥

dasrāditaḥ pādavaśena meṣānn- | mīnāmśakāntaṃ kramaśo'pasavyam | kīṭāddhayāntaṃ gaṇayecca savya- | mārgeṇa pādakramaśo'jatārāt || 1 ||

Report an error

एवं भूयाच्चापसव्यं च सव्यं । भानि त्रीणि त्रीणि विद्यात्क्रमेण । तद्राशीशप्रोक्तवर्षैर्दशास्य । देवं प्राहुः कालचक्रे महान्तः ॥ २ ॥

evaṃ bhūyāccāpasavyaṃ ca savyaṃ | bhāni trīṇi trīṇi vidyātkrameṇa | tadrāśīśaproktavarṣairdaśāsya | devaṃ prāhuḥ kālacakre mahāntaḥ || 2 ||

Report an error

मनुः परः सनिर्धनिर्नृपस्तपो वने क्रमात् । दिवाकरदिवत्सराः शुभाशुभाप्तिहेतवः ॥ ३ ॥

manuḥ paraḥ sanirdhanirnṛpastapo vane kramāt | divākaradivatsarāḥ śubhāśubhāptihetavaḥ || 3 ||

Report an error

दसःअपहारादिककालचक्रे । वाक्यानि दस्रादिपदादिजानि । दक्ष्यामि वर्णैर्नवभिर्भमानै । राशीशवर्षैः परमायुरत्र ॥ ४ ॥

dasaḥapahārādikakālacakre | vākyāni dasrādipadādijāni | dakṣyāmi varṇairnavabhirbhamānai | rāśīśavarṣaiḥ paramāyuratra || 4 ||

Report an error

पौरं गावो मित सन्दिग्धं । नक्षत्रेन्दुः स तु भूशूलम् । रूपेत्रक्षन्निधयोरङ्गे । वाणी चस्थं दधि नक्षत्रम् ॥ ५ ॥

pauraṃ gāvo mita sandigdhaṃ | nakṣatrenduḥ sa tu bhūśūlam | rūpetrakṣannidhayoraṅge | vāṇī casthaṃ dadhi nakṣatram || 5 ||

Report an error

दासत्वेशो गौरीपुत्रं । क्षन्निधिकारो गोभूशेषम् । सौदधिनक्षत्रेहासन्तो । भौमगुरुः पुत्राक्षोनाधिः ॥ ६ ॥

dāsatveśo gaurīputraṃ | kṣannidhikāro gobhūśeṣam | saudadhinakṣatrehāsanto | bhaumaguruḥ putrākṣonādhiḥ || 6 ||

Report an error

वाक्यान्येतान्यश्वियाम्यर्क्षयोर्या- । न्यश्विन्याद्यन्यग्निभस्यापसव्ये । सव्येऽजेन्द्वोर्वक्ष्यमाणेषु वाक्ये- । ष्विन्दोर्वक्यान्येव रौद्रस्य भूयः ॥ ७ ॥

vākyānyetānyaśviyāmyarkṣayoryā- | nyaśvinyādyanyagnibhasyāpasavye | savye'jendvorvakṣyamāṇeṣu vākye- | ṣvindorvakyānyeva raudrasya bhūyaḥ || 7 ||

Report an error

धेनुः क्षेत्रे पुरगो शंभु- । स्तासां जत्रु क्षन्निधि दासी । चर्माभोगी रायधिनाक्ष- । स्त्रीपौराङ्गी शिवतीर्थाब्जे ॥ ८ ॥

dhenuḥ kṣetre purago śaṃbhu- | stāsāṃ jatru kṣannidhi dāsī | carmābhogī rāyadhinākṣa- | strīpaurāṅgī śivatīrthābje || 8 ||

Report an error

त्रक्षनिधिर्दा सूचिशंभो । सौरयधी नक्षत्रं पारम् । गोशिवतीर्थे दात्रिक्ष्न्नो । धीहसितांशुभोर्गी रम्या ॥ ९ ॥

trakṣanidhirdā sūciśaṃbho | saurayadhī nakṣatraṃ pāram | gośivatīrthe dātrikṣnno | dhīhasitāṃśubhorgī ramyā || 9 ||

Report an error

नक्षत्रपादैष्यघटी समुत्था । पूर्वा दशा तत्पतिवर्षजाता । पूर्वोक्तपादक्रमशोऽत्र विद्यात्- । केषांचिदेवं मतमाहुरार्या ॥ १० ॥

nakṣatrapādaiṣyaghaṭī samutthā | pūrvā daśā tatpativarṣajātā | pūrvoktapādakramaśo'tra vidyāt- | keṣāṃcidevaṃ matamāhurāryā || 10 ||

