Skip to content

आह्निकम् ३१

Atha maṇḍalasadbhāvaḥ saṃkṣepeṇābhidhīyate

An ahnika of the Tantraloka.

163 versesSanskrit with transliteration

Abhinavagupta seated among his disciples, two women attendants beside him.

अथ मण्डलसद्भावः संक्षेपेणाभिधीयते । साधयित्वा दिशं पूर्वां सूत्रमास्फालयेत्समम् ॥ १ ॥

atha maṇḍalasadbhāvaḥ saṃkṣepeṇābhidhīyate | sādhayitvā diśaṃ pūrvāṃ sūtramāsphālayetsamam || 1 ||

Report an error

तदर्धयित्वा मध्यप्राक्प्रतीचीष्वङ्कयेत्पुनः । ततोऽप्यर्धतदर्धार्धमानतः पूर्वपश्चिमौ ॥ २ ॥

tadardhayitvā madhyaprākpratīcīṣvaṅkayetpunaḥ | tato'pyardhatadardhārdhamānataḥ pūrvapaścimau || 2 ||

Report an error

अङ्कयेत्तावता दद्यात् सूत्रेण भ्रमयुग्मकम् । मत्स्यसन्धिद्वयं त्वेवं दक्षिणोत्तरयोर्भवेत् ॥ ३ ॥

aṅkayettāvatā dadyāt sūtreṇa bhramayugmakam | matsyasandhidvayaṃ tvevaṃ dakṣiṇottarayorbhavet || 3 ||

Report an error

तन्मध्ये पातयेत्सूत्रं दक्षिणोत्तरसिद्धये । यदि वा प्राक्पराक्तुल्यसूत्रेणोत्तरदक्षिणे ॥ ४ ॥

tanmadhye pātayetsūtraṃ dakṣiṇottarasiddhaye | yadi vā prākparāktulyasūtreṇottaradakṣiṇe || 4 ||

Report an error

अङ्कयेदपरादङ्कात् पूर्वादपि तथैव ते । मत्स्यमध्ये क्षिपेत्सूत्रमायतं दक्षिणोत्तरे ॥ ५ ॥

aṅkayedaparādaṅkāt pūrvādapi tathaiva te | matsyamadhye kṣipetsūtramāyataṃ dakṣiṇottare || 5 ||

Report an error

मतक्षेत्रार्धमानेन मध्याद्दिक्ष्वङ्कयेत्ततः । सूत्राभ्यां दिग्द्वयोत्थाभ्यां मत्स्यः स्यात्प्रतिकोणगः ॥ ६ ॥

matakṣetrārdhamānena madhyāddikṣvaṅkayettataḥ | sūtrābhyāṃ digdvayotthābhyāṃ matsyaḥ syātpratikoṇagaḥ || 6 ||

Report an error

मत्स्येषु वेदाः सूत्राणीत्येवं स्याच्चतुरस्रकम् । एकस्मात्प्रभृति प्रोक्तं शतान्तं मण्डलं यतः ॥ ७ ॥

matsyeṣu vedāḥ sūtrāṇītyevaṃ syāccaturasrakam | ekasmātprabhṛti proktaṃ śatāntaṃ maṇḍalaṃ yataḥ || 7 ||

Report an error

सिद्धातन्त्रे मण्डलानां शतं तत्पीठ उच्यते । यत्तन्मध्यगतं मुख्यं मण्डलानां त्रयं स्मृतम् ॥ ८ ॥

siddhātantre maṇḍalānāṃ śataṃ tatpīṭha ucyate | yattanmadhyagataṃ mukhyaṃ maṇḍalānāṃ trayaṃ smṛtam || 8 ||

Report an error

मध्यशूलं त्रित्रिशूलं नवशूलमिति स्फुटम् । तत्र शूलविधानं यदुक्तं भेदैरनन्तकैः ॥ ९ ॥

madhyaśūlaṃ tritriśūlaṃ navaśūlamiti sphuṭam | tatra śūlavidhānaṃ yaduktaṃ bhedairanantakaiḥ || 9 ||

Report an error

तद्योनि मण्डलं ब्रूमः सद्भावक्रमदर्शितम् । वेदाश्रिते चतुर्हस्ते त्रिभागं सर्वतस्त्यजेत् ॥ १० ॥

tadyoni maṇḍalaṃ brūmaḥ sadbhāvakramadarśitam | vedāśrite caturhaste tribhāgaṃ sarvatastyajet || 10 ||

Report an error

भागैः षोडशभिः सर्वं तत्तत्क्षेत्रं विभाजयेत् । ब्रह्मसूत्रद्वयस्याथ मध्यं ब्रह्मपदं स्फुटम् ॥ ११ ॥

bhāgaiḥ ṣoḍaśabhiḥ sarvaṃ tattatkṣetraṃ vibhājayet | brahmasūtradvayasyātha madhyaṃ brahmapadaṃ sphuṭam || 11 ||

Report an error

कृत्वावधिं ततो लक्ष्यं चतुर्थं सूत्रमादितः । ततस्तिर्यग्व्रजेत् सूत्रं चतुर्थं तदनन्तरे ॥ १२ ॥

kṛtvāvadhiṃ tato lakṣyaṃ caturthaṃ sūtramāditaḥ | tatastiryagvrajet sūtraṃ caturthaṃ tadanantare || 12 ||

Report an error

कोष्ठे चेन्दुद्वयं कुर्याद्बहिर्भागार्धभागतः । तयोर्लग्नं ब्रह्मसूत्रात्तृतीये मर्मणि स्थितम् ॥ १३ ॥

koṣṭhe cendudvayaṃ kuryādbahirbhāgārdhabhāgataḥ | tayorlagnaṃ brahmasūtrāttṛtīye marmaṇi sthitam || 13 ||

Report an error

कोष्ठकार्धेऽपरं चेति युग्ममन्तर्मुखं भवेत् । ब्रह्मसूत्राद्द्वितीयस्मिन् हस्ते मर्मणि निश्चलम् ॥ १४ ॥

koṣṭhakārdhe'paraṃ ceti yugmamantarmukhaṃ bhavet | brahmasūtrāddvitīyasmin haste marmaṇi niścalam || 14 ||

Report an error

कृत्वा पूर्णेन्दुयुगलं वर्तयेत विचक्षणः । ब्रह्मसूत्रगतात् षष्ठात् तिर्यग्भागात्तृतीयके ॥ १५ ॥

kṛtvā pūrṇenduyugalaṃ vartayeta vicakṣaṇaḥ | brahmasūtragatāt ṣaṣṭhāt tiryagbhāgāttṛtīyake || 15 ||

Report an error

कृत्वार्धकोष्ठके सूत्रं पूर्णचन्द्राग्रलम्बितम् । भ्रमयेदुन्मुखं खण्डचन्द्रयुग्वह्निभागगम् ॥ १६ ॥

kṛtvārdhakoṣṭhake sūtraṃ pūrṇacandrāgralambitam | bhramayedunmukhaṃ khaṇḍacandrayugvahnibhāgagam || 16 ||

Report an error

तिर्यग्भागद्वयं त्यक्त्वा खण्डेन्दोः पश्चिमात्ततः । कोणं यावत्तथा स्याच्च कुर्यात् खण्डं भ्रमद्वयम् ॥ १७ ॥

tiryagbhāgadvayaṃ tyaktvā khaṇḍendoḥ paścimāttataḥ | koṇaṃ yāvattathā syācca kuryāt khaṇḍaṃ bhramadvayam || 17 ||

Report an error

सुतीक्ष्णकुटिलाग्रं तदेकं शृङ्गं प्रजायते । द्वितीयस्मिन्नपि प्रोक्तः शृङ्ग एष विधिः स्फुटः ॥ १८ ॥

sutīkṣṇakuṭilāgraṃ tadekaṃ śṛṅgaṃ prajāyate | dvitīyasminnapi proktaḥ śṛṅga eṣa vidhiḥ sphuṭaḥ || 18 ||

Report an error

मध्यशृङ्गेऽथ कर्तव्ये तृतीये ऊर्ध्वकोष्ठके । चतुर्थार्धे च चन्द्रार्धद्वयमन्तर्मुखं भवेत् ॥ १९ ॥

madhyaśṛṅge'tha kartavye tṛtīye ūrdhvakoṣṭhake | caturthārdhe ca candrārdhadvayamantarmukhaṃ bhavet || 19 ||

