Skip to content

आह्निकम् ७

Atha paramarahasyo'yaṃ cakrāṇāṃ bhaṇyate'bhyudayaḥ

An ahnika of the Tantraloka.

71 versesSanskrit with transliteration

Abhinavagupta seated among his disciples, two women attendants beside him.

अथ परमरहस्योऽयं चक्राणां भण्यतेऽभ्युदयः ॥ १ ॥

atha paramarahasyo'yaṃ cakrāṇāṃ bhaṇyate'bhyudayaḥ || 1 ||

Report an error

इत्ययत्नजमाख्यातं यत्नजं तु निगद्यते । बीजपिण्डात्मकं सर्वं संविदः स्पन्दनात्मताम् ॥ २ ॥

ityayatnajamākhyātaṃ yatnajaṃ tu nigadyate | bījapiṇḍātmakaṃ sarvaṃ saṃvidaḥ spandanātmatām || 2 ||

Report an error

विदधत्परसंवित्तावुपाय इति वर्णितम् । यथारघट्टचक्राग्रघटीयन्त्रौघवाहनम् ॥ ३ ॥

vidadhatparasaṃvittāvupāya iti varṇitam | yathāraghaṭṭacakrāgraghaṭīyantraughavāhanam || 3 ||

Report an error

एकानुसंधियत्नेन चित्रं यन्त्रोदयं भजेत् । एकानुसंधानबलाज्जाते मन्त्रोदयेऽनिशम् ॥ ४ ॥

ekānusaṃdhiyatnena citraṃ yantrodayaṃ bhajet | ekānusaṃdhānabalājjāte mantrodaye'niśam || 4 ||

Report an error

तन्मन्त्रदेवता यत्नात्तादात्म्येन प्रसीदति । खे रसैकाक्षि नित्योत्थे तदर्धं द्विकपिण्डके ॥ ५ ॥

tanmantradevatā yatnāttādātmyena prasīdati | khe rasaikākṣi nityotthe tadardhaṃ dvikapiṇḍake || 5 ||

Report an error

त्रिके सप्त सहस्राणि द्विशतीत्युदयो मतः । चतुष्के तु सहस्राणि पञ्च चैव चतुःशती ॥ ६ ॥

trike sapta sahasrāṇi dviśatītyudayo mataḥ | catuṣke tu sahasrāṇi pañca caiva catuḥśatī || 6 ||

Report an error

पञ्चार्णेऽब्धिसहस्राणि त्रिशती विंशतिस्तथा । षट्के सहस्रत्रितयं षट्शती चोदयो भवेत् ॥ ७ ॥

pañcārṇe'bdhisahasrāṇi triśatī viṃśatistathā | ṣaṭke sahasratritayaṃ ṣaṭśatī codayo bhavet || 7 ||

Report an error

सप्तके त्रिसहस्रं तु षडशीत्यधिकं स्मृतम् । शतैस्तु सप्तविंशत्या वर्णाष्टकविकल्पिते ॥ ८ ॥

saptake trisahasraṃ tu ṣaḍaśītyadhikaṃ smṛtam | śataistu saptaviṃśatyā varṇāṣṭakavikalpite || 8 ||

Report an error

चतुर्विंशतिशत्या तु नवार्णेषूदयो भवेत् । अधिषष्ट्येकविंशत्या शतानां दशवर्णके ॥ ९ ॥

caturviṃśatiśatyā tu navārṇeṣūdayo bhavet | adhiṣaṣṭyekaviṃśatyā śatānāṃ daśavarṇake || 9 ||

Report an error

एकान्नविंशतिशतं चतुःषष्टिः शिवार्णके । अष्टादश शतानि स्युरुदयो द्वादशार्णके ॥ १० ॥

ekānnaviṃśatiśataṃ catuḥṣaṣṭiḥ śivārṇake | aṣṭādaśa śatāni syurudayo dvādaśārṇake || 10 ||

