Skip to content

अध्यायः १० · रसमञ्जरी , १०

Atha kālasya vijñānaṃ pravakṣyāmi …

rasamañjarī , 10

Shalinatha's handbook of mineral medicine.

116 versesSanskrit with transliteration

A physician measuring out a mineral medicine.

अथ कालस्य विज्ञानं प्रवक्ष्यामि यथासुखम् ॥ १ ॥

atha kālasya vijñānaṃ pravakṣyāmi yathāsukham || 1 ||

Report an error

जीवितं मरणं योगी यतो जानाति निश्चयात् ।। रम- १०.१ ॥ २ ॥

jīvitaṃ maraṇaṃ yogī yato jānāti niścayāt || rama- 10.1 || 2 ||

Report an error

कालग्रहस्य यस्येदं दंष्ट्रासम्पुटके जगत् ॥ ३ ॥

kālagrahasya yasyedaṃ daṃṣṭrāsampuṭake jagat || 3 ||

Report an error

अद्यैव वा प्रभाते वा सोऽवश्यं भविष्यति ।। रम- १०.२ ॥ ४ ॥

adyaiva vā prabhāte vā so'vaśyaṃ bhaviṣyati || rama- 10.2 || 4 ||

Report an error

रसं रसायनं योगं कालं ज्ञात्वा समाचरेत् ॥ ५ ॥

rasaṃ rasāyanaṃ yogaṃ kālaṃ jñātvā samācaret || 5 ||

Report an error

यस्माज्ज्ञानं विना व्यर्थं तत्तस्मात्प्रोच्यतेऽधुना ।। रम- १०.३ ॥ ६ ॥

yasmājjñānaṃ vinā vyarthaṃ tattasmātprocyate'dhunā || rama- 10.3 || 6 ||

Report an error

दूतो रक्तकषायकृष्णवसनो दन्ती जरामर्दितस् तैलाभ्यक्तशरीरकायुधकरो दीनाश्रुपूर्णाननः ॥ ७ ॥

dūto raktakaṣāyakṛṣṇavasano dantī jarāmarditas tailābhyaktaśarīrakāyudhakaro dīnāśrupūrṇānanaḥ || 7 ||

Report an error

भस्माङ्गारकपालपांशुमुशलः सूर्यास्तसूर्योदये यः सूर्यस्वरसंस्थितो गदवतां कालाय स स्यादसौ ।। रम- १०.४ ॥ ८ ॥

bhasmāṅgārakapālapāṃśumuśalaḥ sūryāstasūryodaye yaḥ sūryasvarasaṃsthito gadavatāṃ kālāya sa syādasau || rama- 10.4 || 8 ||