Report an error

तच्च पूर्णेन्दुमेकं प्राग्वर्तितं प्राप्नुयाद्यथा । अन्योन्यग्रन्थियोगेन बद्धारत्वं प्रजायते ॥ २० ॥

tacca pūrṇendumekaṃ prāgvartitaṃ prāpnuyādyathā | anyonyagranthiyogena baddhāratvaṃ prajāyate || 20 ||

Report an error

एवं द्वितीयपार्श्वेऽस्य खण्डेन्दुद्वयवर्तनात् । मध्याभ्यां गण्डिका श्लिष्टा पराभ्यामग्रतो नयेत् ॥ २१ ॥

evaṃ dvitīyapārśve'sya khaṇḍendudvayavartanāt | madhyābhyāṃ gaṇḍikā śliṣṭā parābhyāmagrato nayet || 21 ||

Report an error

सूत्रं पार्श्वद्वये येन तीक्ष्णं स्यान्मध्यशृङ्गगम् । पार्श्वद्वयाधरे पश्चाद्ब्रह्मसूत्रं द्वितीयकम् ॥ २२ ॥

sūtraṃ pārśvadvaye yena tīkṣṇaṃ syānmadhyaśṛṅgagam | pārśvadvayādhare paścādbrahmasūtraṃ dvitīyakam || 22 ||

Report an error

अवधानेन संग्राह्यमाचार्येणोहवेदिना । भवेत्पश्चान्मुखो मन्त्री तस्मिंश्च ब्रह्मसूत्रके ॥ २३ ॥

avadhānena saṃgrāhyamācāryeṇohavedinā | bhavetpaścānmukho mantrī tasmiṃśca brahmasūtrake || 23 ||

Report an error

मध्यशृङ्गं वर्जयित्वा सर्वः पूर्वोदितो विधिः । ततो यदुन्मुखं खण्डचन्द्रयुग्मं पुरोदितम् ॥ २४ ॥

madhyaśṛṅgaṃ varjayitvā sarvaḥ pūrvodito vidhiḥ | tato yadunmukhaṃ khaṇḍacandrayugmaṃ puroditam || 24 ||

Report an error

ततो द्वयेन कर्तव्या गण्डिकान्तःसुसंगता । द्वयेनाग्रगसूत्राभ्यां मध्यशृङ्गद्वयं भवेत् ॥ २५ ॥

tato dvayena kartavyā gaṇḍikāntaḥsusaṃgatā | dvayenāgragasūtrābhyāṃ madhyaśṛṅgadvayaṃ bhavet || 25 ||

Report an error

अधो भागविवृद्ध्यास्य पद्मं वृत्तचतुष्टयम् । ततश्चक्रं षोडशारं द्वादशारं द्विधाथ तत् ॥ २६ ॥

adho bhāgavivṛddhyāsya padmaṃ vṛttacatuṣṭayam | tataścakraṃ ṣoḍaśāraṃ dvādaśāraṃ dvidhātha tat || 26 ||

Report an error

मध्ये कुलेश्वरीस्थानं व्योम वा तिलकं च वा । पद्मं वाथ षडरं वा वियद्द्वादशकं च वा ॥ २७ ॥

madhye kuleśvarīsthānaṃ vyoma vā tilakaṃ ca vā | padmaṃ vātha ṣaḍaraṃ vā viyaddvādaśakaṃ ca vā || 27 ||

Report an error

त्रित्रिशूलेऽत्र सप्तारे श्लिष्टमात्रेण मध्यतः । पद्मानामथ चक्राणां व्योम्नां वा सप्तकं भवेत् ॥ २८ ॥

tritriśūle'tra saptāre śliṣṭamātreṇa madhyataḥ | padmānāmatha cakrāṇāṃ vyomnāṃ vā saptakaṃ bhavet || 28 ||

Report an error

मिश्रितं वाथ संकीर्णं समासव्यासभेदतः । ततः क्षेत्रार्धमानेन क्षेत्रं तत्राधिकं क्षिपेत् ॥ २९ ॥

miśritaṃ vātha saṃkīrṇaṃ samāsavyāsabhedataḥ | tataḥ kṣetrārdhamānena kṣetraṃ tatrādhikaṃ kṣipet || 29 ||

Report an error

तत्र दण्डः स्मृतो भागः षडरामलसारकः । सुतीक्ष्णाग्रः सुरक्ताभः क्षणादावेशकारकः ॥ ३० ॥

tatra daṇḍaḥ smṛto bhāgaḥ ṣaḍarāmalasārakaḥ | sutīkṣṇāgraḥ suraktābhaḥ kṣaṇādāveśakārakaḥ || 30 ||

Report an error

या सा कुण्डलिनी देवी तरङ्गाख्या महोर्मिणी । सा षडश्रेण कन्दाख्ये स्थिता षड्देवतात्मिका ॥ ३१ ॥

yā sā kuṇḍalinī devī taraṅgākhyā mahormiṇī | sā ṣaḍaśreṇa kandākhye sthitā ṣaḍdevatātmikā || 31 ||

Report an error

अष्टभागैश्च विस्तीर्णो दीर्घश्चापि तदर्धतः । ततो द्वाराणि कार्याणि चित्रवर्तनया क्रमात् ॥ ३२ ॥

aṣṭabhāgaiśca vistīrṇo dīrghaścāpi tadardhataḥ | tato dvārāṇi kāryāṇi citravartanayā kramāt || 32 ||

Report an error

वेदाश्रायतरूपाणि यदिवा वृत्तमात्रतः । स्पष्टशृङ्गमथो कुर्याद्यदिवा वैपरीत्यतः ॥ ३३ ॥

vedāśrāyatarūpāṇi yadivā vṛttamātrataḥ | spaṣṭaśṛṅgamatho kuryādyadivā vaiparītyataḥ || 33 ||

Report an error

उन्मुखं चन्द्रयुग्मं वा भङ्क्त्वा कुर्याच्चतुष्टयम् । कुटिलो मध्यतः स्पष्टोऽधोमुखः पार्श्वगः स्थितः ॥ ३४ ॥

unmukhaṃ candrayugmaṃ vā bhaṅktvā kuryāccatuṣṭayam | kuṭilo madhyataḥ spaṣṭo'dhomukhaḥ pārśvagaḥ sthitaḥ || 34 ||

Report an error

उत्तानोऽर्धोऽसमः पूर्णः श्लिष्टो ग्रन्थिगतस्तथा । चन्द्रस्येत्थं द्वादशधा वर्तना भ्रमभेदिनी ॥ ३५ ॥

uttāno'rdho'samaḥ pūrṇaḥ śliṣṭo granthigatastathā | candrasyetthaṃ dvādaśadhā vartanā bhramabhedinī || 35 ||

Report an error

अन्तर्बहिर्मुखत्वेन सा पुनर्द्विविधा मता । तद्भेदान्मण्डलानां स्यादसङ्ख्यो भेदविस्तरः ॥ ३६ ॥

antarbahirmukhatvena sā punardvividhā matā | tadbhedānmaṇḍalānāṃ syādasaṅkhyo bhedavistaraḥ || 36 ||

Report an error

पीठवीथीबहिअर्भूमिकण्ठकर्णकपोलतः । शोभोपशोभासंभेदाद्गुणरेखाविकल्पतः ॥ ३७ ॥

pīṭhavīthībahiarbhūmikaṇṭhakarṇakapolataḥ | śobhopaśobhāsaṃbhedādguṇarekhāvikalpataḥ || 37 ||

Report an error

स्वस्तिकद्वितयाद्यष्टतयापर्यन्तभेदतः । भावाभावविकल्पेन मण्डलानामनन्तता ॥ ३८ ॥

svastikadvitayādyaṣṭatayāparyantabhedataḥ | bhāvābhāvavikalpena maṇḍalānāmanantatā || 38 ||

Report an error

ततो रजांसि देयानि यथाशोभानुसारतः । सिन्दूरं राजवर्तं च खटिका च सितोत्तमा ॥ ३९ ॥

tato rajāṃsi deyāni yathāśobhānusārataḥ | sindūraṃ rājavartaṃ ca khaṭikā ca sitottamā || 39 ||

Report an error

उत्तमानि रजांसीह देवतात्रययोगतः । परा चन्द्रसमप्रख्या रक्ता देवी परापरा ॥ ४० ॥

uttamāni rajāṃsīha devatātrayayogataḥ | parā candrasamaprakhyā raktā devī parāparā || 40 ||