Report an error

दस्रादिपादप्रभृतीनि भानां । वाक्यानि यान्यक्षरपंक्तिजानि । तेषां क्रमेणैव दशा प्रकल्प्या । वाक्यक्रमं साध्विति केचिदाहुः ॥ ११ ॥

dasrādipādaprabhṛtīni bhānāṃ | vākyāni yānyakṣarapaṃktijāni | teṣāṃ krameṇaiva daśā prakalpyā | vākyakramaṃ sādhviti kecidāhuḥ || 11 ||

Report an error

वाक्यक्रमे कर्क्यलिमीनसन्धौ । मण्डूकगत्यश्वरप्लुतिश्च । सिंहावलोकस्त्रिविधा तदानीं । दशान्तरं दुःखफलप्रदं स्यात् ॥ १२ ॥

vākyakrame karkyalimīnasandhau | maṇḍūkagatyaśvaraplutiśca | siṃhāvalokastrividhā tadānīṃ | daśāntaraṃ duḥkhaphalapradaṃ syāt || 12 ||

Report an error

तद्वाक्यवर्णक्रमशोपहार- । वर्षाहते तत्परमायुराप्ते । तदा दशायामपहारवर्ष- । संख्याश्च मासान्दिवसान्वदेयुः ॥ १३ ॥

tadvākyavarṇakramaśopahāra- | varṣāhate tatparamāyurāpte | tadā daśāyāmapahāravarṣa- | saṃkhyāśca māsāndivasānvadeyuḥ || 13 ||

Report an error

वाक्येषु यावच्छरदां प्रमाणं । वदन्ति तावत्परमायुरत्र । मेषादनीकं मदनं गजेन । तुन्दः पुनश्चैवमुदीरितं तत् ॥ १४ ॥

vākyeṣu yāvaccharadāṃ pramāṇaṃ | vadanti tāvatparamāyuratra | meṣādanīkaṃ madanaṃ gajena | tundaḥ punaścaivamudīritaṃ tat || 14 ||

Report an error

उत्पन्न आधान आउर क्षेम महादशा । महादशासु यत्फलं प्रकीर्तितं मया पुरा । तदेव योजयेद् बुधो दशासु चैवमादिषु ॥ १५ ॥

utpanna ādhāna āura kṣema mahādaśā | mahādaśāsu yatphalaṃ prakīrtitaṃ mayā purā | tadeva yojayed budho daśāsu caivamādiṣu || 15 ||

Report an error

जन्मर्क्षात्परतस्तु पञ्चमभवाऽथोत्पन्नसंज्ञा दशा । स्यादाधानदशाऽप्यतोऽष्टमभवात् क्षेमान्महाख्या दशा । आसामेव दशावसानसमये मृत्युप्रदा स्यान्नृणां । स्वल्पानल्पसमायुषां त्रिवधपञ्चर्क्षेशदायान्तिमे ॥ १६ ॥

janmarkṣātparatastu pañcamabhavā'thotpannasaṃjñā daśā | syādādhānadaśā'pyato'ṣṭamabhavāt kṣemānmahākhyā daśā | āsāmeva daśāvasānasamaye mṛtyupradā syānnṛṇāṃ | svalpānalpasamāyuṣāṃ trivadhapañcarkṣeśadāyāntime || 16 ||

Report an error

निसर्गदशा । एकं द्वे नव विंशतिर्धृतिकृतिः पञ्चाशदेषां क्रमात् । चन्द्रारेन्दुजशुक्रजीवदिनकृद्दैवाकरीणां समाः । स्वै स्वैः पुष्टफला निसर्गजनितैः पक्तिर्दशाया क्रमा- । दन्ते लग्नदशा हुभेति यवना नेच्छन्ति केचित्तथा ॥ १७ ॥

nisargadaśā | ekaṃ dve nava viṃśatirdhṛtikṛtiḥ pañcāśadeṣāṃ kramāt | candrārendujaśukrajīvadinakṛddaivākarīṇāṃ samāḥ | svai svaiḥ puṣṭaphalā nisargajanitaiḥ paktirdaśāyā kramā- | dante lagnadaśā hubheti yavanā necchanti kecittathā || 17 ||