Report an error

त्रयोदशार्णे द्वाषष्ट्या शतानि किल षोडश । त्रिचत्वारिंशता पञ्चदशेति भुवनार्णके ॥ ११ ॥

trayodaśārṇe dvāṣaṣṭyā śatāni kila ṣoḍaśa | tricatvāriṃśatā pañcadaśeti bhuvanārṇake || 11 ||

Report an error

चतुर्दशशती खाब्धिः स्यात्पञ्चदशवर्णके । त्रयोदशशती सार्धा षोडशार्णे तु कथ्यते ॥ १२ ॥

caturdaśaśatī khābdhiḥ syātpañcadaśavarṇake | trayodaśaśatī sārdhā ṣoḍaśārṇe tu kathyate || 12 ||

Report an error

शतद्वादशिका सप्तदशार्णे सैकसप्ततिः । अष्टादशार्णे विज्ञेया शतद्वादशिका बुधैः ॥ १३ ॥

śatadvādaśikā saptadaśārṇe saikasaptatiḥ | aṣṭādaśārṇe vijñeyā śatadvādaśikā budhaiḥ || 13 ||

Report an error

चतुर्विंशतिसंख्याके चक्रे नवशती भवेत् । सप्तविंशतिसंख्याते तूदयोऽष्टशतात्मकः ॥ १४ ॥

caturviṃśatisaṃkhyāke cakre navaśatī bhavet | saptaviṃśatisaṃkhyāte tūdayo'ṣṭaśatātmakaḥ || 14 ||

Report an error

द्वात्रिंशके महाचक्रे षट्शती पञ्चसप्ततिः । द्विचतुर्विंशके चक्रे सार्धां शतचतुष्टयीम् ॥ १५ ॥

dvātriṃśake mahācakre ṣaṭśatī pañcasaptatiḥ | dvicaturviṃśake cakre sārdhāṃ śatacatuṣṭayīm || 15 ||

Report an error

उदयं पिण्डयोगज्ञः पिण्डमन्त्रेषु लक्षयेत् । चतुष्पञ्चाशके चक्रे शतानां तु चतुष्टयम् ॥ १६ ॥

udayaṃ piṇḍayogajñaḥ piṇḍamantreṣu lakṣayet | catuṣpañcāśake cakre śatānāṃ tu catuṣṭayam || 16 ||

Report an error

सप्तत्रिंशत्सहार्धेन त्रिशत्यष्टाष्टके भवेत् । अर्धमर्धत्रिभागश्च षट्षष्टिर्द्विशती भवेत् ॥ १७ ॥

saptatriṃśatsahārdhena triśatyaṣṭāṣṭake bhavet | ardhamardhatribhāgaśca ṣaṭṣaṣṭirdviśatī bhavet || 17 ||

Report an error

एकाशीतिपदे चक्रे उदयः प्राणचारगः । चक्रे तु षण्णवत्याख्ये सपादा द्विशती भवेत् ॥ १८ ॥

ekāśītipade cakre udayaḥ prāṇacāragaḥ | cakre tu ṣaṇṇavatyākhye sapādā dviśatī bhavet || 18 ||

Report an error

अष्टोत्तरशते चक्रे द्विशतस्तूदयो भवेत् । क्रमेणेत्थमिदं चक्रं षट्कृत्वो द्विगुणं यदा ॥ १९ ॥

aṣṭottaraśate cakre dviśatastūdayo bhavet | krameṇetthamidaṃ cakraṃ ṣaṭkṛtvo dviguṇaṃ yadā || 19 ||

Report an error

ततोऽपि द्विगुणेऽष्टांशस्यार्धमध्यर्धमेककम् । ततोऽपि सूक्ष्मकुशलैरर्धार्धादिप्रकल्पने ॥ २० ॥

tato'pi dviguṇe'ṣṭāṃśasyārdhamadhyardhamekakam | tato'pi sūkṣmakuśalairardhārdhādiprakalpane || 20 ||

Report an error

भागषोडशकस्थित्या सूक्ष्मश्चारोऽभिलक्ष्यते । एवं प्रयत्नसंरुद्धप्राणचारस्य योगिनः ॥ २१ ॥

bhāgaṣoḍaśakasthityā sūkṣmaścāro'bhilakṣyate | evaṃ prayatnasaṃruddhaprāṇacārasya yoginaḥ || 21 ||

