Skip to content

అయోధ్యాకాండము · రామాదుల యరణ్యప్రయాణము · అయోధ్యాకాండము · రామాదుల యరణ్యప్రయాణము

Ayodhya Kanda 22 · rāmādula yaraṇyaprayāṇamu

ayōdhyākāṃḍamu · rāmādula yaraṇyaprayāṇamu

Ayodhya Kanda, section 22: the complete selected Telugu original, with ISO 15919 transliteration.

91 passagesTelugu with transliteration

An original emblem for Ayodhya Kanda, section 22.

నప్పుడరుంధతి:“యకట! యిక్ష్వాకు లిప్పాటువడుచుండ నిటు సూడవలసె!’

nappuḍaruṃdhati:“yakaṭa! yikṣvāku lippāṭuvaḍucuṃḍa niṭu sūḍavalase!’

Report an error

నని వసిష్ఠునిఁ బల్క నమ్మహామౌని తన బుద్ధి నెంతయుఁదలపోసి చూచి

nani vasiṣṭhunim̐ balka nammahāmauni tana buddhi neṃtayum̐dalapōsi cūci

Report an error

“యే రూపమునఁబోవ దిది దైవయోగ మూరకుండుము;సూచుచుండుద.”మనియె

“yē rūpamunam̐bōva didi daivayōga mūrakuṃḍumu;sūcucuṃḍuda.”maniye

Report an error

నప్పుడు రఘురాముఁడడవికై పూని తప్పక వెడలె.నా దశరథాధిపుఁడు

nappuḍu raghurāmum̐ḍaḍavikai pūni tappaka veḍale.nā daśarathādhipum̐ḍu

Report an error

మదిలోన వగచి సుమంత్రునిఁజూచి: “యిదె రాముఁడడవుల కేఁగుచున్నాఁడు;

madilōna vagaci sumaṃtrunim̐jūci: “yide rāmum̐ḍaḍavula kēm̐gucunnām̐ḍu;

Report an error

కొనిపొమ్మురథ.”మన్నఁగువలయాధీశు పనుపునఁగొనిపోయి భక్తితోమ్రొక్కి:

konipommuratha.”mannam̐guvalayādhīśu panupunam̐gonipōyi bhaktitōmrokki:

Report an error

“రథమిదె పుత్తెంచె రాజునీ కడకు; రథమెక్కి విచ్చేయు రఘురామచంద్ర!”

“rathamide putteṃce rājunī kaḍaku; rathamekki viccēyu raghurāmacaṃdra!”

Report an error

యనవుడు దశరథునాజ్ఞకు వెఱచి మును సీత నెక్కించి మొగి నాయుధములుఁ

yanavuḍu daśarathunājñaku veṟaci munu sīta nekkiṃci mogi nāyudhamulum̐

Report an error

దనరుజోడునుబెట్టి తాను లక్ష్మణుఁడు ఘనమైనరథమెక్కి కదలె రాఘవుఁడు.

danarujōḍunubeṭṭi tānu lakṣmaṇum̐ḍu ghanamainarathamekki kadale rāghavum̐ḍu.

Report an error

అంతఁబౌరులు వృద్ధులాప్తులు మంత్రు లింతులు బాలురు హితులు నాశ్రితులు

aṃtam̐baurulu vr̥ddhulāptulu maṃtru liṃtulu bāluru hitulu nāśritulu

Report an error

వంత బ్రాహ్మణరాజవైశ్యశూద్రాదు లంతంత నలుగడ నడలుచు వెడలి

vaṃta brāhmaṇarājavaiśyaśūdrādu laṃtaṃta nalugaḍa naḍalucu veḍali

Report an error

ముందట నిరుపార్శ్వములఁబిఱుందటను సందడింపుచు మది జడిగొన్న వగలఁ

muṃdaṭa nirupārśvamulam̐biṟuṃdaṭanu saṃdaḍiṃpucu madi jaḍigonna vagalam̐

Report an error

“గడఁగి యిక్ష్వాకుల గౌరవంబెల్ల నడఁచెనే మంథర”యని తిట్టువారుఁ;

“gaḍam̐gi yikṣvākula gauravaṃbella naḍam̐cenē maṃthara”yani tiṭṭuvārum̐;

