।। शौनक उवाच ।। । सूत श्रुता पुरास्माभिरुत्पत्तिर्गणपस्य च । क्षेत्रनाथः कथं जज्ञे वदैतच्छृण्वतां हि नः ॥ १ ॥
|| śaunaka uvāca || | sūta śrutā purāsmābhirutpattirgaṇapasya ca | kṣetranāthaḥ kathaṃ jajñe vadaitacchṛṇvatāṃ hi naḥ || 1 ||
कौमारिकाखण्डः · अध्यायः ६२
A chapter of the Skanda Purana.
63 versesSanskrit with transliteration
।। शौनक उवाच ।। । सूत श्रुता पुरास्माभिरुत्पत्तिर्गणपस्य च । क्षेत्रनाथः कथं जज्ञे वदैतच्छृण्वतां हि नः ॥ १ ॥
|| śaunaka uvāca || | sūta śrutā purāsmābhirutpattirgaṇapasya ca | kṣetranāthaḥ kathaṃ jajñe vadaitacchṛṇvatāṃ hi naḥ || 1 ||
।। सूत उवाच ।। । यदा दारुकदैत्येन पीड्यमाना दिवौकसः । शिवं देव्या सहासीनं प्रणिपत्येदमब्रुवन् ॥ २ ॥
|| sūta uvāca || | yadā dārukadaityena pīḍyamānā divaukasaḥ | śivaṃ devyā sahāsīnaṃ praṇipatyedamabruvan || 2 ||
देव दैत्येन घोरेण दुर्जयेन सुरासुरैः । पीडिता दारुकेण स्मः स्वस्थानाच्चापि च्याविताः ॥ ३ ॥
deva daityena ghoreṇa durjayena surāsuraiḥ | pīḍitā dārukeṇa smaḥ svasthānāccāpi cyāvitāḥ || 3 ||
न विष्णुना न चंद्रेण न चान्येनापि केनचित् । शक्यो हंतुं स दुष्टात्मा अर्धनारीश्वरं विना ॥ ४ ॥
na viṣṇunā na caṃdreṇa na cānyenāpi kenacit | śakyo haṃtuṃ sa duṣṭātmā ardhanārīśvaraṃ vinā || 4 ||
तेन संपीड्यमानानामस्माकं शरणं भव । इत्युक्त्वा रुरुदुर्देवास्त्राहित्राहीति चाब्रुवन् ॥ ५ ॥
tena saṃpīḍyamānānāmasmākaṃ śaraṇaṃ bhava | ityuktvā rurudurdevāstrāhitrāhīti cābruvan || 5 ||
ततोऽतिकृपयाविष्टहरकंठस्य कालिमाम् । गृहीत्वा पार्वती चक्रे नारीमेकां महाभयाम् ॥ ६ ॥
tato'tikṛpayāviṣṭaharakaṃṭhasya kālimām | gṛhītvā pārvatī cakre nārīmekāṃ mahābhayām || 6 ||
आत्मशक्तिं तत्र मुक्त्वा प्रोवाचेदं वचः शुभा । यस्मादतीव कालासि नाम्ना त्वं कालिका भव ॥ ७ ॥
ātmaśaktiṃ tatra muktvā provācedaṃ vacaḥ śubhā | yasmādatīva kālāsi nāmnā tvaṃ kālikā bhava || 7 ||
देवारिं च दुरात्मानं शीघ्रं नाशय शोभने । एवमुक्ता महारावा कालिका प्राप्य तं तदा ॥ ८ ॥
devāriṃ ca durātmānaṃ śīghraṃ nāśaya śobhane | evamuktā mahārāvā kālikā prāpya taṃ tadā || 8 ||
रवेणैव मृतं चक्रे सानुगं स्फुटितहृदम् । ततोवन्ती श्मशानस्था महारावानमुंचत ॥ ९ ॥
raveṇaiva mṛtaṃ cakre sānugaṃ sphuṭitahṛdam | tatovantī śmaśānasthā mahārāvānamuṃcata || 9 ||
यैरासन्विकला लोकास्त्रयोऽपि प्रमृता यथा । ततो रुद्रो बालरूपं कृत्वा विश्वकृते विभुः ॥ १० ॥