Report an error

अपरा सा परा काली भीषणा चण्डयोगिनी । दृष्ट्वैतन्मण्डलं देव्यः सर्वा नृत्यन्ति सर्वदा ॥ ४१ ॥

aparā sā parā kālī bhīṣaṇā caṇḍayoginī | dṛṣṭvaitanmaṇḍalaṃ devyaḥ sarvā nṛtyanti sarvadā || 41 ||

Report an error

अनर्चितेऽप्यदीक्षेण दृष्टे दीक्ष्येत मातृभिः । किंवातिबहुनोक्तेन त्रित्रिशूलारसप्तकाः ॥ ४२ ॥

anarcite'pyadīkṣeṇa dṛṣṭe dīkṣyeta mātṛbhiḥ | kiṃvātibahunoktena tritriśūlārasaptakāḥ || 42 ||

Report an error

शूलयागाः षट् सहस्राण्येवं सार्धशतद्वयम् । या सा देवी परा शक्तिः प्राणवाहा व्यवस्थिता ॥ ४३ ॥

śūlayāgāḥ ṣaṭ sahasrāṇyevaṃ sārdhaśatadvayam | yā sā devī parā śaktiḥ prāṇavāhā vyavasthitā || 43 ||

Report an error

विश्वान्तः कुण्डलाकारा सा साक्षादत्र वर्तिता । तत्त्वानि तत्त्वदेव्यश्च विश्वमस्मिन्प्रतिष्ठितम् ॥ ४४ ॥

viśvāntaḥ kuṇḍalākārā sā sākṣādatra vartitā | tattvāni tattvadevyaśca viśvamasminpratiṣṭhitam || 44 ||

Report an error

अत्रोर्ध्वे तन्तुमात्रेण तिस्रः शूलारगाः स्थिताः । आसनत्वेन चेच्छाद्या भोगमोक्षप्रसाधिकाः ॥ ४५ ॥

atrordhve tantumātreṇa tisraḥ śūlāragāḥ sthitāḥ | āsanatvena cecchādyā bhogamokṣaprasādhikāḥ || 45 ||

Report an error

तास्तु मोक्षैककामस्य शूलाराविद्धमध्यकाः । तस्मादेनं महायागं महाविभवविस्तरैः ॥ ४६ ॥

tāstu mokṣaikakāmasya śūlārāviddhamadhyakāḥ | tasmādenaṃ mahāyāgaṃ mahāvibhavavistaraiḥ || 46 ||

Report an error

पूजयेद्भूतिकामो वा मोक्षकामोऽपिवा बुधः । अस्य दर्शनमात्रेण भूतवेतालगुह्यकाः ॥ ४७ ॥

pūjayedbhūtikāmo vā mokṣakāmo'pivā budhaḥ | asya darśanamātreṇa bhūtavetālaguhyakāḥ || 47 ||

Report an error

पलायन्ते दश दिशः शिवः साक्षात्प्रसीदति । मन्दशक्तिबलाविद्धोऽप्येतन्मण्डलपूजनात् ॥ ४८ ॥

palāyante daśa diśaḥ śivaḥ sākṣātprasīdati | mandaśaktibalāviddho'pyetanmaṇḍalapūjanāt || 48 ||

Report an error

सततं मासषट्केन त्रिकज्ञानं समश्नुते । यत्प्राप्य हेयोपादेयं स्वयमेव विचार्य सः ॥ ४९ ॥

satataṃ māsaṣaṭkena trikajñānaṃ samaśnute | yatprāpya heyopādeyaṃ svayameva vicārya saḥ || 49 ||

Report an error

देहान्ते स्याद्भैरवात्मा सिद्धिकामोऽथ सिद्ध्यति । मण्डलस्यास्य यो व्याप्तिं देवतान्यासमेव च ॥ ५० ॥

dehānte syādbhairavātmā siddhikāmo'tha siddhyati | maṇḍalasyāsya yo vyāptiṃ devatānyāsameva ca || 50 ||

Report an error

वर्तनां च विजानाति स गुरुस्त्रिकशासने । तस्य पादरजो मूर्ध्नि धार्यं शिवसमीहिना ॥ ५१ ॥

vartanāṃ ca vijānāti sa gurustrikaśāsane | tasya pādarajo mūrdhni dhāryaṃ śivasamīhinā || 51 ||

Report an error

अत्र सृष्टिस्थितिध्वंसान् क्रमात् त्रीनपि पूजयेत् । तुर्यं तु मध्यतो यद्वा सर्वेषु परिपूरकम् ॥ ५२ ॥

atra sṛṣṭisthitidhvaṃsān kramāt trīnapi pūjayet | turyaṃ tu madhyato yadvā sarveṣu paripūrakam || 52 ||

Report an error

चतुस्त्रिशूलं वा गुप्तदण्डं यागं समाचरेत् । तत्र तत् पूजयेत्सम्यक् स्फुटं क्रमचतुष्टयम् ॥ ५३ ॥

catustriśūlaṃ vā guptadaṇḍaṃ yāgaṃ samācaret | tatra tat pūjayetsamyak sphuṭaṃ kramacatuṣṭayam || 53 ||

Report an error

इत्येतत्कथितं गुप्ते षडर्धहृदये परे । षट्के प्रोक्तं सूचितं श्रीसिद्धयोगीश्वरीमते ॥ ५४ ॥

ityetatkathitaṃ gupte ṣaḍardhahṛdaye pare | ṣaṭke proktaṃ sūcitaṃ śrīsiddhayogīśvarīmate || 54 ||

Report an error

अग्रतः सूत्रयित्वा तु मण्डलं सर्वकामदम् । महाशूलसमोपेतं पद्मचक्रादिभूषितम् ॥ ५५ ॥

agrataḥ sūtrayitvā tu maṇḍalaṃ sarvakāmadam | mahāśūlasamopetaṃ padmacakrādibhūṣitam || 55 ||

Report an error

द्वारे द्वारे लिखेच्छूलं वर्जयित्वा तु पश्चिमम् । कोणेष्वपिच वा कार्यं महाशूलं द्रुमान्वितम् ॥ ५६ ॥

dvāre dvāre likhecchūlaṃ varjayitvā tu paścimam | koṇeṣvapica vā kāryaṃ mahāśūlaṃ drumānvitam || 56 ||

Report an error

अमृताम्भोभवारीणां शूलाग्रे तु त्रिकं त्रिकम् । शूल इत्थं प्रकर्तव्यमष्टधा तत् त्रिधापिवा ॥ ५७ ॥

amṛtāmbhobhavārīṇāṃ śūlāgre tu trikaṃ trikam | śūla itthaṃ prakartavyamaṣṭadhā tat tridhāpivā || 57 ||

Report an error

एवं संसूचितं दिव्यं खेचरीणां पुरं त्विति । स्थानान्तरेऽपि कथितं श्रीसिद्धातन्त्रशासने ॥ ५८ ॥

evaṃ saṃsūcitaṃ divyaṃ khecarīṇāṃ puraṃ tviti | sthānāntare'pi kathitaṃ śrīsiddhātantraśāsane || 58 ||

Report an error

कजं मध्ये तदर्धेन शूलशृङ्गाणि तानि तु । शूलाङ्कं मण्डलं कल्प्यं कमलाङ्कं च पूरणे ॥ ५९ ॥

kajaṃ madhye tadardhena śūlaśṛṅgāṇi tāni tu | śūlāṅkaṃ maṇḍalaṃ kalpyaṃ kamalāṅkaṃ ca pūraṇe || 59 ||

Report an error

अथ शूलाब्जविन्यासः श्रीपूर्वे त्रिशिरोमते । सिद्धातन्त्रे त्रिककुले देव्यायामलमालयोः ॥ ६० ॥

atha śūlābjavinyāsaḥ śrīpūrve triśiromate | siddhātantre trikakule devyāyāmalamālayoḥ || 60 ||

Report an error

यथोक्तः सारशास्त्रे च तन्त्रसद्भावगुह्ययोः । तथा प्रदर्श्यते स्पष्टं यद्यप्युक्तक्रमाद्गतः ॥ ६१ ॥

yathoktaḥ sāraśāstre ca tantrasadbhāvaguhyayoḥ | tathā pradarśyate spaṣṭaṃ yadyapyuktakramādgataḥ || 61 ||