Report an error

क्रमेण प्राणचारस्य ग्रास एवोपजायते । प्राणग्रासक्रमावाप्तकालसंकर्षणस्थितिः ॥ २२ ॥

krameṇa prāṇacārasya grāsa evopajāyate | prāṇagrāsakramāvāptakālasaṃkarṣaṇasthitiḥ || 22 ||

Report an error

संविदेकैव पूर्णा स्याज्ज्ञानभेदव्यपोहनात् । तथा हि प्राणचारस्य नवस्यानुदये सति ॥ २३ ॥

saṃvidekaiva pūrṇā syājjñānabhedavyapohanāt | tathā hi prāṇacārasya navasyānudaye sati || 23 ||

Report an error

न कालभेदजनितो ज्ञानभेदः प्रकल्पते । संवेद्यभेदान्न ज्ञानं भिन्नं शिखरिवृत्तवत् ॥ २४ ॥

na kālabhedajanito jñānabhedaḥ prakalpate | saṃvedyabhedānna jñānaṃ bhinnaṃ śikharivṛttavat || 24 ||

Report an error

कालस्तु भेदकस्तस्य स तु सूक्ष्मः क्षणो मतः । सौक्ष्म्यस्य चावधिर्ज्ञानं यावत्तिष्ठति स क्षणः ॥ २५ ॥

kālastu bhedakastasya sa tu sūkṣmaḥ kṣaṇo mataḥ | saukṣmyasya cāvadhirjñānaṃ yāvattiṣṭhati sa kṣaṇaḥ || 25 ||

Report an error

अन्यथा न स निर्वक्तुं निपुणैरपि पार्यते । ज्ञानं कियद्भवेत्तावत्तदभावो न भासते ॥ २६ ॥

anyathā na sa nirvaktuṃ nipuṇairapi pāryate | jñānaṃ kiyadbhavettāvattadabhāvo na bhāsate || 26 ||

Report an error

तदभावश्च नो तावद्यावत्तत्राक्षवर्त्मनि । अर्थे वात्मप्रदेशे वा न संयोगविभागिता ॥ २७ ॥

tadabhāvaśca no tāvadyāvattatrākṣavartmani | arthe vātmapradeśe vā na saṃyogavibhāgitā || 27 ||

Report an error

सा चेदुदयते स्पन्दमयी तत्प्राणगा ध्रुवम् । भवेदेव ततः प्राणस्पन्दाभावे न सा भवेत् ॥ २८ ॥

sā cedudayate spandamayī tatprāṇagā dhruvam | bhavedeva tataḥ prāṇaspandābhāve na sā bhavet || 28 ||

Report an error

तदभावान्न विज्ञानाभावः सैवं तु सैव धीः । न चासौ वस्तुतो दीर्घा कालभेदव्यपोहनात् ॥ २९ ॥

tadabhāvānna vijñānābhāvaḥ saivaṃ tu saiva dhīḥ | na cāsau vastuto dīrghā kālabhedavyapohanāt || 29 ||

Report an error

वस्तुतो ह्यत एवेयं कालं संविन्न संस्पृशेत् । अत एकैव संवित्तिर्नानारूपे तथातथा ॥ ३० ॥

vastuto hyata eveyaṃ kālaṃ saṃvinna saṃspṛśet | ata ekaiva saṃvittirnānārūpe tathātathā || 30 ||

Report an error

विन्दाना निर्विकल्पापि विकल्पो भावगोचरे । स्पन्दान्तरं न यावत्तदुदितं तावदेव सः ॥ ३१ ॥

vindānā nirvikalpāpi vikalpo bhāvagocare | spandāntaraṃ na yāvattaduditaṃ tāvadeva saḥ || 31 ||

Report an error

तावानेको विकल्पः स्याद्विविधं वस्तु कल्पयन् । ये त्वित्थं न विदुस्तेषां विकल्पो नोपपद्यते ॥ ३२ ॥

tāvāneko vikalpaḥ syādvividhaṃ vastu kalpayan | ye tvitthaṃ na vidusteṣāṃ vikalpo nopapadyate || 32 ||