yairāsanvikalā lokāstrayo'pi pramṛtā yathā | tato rudro bālarūpaṃ kṛtvā viśvakṛte vibhuḥ || 10 ||
रुदंस्तस्याः समीपे चाप्यागतः प्रेतसद्मनि । रुदंतं च ततो बालं कृत्वोत्संगे कृपान्विता ॥ ११ ॥
rudaṃstasyāḥ samīpe cāpyāgataḥ pretasadmani | rudaṃtaṃ ca tato bālaṃ kṛtvotsaṃge kṛpānvitā || 11 ||
कालिकाऽपाययत्स्तन्यं मा रुदेति प्रजल्पती । स्तन्य व्याजेन बालोऽपि पपौ क्रोधं तदंगजम् ॥ १२ ॥
kālikā'pāyayatstanyaṃ mā rudeti prajalpatī | stanya vyājena bālo'pi papau krodhaṃ tadaṃgajam || 12 ||
योऽसौ हरकंठभवविषादासीत्सुदुर्धरः । पीतक्रोधस्वभावे च सौम्यासीत्कालिका तदा ॥ १३ ॥
yo'sau harakaṃṭhabhavaviṣādāsītsudurdharaḥ | pītakrodhasvabhāve ca saumyāsītkālikā tadā || 13 ||
बालोऽपि बालरूपं तत्त्यक्तुमैच्छत्कृतक्रिहया: ॥ १४ ॥
bālo'pi bālarūpaṃ tattyaktumaicchatkṛtakrihayā: || 14 ||
ततो देवाः कालिकायाः शंकमानाः पुनर्भयम् । ऊचुर्मा बाल बालत्वं परित्यज कृपां कुरु ॥ १५ ॥
tato devāḥ kālikāyāḥ śaṃkamānāḥ punarbhayam | ūcurmā bāla bālatvaṃ parityaja kṛpāṃ kuru || 15 ||
।। बाल उवाच ।। । न भेतव्यं कालिकायाः सौम्या देवी यतः कृता । अस्ति चेद्भवतां भीतिरन्यान्स्रक्ष्यामि बालकान् । चतुःषष्टिक्षेत्रपालानित्युक्त्वा सोऽसृजन्मुखात् ॥ १६ ॥
|| bāla uvāca || | na bhetavyaṃ kālikāyāḥ saumyā devī yataḥ kṛtā | asti cedbhavatāṃ bhītiranyānsrakṣyāmi bālakān | catuḥṣaṣṭikṣetrapālānityuktvā so'sṛjanmukhāt || 16 ||
प्राह तान्बालरूपांश्च बालरूपी महेश्वरः । स्वर्गेषु पंचविशानां पातालेषु च तावताम् ॥ १७ ॥
prāha tānbālarūpāṃśca bālarūpī maheśvaraḥ | svargeṣu paṃcaviśānāṃ pātāleṣu ca tāvatām || 17 ||
चतुर्दशानां भूर्लोके वासो वः पालनं तथा । अयमेव श्मशानस्थो भविता श्वा च वाहनम् ॥ १८ ॥
caturdaśānāṃ bhūrloke vāso vaḥ pālanaṃ tathā | ayameva śmaśānastho bhavitā śvā ca vāhanam || 18 ||
नैवेद्यं भवतां राजमाषतंदुलमिश्रकाः । अनभ्यर्च्य च यो युष्मान्किंचित्कृत्यं विधास्यति ॥ १९ ॥
naivedyaṃ bhavatāṃ rājamāṣataṃdulamiśrakāḥ | anabhyarcya ca yo yuṣmānkiṃcitkṛtyaṃ vidhāsyati || 19 ||
तस्य तन्निष्फलं भावि भुक्तं प्रेतैश्च राक्षसैः । इत्युक्त्वा भगवान्रुद्रस्तत्रैवां तरधीयत ॥ २० ॥
tasya tanniṣphalaṃ bhāvi bhuktaṃ pretaiśca rākṣasaiḥ | ityuktvā bhagavānrudrastatraivāṃ taradhīyata || 20 ||
क्षेत्रपालाः स्थिताश्चैव यथास्थाने निरूपिताः । इति वः क्षेत्रपालानां सृष्टिः प्रोक्ता समासतः ॥ २१ ॥
