अस्मिन्नायुर्दाये यस्माद्भ्रान्त्रः समस्तलोकोऽयम् । तस्मात्पूर्वागमतः कथयामि निराकुलीकृत्य ॥ १ ॥
asminnāyurdāye yasmādbhrāntraḥ samastaloko'yam | tasmātpūrvāgamataḥ kathayāmi nirākulīkṛtya || 1 ||
अध्यायः ३९ · एकोनचत्वारिंशोऽध्यायः
ekonacatvāriṃśo'dhyāyaḥ
Kalyanavarma's classic of horoscopy.
25 versesSanskrit with transliteration
अस्मिन्नायुर्दाये यस्माद्भ्रान्त्रः समस्तलोकोऽयम् । तस्मात्पूर्वागमतः कथयामि निराकुलीकृत्य ॥ १ ॥
asminnāyurdāye yasmādbhrāntraḥ samastaloko'yam | tasmātpūrvāgamataḥ kathayāmi nirākulīkṛtya || 1 ||
(द्र.वृ.पा.43।31-32, जातकपद्धति श्लो. 25)अंशोद्भवं विलग्नात्पैण्ड्यं भानोर्निसर्गजं चन्द्रात् । एतेषा यो बलवानेकतमस्तस्य कल्पयेदायुः ॥ २ ॥
(dra.vṛ.pā.43|31-32, jātakapaddhati ślo. 25)aṃśodbhavaṃ vilagnātpaiṇḍyaṃ bhānornisargajaṃ candrāt | eteṣā yo balavānekatamastasya kalpayedāyuḥ || 2 ||
लग्नदिवाकरचन्द्रास्त्रयोऽपि बलरिक्ततां यदा यान्ति । परमायुषः स्वरांशं ददति खगा जीवशर्मोक्तम् ॥ ३ ॥
lagnadivākaracandrāstrayo'pi balariktatāṃ yadā yānti | paramāyuṣaḥ svarāṃśaṃ dadati khagā jīvaśarmoktam || 3 ||
विलग्नादिकला भाज्या व्योमशून्ययमैः समाः । लभ्यन्तेऽर्क(हतात्, नताः)हताः शेषाः(शेषं) स्व(नाम)मानगुणि(ताःस्वकाः)तांशकाः(द्र.वृ.जा.7।10) ॥ ४ ॥
vilagnādikalā bhājyā vyomaśūnyayamaiḥ samāḥ | labhyante'rka(hatāt, natāḥ)hatāḥ śeṣāḥ(śeṣaṃ) sva(nāma)mānaguṇi(tāḥsvakāḥ)tāṃśakāḥ(dra.vṛ.jā.7|10) || 4 ||
(वृ.पा. 43।14-15, वृ.जा.7।12)होरा सर्वबलोपेता राशितुल्यानि यच्छति । वर्षाण्यन्यानि मासादिभागैस्त्रैराशिकात्पुनः ॥ ५ ॥
(vṛ.pā. 43|14-15, vṛ.jā.7|12)horā sarvabalopetā rāśitulyāni yacchati | varṣāṇyanyāni māsādibhāgaistrairāśikātpunaḥ || 5 ||
(द्र.वृ.पा. 43।21. वृ.जा.7।11)वर्गोत्तमे स्वभवने स्वद्रेष्काणे नवांशके । द्विगुणं सम्प्रयच्छन्ति त्रिगुणं वक्रतुङ्गयोः ॥ ६ ॥
(dra.vṛ.pā. 43|21. vṛ.jā.7|11)vargottame svabhavane svadreṣkāṇe navāṃśake | dviguṇaṃ samprayacchanti triguṇaṃ vakratuṅgayoḥ || 6 ||
यदा तूपचयः सर्वः स्वराश्यादिस्थि(स्थिते)तैर्ग्रहैः(ग्रहे) । समस्तवर्गणा तत्र कर्तव्या शास्त्रचिन्तकैः ॥ ७ ॥
yadā tūpacayaḥ sarvaḥ svarāśyādisthi(sthite)tairgrahaiḥ(grahe) | samastavargaṇā tatra kartavyā śāstracintakaiḥ || 7 ||
केन्द्रादिसंस्थिते खेटे सकलद्विगुणैककाम्(गाम्, काः) । शंसन्तिं वगणां केचिन्न(तच्च ननु, तत्तु) च चूडामणेर्मतम् ॥ ८ ॥