Report an error

वेदाश्रिते त्रिहस्ते प्राक् पूर्वमर्ध विभाजयेत् । हस्तार्धं सर्वतस्त्यक्त्वा पूर्वोदग्याम्यदिग्गतम् ॥ ६२ ॥

vedāśrite trihaste prāk pūrvamardha vibhājayet | hastārdhaṃ sarvatastyaktvā pūrvodagyāmyadiggatam || 62 ||

Report an error

त्र्यङ्गुलैः कोष्ठकैरूर्ध्वैस्तिर्यक् चाष्टद्विधात्मकैः । द्वौ द्वौ भागौ परित्यज्य पुनर्दक्षिणसौम्यगौ ॥ ६३ ॥

tryaṅgulaiḥ koṣṭhakairūrdhvaistiryak cāṣṭadvidhātmakaiḥ | dvau dvau bhāgau parityajya punardakṣiṇasaumyagau || 63 ||

Report an error

ब्रह्मणः पार्श्वयोर्जीवाच्चतुर्थात् पूर्वतस्तथा । भागार्धभागमानं तु खण्डचन्द्रद्वयं द्वयम् ॥ ६४ ॥

brahmaṇaḥ pārśvayorjīvāccaturthāt pūrvatastathā | bhāgārdhabhāgamānaṃ tu khaṇḍacandradvayaṃ dvayam || 64 ||

Report an error

तयोरन्तस्तृतीये तु दक्षिणोत्तरपार्श्वयोः । जीवे खण्डेन्दुयुगलं कुर्यादन्तर्भ्रमाद्बुधः ॥ ६५ ॥

tayorantastṛtīye tu dakṣiṇottarapārśvayoḥ | jīve khaṇḍenduyugalaṃ kuryādantarbhramādbudhaḥ || 65 ||

Report an error

तयोरपरमर्मस्थं खण्डेन्दुद्वयकोटिगम् । बहिर्मुखं भ्रमं कुर्यात् खण्डचन्द्रद्वयं द्वयम् ॥ ६६ ॥

tayoraparamarmasthaṃ khaṇḍendudvayakoṭigam | bahirmukhaṃ bhramaṃ kuryāt khaṇḍacandradvayaṃ dvayam || 66 ||

Report an error

तद्वद्ब्रह्मणि कुर्वीत भागभागार्धसंमितम् । ततो द्वितीयभागान्ते ब्रह्मणः पार्श्वयोर्द्वयोः ॥ ६७ ॥

tadvadbrahmaṇi kurvīta bhāgabhāgārdhasaṃmitam | tato dvitīyabhāgānte brahmaṇaḥ pārśvayordvayoḥ || 67 ||

Report an error

द्वे रेखे पूर्वगे नेये भागत्र्यंशशमे बुधैः । एकार्धेन्दूर्ध्वकोटिस्थं ब्रह्मसूत्राग्रसङ्गतम् ॥ ६८ ॥

dve rekhe pūrvage neye bhāgatryaṃśaśame budhaiḥ | ekārdhendūrdhvakoṭisthaṃ brahmasūtrāgrasaṅgatam || 68 ||

Report an error

सूत्रद्वयं प्रकुर्वीत मध्यशृङ्गप्रसिद्धये । तदग्रपार्श्वयोर्जीवात् सूत्रमेकान्तरे धृतम् ॥ ६९ ॥

sūtradvayaṃ prakurvīta madhyaśṛṅgaprasiddhaye | tadagrapārśvayorjīvāt sūtramekāntare dhṛtam || 69 ||

Report an error

आदिद्वितीयखण्डेन्दुकोणात् कोणान्तमानयेत् । तयोरेवापराज्जीवात् प्रथमार्धेन्दुकोणतः ॥ ७० ॥

ādidvitīyakhaṇḍendukoṇāt koṇāntamānayet | tayorevāparājjīvāt prathamārdhendukoṇataḥ || 70 ||

Report an error

तद्वदेव नयेत्सूत्रं शृङ्गद्वितयसिद्धये । क्षेत्रार्धे चापरे दण्डो द्विकरश्छन्नपञ्चकः ॥ ७१ ॥

tadvadeva nayetsūtraṃ śṛṅgadvitayasiddhaye | kṣetrārdhe cāpare daṇḍo dvikaraśchannapañcakaḥ || 71 ||

Report an error

षड्विस्तृतं चतुर्दीर्घं तदधोऽमलसारकम् । वेदाङ्गुलं च तदधो मूलं तीक्ष्णाग्रमिष्यते ॥ ७२ ॥

ṣaḍvistṛtaṃ caturdīrghaṃ tadadho'malasārakam | vedāṅgulaṃ ca tadadho mūlaṃ tīkṣṇāgramiṣyate || 72 ||

Report an error

आदिक्षेत्रस्य कुर्वीत दिक्षु द्वारचतुष्टयम् । हस्तायामं तदर्धं वा विस्तारादपि तत्समम् ॥ ७३ ॥

ādikṣetrasya kurvīta dikṣu dvāracatuṣṭayam | hastāyāmaṃ tadardhaṃ vā vistārādapi tatsamam || 73 ||

Report an error

द्विगुणं बाह्यतः कुर्यात्ततः पद्मं यथा शृणु । एकैकभागमानानि कुर्याद्वृत्तानि वेदवत् ॥ ७४ ॥

dviguṇaṃ bāhyataḥ kuryāttataḥ padmaṃ yathā śṛṇu | ekaikabhāgamānāni kuryādvṛttāni vedavat || 74 ||

Report an error

दिक्ष्वष्टौ पुनरप्यष्टौ जीवसूत्राणि षोडश । द्वयोर्द्वयोः पुनर्मध्ये तत्संख्यातानि पातयेत् ॥ ७५ ॥

dikṣvaṣṭau punarapyaṣṭau jīvasūtrāṇi ṣoḍaśa | dvayordvayoḥ punarmadhye tatsaṃkhyātāni pātayet || 75 ||

Report an error

एषां तृतीयवृत्तस्थं पार्श्वजीवसमं भ्रमम् । एतदन्तं प्रकुर्वीत ततो जीवाग्रमानयेत् ॥ ७६ ॥

eṣāṃ tṛtīyavṛttasthaṃ pārśvajīvasamaṃ bhramam | etadantaṃ prakurvīta tato jīvāgramānayet || 76 ||

Report an error

यत्रैव कुत्रचित्सङ्गस्तत्संबन्धे स्थिरीकृते । तत्र कृत्वा नयेन्मन्त्री पत्राग्राणां प्रसिद्धये ॥ ७७ ॥

yatraiva kutracitsaṅgastatsaṃbandhe sthirīkṛte | tatra kṛtvā nayenmantrī patrāgrāṇāṃ prasiddhaye || 77 ||

Report an error

एकैकस्मिन्दले कुर्यात्केसराणां त्रयं त्रयम् । द्विगुणाष्टाङ्गुलं कार्यं तद्वच्छृङ्गकजत्रयम् ॥ ७८ ॥

ekaikasmindale kuryātkesarāṇāṃ trayaṃ trayam | dviguṇāṣṭāṅgulaṃ kāryaṃ tadvacchṛṅgakajatrayam || 78 ||

Report an error

कर्णिका पीतवर्णेन मूलमध्याग्रभेदतः । सितं रक्तं तथा पीतं कार्यं केसरजालकम् ॥ ७९ ॥

karṇikā pītavarṇena mūlamadhyāgrabhedataḥ | sitaṃ raktaṃ tathā pītaṃ kāryaṃ kesarajālakam || 79 ||

Report an error

दलानि शुक्लवर्णानि प्रतिवारणया सह । पीठं तद्वच्चतुष्कोणं कर्णिकार्धसमं बहिः ॥ ८० ॥

dalāni śuklavarṇāni prativāraṇayā saha | pīṭhaṃ tadvaccatuṣkoṇaṃ karṇikārdhasamaṃ bahiḥ || 80 ||

Report an error

सितरक्तपीतकृष्णैस्तत्पादान् वह्नितः क्रमात् । चतुर्भिरपि शृङ्गाणि त्रिभिर्मण्डलमिष्यते ॥ ८१ ॥

sitaraktapītakṛṣṇaistatpādān vahnitaḥ kramāt | caturbhirapi śṛṅgāṇi tribhirmaṇḍalamiṣyate || 81 ||