kṣetrapālāḥ sthitāścaiva yathāsthāne nirūpitāḥ | iti vaḥ kṣetrapālānāṃ sṛṣṭiḥ proktā samāsataḥ || 21 ||
आराधनं प्रवक्ष्यामि येन प्रीता भवंति ते ॥ २२ ॥
ārādhanaṃ pravakṣyāmi yena prītā bhavaṃti te || 22 ||
ॐक्षां क्षेत्रपालाय नमः । इति नवाक्षरो महामंत्रः ॥ २३ ॥
oṃkṣāṃ kṣetrapālāya namaḥ | iti navākṣaro mahāmaṃtraḥ || 23 ||
अनेनात्र चंदनादि दत्त्वा राजमाषतण्डुलमिश्रकाश्च चतुःषष्टिकृतभागान्वटकान्निवेद्य तावत्यो दीपिकास्तावन्ति पत्राणि पूगानि निवेद्य दण्डवत्प्रणम्य महास्तुतिमेतां जपेत् ॥ २४ ॥
anenātra caṃdanādi dattvā rājamāṣataṇḍulamiśrakāśca catuḥṣaṣṭikṛtabhāgānvaṭakānnivedya tāvatyo dīpikāstāvanti patrāṇi pūgāni nivedya daṇḍavatpraṇamya mahāstutimetāṃ japet || 24 ||
ॐऊर्ध्वकेशा विरू पाक्षा नित्यं ये घोररूपिणः । रक्तनेत्राश्च पिंगाक्षाः क्षेत्रपालान्नमामि तान् ॥ २५ ॥
oṃūrdhvakeśā virū pākṣā nityaṃ ye ghorarūpiṇaḥ | raktanetrāśca piṃgākṣāḥ kṣetrapālānnamāmi tān || 25 ||
अह्वरो ह्यापकुम्भश्च इडाचारस्तथैव यः । इंद्रमूर्तिश्च कोलाक्ष उपपाद ऋतुंसनः ॥ २६ ॥
ahvaro hyāpakumbhaśca iḍācārastathaiva yaḥ | iṃdramūrtiśca kolākṣa upapāda ṛtuṃsanaḥ || 26 ||
सिद्धेयश्चैव वलिको नीलपादेकदंष्ट्रिकः । इरापतिश्चाघहारी विघ्नहारी तथांतकः ॥ २७ ॥
siddheyaścaiva valiko nīlapādekadaṃṣṭrikaḥ | irāpatiścāghahārī vighnahārī tathāṃtakaḥ || 27 ||
ऊर्ध्वपादः कम्बलश्च खंजनः खर एव च । गोमुखश्चैव जंघालो गणनाथश्च वारणः ॥ २८ ॥
ūrdhvapādaḥ kambalaśca khaṃjanaḥ khara eva ca | gomukhaścaiva jaṃghālo gaṇanāthaśca vāraṇaḥ || 28 ||
जटालोप्यजटालश्च नौमि स्वःक्षेत्रपालकान् । ऋकारो हठकारी च टंकपाणिः खणिस्तथा ॥ २९ ॥
jaṭālopyajaṭālaśca naumi svaḥkṣetrapālakān | ṛkāro haṭhakārī ca ṭaṃkapāṇiḥ khaṇistathā || 29 ||
ठंठंकणो जंबरश्च स्फुलिंगास्यस्तडिद्रुचिः । दंतुरो घननादश्च नन्दकश्च तथा परः ॥ ३० ॥
ṭhaṃṭhaṃkaṇo jaṃbaraśca sphuliṃgāsyastaḍidruciḥ | daṃturo ghananādaśca nandakaśca tathā paraḥ || 30 ||
फेत्कारकारी पंचास्यो बर्बरी भीमरूपवान् । भग्नपक्षः कालमेघो युवानो भास्करस्तथा ॥ ३१ ॥
phetkārakārī paṃcāsyo barbarī bhīmarūpavān | bhagnapakṣaḥ kālamegho yuvāno bhāskarastathā || 31 ||
रौरवश्चापि लंबोष्ठो वणिजः सुजटालिकः । सुगंधो हुहुकश्चैव नौमि पातालरक्षकान् ॥ ३२ ॥
rauravaścāpi laṃboṣṭho vaṇijaḥ sujaṭālikaḥ | sugaṃdho huhukaścaiva naumi pātālarakṣakān || 32 ||