kendrādisaṃsthite kheṭe sakaladviguṇaikakām(gām, kāḥ) | śaṃsantiṃ vagaṇāṃ kecinna(tacca nanu, tattu) ca cūḍāmaṇermatam || 8 ||
बहुताड(वर्गण)नसम्प्रातौ यां करोत्येकवर्गणाम् । वराहमिहिराचार्यः सा न दृष्टा पुरातनैः ॥ ९ ॥
bahutāḍa(vargaṇa)nasamprātau yāṃ karotyekavargaṇām | varāhamihirācāryaḥ sā na dṛṣṭā purātanaiḥ || 9 ||
रिपुराशौ त्रिभागोनामर्धोनं निम्नगास्तगाः । दायं ग्रहाः प्रयच्छन्ति नास्तगौ सितभानुजौ(द्र.वृ.पा.46।9 तथा वृ.जा. 7।2) ॥ १० ॥
ripurāśau tribhāgonāmardhonaṃ nimnagāstagāḥ | dāyaṃ grahāḥ prayacchanti nāstagau sitabhānujau(dra.vṛ.pā.46|9 tathā vṛ.jā. 7|2) || 10 ||
सर्वमर्धं तृतीयांशश्चतुर्थः पञ्चमस्तथा । षष्ठञ्चांशः क्षयं याति नांश बहुरिभेरकगैः ॥ ११ ॥
sarvamardhaṃ tṛtīyāṃśaścaturthaḥ pañcamastathā | ṣaṣṭhañcāṃśaḥ kṣayaṃ yāti nāṃśa bahuribherakagaiḥ || 11 ||
सौम्ये चार्धमितो याति नाशं बहुभिरेकगैः । एक एव बली हन्ति स्वायुषः सर्वदा ग्रहः(द्र.वृ.पा. 34।10-11 तथा वृ.जा. 7।3) ॥ १२ ॥
saumye cārdhamito yāti nāśaṃ bahubhirekagaiḥ | eka eva balī hanti svāyuṣaḥ sarvadā grahaḥ(dra.vṛ.pā. 34|10-11 tathā vṛ.jā. 7|3) || 12 ||
एकोनविंशतिर्भानोः शशिनः पञ्चविंशतिः । तिथयः क्षितिपुत्रस्य द्वादशैव बुधस्य तु ॥ १३ ॥
ekonaviṃśatirbhānoḥ śaśinaḥ pañcaviṃśatiḥ | tithayaḥ kṣitiputrasya dvādaśaiva budhasya tu || 13 ||
गुरोः पञ्चदशाब्दानि शुक्रस्याप्येकविंशतिः । विंशति रविपुत्रस्य पिण्डायुः स्वोच्चसंस्थितेः ॥ १४ ॥
guroḥ pañcadaśābdāni śukrasyāpyekaviṃśatiḥ | viṃśati raviputrasya piṇḍāyuḥ svoccasaṃsthiteḥ || 14 ||
स्वोच्चशुद्धो(सिद्धो) ग्रहः शोध्यः षड्राश्यूनो भमण्डलात् । स्वपिण्डगुणितो भक्तो (भादि)राशिमानेन वत्सराः ॥ १५ ॥
svoccaśuddho(siddho) grahaḥ śodhyaḥ ṣaḍrāśyūno bhamaṇḍalāt | svapiṇḍaguṇito bhakto (bhādi)rāśimānena vatsarāḥ || 15 ||
पूर्वोक्तं चिन्त्ययेत्सर्वं वक्रं मुक्तत्वारिराशिषु । क्षयस्तत्र प्रकर्तव्यो नीचेऽर्धं वृद्धिरुच्चगे ॥ १६ ॥
pūrvoktaṃ cintyayetsarvaṃ vakraṃ muktatvārirāśiṣu | kṣayastatra prakartavyo nīce'rdhaṃ vṛddhiruccage || 16 ||
लग्नदायोऽशतुल्यः स्यादन्तरे चानुपाततः । तत्पतौ बलसंपन्ने राशितुल्यं स्वभाधिपे ॥ १७ ॥
lagnadāyo'śatulyaḥ syādantare cānupātataḥ | tatpatau balasaṃpanne rāśitulyaṃ svabhādhipe || 17 ||
लग्नांशलिप्तिका हत्वा प्रत्येकं विहगायुषा । भक्त्वा मण्डललिप्ताभिर्लब्धं (वर्षादि)वर्षाद्विशोधयेत् ॥ १८ ॥