Report an error

दण्डः स्यान्नीलरक्तेन पीतमामलसारकम् । रक्तं शूलं प्रकुर्वीत यत्तत्पूर्वं प्रकल्पितम् ॥ ८२ ॥

daṇḍaḥ syānnīlaraktena pītamāmalasārakam | raktaṃ śūlaṃ prakurvīta yattatpūrvaṃ prakalpitam || 82 ||

Report an error

पश्चाद्द्वारस्य पूर्वेण त्यक्त्वाङ्गुलचतुष्टयम् । द्वारं वेदाश्रि वृत्तं वा संकीर्णं वा विचित्रितम् ॥ ८३ ॥

paścāddvārasya pūrveṇa tyaktvāṅgulacatuṣṭayam | dvāraṃ vedāśri vṛttaṃ vā saṃkīrṇaṃ vā vicitritam || 83 ||

Report an error

एकद्वित्रिपुरं तुल्यं सामुद्गमथवोभयम् । कपोलकण्ठशोभोपशोभादिबहुचित्रितम् ॥ ८४ ॥

ekadvitripuraṃ tulyaṃ sāmudgamathavobhayam | kapolakaṇṭhaśobhopaśobhādibahucitritam || 84 ||

Report an error

विचित्राकारसंस्थानं वल्लीसूक्ष्मगृहान्वितम् । श्रीदेव्यायामले तूक्तं क्षेत्रे वेदाश्रिते सति ॥ ८५ ॥

vicitrākārasaṃsthānaṃ vallīsūkṣmagṛhānvitam | śrīdevyāyāmale tūktaṃ kṣetre vedāśrite sati || 85 ||

Report an error

अर्धं द्वादशधा कृत्वा तिर्यगूर्ध्वं च तिर्यजम् । भागमेकं स्वपार्श्वोर्ध्वं गुरुः समवतारयेत् ॥ ८६ ॥

ardhaṃ dvādaśadhā kṛtvā tiryagūrdhvaṃ ca tiryajam | bhāgamekaṃ svapārśvordhvaṃ guruḥ samavatārayet || 86 ||

Report an error

मध्यस्थं तं त्रिभागं च तदन्ते भ्रमयेदुभौ । भागमेकं परित्यज्य तन्मध्ये भ्रमयेत्पुनः ॥ ८७ ॥

madhyasthaṃ taṃ tribhāgaṃ ca tadante bhramayedubhau | bhāgamekaṃ parityajya tanmadhye bhramayetpunaḥ || 87 ||

Report an error

तृतीयांशोर्ध्वतो भ्राम्यमूर्ध्वांशं यावदन्ततः । चतुर्थांशात्तदूर्ध्वं तु ऊर्ध्वाधो योजयेत्पुनः ॥ ८८ ॥

tṛtīyāṃśordhvato bhrāmyamūrdhvāṃśaṃ yāvadantataḥ | caturthāṃśāttadūrdhvaṃ tu ūrdhvādho yojayetpunaḥ || 88 ||

Report an error

तन्मानादूर्ध्वमाभ्राम्य चतुर्थेन नियोजयेत् । ऊर्ध्वाद्योजयते सूत्रं ब्रह्मसूत्रावधि क्रमात् ॥ ८९ ॥

tanmānādūrdhvamābhrāmya caturthena niyojayet | ūrdhvādyojayate sūtraṃ brahmasūtrāvadhi kramāt || 89 ||

Report an error

क्रमाद्वैपुल्यतः कृत्वा अंशं वै ह्रासयेत् पुनः । अर्धभागप्रमाणस्तु दण्डो द्विगुण इष्यते ॥ ९० ॥

kramādvaipulyataḥ kṛtvā aṃśaṃ vai hrāsayet punaḥ | ardhabhāgapramāṇastu daṇḍo dviguṇa iṣyate || 90 ||

Report an error

भागं भागं गृहीत्वा तु उभयोरथ गोचरात् । भ्राम्यं पिप्पलवत् पत्रं वर्तनैषा त्वधो भवेत् ॥ ९१ ॥

bhāgaṃ bhāgaṃ gṛhītvā tu ubhayoratha gocarāt | bhrāmyaṃ pippalavat patraṃ vartanaiṣā tvadho bhavet || 91 ||

Report an error

षोडशांशे लिखेत्पद्मं द्वादशाङ्गुललोपनात् । तदूर्ध्वं मध्यभागे तु वारिजन्म समालिखेत् ॥ ९२ ॥

ṣoḍaśāṃśe likhetpadmaṃ dvādaśāṅgulalopanāt | tadūrdhvaṃ madhyabhāge tu vārijanma samālikhet || 92 ||

Report an error

मध्यशृङ्गावसाने तु तृतीयं विलिखेत्ततः । सव्यासव्ये तथैवेह कटिस्थाब्जे समालिखेत् ॥ ९३ ॥

madhyaśṛṅgāvasāne tu tṛtīyaṃ vilikhettataḥ | savyāsavye tathaiveha kaṭisthābje samālikhet || 93 ||

Report an error

कर्णिका पीतला रक्तपीतशुक्लं च केसरम् । दलानि पद्मबाह्यस्था शुक्ला च प्रतिवारणी ॥ ९४ ॥

karṇikā pītalā raktapītaśuklaṃ ca kesaram | dalāni padmabāhyasthā śuklā ca prativāraṇī || 94 ||

Report an error

शूलं कृष्णेन रजसा ब्रह्मरेखा सिता पुनः । शूलाग्रं ज्वालया युक्तं शूलदण्डस्तु पीतलः ॥ ९५ ॥

śūlaṃ kṛṣṇena rajasā brahmarekhā sitā punaḥ | śūlāgraṃ jvālayā yuktaṃ śūladaṇḍastu pītalaḥ || 95 ||

Report an error

शूलमध्ये च यत्पद्मं तत्रेशं पूजयेत्सदा । अस्योर्ध्वे तु परां दक्षेऽन्यां वामे चापरां बुधः ॥ ९६ ॥

śūlamadhye ca yatpadmaṃ tatreśaṃ pūjayetsadā | asyordhve tu parāṃ dakṣe'nyāṃ vāme cāparāṃ budhaḥ || 96 ||

Report an error

या सा कालान्तका देवी परातीता व्यवस्थिता । ग्रसते शूलचक्रं सा त्विच्छामात्रेण सर्वदा ॥ ९७ ॥

yā sā kālāntakā devī parātītā vyavasthitā | grasate śūlacakraṃ sā tvicchāmātreṇa sarvadā || 97 ||

Report an error

शान्तिरूपा कला ह्येषा विद्यारूपा परा भवेत् । अपरा तु प्रतिष्ठा स्यान्निवृत्तिस्तु परापरा ॥ ९८ ॥

śāntirūpā kalā hyeṣā vidyārūpā parā bhavet | aparā tu pratiṣṭhā syānnivṛttistu parāparā || 98 ||

Report an error

भैरवं दण्ड ऊर्ध्वस्थं रूपं सादाशिवात्मकम् । चतस्रः शक्तयस्त्वस्य स्थूलाः सूक्ष्मास्त्वनेकधा ॥ ९९ ॥

bhairavaṃ daṇḍa ūrdhvasthaṃ rūpaṃ sādāśivātmakam | catasraḥ śaktayastvasya sthūlāḥ sūkṣmāstvanekadhā || 99 ||

Report an error

एष यागः समाख्यातो डामराख्यस्त्रिशक्तिकः । अथ त्रैशिरसे शूलाब्जविधिर्दृष्टोऽभिलिख्यते ॥ १०० ॥

eṣa yāgaḥ samākhyāto ḍāmarākhyastriśaktikaḥ | atha traiśirase śūlābjavidhirdṛṣṭo'bhilikhyate || 100 ||

Report an error

वामामृतादिभिर्मुख्यैः पवित्रैः सुमनोरमैः । भूमिं रजांसि करणीं खटिकां मूलतोऽर्चयेत् ॥ १०१ ॥

vāmāmṛtādibhirmukhyaiḥ pavitraiḥ sumanoramaiḥ | bhūmiṃ rajāṃsi karaṇīṃ khaṭikāṃ mūlato'rcayet || 101 ||

Report an error

चतुरश्रे चतुर्हस्ते मध्ये शूलं करत्रयम् । चण्डो द्विहस्त ऊर्ध्वाधःपीठयुग्विपुलस्त्वसौ ॥ १०२ ॥

caturaśre caturhaste madhye śūlaṃ karatrayam | caṇḍo dvihasta ūrdhvādhaḥpīṭhayugvipulastvasau || 102 ||