Report an error

अकस्माच्चित्तविकृतिरकस्मात्पुरुषोत्तमः ॥ ९ ॥

akasmāccittavikṛtirakasmātpuruṣottamaḥ || 9 ||

Report an error

अकस्मादिन्द्रियोत्पत्तिः सन्निपातस्य लक्षणम् ।। रम- १०.५ ॥ १० ॥

akasmādindriyotpattiḥ sannipātasya lakṣaṇam || rama- 10.5 || 10 ||

Report an error

शरीरं शीतलं यस्य प्रकृतेर् विकृतिर् भवेत् ॥ ११ ॥

śarīraṃ śītalaṃ yasya prakṛter vikṛtir bhavet || 11 ||

Report an error

तत्रारिष्टं समासेन व्याप्तं तत्र निबोध मे ।। रम- १०.६ ॥ १२ ॥

tatrāriṣṭaṃ samāsena vyāptaṃ tatra nibodha me || rama- 10.6 || 12 ||

Report an error

दुष्टशब्देन रमते साधुशब्देन कुप्यति ॥ १३ ॥

duṣṭaśabdena ramate sādhuśabdena kupyati || 13 ||

Report an error

यश्चाकस्मान्न शृणुते तं गतायुषमादिशेत् ।। रम- १०.७ ॥ १४ ॥

yaścākasmānna śṛṇute taṃ gatāyuṣamādiśet || rama- 10.7 || 14 ||

Report an error

यो वा गन्धं न गृह्णाति दीपे शान्ते च मानवः ॥ १५ ॥

yo vā gandhaṃ na gṛhṇāti dīpe śānte ca mānavaḥ || 15 ||

Report an error

दिवाज्योतींषि यश्चापि ज्वलितानि च पश्यति ।। रम- १०.८ ॥ १६ ॥

divājyotīṃṣi yaścāpi jvalitāni ca paśyati || rama- 10.8 || 16 ||

Report an error

चन्द्रं सूर्यप्रभं पश्येत् सूर्यं वा चन्द्रवर्चसम् ॥ १७ ॥

candraṃ sūryaprabhaṃ paśyet sūryaṃ vā candravarcasam || 17 ||

Report an error

तडिद्वातोषितान् मेघान् निर्मले गगने चरान् ।। रम- १०.९ ॥ १८ ॥

taḍidvātoṣitān meghān nirmale gagane carān || rama- 10.9 || 18 ||

Report an error

विमानयानप्रासादैर्यश्च संकुलमम्बरम् ॥ १९ ॥

vimānayānaprāsādairyaśca saṃkulamambaram || 19 ||

Report an error

यश्च नीलं मूर्तिमन्तम् अन्तरिक्षं च पश्यति ।। रम- १०.१० ॥ २० ॥

yaśca nīlaṃ mūrtimantam antarikṣaṃ ca paśyati || rama- 10.10 || 20 ||

Report an error

यस्तूष्णम् इव गृह्णाति शीतमुष्णं च शीतवत् ॥ २१ ॥

yastūṣṇam iva gṛhṇāti śītamuṣṇaṃ ca śītavat || 21 ||

Report an error

संजातः संशयो यस्य तं वदन्ति गतायुषम् ।। रम- १०.११ ॥ २२ ॥

saṃjātaḥ saṃśayo yasya taṃ vadanti gatāyuṣam || rama- 10.11 || 22 ||

Report an error

विपरीतेन गृह्णाति भावानन्यांश्च यो नरः ॥ २३ ॥

viparītena gṛhṇāti bhāvānanyāṃśca yo naraḥ || 23 ||

Report an error

धूमनीहारवासोभिरावृतामिव मेदिनीम् ।। रम- १०.१२ ॥ २४ ॥

dhūmanīhāravāsobhirāvṛtāmiva medinīm || rama- 10.12 || 24 ||

Report an error

प्रदीप्तमिव लोकं च योऽवलुप्तमिवाम्भसा ॥ २५ ॥

pradīptamiva lokaṃ ca yo'valuptamivāmbhasā || 25 ||

Report an error

भूमिम् अष्टादशाकारां लेखाभिर्यस्तु पश्यति ।। रम- १०.१३ ॥ २६ ॥

bhūmim aṣṭādaśākārāṃ lekhābhiryastu paśyati || rama- 10.13 || 26 ||

Report an error

ज्योत्स्नादर्शे हि तोयेषु छायां यश्च न पश्यति ॥ २७ ॥