सर्वलिंगेषु हुंकारः स्मशानेषु भयावहः । महालक्षो वने घोरे ज्वालाक्षो वसतौ स्थितः ॥ ३३ ॥
sarvaliṃgeṣu huṃkāraḥ smaśāneṣu bhayāvahaḥ | mahālakṣo vane ghore jvālākṣo vasatau sthitaḥ || 33 ||
एकवृक्षश्च वृक्षेषु करालवदनो निशि । घण्टारवो गुहावासी पद्मखंजो जले स्थितः ॥ ३४ ॥
ekavṛkṣaśca vṛkṣeṣu karālavadano niśi | ghaṇṭāravo guhāvāsī padmakhaṃjo jale sthitaḥ || 34 ||
चत्वरेषु दुरारोहः पर्वते कुरवस्तथा । निर्झरेषु प्रवाहाख्यो माणिभद्रो निधिष्वपि ॥ ३५ ॥
catvareṣu durārohaḥ parvate kuravastathā | nirjhareṣu pravāhākhyo māṇibhadro nidhiṣvapi || 35 ||
रसक्षेत्रे रसाध्यक्षो यज्ञवाटेषु कोटनः । चतुर्दश भुवं व्याप्य स्थिताश्चैवं नमामि तान् ॥ ३६ ॥
rasakṣetre rasādhyakṣo yajñavāṭeṣu koṭanaḥ | caturdaśa bhuvaṃ vyāpya sthitāścaivaṃ namāmi tān || 36 ||
एवं चतुःषष्टिमिताञ्छरणं यामि क्षेत्रपान् । प्रसीदंतु प्रसीदंतु तृप्यंतु मम पूजया ॥ ३७ ॥
evaṃ catuḥṣaṣṭimitāñcharaṇaṃ yāmi kṣetrapān | prasīdaṃtu prasīdaṃtu tṛpyaṃtu mama pūjayā || 37 ||
सर्वकार्येषु यश्चैवं क्षेत्रपानर्चयेच्छुचिः । क्षेत्रपास्तस्य तुष्यंति यच्छंति च समीहितम् ॥ ३८ ॥
sarvakāryeṣu yaścaivaṃ kṣetrapānarcayecchuciḥ | kṣetrapāstasya tuṣyaṃti yacchaṃti ca samīhitam || 38 ||
इमं क्षेत्रपकल्पं च विजानन्विजयस्तथा । यथोक्तविधिनाभ्यर्च्य सिद्धेयं तुष्टुवे च तम् ॥ ३९ ॥
imaṃ kṣetrapakalpaṃ ca vijānanvijayastathā | yathoktavidhinābhyarcya siddheyaṃ tuṣṭuve ca tam || 39 ||
प्रणम्य च ततो देवीमानर्च वटयक्षिणीम् । पुरा यदा नारदेन कलापग्रामतो द्विजाः ॥ ४० ॥
praṇamya ca tato devīmānarca vaṭayakṣiṇīm | purā yadā nāradena kalāpagrāmato dvijāḥ || 40 ||
समानीतास्तैश्च साकं सुनंदा नाम ब्राह्मणी । विधवाभ्यागता तत्र तपस्तप्तुं महीतटे ॥ ४१ ॥
samānītāstaiśca sākaṃ sunaṃdā nāma brāhmaṇī | vidhavābhyāgatā tatra tapastaptuṃ mahītaṭe || 41 ||
सा कृच्छ्राणि पराकांश्च अतिकृच्छ्राणि कुर्वती । ज्यैष्ठे भाद्रपदे चक्रे सावित्र्या द्वे त्रिरात्रिके ॥ ४२ ॥
sā kṛcchrāṇi parākāṃśca atikṛcchrāṇi kurvatī | jyaiṣṭhe bhādrapade cakre sāvitryā dve trirātrike || 42 ||
मासोपवासं च तथा कार्तिके कुलनंदिनी । सप्तलिंगानि संपूज्य देवीपूजां सदा व्यधात् ॥ ४३ ॥
māsopavāsaṃ ca tathā kārtike kulanaṃdinī | saptaliṃgāni saṃpūjya devīpūjāṃ sadā vyadhāt || 43 ||
दर्शे स्नानं तथा चक्रे महीसागरसंगमे । इत्यादिबहुभिस्तैस्तैर्नित्यं नियमपालनैः ॥ ४४ ॥