Report an error

“దగవేది రఘురాముఁదపసిగాఁజేయ నగునమ్మకైకేయి!”కని దూఱువారుఁ,

“dagavēdi raghurāmum̐dapasigām̐jēya nagunammakaikēyi!”kani dūṟuvārum̐,

Report an error

“దాలిమి దిగనాడి దశరథాధీశుఁ డాలికి వెఱచెనే!”యని రోయువారుఁ,

“dālimi diganāḍi daśarathādhīśum̐ ḍāliki veṟacenē!”yani rōyuvārum̐,

Report an error

“జనవెల్లఁజెడి రామసౌమిత్రులింత యనదలై పోదురే!” యని వేఁగువారుఁ;

“janavellam̐jeḍi rāmasaumitruliṃta yanadalai pōdurē!” yani vēm̐guvārum̐;

Report an error

“బనుగొన్న సామ్రాజ్యభారంబు మాని పొనుపడ నిట్లేల పోదు!”రన్వారు;

“banugonna sāmrājyabhāraṃbu māni ponupaḍa niṭlēla pōdu!”ranvāru;

Report an error

“నీ పదునాలుగేం డ్లెట్లు వీ రడవి నాపద వేగింతు.”రని పొక్కువారు;

“nī padunālugēṃ ḍleṭlu vī raḍavi nāpada vēgiṃtu.”rani pokkuvāru;

Report an error

“నే నోము నోచెనో యీ మహీతనయ తా.”నంచు మదిలోనఁదలపోయువారు;

“nē nōmu nōcenō yī mahītanaya tā.”naṃcu madilōnam̐dalapōyuvāru;

Report an error

“నతి దుఃఖమున రాముఁడడవికి నేఁగ హితమతి భరతుఁడే యేలు.”నన్‌వారు;

“nati duḥkhamuna rāmum̐ḍaḍaviki nēm̐ga hitamati bharatum̐ḍē yēlu.”nanvāru;

Report an error

“నతిమృదుగాత్రి యీయబల భూపుత్రి పతిఁబాయలే.”దని ప్రణుతించువారు;

“natimr̥dugātri yīyabala bhūputri patim̐bāyalē.”dani praṇutiṃcuvāru;

Report an error

“నీ సుతుఁడడవుల కేఁగంగఁబూనఁ గౌసల్య యెట్లోర్చెఁగా.”యనువారు;

“nī sutum̐ḍaḍavula kēm̐gaṃgam̐būnam̐ gausalya yeṭlōrcem̐gā.”yanuvāru;

Report an error

నై రామునరదంబు నందంద కదిసి భూరిశోకాగ్నులఁ బొగులుచుఁ బోవ

nai rāmunaradaṃbu naṃdaṃda kadisi bhūriśōkāgnulam̐ bogulucum̐ bōva

Report an error

నంతఁగౌసల్యయు నా సుమిత్రయును జింతాపరంపరఁ జిక్కి శోకింప

naṃtam̐gausalyayu nā sumitrayunu jiṃtāparaṃparam̐ jikki śōkiṃpa

Report an error

వారికరంబులు వలనొప్ప నూది వారిపై వ్రాలుచు వగలఁదూలుచును

vārikaraṃbulu valanoppa nūdi vāripai vrālucu vagalam̐dūlucunu

Report an error

గలయ నంతఃపురకాంతలు దన్నుఁ గొలిచి రా దశరథక్షోణిపాలకుఁడు

galaya naṃtaḥpurakāṃtalu dannum̐ golici rā daśarathakṣōṇipālakum̐ḍu

Report an error

భూరిలోచనబాష్పపూరంబు దొరుగ “హారామ! హారామ!”యని పలుమాఱు

bhūrilōcanabāṣpapūraṃbu doruga “hārāma! hārāma!”yani palumāṟu

Report an error

నెలుఁగెత్తి యేడ్చుచు నేచిన వగల నలిఁదూలి పొగులుచు నగరంబు వెడలె.

nelum̐getti yēḍcucu nēcina vagala nalim̐dūli pogulucu nagaraṃbu veḍale.