Report an error

अंशदशा । लिप्तीकृत्य भजेद्र्ग्रहं खखजिनैस्तच्छिष्टमायुष्कला । आशाखाश्विहृताब्दमदिवसाः सत्योदितेऽम्शायुषी । वक्रिण्युच्चगते त्रिसङ्गुणमिदं स्वांशत्रिभागोत्तमे । द्विघ्नं नीचगतेऽर्धमप्यथ दलं मौढ्ये सितार्की विना ॥ १८ ॥

aṃśadaśā | liptīkṛtya bhajedrgrahaṃ khakhajinaistacchiṣṭamāyuṣkalā | āśākhāśvihṛtābdamadivasāḥ satyodite'mśāyuṣī | vakriṇyuccagate trisaṅguṇamidaṃ svāṃśatribhāgottame | dvighnaṃ nīcagate'rdhamapyatha dalaṃ mauḍhye sitārkī vinā || 18 ||

Report an error

सर्वार्द्धत्रिकृतेषुषण्मितलवह्लासोऽसतामुत्क्रमा- । द्रिःफात्सत्सु दलं तदा हरति बल्येको बहुष्वेकभे । त्र्यंशोनं रिपुभे विना क्षितिसुतं सत्योपदेशे दशा । लग्नस्यांशसमा बलिन्युदयभेऽस्यात्रापि तुल्यापि च ॥ १९ ॥

sarvārddhatrikṛteṣuṣaṇmitalavahlāso'satāmutkramā- | driḥphātsatsu dalaṃ tadā harati balyeko bahuṣvekabhe | tryaṃśonaṃ ripubhe vinā kṣitisutaṃ satyopadeśe daśā | lagnasyāṃśasamā balinyudayabhe'syātrāpi tulyāpi ca || 19 ||

Report an error

तस्योपदेशो वरमत्र किन्तु । कुर्वन्त्ययोग्यं बहुवर्गणभिः । आचार्यकं त्वत्र बहुघ्नतायाम् । एको तु यद्भुरि तदेव कार्यम् ॥ २० ॥

tasyopadeśo varamatra kintu | kurvantyayogyaṃ bahuvargaṇabhiḥ | ācāryakaṃ tvatra bahughnatāyām | eko tu yadbhuri tadeva kāryam || 20 ||

Report an error

पिण्डायुर्दशा । धेयं शूर शके श्रियं स्मय परे निद्राः समा भास्करात् । पिण्डाख्ययुषि पूर्वच्च हरणं सर्व विदध्यादिह । लग्ने पापिनि भं विनोदयलवैर्निघ्नं नताङ्गैर्हृतं । त्याज्यं सौम्यनिरीक्षितेऽर्धमृणमत्रायुष्यभिज्ञा विदुः ॥ २१ ॥

piṇḍāyurdaśā | dheyaṃ śūra śake śriyaṃ smaya pare nidrāḥ samā bhāskarāt | piṇḍākhyayuṣi pūrvacca haraṇaṃ sarva vidadhyādiha | lagne pāpini bhaṃ vinodayalavairnighnaṃ natāṅgairhṛtaṃ | tyājyaṃ saumyanirīkṣite'rdhamṛṇamatrāyuṣyabhijñā viduḥ || 21 ||

Report an error

लग्नदशामंशसमां बलवत्यंशे वदन्ति पैण्डाख्ये । बलयुक्तं यदि लग्नं राशिसमैवात्र नांशोत्वा ॥ २२ ॥

lagnadaśāmaṃśasamāṃ balavatyaṃśe vadanti paiṇḍākhye | balayuktaṃ yadi lagnaṃ rāśisamaivātra nāṃśotvā || 22 ||

Report an error

हरणं नीचेऽर्द्धमृणं स्यात्पूर्णं प्रोक्तवर्षमुच्चगृहे । पैण्डादौ व्द्यन्तरगे प्राज्ञैस्त्रैराशिकं चिन्त्यम् ॥ २३ ॥

haraṇaṃ nīce'rddhamṛṇaṃ syātpūrṇaṃ proktavarṣamuccagṛhe | paiṇḍādau vdyantarage prājñaistrairāśikaṃ cintyam || 23 ||

Report an error

पैण्डाख्यमायुर्ब्रुर्वते प्रधानं । मणित्थचाणक्यमयादयश्च । एतन्न साध्वित्यवदद्भदन्तो । वराहसूर्यस्य तथैव वाक्यम् ॥ २४ ॥

paiṇḍākhyamāyurbrurvate pradhānaṃ | maṇitthacāṇakyamayādayaśca | etanna sādhvityavadadbhadanto | varāhasūryasya tathaiva vākyam || 24 ||

Report an error

सूर्यादिकानां स्वमतेन जीव- । शर्म स्वरांशं परमायुषोऽत्र । अस्यापि सर्व हरणं विधेयं । पूर्वोक्तिवल्लग्नदशामपीह ॥ २५ ॥

sūryādikānāṃ svamatena jīva- | śarma svarāṃśaṃ paramāyuṣo'tra | asyāpi sarva haraṇaṃ vidheyaṃ | pūrvoktivallagnadaśāmapīha || 25 ||