Report an error

वस्वङ्गुलः प्रकर्तव्यः सूत्रत्रयसमन्वितः । द्वादशाङ्गुलमानेन दण्डमूले तु पीठिका ॥ १०३ ॥

vasvaṅgulaḥ prakartavyaḥ sūtratrayasamanvitaḥ | dvādaśāṅgulamānena daṇḍamūle tu pīṭhikā || 103 ||

Report an error

दैर्घ्यात्तूच्छ्रायाच्चोर्ध्वे च चतुरङ्गुलमानतः । ऊर्ध्वेऽप्युच्छ्रायतो वेदाङ्गुला दैर्घ्याद्दशाङ्गुला ॥ १०४ ॥

dairghyāttūcchrāyāccordhve ca caturaṅgulamānataḥ | ūrdhve'pyucchrāyato vedāṅgulā dairghyāddaśāṅgulā || 104 ||

Report an error

शूलमूलगतं पीठीमध्यं खाब्धिसमाङ्गुलम् । कृत्वा दण्डं त्रिशूलं तु त्रिभिर्भागैः समन्ततः ॥ १०५ ॥

śūlamūlagataṃ pīṭhīmadhyaṃ khābdhisamāṅgulam | kṛtvā daṇḍaṃ triśūlaṃ tu tribhirbhāgaiḥ samantataḥ || 105 ||

Report an error

अष्टाङ्गुलप्रमाणैः स्याद्धस्तमात्रं समन्ततः । शूलाग्रं शूलमध्यं तच्छूलमूलं तु तद्भवेत् ॥ १०६ ॥

aṣṭāṅgulapramāṇaiḥ syāddhastamātraṃ samantataḥ | śūlāgraṃ śūlamadhyaṃ tacchūlamūlaṃ tu tadbhavet || 106 ||

Report an error

वेदी मध्ये प्रकर्तव्या उभयोश्च षडङ्गुलम् । द्वादशाङ्गुलदीर्घा तु उभयोः पार्श्वयोस्तथा ॥ १०७ ॥

vedī madhye prakartavyā ubhayośca ṣaḍaṅgulam | dvādaśāṅguladīrghā tu ubhayoḥ pārśvayostathā || 107 ||

Report an error

चतुरङ्गुलमुच्छ्रायान्मूले वेदीं प्रकल्पयेत् । उभयोः पार्श्वयोश्चैवमर्धचन्द्राकृतिं तथा ॥ १०८ ॥

caturaṅgulamucchrāyānmūle vedīṃ prakalpayet | ubhayoḥ pārśvayoścaivamardhacandrākṛtiṃ tathā || 108 ||

Report an error

भ्रामयेत् खटिकासूत्रं कटिं कुर्याद्द्विरङ्गुलाम् । वैपुल्याद्दैर्घ्यतो देवि चतुरङ्गुलमानतः ॥ १०९ ॥

bhrāmayet khaṭikāsūtraṃ kaṭiṃ kuryāddviraṅgulām | vaipulyāddairghyato devi caturaṅgulamānataḥ || 109 ||

Report an error

यादृशं दक्षिणे भागे वामे तद्वत्प्रकल्पयेत् । मध्ये शूलाग्रवैपुल्यादङ्गुलश्च अधोर्ध्वतः ॥ ११० ॥

yādṛśaṃ dakṣiṇe bhāge vāme tadvatprakalpayet | madhye śūlāgravaipulyādaṅgulaśca adhordhvataḥ || 110 ||

Report an error

चतुरङ्गुलमानेन वैपुल्यात्तु षडङ्गुला । उच्छ्रायात्तु ततः कार्या गण्डिका तु स्वरूपतः ॥ १११ ॥

caturaṅgulamānena vaipulyāttu ṣaḍaṅgulā | ucchrāyāttu tataḥ kāryā gaṇḍikā tu svarūpataḥ || 111 ||

Report an error

पीठोर्ध्वे तु प्रकर्तव्यं शूलमूलं तु सुव्रते । शूलाग्रमङ्गुलं कार्यं सुतीक्ष्णं तु षडङ्गुलम् ॥ ११२ ॥

pīṭhordhve tu prakartavyaṃ śūlamūlaṃ tu suvrate | śūlāgramaṅgulaṃ kāryaṃ sutīkṣṇaṃ tu ṣaḍaṅgulam || 112 ||

Report an error

अरामध्यं प्रकर्तव्यमराधस्तु षडङ्गुलम् । चतुरङ्गुलनिम्नं तु मध्यं तु परिकल्पयेत् ॥ ११३ ॥

arāmadhyaṃ prakartavyamarādhastu ṣaḍaṅgulam | caturaṅgulanimnaṃ tu madhyaṃ tu parikalpayet || 113 ||

Report an error

पूर्वापरं तदेवेह मध्ये शूलं तु तद्बहिः । कारयेत त्रिभिः सूत्रैरेकैकं वर्तयेत च ॥ ११४ ॥

pūrvāparaṃ tadeveha madhye śūlaṃ tu tadbahiḥ | kārayeta tribhiḥ sūtrairekaikaṃ vartayeta ca || 114 ||

Report an error

कजत्रयं तु शूलाग्रं वेदांशैर्द्वादशाङ्गुलम् । क्रमाद्दक्षान्यमध्येषु त्र्यष्टद्वादशपत्रकम् ॥ ११५ ॥

kajatrayaṃ tu śūlāgraṃ vedāṃśairdvādaśāṅgulam | kramāddakṣānyamadhyeṣu tryaṣṭadvādaśapatrakam || 115 ||

Report an error

चक्रत्रयं वातपुरं पद्ममष्टाङ्गुलारकम् । विद्याभिख्यं शूलमूले रजः पश्चात्प्रपातयेत् ॥ ११६ ॥

cakratrayaṃ vātapuraṃ padmamaṣṭāṅgulārakam | vidyābhikhyaṃ śūlamūle rajaḥ paścātprapātayet || 116 ||

Report an error

त्रिशूलं दण्डपर्यन्तं राजवर्तेन पूरयेत् । सूत्रत्रयस्य पृष्ठे तु शुक्लं चारात्रयं भवेत् ॥ ११७ ॥

triśūlaṃ daṇḍaparyantaṃ rājavartena pūrayet | sūtratrayasya pṛṣṭhe tu śuklaṃ cārātrayaṃ bhavet || 117 ||

Report an error

शुक्लेन रजसा शूलमूले विद्याम्बुजं भवेत् । रक्तं रक्तासितं शुक्लं क्रमादूर्ध्वाम्बुजत्रयम् ॥ ११८ ॥

śuklena rajasā śūlamūle vidyāmbujaṃ bhavet | raktaṃ raktāsitaṃ śuklaṃ kramādūrdhvāmbujatrayam || 118 ||

Report an error

शुक्लेन व्योमरेखा स्यात् सा स्थौल्यादङ्गुलं बहिः । तां त्यक्त्वा वेदिका कार्या हस्तमात्रं प्रमाणातः ॥ ११९ ॥

śuklena vyomarekhā syāt sā sthaulyādaṅgulaṃ bahiḥ | tāṃ tyaktvā vedikā kāryā hastamātraṃ pramāṇātaḥ || 119 ||

Report an error

वैपुल्यत्रिगुणं दैर्घ्यात् प्राकारं चतुरश्रकम् । समन्ततोऽथ दिक्षु स्युर्द्वाराणि करमात्रतः ॥ १२० ॥

vaipulyatriguṇaṃ dairghyāt prākāraṃ caturaśrakam | samantato'tha dikṣu syurdvārāṇi karamātrataḥ || 120 ||

Report an error

त्रिधा विभज्य क्रमशो द्वादशाङ्गुलमानतः । कण्ठं कपोलं शोभां तु उपशोभां तदन्ततः ॥ १२१ ॥

tridhā vibhajya kramaśo dvādaśāṅgulamānataḥ | kaṇṭhaṃ kapolaṃ śobhāṃ tu upaśobhāṃ tadantataḥ || 121 ||

Report an error

प्राकारं चतुरश्रं तु सभूरेखासमन्वितम् । सितरक्तपीतकृष्णै रजोभिः कारयेत्ततः ॥ १२२ ॥

prākāraṃ caturaśraṃ tu sabhūrekhāsamanvitam | sitaraktapītakṛṣṇai rajobhiḥ kārayettataḥ || 122 ||