jyotsnādarśe hi toyeṣu chāyāṃ yaśca na paśyati || 27 ||

Report an error

पश्यत्येकाङ्गहीनां च वैकृतं चापि पश्यति ।। रम- १०.१४ ॥ २८ ॥

paśyatyekāṅgahīnāṃ ca vaikṛtaṃ cāpi paśyati || rama- 10.14 || 28 ||

Report an error

श्वकाककङ्कगृध्राणां प्रयातं यक्षराक्षसाम् ॥ २९ ॥

śvakākakaṅkagṛdhrāṇāṃ prayātaṃ yakṣarākṣasām || 29 ||

Report an error

पिशाचोरगनागानां विकृतामपि यो नरः ।। रम- १०.१५ ॥ ३० ॥

piśācoraganāgānāṃ vikṛtāmapi yo naraḥ || rama- 10.15 || 30 ||

Report an error

ह्रीश्रियौ यस्य नश्येतां तेज ओजः स्मृतिस् तथा ॥ ३१ ॥

hrīśriyau yasya naśyetāṃ teja ojaḥ smṛtis tathā || 31 ||

Report an error

अकस्माज्जृम्भते यश्च स परासुरसंशयम् ।। रम- १०.१६ ॥ ३२ ॥

akasmājjṛmbhate yaśca sa parāsurasaṃśayam || rama- 10.16 || 32 ||

Report an error

यस्याधरोष्ठः पतति स्थितश्चोर्ध्वं तथोत्तरम् ॥ ३३ ॥

yasyādharoṣṭhaḥ patati sthitaścordhvaṃ tathottaram || 33 ||

Report an error

पाशशङ्का भवेद्यस्य दुर्लभं तस्य जीवितम् ।। रम- १०.१७ ॥ ३४ ॥

pāśaśaṅkā bhavedyasya durlabhaṃ tasya jīvitam || rama- 10.17 || 34 ||

Report an error

कुटिला स्फुटिता वापि सुप्ता यस्य च नासिका ॥ ३५ ॥

kuṭilā sphuṭitā vāpi suptā yasya ca nāsikā || 35 ||

Report an error

अवस्फूर्यति मग्ना वा स परासुरसंशयम् ।। रम- १०.१८ ॥ ३६ ॥

avasphūryati magnā vā sa parāsurasaṃśayam || rama- 10.18 || 36 ||

Report an error

स्वरूपं परनेत्रेषु पुत्तिकां यो न पश्यति ॥ ३७ ॥

svarūpaṃ paranetreṣu puttikāṃ yo na paśyati || 37 ||

Report an error

यदा हि पटुदृष्टिश्च तदा मृत्युर् अदूरतः ।। रम- १०.१९ ॥ ३८ ॥

yadā hi paṭudṛṣṭiśca tadā mṛtyur adūrataḥ || rama- 10.19 || 38 ||

Report an error

कर्णहीनं यदात्मानं पश्यत्यात्मा कथंचन ॥ ३९ ॥

karṇahīnaṃ yadātmānaṃ paśyatyātmā kathaṃcana || 39 ||

Report an error

न स जीवति लोकेऽस्मिन् कालेन कवलीकृतः ।। रम- १०.२० ॥ ४० ॥

na sa jīvati loke'smin kālena kavalīkṛtaḥ || rama- 10.20 || 40 ||

Report an error

रात्रौ दाहो भवेद्यस्य दिवा शीतं च जायते ॥ ४१ ॥

rātrau dāho bhavedyasya divā śītaṃ ca jāyate || 41 ||

Report an error

कफपूरितकण्ठस्य मृत्युश्चैव न संशयः ।। रम- १०.२१ ॥ ४२ ॥

kaphapūritakaṇṭhasya mṛtyuścaiva na saṃśayaḥ || rama- 10.21 || 42 ||

Report an error

चरणौ शीतलौ यस्य शीतलं नाभिमण्डलम् ॥ ४३ ॥

caraṇau śītalau yasya śītalaṃ nābhimaṇḍalam || 43 ||

Report an error

शिरस्तापो भवेद्यस्य तस्य मृत्युर्न संशयः ।। रम- १०.२२ ॥ ४४ ॥

śirastāpo bhavedyasya tasya mṛtyurna saṃśayaḥ || rama- 10.22 || 44 ||

Report an error

हुङ्कारः शीतलो यस्य फुत्कारो वह्णिसन्निभः ॥ ४५ ॥

huṅkāraḥ śītalo yasya phutkāro vahṇisannibhaḥ || 45 ||