Report an error

नॄणां द्वादशवत्सरा दशहता ह्यायुःप्रमाणं परै- । राख्यातं परमं शनेस्त्रिभगणं यावत्परैरीरितम् । कैश्चिच्चन्द्रसहस्रदर्शनमिह प्रोक्तं कलौ किन्तु यत् । वेदोक्तं शरदः शतं हि परमायुर्दायमाचक्ष्महे ॥ २६ ॥

nṝṇāṃ dvādaśavatsarā daśahatā hyāyuḥpramāṇaṃ parai- | rākhyātaṃ paramaṃ śanestribhagaṇaṃ yāvatparairīritam | kaiściccandrasahasradarśanamiha proktaṃ kalau kintu yat | vedoktaṃ śaradaḥ śataṃ hi paramāyurdāyamācakṣmahe || 26 ||

Report an error

लग्नादित्येन्दुकानामधिकबलवतः स्याद्दशादौ ततोऽन्या । तत्केन्द्रादिस्थितानामिह बहुषु पुनर्वीर्यतो वीर्यसाम्ये । बह्वायुर्वर्षदातुः प्रथममिनवशाच्चोदितस्याब्दसाम्ये । वीर्यं किन्त्वत्र सन्धिग्रहविवरहतं भावसन्ध्यन्तराप्तम् ॥ २७ ॥

lagnādityendukānāmadhikabalavataḥ syāddaśādau tato'nyā | tatkendrādisthitānāmiha bahuṣu punarvīryato vīryasāmye | bahvāyurvarṣadātuḥ prathamaminavaśāccoditasyābdasāmye | vīryaṃ kintvatra sandhigrahavivarahataṃ bhāvasandhyantarāptam || 27 ||

Report an error

अंशोद्भवं लग्नबलात्प्रसाध्य- । मायुश्च पिण्डोद्भवमर्कवीर्यात् । नैसर्गिकं चन्द्रबलात्प्रसाध्यं । ब्रूमस्रयाणामपि वीर्यसाम्ये ॥ २८ ॥

aṃśodbhavaṃ lagnabalātprasādhya- | māyuśca piṇḍodbhavamarkavīryāt | naisargikaṃ candrabalātprasādhyaṃ | brūmasrayāṇāmapi vīryasāmye || 28 ||

Report an error

तेषां त्रयाणामिह संयुतिस्तु । त्रिभिर्हृता सैव दशा प्रकल्प्या । वीर्ये द्वयोरैक्यदलं तयोः स्यात् । चेज्जीवशर्मायुरमी बलोनाः ॥ २९ ॥

teṣāṃ trayāṇāmiha saṃyutistu | tribhirhṛtā saiva daśā prakalpyā | vīrye dvayoraikyadalaṃ tayoḥ syāt | cejjīvaśarmāyuramī balonāḥ || 29 ||

Report an error

कालचक्रदशा ज्ञेया चन्द्रांशेशे बलान्विते । सदा नक्षत्रमार्गेण दशा बलवती स्मृता ॥ ३० ॥

kālacakradaśā jñeyā candrāṃśeśe balānvite | sadā nakṣatramārgeṇa daśā balavatī smṛtā || 30 ||

Report an error

समाः षष्टिद्विघ्ना मनुजकरिणां पञ्च च निशा । हयानां द्वत्रिंशत्खरकरभयोः पञ्चककृतिः । विरूपा साप्यायुर्वृषमहिषयोद्वदिश शुनां । स्मृतं छागादीनां दशकसहिताः षट् च परमम् ॥ ३१ ॥

samāḥ ṣaṣṭidvighnā manujakariṇāṃ pañca ca niśā | hayānāṃ dvatriṃśatkharakarabhayoḥ pañcakakṛtiḥ | virūpā sāpyāyurvṛṣamahiṣayodvadiśa śunāṃ | smṛtaṃ chāgādīnāṃ daśakasahitāḥ ṣaṭ ca paramam || 31 ||

Report an error

ये धर्मकर्मनिरता विजितेन्द्रिया ये । ये पथ्यभोजनजुषो द्विजदेवभक्ताः । लोके नरा दधति ये कुलशीललिलां । तेषामिदं कथितमायुरुदारधीभिः ॥ ३२ ॥

ye dharmakarmaniratā vijitendriyā ye | ye pathyabhojanajuṣo dvijadevabhaktāḥ | loke narā dadhati ye kulaśīlalilāṃ | teṣāmidaṃ kathitamāyurudāradhībhiḥ || 32 ||

Report an error

Illustration: Verse & Place (Project-owned).