Report an error

स ह्येको न भवेत्कश्चित् त्रिजगत्यापि जातुचित् । शब्दारूषणया ज्ञानं विकल्पः किल कथ्यते ॥ ३३ ॥

sa hyeko na bhavetkaścit trijagatyāpi jātucit | śabdārūṣaṇayā jñānaṃ vikalpaḥ kila kathyate || 33 ||

Report an error

सा च स्यात्क्रमिकैवेत्थं किं कथं को विकल्पयेत् । घट इत्यपि नेयान्स्याद्विकल्पः का कथा स्थितौ ॥ ३४ ॥

sā ca syātkramikaivetthaṃ kiṃ kathaṃ ko vikalpayet | ghaṭa ityapi neyānsyādvikalpaḥ kā kathā sthitau || 34 ||

Report an error

न विकल्पश्च कोऽप्यस्ति यो मात्रामात्रनिष्ठितः । न च ज्ञानसमूहोऽस्ति तेषामयुगपत्स्थितेः ॥ ३५ ॥

na vikalpaśca ko'pyasti yo mātrāmātraniṣṭhitaḥ | na ca jñānasamūho'sti teṣāmayugapatsthiteḥ || 35 ||

Report an error

तेनास्तङ्गत एवैष व्यवहारो विकल्पजः । तस्मात्स्पन्दान्तरं यावन्नोदियात्तावदेककम् ॥ ३६ ॥

tenāstaṅgata evaiṣa vyavahāro vikalpajaḥ | tasmātspandāntaraṃ yāvannodiyāttāvadekakam || 36 ||

Report an error

विज्ञानं तद्विकल्पात्मधर्मकोटीरपि स्पृशेत् । एकाशीतिपदोदारशक्त्यामर्शात्मकस्ततः ॥ ३७ ॥

vijñānaṃ tadvikalpātmadharmakoṭīrapi spṛśet | ekāśītipadodāraśaktyāmarśātmakastataḥ || 37 ||

Report an error

विकल्पः शिवतादायी पूर्वमेव निरूपितः । यथा कर्णौ नर्तयामीत्येवं यत्नात्तथा भवेत् ॥ ३८ ॥

vikalpaḥ śivatādāyī pūrvameva nirūpitaḥ | yathā karṇau nartayāmītyevaṃ yatnāttathā bhavet || 38 ||

Report an error

चक्रचारगताद्यत्नात्तद्वत्तच्चक्रगैव धीः । जपहोमार्चनादीनां प्राणसाम्यमतो विधिः ॥ ३९ ॥

cakracāragatādyatnāttadvattaccakragaiva dhīḥ | japahomārcanādīnāṃ prāṇasāmyamato vidhiḥ || 39 ||

Report an error

सिद्धामते कुण्डलिनीशक्तिः प्राणसमोन्मना । उक्तं च योगिनीकौले तदेतत्परमेशिना ॥ ४० ॥

siddhāmate kuṇḍalinīśaktiḥ prāṇasamonmanā | uktaṃ ca yoginīkaule tadetatparameśinā || 40 ||

Report an error

पदमन्त्राक्षरे चक्रे विभागं शक्तितत्त्वगम् । पदेषु कृत्वा मन्त्रज्ञो जपादौ फलभाग्भवेत् ॥ ४१ ॥

padamantrākṣare cakre vibhāgaṃ śaktitattvagam | padeṣu kṛtvā mantrajño japādau phalabhāgbhavet || 41 ||

Report an error

द्वित्रिसप्ताष्टसंख्यातं लोपयेच्छतिकोदयम् । इति शक्तिस्थिता मन्त्रा विद्या वा चक्रनायकाः ॥ ४२ ॥

dvitrisaptāṣṭasaṃkhyātaṃ lopayecchatikodayam | iti śaktisthitā mantrā vidyā vā cakranāyakāḥ || 42 ||