Report an error

నప్పుడు రవిదీప్తులణఁగె; నల్‌దెసల నుప్పొంగెఁదమము; వహ్నులు మండవయ్యె;

nappuḍu ravidīptulaṇam̐ge; naldesala nuppoṃgem̐damamu; vahnulu maṃḍavayye;

Report an error

ధరణి బీఁటలువాఱెఁ; దారలు మాసె; విరసించి గ్రహములు వినువీథిఁబోరె;

dharaṇi bīm̐ṭaluvāṟem̐; dāralu māse; virasiṃci grahamulu vinuvīthim̐bōre;

Report an error

నెలసినమదధార లింకె దంతులకుఁ; గలయ నశ్వములకుఁగన్నీరు రాలె;

nelasinamadadhāra liṃke daṃtulakum̐; galaya naśvamulakum̐gannīru rāle;

Report an error

వారు వీరన కెల్లవారుఁ బెల్లడలఁ బౌరుల యేడ్పు లంబరమెల్ల నిండె.

vāru vīrana kellavārum̐ bellaḍalam̐ baurula yēḍpu laṃbaramella niṃḍe.

Report an error

సురవరకామినీశోకరావంబుఁ బొరిఁబొరి వినవచ్చెఁబురజనంబులకు.

suravarakāminīśōkarāvaṃbum̐ borim̐bori vinavaccem̐burajanaṃbulaku.

Report an error

నప్పుడు దశరథుం డా రామురథము చొప్పు బాష్పములచేఁజూడఁజొప్పడక:

nappuḍu daśarathuṃ ḍā rāmurathamu coppu bāṣpamulacēm̐jūḍam̐joppaḍaka:

Report an error

“చంద్రబింబముతోడ సరియైన రామ చంద్రునిమొగ మొకసారి చూచెదను.

“caṃdrabiṃbamutōḍa sariyaina rāma caṃdrunimoga mokasāri cūcedanu.

Report an error

ఓ సుమంత్రుండ! రథమునుపవే.”యనుచు నా సుమంత్రుఁడు వినునట్లు చీఱుచును

ō sumaṃtruṃḍa! rathamunupavē.”yanucu nā sumaṃtrum̐ḍu vinunaṭlu cīṟucunu

Report an error

వెనుకొని పురి దాటి వెస నేఁగుదేర మనుజేశుఁగాంచి సుమంత్రుతో ననియె:

venukoni puri dāṭi vesa nēm̐gudēra manujēśum̐gāṃci sumaṃtrutō naniye:

Report an error

“నిదె వచ్చుచున్నవాఁడినకులేశ్వరుఁడు; పొద,పొద,పోనిమ్ము,పోనిమ్ము రథము.”

“nide vaccucunnavām̐ḍinakulēśvarum̐ḍu; poda,poda,pōnimmu,pōnimmu rathamu.”

Report an error

ననియని రఘురాముఁడందంద పలుక మొనసి యాతఁడురయంబునఁదేరుఁబఱప

naniyani raghurāmum̐ḍaṃdaṃda paluka monasi yātam̐ḍurayaṃbunam̐dērum̐baṟapa

Report an error

నంత వసిష్ఠుఁడయ్యవనీశుఁ జూచి యంతరంగంబున నడలుచుఁబలికె:

naṃta vasiṣṭhum̐ḍayyavanīśum̐ jūci yaṃtaraṃgaṃbuna naḍalucum̐balike:

Report an error

“ననఘ! శోకించుచు ననుపఁగా రాదు. మనుజేశ! నీ వింక మఱలు మిచ్చోట.”

“nanagha! śōkiṃcucu nanupam̐gā rādu. manujēśa! nī viṃka maṟalu miccōṭa.”

Report an error

నన విని దశరథుఁడచ్చోట నిలిచి తన సూనురథమటు తప్పక చూచి,

nana vini daśarathum̐ḍaccōṭa nilici tana sūnurathamaṭu tappaka cūci,

Report an error

యదియుఁగానక ధూళియటు సూచిచూచి, యదియుఁగానక బయలటుసూచిచూచి,

yadiyum̐gānaka dhūḷiyaṭu sūcicūci, yadiyum̐gānaka bayalaṭusūcicūci,

Report an error

“హా!”యని యెలుఁగెత్తి“హారామ!రామ! హా!”యని యేడ్చుచు నవనిపైఁద్రెళ్లి

“hā!”yani yelum̐getti“hārāma!rāma! hā!”yani yēḍcucu navanipaim̐dreḷli

Report an error

పొరలుచుఁగెంధూళిబ్రుంగి కన్విచ్చి కరముగ్రమగు దృష్టిఁ గైకేయిఁజూచి:

poralucum̐geṃdhūḷibruṃgi kanvicci karamugramagu dr̥ṣṭim̐ gaikēyim̐jūci:

Report an error

“నీ పాపమెఱుఁగక నిన్ను మన్నించి నా పుత్త్రరత్నంబు నటు కోలుపోతి;

“nī pāpameṟum̐gaka ninnu manniṃci nā puttraratnaṃbu naṭu kōlupōti;

Report an error

నిన్నుఁ బెండ్లాడి నే నీచుండ నైతి; నన్నిట మేటినై యల్పుండ నైతి;

ninnum̐ beṃḍlāḍi nē nīcuṃḍa naiti; nanniṭa mēṭinai yalpuṃḍa naiti;

Report an error

నడరునిందలకెల్ల నాధారమైతిఁ; గడపటఁజెఱిచితిఁ గాకుత్స్థకులము.

naḍaruniṃdalakella nādhāramaitim̐; gaḍapaṭam̐jeṟicitim̐ gākutsthakulamu.

Report an error

నినుఁజూడఁగారాదు; నిను ముట్టరాదు; చెనఁటి, నీ తోడ భాషింపఁగారాదు.”

ninum̐jūḍam̐gārādu; ninu muṭṭarādu; cenam̐ṭi, nī tōḍa bhāṣiṃpam̐gārādu.”

Report an error

అని దశరథుఁడాడ నారాజసతులు కనుకనిఁదనుఁదిట్టఁగైకేయి వినుచుఁ

ani daśarathum̐ḍāḍa nārājasatulu kanukanim̐danum̐diṭṭam̐gaikēyi vinucum̐

Report an error

దల వాంచికొనియుండె.దశరథుండంత నలయుచుఁజని యయోధ్యాపురిఁజొచ్చి

dala vāṃcikoniyuṃḍe.daśarathuṃḍaṃta nalayucum̐jani yayōdhyāpurim̐jocci

Report an error

పాడువాఱినయట్టి పట్టణవీధి నాడాడ నిలుచుచునపుడు కౌసల్య

pāḍuvāṟinayaṭṭi paṭṭaṇavīdhi nāḍāḍa nilucucunapuḍu kausalya

Report an error

నగరంతఁజొచ్చి యానన ధూళితోడఁ బొగులుచు, సెజ్జపైఁబొరలుచు, మిగుల

nagaraṃtam̐jocci yānana dhūḷitōḍam̐ bogulucu, sejjapaim̐boralucu, migula

Report an error

నలయుచు,సొలయుచు,నసురుసురనుచు నలుదెసల్‌ సూచుచు, నాలుక యెండ

nalayucu,solayucu,nasurusuranucu naludesal sūcucu, nāluka yeṃḍa

Report an error

“హారామ!హారామ!”యనుచు దైవంబు దూఱుచుఁ,దనుఁదానెదూషించుకొనుచు,

“hārāma!hārāma!”yanucu daivaṃbu dūṟucum̐,danum̐dānedūṣiṃcukonucu,

Report an error

నే పాటు నే దుఃఖమెఱుఁగని యట్టి నా పుత్త్రరత్నంబు నాదు కోడలును

nē pāṭu nē duḥkhameṟum̐gani yaṭṭi nā puttraratnaṃbu nādu kōḍalunu

Report an error

నెంతదవ్వరిగిరో?యెందున్నవారొ? యెంతలోఁగుందిరో? యెట్టులేఁగెదరొ?

neṃtadavvarigirō?yeṃdunnavāro? yeṃtalōm̐guṃdirō? yeṭṭulēm̐gedaro?

Report an error

కందమూలములు శాకములు నేరీతిఁ దిందురో? యెట్లు వర్తింతురో యడవి?

kaṃdamūlamulu śākamulu nērītim̐ diṃdurō? yeṭlu vartiṃturō yaḍavi?

Report an error

నని రామసీతలయాయాసములకుఁ దనమదినడలుచుఁదలఁపోయుచుండెఁ.

nani rāmasītalayāyāsamulakum̐ danamadinaḍalucum̐dalam̐pōyucuṃḍem̐.