lagnāṃśaliptikā hatvā pratyekaṃ vihagāyuṣā | bhaktvā maṇḍalaliptābhirlabdhaṃ (varṣādi)varṣādviśodhayet || 18 ||
स्वायुषो लग्नगे क्रूरे लब्धस्यार्धं शुभेक्षिते । एवमेव प्रकर्तव्यं जीवशर्मोक्तचन्द्रजे(द्र.वृ.पा. 43।12-13, वृ.जा.7।4।) ॥ १९ ॥
svāyuṣo lagnage krūre labdhasyārdhaṃ śubhekṣite | evameva prakartavyaṃ jīvaśarmoktacandraje(dra.vṛ.pā. 43|12-13, vṛ.jā.7|4|) || 19 ||
विंशतिरेकं द्वितयं नव धृतिरिह विंशतिश्च पञ्चाशत् । वर्षाणामपि संख्याः सूर्यादीनां निसर्गभवाः(द्र.वृ.पा.43।16-17, के.जा.पृ. 24श्लो.) ॥ २० ॥
viṃśatirekaṃ dvitayaṃ nava dhṛtiriha viṃśatiśca pañcāśat | varṣāṇāmapi saṃkhyāḥ sūryādīnāṃ nisargabhavāḥ(dra.vṛ.pā.43|16-17, ke.jā.pṛ. 24ślo.) || 20 ||
मीनोदयेंऽशे (परमे)नवमे पञ्चविंशतिलिप्तिके । गवि सौम्यैः स्वतुङ्गस्थैः शेषैरायुः परं भवेत् ॥ २१ ॥
mīnodayeṃ'śe (parame)navame pañcaviṃśatiliptike | gavi saumyaiḥ svatuṅgasthaiḥ śeṣairāyuḥ paraṃ bhavet || 21 ||
कर्किलग्ने गुरुः सेन्दुः केन्द्रगौ बुधभार्गवौ । शेषैस्त्रिलाभषष्ठस्थैरमितायुर्भवेन्नरः(द्र.वृ.पा. 43।55 वृ.जा. 7।14) ॥ २२ ॥
karkilagne guruḥ senduḥ kendragau budhabhārgavau | śeṣaistrilābhaṣaṣṭhasthairamitāyurbhavennaraḥ(dra.vṛ.pā. 43|55 vṛ.jā. 7|14) || 22 ||
द्विघ्नाः षष्टिर्निशाः पञ्च परमं नरदन्तिनाम् । द्वात्रिंशद्वाजिनामायुश्छागादीनां तु षोडश ॥ २३ ॥
dvighnāḥ ṣaṣṭirniśāḥ pañca paramaṃ naradantinām | dvātriṃśadvājināmāyuśchāgādīnāṃ tu ṣoḍaśa || 23 ||
खरोष्ट्रयोः पञ्चवर्ग (एका) एकोऽपोह्यं वृषादिषु । शुनां तु द्वादश प्रोक्तं गणितं परमायुषम् । तत्तत्परं प्रमाणेन हत्वैषामायुरादिशेत्(द्र.वृ.पा. 43।26-28. वृ.जा. 7।5) ॥ २४ ॥
kharoṣṭrayoḥ pañcavarga (ekā) eko'pohyaṃ vṛṣādiṣu | śunāṃ tu dvādaśa proktaṃ gaṇitaṃ paramāyuṣam | tattatparaṃ pramāṇena hatvaiṣāmāyurādiśet(dra.vṛ.pā. 43|26-28. vṛ.jā. 7|5) || 24 ||
पथ्याशिनां शीलवतां नराणां सद्वृत्तभाजां विजितेन्द्रियाणाम् । एवं विधानामिदमायुरत्र (वृद्धिं समाप्नोति मुनिप्रवादः, नित्यं सदा वृद्धमुनिप्रवादः)नित्यं सदा वृद्धमुनिप्रणीतम् ॥ २५ ॥
pathyāśināṃ śīlavatāṃ narāṇāṃ sadvṛttabhājāṃ vijitendriyāṇām | evaṃ vidhānāmidamāyuratra (vṛddhiṃ samāpnoti munipravādaḥ, nityaṃ sadā vṛddhamunipravādaḥ)nityaṃ sadā vṛddhamunipraṇītam || 25 ||
Keys: ← → turn the page, J K step through the verses.
Illustration: Verse & Place (Project-owned).