Report an error

सदा दाहो भवेद्यस्य तस्य मृत्युर्न संशयः ।। रम- १०.२३ ॥ ४६ ॥

sadā dāho bhavedyasya tasya mṛtyurna saṃśayaḥ || rama- 10.23 || 46 ||

Report an error

अरुन्धतीं ध्रुवं चैव विष्णोस्त्रीणि पदानि च ॥ ४७ ॥

arundhatīṃ dhruvaṃ caiva viṣṇostrīṇi padāni ca || 47 ||

Report an error

हीनायुधो न पश्यन्ति चतुर्थं मातृमण्डलम् ।। रम- १०.२४ ॥ ४८ ॥

hīnāyudho na paśyanti caturthaṃ mātṛmaṇḍalam || rama- 10.24 || 48 ||

Report an error

अरश्मिबिम्बं सूर्यस्य वह्नेश्चैवांशुवर्जितम् ॥ ४९ ॥

araśmibimbaṃ sūryasya vahneścaivāṃśuvarjitam || 49 ||

Report an error

दृष्ट्वैकादशमासास्तु नरश्चोर्ध्वं न जीवति ।। रम- १०.२५ ॥ ५० ॥

dṛṣṭvaikādaśamāsāstu naraścordhvaṃ na jīvati || rama- 10.25 || 50 ||

Report an error

वातं मूत्रं पुरीषं यः सुवर्णं रजतं तथा ॥ ५१ ॥

vātaṃ mūtraṃ purīṣaṃ yaḥ suvarṇaṃ rajataṃ tathā || 51 ||

Report an error

प्रत्यक्षमथवा स्वप्ने दशमासं न जीवति ।। रम- १०.२६ ॥ ५२ ॥

pratyakṣamathavā svapne daśamāsaṃ na jīvati || rama- 10.26 || 52 ||

Report an error

क्वचित् पश्यति यो दीप्तं स्वर्णवत् काननं नरः ॥ ५३ ॥

kvacit paśyati yo dīptaṃ svarṇavat kānanaṃ naraḥ || 53 ||

Report an error

विरूपाणि च भूतानि नवमासं न जीवति ।। रम- १०.२७ ॥ ५४ ॥

virūpāṇi ca bhūtāni navamāsaṃ na jīvati || rama- 10.27 || 54 ||

Report an error

स्थूलाङ्गोऽपि कृशः कृशोऽपि सहसा स्थूलत्वमालम्बते श्यामो वा कनकप्रभो यदि भवेद्गौरोऽपि कृष्णच्छविः ॥ ५५ ॥

sthūlāṅgo'pi kṛśaḥ kṛśo'pi sahasā sthūlatvamālambate śyāmo vā kanakaprabho yadi bhavedgauro'pi kṛṣṇacchaviḥ || 55 ||

Report an error

धीरो धीरतयार्थधर्मनिपुणः शान्तोपकारी पुमान् इत्येवं प्रकृते तु शान्तचलनं मास्यष्टमे मृत्युदम् ।। रम- १०.२८ ॥ ५६ ॥

dhīro dhīratayārthadharmanipuṇaḥ śāntopakārī pumān ityevaṃ prakṛte tu śāntacalanaṃ māsyaṣṭame mṛtyudam || rama- 10.28 || 56 ||

Report an error

पीडा भवेत्पाणितले च जिह्वामूलं समूलं रुधिरं च कृष्णम् ॥ ५७ ॥

pīḍā bhavetpāṇitale ca jihvāmūlaṃ samūlaṃ rudhiraṃ ca kṛṣṇam || 57 ||

Report an error

वृद्धिं नरः कामपि यन्न दृष्ट्वा जीवेन्मनुष्यः स हि सप्तमासान् ।। रम- १०.२९ ॥ ५८ ॥

vṛddhiṃ naraḥ kāmapi yanna dṛṣṭvā jīvenmanuṣyaḥ sa hi saptamāsān || rama- 10.29 || 58 ||

Report an error

मध्याङ्गुलीनां त्रितयं विरक्तं रोगं विना शुष्यति यस्य कण्ठः ॥ ५९ ॥

madhyāṅgulīnāṃ tritayaṃ viraktaṃ rogaṃ vinā śuṣyati yasya kaṇṭhaḥ || 59 ||

Report an error

मुहुर्मुहुः प्रस्रवणं च जाड्यं षष्ठे च मासे प्रलयं प्रयाति ।। रम- १०.३० ॥ ६० ॥

muhurmuhuḥ prasravaṇaṃ ca jāḍyaṃ ṣaṣṭhe ca māse pralayaṃ prayāti || rama- 10.30 || 60 ||