Report an error

रक्तै रजोभिर्मध्यं तु यथाशोभं तु पूरयेत् । अस्या व्याप्तौ पुरा चोक्तं तत्रैवानुसरेच्च तत् ॥ १२३ ॥

raktai rajobhirmadhyaṃ tu yathāśobhaṃ tu pūrayet | asyā vyāptau purā coktaṃ tatraivānusarecca tat || 123 ||

Report an error

अरात्रयविभागस्तु प्रवेशो निर्गमो भ्रमः । अनाहतपदव्याप्तिः कुण्डल्या उदयः परः ॥ १२४ ॥

arātrayavibhāgastu praveśo nirgamo bhramaḥ | anāhatapadavyāptiḥ kuṇḍalyā udayaḥ paraḥ || 124 ||

Report an error

हृदि स्थाने गता देव्यस्त्रिशूलस्य सुमध्यमे । नाभिस्थः शूलदण्डस्तु शूलमूलं हृदि स्थितम् ॥ १२५ ॥

hṛdi sthāne gatā devyastriśūlasya sumadhyame | nābhisthaḥ śūladaṇḍastu śūlamūlaṃ hṛdi sthitam || 125 ||

Report an error

शक्तिस्थानगतं प्रान्तं प्रान्ते चक्रत्रयं स्मरेत् । उत्क्षिप्योत्क्षिप्य कलया देहमध्यस्वरूपतः ॥ १२६ ॥

śaktisthānagataṃ prāntaṃ prānte cakratrayaṃ smaret | utkṣipyotkṣipya kalayā dehamadhyasvarūpataḥ || 126 ||

Report an error

शूलदण्डान्तमध्यस्थशूलमध्यान्तगोचरम् । प्रविशेन्मूलमध्यान्तं प्रान्तान्ते शक्तिवेश्मनि ॥ १२७ ॥

śūladaṇḍāntamadhyasthaśūlamadhyāntagocaram | praviśenmūlamadhyāntaṃ prāntānte śaktiveśmani || 127 ||

Report an error

अस्पन्दकरणं कृत्वा एकदा स्पन्दवर्तनम् । मूलमानन्दमापीड्य शक्तित्रयपदं विशेत् ॥ १२८ ॥

aspandakaraṇaṃ kṛtvā ekadā spandavartanam | mūlamānandamāpīḍya śaktitrayapadaṃ viśet || 128 ||

Report an error

तत्र पूज्यं प्रयत्नेन जायन्ते सर्वसिद्धयः । समस्ताध्वसमायोगात् षोढाध्वव्याप्तिभावतः ॥ १२९ ॥

tatra pūjyaṃ prayatnena jāyante sarvasiddhayaḥ | samastādhvasamāyogāt ṣoḍhādhvavyāptibhāvataḥ || 129 ||

Report an error

समस्तमन्त्रचक्राद्यैरेवमादिप्रयत्नतः । षट्त्रिंशत्तत्त्वरचितं त्रिशूलं परिभावयेत् ॥ १३० ॥

samastamantracakrādyairevamādiprayatnataḥ | ṣaṭtriṃśattattvaracitaṃ triśūlaṃ paribhāvayet || 130 ||

Report an error

विषुवत्स्थेन विन्यासो मन्त्राणां मण्डलोत्तमे । कार्योऽस्मिन् पूजिते यत्र सर्वेश्वरपदं भजेत् ॥ १३१ ॥

viṣuvatsthena vinyāso mantrāṇāṃ maṇḍalottame | kāryo'smin pūjite yatra sarveśvarapadaṃ bhajet || 131 ||

Report an error

स्वस्तिकेनाथ कर्तव्यं युक्तं तस्योच्यते विधिः । नाडिकाः स्थापयेत्पूर्वं मुहूर्तं परिमाणतः ॥ १३२ ॥

svastikenātha kartavyaṃ yuktaṃ tasyocyate vidhiḥ | nāḍikāḥ sthāpayetpūrvaṃ muhūrtaṃ parimāṇataḥ || 132 ||

Report an error

शक्रवारुणदिक्स्थाश्च याम्यसौम्यगतास्तथा । एकोनत्रिंशद्वंशाः स्युरृजुतिर्यग्गतास्तथा ॥ १३३ ॥

śakravāruṇadiksthāśca yāmyasaumyagatāstathā | ekonatriṃśadvaṃśāḥ syurṛjutiryaggatāstathā || 133 ||

Report an error

अष्टौ मर्मशतान्येकचत्वारिंशच्च जायते । वंशैर्विषयसंख्यैश्च पद्मं युग्मेन्दुमण्डलम् ॥ १३४ ॥

aṣṭau marmaśatānyekacatvāriṃśacca jāyate | vaṃśairviṣayasaṃkhyaiśca padmaṃ yugmendumaṇḍalam || 134 ||

Report an error

रससंख्यैर्भवेत्पीठं स्वस्तिकं सर्वकामदम् । वसुसंख्यैर्द्वारवीथावेवं भागपरिक्रमः ॥ १३५ ॥

rasasaṃkhyairbhavetpīṭhaṃ svastikaṃ sarvakāmadam | vasusaṃkhyairdvāravīthāvevaṃ bhāgaparikramaḥ || 135 ||

Report an error

रन्ध्रविप्रशराग्नींश्च लुप्येद्बाह्यान्तरं क्रमात् । मर्माणि च चतुर्दिक्षु मध्याद्द्वारेषु सुन्दरि ॥ १३६ ॥

randhravipraśarāgnīṃśca lupyedbāhyāntaraṃ kramāt | marmāṇi ca caturdikṣu madhyāddvāreṣu sundari || 136 ||

Report an error

वह्निभूतमुनिव्योमबाह्यगर्भे पुरीषु च । लोपयेच्चैव मर्माणि अन्तर्नाडिविवर्जितान् ॥ १३७ ॥

vahnibhūtamunivyomabāhyagarbhe purīṣu ca | lopayeccaiva marmāṇi antarnāḍivivarjitān || 137 ||

Report an error

द्वारप्राकारकोणेषु नेत्रानलशरानृतून् । नाडयो ब्रह्मवंशस्य लोप्या नेत्राद्रसस्थिताः ॥ १३८ ॥

dvāraprākārakoṇeṣu netrānalaśarānṛtūn | nāḍayo brahmavaṃśasya lopyā netrādrasasthitāḥ || 138 ||

Report an error

वह्नेर्नेत्रानलौ लोप्यौ वेदान्नेत्रयुगं रसात् । नेत्रं सौम्यगतं लोप्यं पूर्वाद्वेदानलौ रसात् ॥ १३९ ॥

vahnernetrānalau lopyau vedānnetrayugaṃ rasāt | netraṃ saumyagataṃ lopyaṃ pūrvādvedānalau rasāt || 139 ||

Report an error

लोकस्था नाडिका हित्वा नेत्राद्वेदाग्नयः क्रमात् । शरैर्वह्निगतं चैव युगं नेत्राग्नयो रसात् ॥ १४० ॥

lokasthā nāḍikā hitvā netrādvedāgnayaḥ kramāt | śarairvahnigataṃ caiva yugaṃ netrāgnayo rasāt || 140 ||

Report an error

नेत्रात् पूर्वगताच्चैव सुमेरुर्द्वारसंज्ञितः । स्वस्तिका च पुरी रम्या चतुर्दिक्षु स्थितावुभौ ॥ १४१ ॥

netrāt pūrvagatāccaiva sumerurdvārasaṃjñitaḥ | svastikā ca purī ramyā caturdikṣu sthitāvubhau || 141 ||

Report an error

मर्मणां च शते द्वे च ऋषिभिर्गुणिता दिशः । नेत्रादिकांश्च संमार्ज्य मार्गमध्यात् सुशोभने ॥ १४२ ॥

marmaṇāṃ ca śate dve ca ṛṣibhirguṇitā diśaḥ | netrādikāṃśca saṃmārjya mārgamadhyāt suśobhane || 142 ||

Report an error

ऋषित्रयकृते मध्ये विषयैः कर्णिका भवेत् । नेत्रीकृतान्वसून् पत्रं नेत्रं सकृद्विभाजितम् ॥ १४३ ॥