darśe snānaṃ tathā cakre mahīsāgarasaṃgame | ityādibahubhistaistairnityaṃ niyamapālanaiḥ || 44 ||
धूतपापा ययौ लोकमुमायाः कृतस्वागता । अंशेन च तटे तस्मिन्संभूता वटयक्षिणी ॥ ४५ ॥
dhūtapāpā yayau lokamumāyāḥ kṛtasvāgatā | aṃśena ca taṭe tasminsaṃbhūtā vaṭayakṣiṇī || 45 ||
तस्यास्तुष्टो वरं प्रादात्सिद्धलिंगस्थितो हरः । अनभ्यर्च्य य एनां च मत्पूजां प्रकरिष्यति ॥ ४६ ॥
tasyāstuṣṭo varaṃ prādātsiddhaliṃgasthito haraḥ | anabhyarcya ya enāṃ ca matpūjāṃ prakariṣyati || 46 ||
तस्य तन्निष्फलं सर्वमित्युक्तं पाल्यमेव मे । तस्मात्प्रपूजयेन्नित्यं वटस्थां वटयक्षिणीम् । पुष्पैर्धूपैस्तु नैवेद्यैर्मंत्रेणानेन भक्तितः ॥ ४७ ॥
tasya tanniṣphalaṃ sarvamityuktaṃ pālyameva me | tasmātprapūjayennityaṃ vaṭasthāṃ vaṭayakṣiṇīm | puṣpairdhūpaistu naivedyairmaṃtreṇānena bhaktitaḥ || 47 ||
सुनंदे नंदनीयासि पूजामेतां गृहाण मे । प्रसीद् सर्वकालेषु मम त्वं वटयक्षिणि ॥ ४८ ॥
sunaṃde naṃdanīyāsi pūjāmetāṃ gṛhāṇa me | prasīd sarvakāleṣu mama tvaṃ vaṭayakṣiṇi || 48 ||
एवं संपूज्य तां नत्वा क्षमाप्य वटयक्षिणीम् । सर्वान्कामानवाप्नोति नरो नारी च सर्वदा ॥ ४९ ॥
evaṃ saṃpūjya tāṃ natvā kṣamāpya vaṭayakṣiṇīm | sarvānkāmānavāpnoti naro nārī ca sarvadā || 49 ||
विजयश्चापि माहात्म्यमिदं जानन्महामतिः । आनर्च वटवृक्षस्थां भक्तितो वटयक्षिणीम् ॥ ५० ॥
vijayaścāpi māhātmyamidaṃ jānanmahāmatiḥ | ānarca vaṭavṛkṣasthāṃ bhaktito vaṭayakṣiṇīm || 50 ||
ततः सिद्धांबिकां स्तुत्वा जप्तवानपराजिताम् । महाविद्यां वैष्णवीं तु साधनेन समन्विताम् ॥ ५१ ॥
tataḥ siddhāṃbikāṃ stutvā japtavānaparājitām | mahāvidyāṃ vaiṣṇavīṃ tu sādhanena samanvitām || 51 ||
यस्याः स्मरणमात्रेण सर्वदुःखक्षयो भवेत् । तां विद्यां कीर्तयिष्यामि शृणुध्वं विप्रपुंगवाः ॥ ५२ ॥
yasyāḥ smaraṇamātreṇa sarvaduḥkhakṣayo bhavet | tāṃ vidyāṃ kīrtayiṣyāmi śṛṇudhvaṃ viprapuṃgavāḥ || 52 ||
ॐ नमो भगवते वासुदेवाय नमोऽनंताय सहस्रशीर्षाय क्षीरोदार्णवशायिने शेषभोगपर्यंकाय गरुडवाहनाय पीतवाससे वासुदेव संकर्षण प्रद्युम्नानिरुद्ध हयशिरो वराह नरसिंह वामन त्रिविक्रम राम राम वरप्रद नमोऽस्तु ते नमोऽ स्तुते असुरदैत्यदानवयक्षराक्षस भूतप्रेतपिशाचकुंभांड सिद्धयोगिनी डाकिनी स्कंदपुरोगमान्ग्रहान्नक्षत्रग्रहांश्चान्यांश्च हन २ दह २ पच २ मथ २ विध्वंसय २ विद्रावय २ शंखेन चक्रेण वज्रेण गदया मुशलेन हलेन भस्मीकुरु सहस्रबाहवे