Report an error

గౌసల్యయును నంతకంటె శోకింప నా సుమిత్రాదేవి యడలార్పుచుండె.

gausalyayunu naṃtakaṃṭe śōkiṃpa nā sumitrādēvi yaḍalārpucuṃḍe.

Report an error

నంత రాముఁడు పౌరులందఱుఁగొలువఁ గొంత దవ్వేఁగి పేర్కొని వారిఁబలికె:

naṃta rāmum̐ḍu paurulaṃdaṟum̐goluvam̐ goṃta davvēm̐gi pērkoni vārim̐balike:

Report an error

“ననఘాత్ములార! మీరందఱు మగుడి చనుఁడయోధ్యకు నాకు జయముగోరుండు

“nanaghātmulāra! mīraṃdaṟu maguḍi canum̐ḍayōdhyaku nāku jayamugōruṃḍu

Report an error

భరతుని యాజ్ఞలోపలను వర్తించి పొరయుఁడు సౌఖ్యముల్‌.పొండు మీ.”రనిన

bharatuni yājñalōpalanu vartiṃci porayum̐ḍu saukhyamul.poṃḍu mī.”ranina

Report an error

వారలందఱు నేకవాక్యులై పలికి. “రో రామ! యిట్లాడ నుచితమే నీకు?

vāralaṃdaṟu nēkavākyulai paliki. “rō rāma! yiṭlāḍa nucitamē nīku?

Report an error

భరతుఁడు మా కేల? పట్టణంబేల? వరమందిరము లేల వనుల కీ వరుగ!

bharatum̐ḍu mā kēla? paṭṭaṇaṃbēla? varamaṃdiramu lēla vanula kī varuga!

Report an error

వత్తుము నీ వెంట;వల దంటివేనిఁ జత్తుము; దీనికై సందేహ మేల?”

vattumu nī veṃṭa;vala daṃṭivēnim̐ jattumu; dīnikai saṃdēha mēla?”