ṛṣitrayakṛte madhye viṣayaiḥ karṇikā bhavet | netrīkṛtānvasūn patraṃ netraṃ sakṛdvibhājitam || 143 ||

Report an error

वह्निं वसुगतं कृत्वा शशाङ्कस्थांश्च लोपयेत् । वह्नीषुऋषिमध्याच्च लोप्यं पीठेन्दुकावधि ॥ १४४ ॥

vahniṃ vasugataṃ kṛtvā śaśāṅkasthāṃśca lopayet | vahnīṣuṛṣimadhyācca lopyaṃ pīṭhendukāvadhi || 144 ||

Report an error

ब्रह्मणो नेत्रविषयान्नेत्राद्वेदानलौ हरेत् । सागरे नेत्रकं लोप्यं नाडयः पूर्वदिग्गताः ॥ १४५ ॥

brahmaṇo netraviṣayānnetrādvedānalau haret | sāgare netrakaṃ lopyaṃ nāḍayaḥ pūrvadiggatāḥ || 145 ||

Report an error

भूतनेत्रगतान्मूर्ध्ना नेत्राद्द्विवह्निदृक्त्रिकात् । सौम्यगात् पीठकोणेषु लोपयेत चतुर्ष्वपि ॥ १४६ ॥

bhūtanetragatānmūrdhnā netrāddvivahnidṛktrikāt | saumyagāt pīṭhakoṇeṣu lopayeta caturṣvapi || 146 ||

Report an error

दलानि कार्याणि सितैः केसरं रक्तपीतलैः । कर्णिका कनकप्रख्या पल्लवान्ताश्च लोहिताः ॥ १४७ ॥

dalāni kāryāṇi sitaiḥ kesaraṃ raktapītalaiḥ | karṇikā kanakaprakhyā pallavāntāśca lohitāḥ || 147 ||

Report an error

व्योमरेखा तु सुसिता वर्तुलाब्जान्तनीलभाः । पीठं रेखात्रयोपेतं सितलोहितपीतलम् ॥ १४८ ॥

vyomarekhā tu susitā vartulābjāntanīlabhāḥ | pīṭhaṃ rekhātrayopetaṃ sitalohitapītalam || 148 ||

Report an error

स्वस्तिकाश्च चतुर्वर्णा अग्नेरीशानगोचराः । वीथी विद्रुमसंकाशा स्वदिक्ष्वस्त्राणि बाह्यतः ॥ १४९ ॥

svastikāśca caturvarṇā agnerīśānagocarāḥ | vīthī vidrumasaṃkāśā svadikṣvastrāṇi bāhyataḥ || 149 ||

Report an error

इन्द्रनीलनिभं वज्रं शक्तिं पद्ममणिप्रभाम् । दण्डं हाटकसंकाशं वक्त्रं तस्यातिलोहितम् ॥ १५० ॥

indranīlanibhaṃ vajraṃ śaktiṃ padmamaṇiprabhām | daṇḍaṃ hāṭakasaṃkāśaṃ vaktraṃ tasyātilohitam || 150 ||

Report an error

नीलद्युतिसमं खड्गं पाशं वत्सकसप्रभम् । ध्वजं पुष्पफलोपेतं पञ्चरङ्गैश्च शोभितम् ॥ १५१ ॥

nīladyutisamaṃ khaḍgaṃ pāśaṃ vatsakasaprabham | dhvajaṃ puṣpaphalopetaṃ pañcaraṅgaiśca śobhitam || 151 ||

Report an error

गदा हेमनिभात्युग्रा नानारत्नविभूषिता । शूलं नीलाम्बुजसमं ज्वलद्वह्न्युग्रशेखरम् ॥ १५२ ॥

gadā hemanibhātyugrā nānāratnavibhūṣitā | śūlaṃ nīlāmbujasamaṃ jvaladvahnyugraśekharam || 152 ||

Report an error

तस्योपरि सितं पद्ममीषत्पीतारुणप्रभम् । चक्रं हेमनिभं दीप्तमरा वैडूर्यसंनिभाः ॥ १५३ ॥

tasyopari sitaṃ padmamīṣatpītāruṇaprabham | cakraṃ hemanibhaṃ dīptamarā vaiḍūryasaṃnibhāḥ || 153 ||

Report an error

अरामध्यं सुपीतं च बाह्यं ज्वालारुणं भवेत् । मन्दिरं देवदेवस्य सर्वकामफलप्रदम् ॥ १५४ ॥

arāmadhyaṃ supītaṃ ca bāhyaṃ jvālāruṇaṃ bhavet | mandiraṃ devadevasya sarvakāmaphalapradam || 154 ||

Report an error

श्रीसिद्धायां शूलविधिः प्राक् क्षेत्रे चतुरश्रिते । हस्तमात्रं त्रिधा सूर्यान्नवखण्डं यथा भवेत् ॥ १५५ ॥

śrīsiddhāyāṃ śūlavidhiḥ prāk kṣetre caturaśrite | hastamātraṃ tridhā sūryānnavakhaṇḍaṃ yathā bhavet || 155 ||

Report an error

मध्ये शूलं च तत्रेत्थं मध्यभागं त्रिधा भजेत् । नवभिः कोष्ठकैर्युक्तं ततोऽयं विधिरुच्यते ॥ १५६ ॥

madhye śūlaṃ ca tatretthaṃ madhyabhāgaṃ tridhā bhajet | navabhiḥ koṣṭhakairyuktaṃ tato'yaṃ vidhirucyate || 156 ||

Report an error

मध्यभागत्रयं त्यक्त्वा मध्ये भागद्वयस्य तु । अधस्ताद्भ्रामयेत्सूत्रं शशाङ्कशकलाकृति ॥ १५७ ॥

madhyabhāgatrayaṃ tyaktvā madhye bhāgadvayasya tu | adhastādbhrāmayetsūtraṃ śaśāṅkaśakalākṛti || 157 ||

Report an error

उभयतो भ्रामयेत्तत्र यथाग्रे हाकृतिर्भवेत् । कोट्यां तत्र कृतं सूत्रं नयेद्रेखां तु पूर्विकाम् ॥ १५८ ॥

ubhayato bhrāmayettatra yathāgre hākṛtirbhavet | koṭyāṃ tatra kṛtaṃ sūtraṃ nayedrekhāṃ tu pūrvikām || 158 ||

Report an error

अपरद्वारपूर्वेण त्यक्त्वाङ्गुलचतुष्टयम् । रेखां विनाशयेत्प्राज्ञो यथा शूलाकृतिर्भवेत् ॥ १५९ ॥

aparadvārapūrveṇa tyaktvāṅgulacatuṣṭayam | rekhāṃ vināśayetprājño yathā śūlākṛtirbhavet || 159 ||

Report an error

शूलाग्रे त्वर्धहस्तेन त्यक्त्वा पद्मानि कारयेत् । अधः शृङ्गत्रयं हस्तमध्ये पद्मं सकर्णिकम् ॥ १६० ॥

śūlāgre tvardhahastena tyaktvā padmāni kārayet | adhaḥ śṛṅgatrayaṃ hastamadhye padmaṃ sakarṇikam || 160 ||

Report an error

मुखाग्रे धारयेत्सूत्रं त्रिभिर्हस्तैस्तु पातयेत् । मध्ये चोर्ध्वं ततः कुर्यादधस्तादङ्गुलद्वयम् ॥ १६१ ॥

mukhāgre dhārayetsūtraṃ tribhirhastaistu pātayet | madhye cordhvaṃ tataḥ kuryādadhastādaṅguladvayam || 161 ||

Report an error

रेखाद्वयं पातयेत यथा शूलं भवत्यपि । अधोभागादिभिश्चोर्ध्वं तत्र रेखा प्रपद्यते ॥ १६२ ॥

rekhādvayaṃ pātayeta yathā śūlaṃ bhavatyapi | adhobhāgādibhiścordhvaṃ tatra rekhā prapadyate || 162 ||

Report an error

समीकृत्य ततः सूत्रे ऊर्ध्वे द्वे एवमेव तु । मध्यं पद्मं प्रतिष्ठाप्यं शूलाधस्ताद्यशस्विनि ॥ १६३ ॥

samīkṛtya tataḥ sūtre ūrdhve dve evameva tu | madhyaṃ padmaṃ pratiṣṭhāpyaṃ śūlādhastādyaśasvini || 163 ||

Report an error

Illustration: Verse & Place (Project-owned).