सहस्रचरणायुध जय २ विजय २ अपराजित अप्रतिहत सहस्रनेत्र ज्वल २ प्रज्वल २ विश्वरूप बहुरूप मधुसूदन महावराह महापुरुष वैकुंठ नारायण पद्मनाभ गोविंद दामोदर हृषीकेश सर्वासुरो त्सादन सर्वभूतवशंकर सर्वदुःखप्रभेदन सर्वयंत्रप्रभंजन सर्वनागप्रमर्दन सर्वदेवमहेश्वर सर्वबंधविमोक्षण सर्वाहितप्रमर्दन सर्वज्वरप्रणाशन सर्वग्रह निवारण सर्वपापप्रशमन जनार्दन जनानंदकर नमोऽस्तु ते स्वाहा ॥ ५३ ॥
oṃ namo bhagavate vāsudevāya namo'naṃtāya sahasraśīrṣāya kṣīrodārṇavaśāyine śeṣabhogaparyaṃkāya garuḍavāhanāya pītavāsase vāsudeva saṃkarṣaṇa pradyumnāniruddha hayaśiro varāha narasiṃha vāmana trivikrama rāma rāma varaprada namo'stu te namo' stute asuradaityadānavayakṣarākṣasa bhūtapretapiśācakuṃbhāṃḍa siddhayoginī ḍākinī skaṃdapurogamāngrahānnakṣatragrahāṃścānyāṃśca hana 2 daha 2 paca 2 matha 2 vidhvaṃsaya 2 vidrāvaya 2 śaṃkhena cakreṇa vajreṇa gadayā muśalena halena bhasmīkuru sahasrabāhave sahasracaraṇāyudha jaya 2 vijaya 2 aparājita apratihata sahasranetra jvala 2 prajvala 2 viśvarūpa bahurūpa madhusūdana mahāvarāha mahāpuruṣa vaikuṃṭha nārāyaṇa padmanābha goviṃda dāmodara hṛṣīkeśa sarvāsuro tsādana sarvabhūtavaśaṃkara sarvaduḥkhaprabhedana sarvayaṃtraprabhaṃjana sarvanāgapramardana sarvadevamaheśvara sarvabaṃdhavimokṣaṇa sarvāhitapramardana sarvajvarapraṇāśana sarvagraha nivāraṇa sarvapāpapraśamana janārdana janānaṃdakara namo'stu te svāhā || 53 ||
इमामपराजितां परमवैष्णवीं महाविद्यां जपति पठति शृणोति स्मरति धारयति कीर्तयति न च तस्य वाय्वग्निवज्रोपलाशनिवर्षभयं न समुद्रभयं न ग्रहभयं न च चौरभयं न च श्वापदभयं वा भवेत् ॥ ५४ ॥
imāmaparājitāṃ paramavaiṣṇavīṃ mahāvidyāṃ japati paṭhati śṛṇoti smarati dhārayati kīrtayati na ca tasya vāyvagnivajropalāśanivarṣabhayaṃ na samudrabhayaṃ na grahabhayaṃ na ca caurabhayaṃ na ca śvāpadabhayaṃ vā bhavet || 54 ||
क्वचिद्रात्र्यंधकारस्त्रीराजकुलविषोपविषगरदवशीकरण विद्वेषणोच्चाटनवधबंधभयं वा न भवेदेतैर्मंत्रपदैरुदाहृतैर्हृदा बद्धैः संसिद्धपूजितैः ॥ ५५ ॥
kvacidrātryaṃdhakārastrīrājakulaviṣopaviṣagaradavaśīkaraṇa vidveṣaṇoccāṭanavadhabaṃdhabhayaṃ vā na bhavedetairmaṃtrapadairudāhṛtairhṛdā baddhaiḥ saṃsiddhapūjitaiḥ || 55 ||