Report an error

यस्य न स्फुरणं किंचिद् विद्यते यस्य कर्मणि ॥ ६१ ॥

yasya na sphuraṇaṃ kiṃcid vidyate yasya karmaṇi || 61 ||

Report an error

सोऽवश्यं पञ्चमे मासि स्कन्धारूढो गमिष्यति ।। रम- १०.३१ ॥ ६२ ॥

so'vaśyaṃ pañcame māsi skandhārūḍho gamiṣyati || rama- 10.31 || 62 ||

Report an error

यस्य न स्फुरते ज्योतिः पीडिते नयनद्वये ॥ ६३ ॥

yasya na sphurate jyotiḥ pīḍite nayanadvaye || 63 ||

Report an error

मरणं तस्य निर्दिष्टं चतुर्थे मासि निश्चितम् ।। रम- १०.३२ ॥ ६४ ॥

maraṇaṃ tasya nirdiṣṭaṃ caturthe māsi niścitam || rama- 10.32 || 64 ||

Report an error

स्पन्दते वृषणो यस्य न किंचिदपि पीडितः ॥ ६५ ॥

spandate vṛṣaṇo yasya na kiṃcidapi pīḍitaḥ || 65 ||

Report an error

तृतीये मासि सोऽवश्यं यमलोके गमिष्यति ।। रम- १०.३३ ॥ ६६ ॥

tṛtīye māsi so'vaśyaṃ yamaloke gamiṣyati || rama- 10.33 || 66 ||

Report an error

तारा दिवा चन्द्रप्रभं निशान्ते यो विद्युतं पश्यति चैव श्वभ्रे ॥ ६७ ॥

tārā divā candraprabhaṃ niśānte yo vidyutaṃ paśyati caiva śvabhre || 67 ||

Report an error

इन्द्रायुधं वा स्वयमेव रात्रौ मासद्वये तस्य वदन्ति नाशम् ।। रम- १०.३४ ॥ ६८ ॥

indrāyudhaṃ vā svayameva rātrau māsadvaye tasya vadanti nāśam || rama- 10.34 || 68 ||