Report an error

యనియని పలుకుచు నఖిలభూప్రజలు దనుఁగొల్చి రా రఘూద్వహుఁడునాఁడేఁగి

yaniyani palukucu nakhilabhūprajalu danum̐golci rā raghūdvahum̐ḍunām̐ḍēm̐gi

Report an error

తమసా నదీతీర తటమున విడిసి తమసలో సాంధ్యకృత్యములెల్లఁదీర్చి

tamasā nadītīra taṭamuna viḍisi tamasalō sāṃdhyakr̥tyamulellam̐dīrci

Report an error

తగుసౌధమున మృదుతల్పంబునందు మొగిఁబవ్వళించు నా మోహనమూర్తి

tagusaudhamuna mr̥dutalpaṃbunaṃdu mogim̐bavvaḷiṃcu nā mōhanamūrti

Report an error

తరుమూలమునఁబర్ణతల్పంబునందు ధరణిజయును దానుఁదగ విశ్రమించి,

tarumūlamunam̐barṇatalpaṃbunaṃdu dharaṇijayunu dānum̐daga viśramiṃci,

Report an error

తనుఁజుట్టి పౌరులు దమయిండ్లు మఱచి తనయుల భార్యలతగులు వోవిడిచి

tanum̐juṭṭi paurulu damayiṃḍlu maṟaci tanayula bhāryalatagulu vōviḍici

Report an error

వనములఁదనవెంట వచ్చువారగుచు నినుపారు భక్తితో నిద్రింపఁ జూచి

vanamulam̐danaveṃṭa vaccuvāragucu ninupāru bhaktitō nidriṃpam̐ jūci

Report an error

వారలమరలింప వలనొండు లేక యా రాత్రి మధ్యంబునందు సుమంత్రుఁ

vāralamaraliṃpa valanoṃḍu lēka yā rātri madhyaṃbunaṃdu sumaṃtrum̐

Report an error

“దే రాయితముసేసి తెమ్మ”ని పలికి పౌరుల వంచించు భావమాతనికిఁ

“dē rāyitamusēsi temma”ni paliki paurula vaṃciṃcu bhāvamātanikim̐

Report an error

దెలిపి యయోధ్యకైతేరు వోనిచ్చి తలకొని మగుడించి తమస దాటించి

delipi yayōdhyakaitēru vōnicci talakoni maguḍiṃci tamasa dāṭiṃci

Report an error

తృణశిలావృతభూమిఁదేరు దోలించి గణుతింపరానివేగమునఁబోవుచును

tr̥ṇaśilāvr̥tabhūmim̐dēru dōliṃci gaṇutiṃparānivēgamunam̐bōvucunu

Report an error

దమరాకయును మహీధవునిచేఁతయును దమకించి విని మనస్తాపంబు నొంది

damarākayunu mahīdhavunicēm̐tayunu damakiṃci vini manastāpaṃbu noṃdi

Report an error

తెరువుపల్లెలవారు ధృతిదూలి యేడ్చు పరుసంపుటెలుఁగులు పలుమాఱు వినుచు

teruvupallelavāru dhr̥tidūli yēḍcu parusaṃpuṭelum̐gulu palumāṟu vinucu

Report an error

వనతతుల్‌ సీతకు వరుసఁజూపుచును నినకులమణియైన యిక్ష్వాకునకును

vanatatul sītaku varusam̐jūpucunu ninakulamaṇiyaina yikṣvākunakunu

Report an error

మనువు మున్నొసగినమహిఁగనుంగొనుచుఁ జనివేగవతి దాటి సరయువు దాటి

manuvu munnosaginamahim̐ganuṃgonucum̐ janivēgavati dāṭi sarayuvu dāṭi

Report an error

నరనాథుఁడమ్మఱునాఁడు మాపటికిఁ గరము వేగమున గంగానదిఁ జేరి

naranāthum̐ḍammaṟunām̐ḍu māpaṭikim̐ garamu vēgamuna gaṃgānadim̐ jēri

Report an error

తడయక యింగుదీతరుసమీపమున విడిసి యచ్చటఁబ్రీతి విశ్రాంతి నొందె.

taḍayaka yiṃgudītarusamīpamuna viḍisi yaccaṭam̐brīti viśrāṃti noṃde.

Report an error

నారయఁదమసలో నట నిద్రవోవు పౌరులందఱును బ్రభాతంబునందుఁ

nārayam̐damasalō naṭa nidravōvu paurulaṃdaṟunu brabhātaṃbunaṃdum̐

Report an error

గరమర్థితో మేలుకాంచి నల్‌దెసలు పరికించి నివ్వెఱపడి శోకమెసగ

garamarthitō mēlukāṃci naldesalu parikiṃci nivveṟapaḍi śōkamesaga

Report an error

రామునిఁగానక రథము చొప్పరసి “రాముఁడయోధ్యాపురమున కీ రాత్రి

rāmunim̐gānaka rathamu copparasi “rāmum̐ḍayōdhyāpuramuna kī rātri

Report an error

యవనినాథుఁడు విల్వనంపిన మరల భువనభారముఁబూనఁబోనోపు.”ననుచు

yavanināthum̐ḍu vilvanaṃpina marala bhuvanabhāramum̐būnam̐bōnōpu.”nanucu

Report an error

నని యయోధ్యకు వచ్చి యచ్చట రాముఁ గనుఁగొనఁ జాలక ఘనశోకవహ్ని

nani yayōdhyaku vacci yaccaṭa rāmum̐ ganum̐gonam̐ jālaka ghanaśōkavahni

Report an error

ననయంబుఁబొగులుచు“నకట!రాఘవుడు మనలవంచించిక్రమ్మఱఁబోయె.”ననుచు

nanayaṃbum̐bogulucu“nakaṭa!rāghavuḍu manalavaṃciṃcikrammaṟam̐bōye.”nanucu

Report an error

నా రాముకృపయు సత్యంబు ధర్మంబుఁ జారువర్తనము నిచ్చలు నుతించుచును

nā rāmukr̥payu satyaṃbu dharmaṃbum̐ jāruvartanamu niccalu nutiṃcucunu

Report an error

నితరవస్తువులపై నిచ్చలు మాని యతనిఁదలంచుచు నతనిఁబాయుటకు

nitaravastuvulapai niccalu māni yatanim̐dalaṃcucu natanim̐bāyuṭaku

Report an error

నంతరంగంబుననడలుచునుండి. రంత నక్కడ గుహుండను చెంచురాజు

naṃtaraṃgaṃbunanaḍalucunuṃḍi. raṃta nakkaḍa guhuṃḍanu ceṃcurāju

Report an error

Illustration: Verse & Place (Project-owned).