तद्यथा । नमोनमस्तेऽस्तु अभये अनघे अजिते अत्रसिते अमृते अपराजिते पठितसिद्धे स्मरितसिद्ध एकानंशे उमे ध्रुवे अरुंधति सावित्रि गायत्रि जातवेदसि मानस्तोके सरसि सरस्वति धरणि धारिणि सौदामिनि अदिते विनते गौरि गांधारि मातंगि कृष्णे यशोदे सत्यवादिनि ब्रह्मवादिनि कालि कपालिनि सद्योवयवचयनकरि स्थलगतं जलगतमंतरिक्षगतं वा रक्ष २ सर्वभूतभयोपद्रवेभ्यो रक्ष २ स्वाहा ॥ ५६ ॥
tadyathā | namonamaste'stu abhaye anaghe ajite atrasite amṛte aparājite paṭhitasiddhe smaritasiddha ekānaṃśe ume dhruve aruṃdhati sāvitri gāyatri jātavedasi mānastoke sarasi sarasvati dharaṇi dhāriṇi saudāmini adite vinate gauri gāṃdhāri mātaṃgi kṛṣṇe yaśode satyavādini brahmavādini kāli kapālini sadyovayavacayanakari sthalagataṃ jalagatamaṃtarikṣagataṃ vā rakṣa 2 sarvabhūtabhayopadravebhyo rakṣa 2 svāhā || 56 ||
यस्याः प्रणश्यते पुष्पं गर्भो वा पतते यदि । म्रियंते बालका यस्याः काकवंध्या च या भवेत् । धारयेत इमां विद्यामेभिर्दोषैर्न लिप्यते ॥ ५७ ॥
yasyāḥ praṇaśyate puṣpaṃ garbho vā patate yadi | mriyaṃte bālakā yasyāḥ kākavaṃdhyā ca yā bhavet | dhārayeta imāṃ vidyāmebhirdoṣairna lipyate || 57 ||
रणे राजकुले द्यूते नित्यं तस्य जयो भवेत् । शस्त्र धारयते ह्येषां समरे कांडधारिणी ॥ ५८ ॥
raṇe rājakule dyūte nityaṃ tasya jayo bhavet | śastra dhārayate hyeṣāṃ samare kāṃḍadhāriṇī || 58 ||
गुल्मशूलाक्षिरोगाणां नित्यं नाशकरी तथा । शिरोरोगज्वराणां च नाशनी सर्वदेहिनाम् ॥ ५९ ॥
gulmaśūlākṣirogāṇāṃ nityaṃ nāśakarī tathā | śirorogajvarāṇāṃ ca nāśanī sarvadehinām || 59 ||
तद्यथा । हन २ कालि सर २ कालि सर २ गौरि धम २ गौरि धम २ विद्ये आले ताले माले गंधे वधे पच २ विद्ये नाशय पापं हन् दुःस्वप्नं विनाशय कष्टनाशिनि रजनि संध्ये दुंदुभिनादे मानसवेगे शंखिनि चक्रिणि वज्रिणि शूलिनि अपमृत्युविनाशिनि विश्वेश्वरि द्रविडि द्राविडि केशवदयिते पशुपतिमहिते दुर्द्दमदमिनि शर्वरि किराति मातंगि ॐह्राँह्रँह्रँह्रँक्राँक्रँक्रँक्रँत्वर २ ये मां द्विषति प्रत्यक्षं परोक्षं वा सर्वान्दम २ मर्द्द २ तापय २ पातय २ शोषय २ उत्सादय २ ब्रह्माणि माहेश्वरि वाराहि विनायकि ऐंद्रि आग्नेयि चामुंडे वारुणि प्रचंडविद्योते इंदोपेंद्रभगिनि विजये शांतिस्वस्तिपुष्टिविवर्धिनि कामांकुशे कामदुधे सर्वकामवरप्रदे सर्वभूतेषु वासिनि प्रति विद्यां कुरु २ आकर्षिणि वेशिनि ज्वालामालिनि रमणि रामणि धरणि धारिणि मानोन्मानिनि रक्ष २ वायव्ये ज्वालामालिनि तापनि शोषणि नीलपताकिनि महागौरि महाश्रये महामयूरि आदित्यरश्मि जाह्नवि यमधंटे किणि २ चिंतामणि सुरभि सुरोत्पन्ने कामदुघे यथा मनीषितं कार्यं तन्मम सिध्यतु स्वाहा ॐस्वाहा ॐभूः स्वाहा ॐभुवः स्वाहा ॐस्वः स्वाहा ॐभूर्भुवःस्वःस्वाहा यत्रैवागतं पापं तत्रैव प्रतिगच्छतु स्वाहा ॐबले महाबले उासिद्धसाधिनि स्वाहा ॥ ६० ॥