Report an error

यस्य जानुगतं मर्म न किंचिदपि चेष्टितम् ॥ ६९ ॥

yasya jānugataṃ marma na kiṃcidapi ceṣṭitam || 69 ||

Report an error

मासान्ते मरणं तस्य न केनापि विलम्ब्यते ।। रम- १०.३५ ॥ ७० ॥

māsānte maraṇaṃ tasya na kenāpi vilambyate || rama- 10.35 || 70 ||

Report an error

कनिष्ठाङ्गुलिपर्व स्यात् कृष्णं च मध्यमं यदा ॥ ७१ ॥

kaniṣṭhāṅguliparva syāt kṛṣṇaṃ ca madhyamaṃ yadā || 71 ||

Report an error

गतायुः प्रोच्यते पुंसाम् अष्टादशदिनावधिः ।। रम- १०.३६ ॥ ७२ ॥

gatāyuḥ procyate puṃsām aṣṭādaśadināvadhiḥ || rama- 10.36 || 72 ||

Report an error

घृते तैले जले वापि दर्पणे यस्य दृश्यते ॥ ७३ ॥

ghṛte taile jale vāpi darpaṇe yasya dṛśyate || 73 ||

Report an error

शिरोरहितमात्मानं पक्षमेकं स जीवति ।। रम- १०.३७ ॥ ७४ ॥

śirorahitamātmānaṃ pakṣamekaṃ sa jīvati || rama- 10.37 || 74 ||

Report an error

शैत्यं दध्यन्नपानानि यस्य तापकराणि च ॥ ७५ ॥

śaityaṃ dadhyannapānāni yasya tāpakarāṇi ca || 75 ||

Report an error

शीतरश्मि भवेच्चारुहासं चाथ सुनिर्मलम् ।। रम- १०.३८ ॥ ७६ ॥

śītaraśmi bhaveccāruhāsaṃ cātha sunirmalam || rama- 10.38 || 76 ||

Report an error

न वेत्ति वै चारुहितं न चोष्णं वेत्ति यो नरः ॥ ७७ ॥

na vetti vai cāruhitaṃ na coṣṇaṃ vetti yo naraḥ || 77 ||

Report an error

कालज्ञानेन सम्प्रोक्तं पक्षमेकं स जीवति ।। रम- १०.३९ ॥ ७८ ॥

kālajñānena samproktaṃ pakṣamekaṃ sa jīvati || rama- 10.39 || 78 ||

Report an error

स्नातमात्रस्य यस्यैते त्रयः शुष्यन्ति तत्क्षणात् ॥ ७९ ॥

snātamātrasya yasyaite trayaḥ śuṣyanti tatkṣaṇāt || 79 ||

Report an error

हृदयं हस्तपादौ च दशरात्रं स जीवति ।। रम- १०.४० ॥ ८० ॥

hṛdayaṃ hastapādau ca daśarātraṃ sa jīvati || rama- 10.40 || 80 ||

Report an error

नासाग्रं रसनाग्रं च चक्षुश्चैवौष्ठसम्पुटम् ॥ ८१ ॥

nāsāgraṃ rasanāgraṃ ca cakṣuścaivauṣṭhasampuṭam || 81 ||

Report an error

यो न पश्येत्पुरादृष्टं सप्तरात्रं स जीवति ।। रम- १०.४१ ॥ ८२ ॥

yo na paśyetpurādṛṣṭaṃ saptarātraṃ sa jīvati || rama- 10.41 || 82 ||

Report an error

धारा बिन्दुसमा यस्य पतते च महीतले ॥ ८३ ॥

dhārā bindusamā yasya patate ca mahītale || 83 ||

Report an error

सप्ताहाज्जायते मृत्युः कालज्ञानेन कथ्यते ।। रम- १०.४२ ॥ ८४ ॥

saptāhājjāyate mṛtyuḥ kālajñānena kathyate || rama- 10.42 || 84 ||

Report an error

अथातः सम्प्रवक्ष्यामि छायापुरुषलक्षणम् ॥ ८५ ॥

athātaḥ sampravakṣyāmi chāyāpuruṣalakṣaṇam || 85 ||

Report an error

यस्य विज्ञानमात्रेण त्रिकालज्ञो भवेन्नरः ।। रम- १०.४३ ॥ ८६ ॥

yasya vijñānamātreṇa trikālajño bhavennaraḥ || rama- 10.43 || 86 ||

Report an error

कालो दूरस्थितोऽस्यापि येनोपायेन लक्ष्यते ॥ ८७ ॥

kālo dūrasthito'syāpi yenopāyena lakṣyate || 87 ||

Report an error

तं वदन्ति समासेन यथोद्दिष्टं शिवागमे ।। रम- १०.४४ ॥ ८८ ॥

taṃ vadanti samāsena yathoddiṣṭaṃ śivāgame || rama- 10.44 || 88 ||

Report an error

एकान्ते विजने गत्वा कृत्वादित्यं स्वपृष्ठतः ॥ ८९ ॥

ekānte vijane gatvā kṛtvādityaṃ svapṛṣṭhataḥ || 89 ||

Report an error

संनिरीक्ष्य निजच्छायां कण्ठदेशसमाहिताम् ।। रम- १०.४५ ॥ ९० ॥

saṃnirīkṣya nijacchāyāṃ kaṇṭhadeśasamāhitām || rama- 10.45 || 90 ||

Report an error

ततश्चाकाशमीक्षेत ततः पश्यति शंकरम् ॥ ९१ ॥

tataścākāśamīkṣeta tataḥ paśyati śaṃkaram || 91 ||

Report an error

अष्टोत्तरशतं जप्त्वा ततो वै दृश्यते शुभम् ।। रम- १०.४६ ॥ ९२ ॥

aṣṭottaraśataṃ japtvā tato vai dṛśyate śubham || rama- 10.46 || 92 ||

Report an error

शुद्धस्फटिकसंकाशं नानारूपधरो हरम् ॥ ९३ ॥