tadyathā | hana 2 kāli sara 2 kāli sara 2 gauri dhama 2 gauri dhama 2 vidye āle tāle māle gaṃdhe vadhe paca 2 vidye nāśaya pāpaṃ han duḥsvapnaṃ vināśaya kaṣṭanāśini rajani saṃdhye duṃdubhināde mānasavege śaṃkhini cakriṇi vajriṇi śūlini apamṛtyuvināśini viśveśvari draviḍi drāviḍi keśavadayite paśupatimahite durddamadamini śarvari kirāti mātaṃgi oṃhrā~hra~hra~hra~krā~kra~kra~kra~tvara 2 ye māṃ dviṣati pratyakṣaṃ parokṣaṃ vā sarvāndama 2 mardda 2 tāpaya 2 pātaya 2 śoṣaya 2 utsādaya 2 brahmāṇi māheśvari vārāhi vināyaki aiṃdri āgneyi cāmuṃḍe vāruṇi pracaṃḍavidyote iṃdopeṃdrabhagini vijaye śāṃtisvastipuṣṭivivardhini kāmāṃkuśe kāmadudhe sarvakāmavaraprade sarvabhūteṣu vāsini prati vidyāṃ kuru 2 ākarṣiṇi veśini jvālāmālini ramaṇi rāmaṇi dharaṇi dhāriṇi mānonmānini rakṣa 2 vāyavye jvālāmālini tāpani śoṣaṇi nīlapatākini mahāgauri mahāśraye mahāmayūri ādityaraśmi jāhnavi yamadhaṃṭe kiṇi 2 ciṃtāmaṇi surabhi surotpanne kāmadughe yathā manīṣitaṃ kāryaṃ tanmama sidhyatu svāhā oṃsvāhā oṃbhūḥ svāhā oṃbhuvaḥ svāhā oṃsvaḥ svāhā oṃbhūrbhuvaḥsvaḥsvāhā yatraivāgataṃ pāpaṃ tatraiva pratigacchatu svāhā oṃbale mahābale uāsiddhasādhini svāhā || 60 ||
इतीमां साधयामास वैष्णवीमपरा जिताम् । विजयः संयतो भूत्वा मनोबुद्धिसमाधिभिः ॥ ६१ ॥
itīmāṃ sādhayāmāsa vaiṣṇavīmaparā jitām | vijayaḥ saṃyato bhūtvā manobuddhisamādhibhiḥ || 61 ||
य इमां पठते नित्यं साधनेन विनापि च । तस्यापि सर्वविघ्नानि नश्यंति द्विजपुंगवाः ॥ ६२ ॥
ya imāṃ paṭhate nityaṃ sādhanena vināpi ca | tasyāpi sarvavighnāni naśyaṃti dvijapuṃgavāḥ || 62 ||
। इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां प्रथमे माहेश्वरखण्डे कौमारिकाखण्डे बर्बरिकोपाख्याने महाविद्या साधनवर्णनंनाम द्विषष्टितमोऽध्यायः ॥ ६३ ॥
| iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe barbarikopākhyāne mahāvidyā sādhanavarṇanaṃnāma dviṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ || 63 ||
Keys: ← → turn the page, J K step through the verses.
Illustration: Verse & Place (Project-owned).