śuddhasphaṭikasaṃkāśaṃ nānārūpadharo haram || 93 ||

Report an error

षण्मासाभ्यासयोगेन भूचराणां पतिर्भवेत् ।। रम- १०.४७ ॥ ९४ ॥

ṣaṇmāsābhyāsayogena bhūcarāṇāṃ patirbhavet || rama- 10.47 || 94 ||

Report an error

वर्षद्वयेन हे नाथ कर्ता हर्ता स्वयं प्रभुः ॥ ९५ ॥

varṣadvayena he nātha kartā hartā svayaṃ prabhuḥ || 95 ||

Report an error

त्रिकालज्ञत्वम् आप्नोति स योगी नात्र संशयः ।। रम- १०.४८ ॥ ९६ ॥

trikālajñatvam āpnoti sa yogī nātra saṃśayaḥ || rama- 10.48 || 96 ||

Report an error

यत्कृताभ्यासयोगेन नास्ति किंचित् सुदुर्लभम् ॥ ९७ ॥

yatkṛtābhyāsayogena nāsti kiṃcit sudurlabham || 97 ||

Report an error

तद्रूपं कृष्णवर्णं च पश्यति व्योम्नि निर्मले ।। रम- १०.४९ ॥ ९८ ॥

tadrūpaṃ kṛṣṇavarṇaṃ ca paśyati vyomni nirmale || rama- 10.49 || 98 ||

Report an error

षण्मासान् मृत्युमाप्नोति स योगी नात्र संशयः ॥ ९९ ॥

ṣaṇmāsān mṛtyumāpnoti sa yogī nātra saṃśayaḥ || 99 ||

Report an error

पीतो व्याधिभयं रक्तो नीलो हत्यां विनिर्दिशेत् ।। रम- १०.५० ॥ १०० ॥

pīto vyādhibhayaṃ rakto nīlo hatyāṃ vinirdiśet || rama- 10.50 || 100 ||

Report an error

नानावर्णे स्वरूपेऽस्मिनुद्वेगो जायते महान् ॥ १०१ ॥

nānāvarṇe svarūpe'sminudvego jāyate mahān || 101 ||

Report an error

पादौ गुल्फं च जठरं विनाशकृशता भवेत् ।। रम- १०.५१ ॥ १०२ ॥

pādau gulphaṃ ca jaṭharaṃ vināśakṛśatā bhavet || rama- 10.51 || 102 ||

Report an error

अर्धवर्षेण वर्षे वा जीवन्वर्षद्वयेन न वा ॥ १०३ ॥

ardhavarṣeṇa varṣe vā jīvanvarṣadvayena na vā || 103 ||

Report an error

विनाशो दक्षिणे बाहौ स्वबन्धुर् म्रियते ध्रुवम् ।। रम- १०.५२ ॥ १०४ ॥

vināśo dakṣiṇe bāhau svabandhur mriyate dhruvam || rama- 10.52 || 104 ||

Report an error

वामबाहौ तथा भार्या विनश्यति न संशयः ॥ १०५ ॥

vāmabāhau tathā bhāryā vinaśyati na saṃśayaḥ || 105 ||

Report an error

शिरो दक्षिणबाहुभ्यां विनाशो मृत्युमादिशेत् ।। रम- १०.५३ ॥ १०६ ॥

śiro dakṣiṇabāhubhyāṃ vināśo mṛtyumādiśet || rama- 10.53 || 106 ||

Report an error

अशिरो मासमरणं विना जङ्घे दिवा नव ॥ १०७ ॥

aśiro māsamaraṇaṃ vinā jaṅghe divā nava || 107 ||

Report an error

अष्टभिः स्कन्धनाशेन छायालुप्तेन तत्क्षणात् ।। रम- १०.५४ ॥ १०८ ॥

aṣṭabhiḥ skandhanāśena chāyāluptena tatkṣaṇāt || rama- 10.54 || 108 ||

Report an error

तीर्थस्नानेन दानेन तपसा सुकृतेन वा ॥ १०९ ॥

tīrthasnānena dānena tapasā sukṛtena vā || 109 ||

Report an error

जपेन ज्ञानयोगेन जायते कालबन्धनम् ।। रम- १०.५५ ॥ ११० ॥

japena jñānayogena jāyate kālabandhanam || rama- 10.55 || 110 ||

Report an error

रसायनं च पूर्वोक्तं गुटिका मृतजीवनी ॥ १११ ॥

rasāyanaṃ ca pūrvoktaṃ guṭikā mṛtajīvanī || 111 ||

Report an error

नरैः सेव्या यथोक्तं च परं कालस्य बन्धनम् ।। रम- १०.५६ ॥ ११२ ॥

naraiḥ sevyā yathoktaṃ ca paraṃ kālasya bandhanam || rama- 10.56 || 112 ||

Report an error

रक्षणीयमतो देहं यतो धर्मादिसाधनम् ॥ ११३ ॥

rakṣaṇīyamato dehaṃ yato dharmādisādhanam || 113 ||

Report an error

शरीरं नाशयन्त्येते दोषा धातुमलाश्रयाः ।। रम- १०.५७ ॥ ११४ ॥

śarīraṃ nāśayantyete doṣā dhātumalāśrayāḥ || rama- 10.57 || 114 ||

Report an error

वैद्यनाथतनूजेन शालिनाथेन धीमता ॥ ११५ ॥

vaidyanāthatanūjena śālināthena dhīmatā || 115 ||

Report an error

शास्त्रमालोक्य चाकृष्य रचिता रसमञ्जरी ।। रम- १०.५८ ॥ ११६ ॥

śāstramālokya cākṛṣya racitā rasamañjarī || rama- 10.58 || 116 ||

Report an error

Illustration: Verse & Place (Project-owned).