Report an error

पदपिण्डस्वरूपेण ज्ञात्वा योज्याः सदा प्रिये । नित्योदये महातत्त्वे उदयस्थे सदाशिवे ॥ ४३ ॥

padapiṇḍasvarūpeṇa jñātvā yojyāḥ sadā priye | nityodaye mahātattve udayasthe sadāśive || 43 ||

Report an error

अयुक्ताः शक्तिमार्गे तु न जप्ताश्चोदयेन ये । ते न सिद्ध्यन्ति यत्नेन जप्ताः कोटिशतैरपि ॥ ४४ ॥

ayuktāḥ śaktimārge tu na japtāścodayena ye | te na siddhyanti yatnena japtāḥ koṭiśatairapi || 44 ||

Report an error

मालामन्त्रेषु सर्वेषु मानसो जप उच्यते । उपांशुर्वा शक्त्युदयं तेषां न परिकल्पयेत् ॥ ४५ ॥

mālāmantreṣu sarveṣu mānaso japa ucyate | upāṃśurvā śaktyudayaṃ teṣāṃ na parikalpayet || 45 ||

Report an error

पदमन्त्रेषु सर्वेषु यावत्तत्पदशक्तिगम् । शक्यते सततं युक्तैस्तावज्जप्यं तु साधकैः ॥ ४६ ॥

padamantreṣu sarveṣu yāvattatpadaśaktigam | śakyate satataṃ yuktaistāvajjapyaṃ tu sādhakaiḥ || 46 ||

Report an error

तावती तेषु वै संख्या पदेषु पदसंज्ञिता । तावन्तमुदयं कृत्वा त्रिपदोक्त्यादितः क्रमात् ॥ ४७ ॥

tāvatī teṣu vai saṃkhyā padeṣu padasaṃjñitā | tāvantamudayaṃ kṛtvā tripadoktyāditaḥ kramāt || 47 ||

Report an error

द्वादशाख्ये द्वादशिते चक्रे सार्धं शतं भवेत् । उदयस्तद्धि सचतुश्चत्वारिंशच्छतं भवेत् ॥ ४८ ॥

dvādaśākhye dvādaśite cakre sārdhaṃ śataṃ bhavet | udayastaddhi sacatuścatvāriṃśacchataṃ bhavet || 48 ||

Report an error

षोडशाख्ये द्वादशिते द्वानवत्यधिके शते । चारार्धेन समं प्रोक्तं शतं द्वादशकाधिकम् ॥ ४९ ॥

ṣoḍaśākhye dvādaśite dvānavatyadhike śate | cārārdhena samaṃ proktaṃ śataṃ dvādaśakādhikam || 49 ||

Report an error

षोडशाख्ये षोडशिते भवेच्चतुरशीतिगः । उदयो द्विशतं तद्धि षट्पञ्चाशत्समुत्तरम् ॥ ५० ॥

ṣoḍaśākhye ṣoḍaśite bhaveccaturaśītigaḥ | udayo dviśataṃ taddhi ṣaṭpañcāśatsamuttaram || 50 ||

Report an error

चाराष्टभागांस्त्रीनत्र कथयन्त्यधिकान्बुधाः । अष्टाष्टके द्वादशिते पादार्धं विंशतिं वसून् ॥ ५१ ॥

cārāṣṭabhāgāṃstrīnatra kathayantyadhikānbudhāḥ | aṣṭāṣṭake dvādaśite pādārdhaṃ viṃśatiṃ vasūn || 51 ||

Report an error

उदयः सप्तशतिका साष्टा षष्टिर्यतो हि सः । एष चक्रोदयः प्रोक्तः साधकानां हितावहः ॥ ५२ ॥

udayaḥ saptaśatikā sāṣṭā ṣaṣṭiryato hi saḥ | eṣa cakrodayaḥ proktaḥ sādhakānāṃ hitāvahaḥ || 52 ||

Report an error

निरुद्ध्य मानसीर्वृत्तीश्चक्रे विश्रान्तिमागतः । व्युत्थाय यावद्विश्राम्येत्तावच्चारोदयो ह्ययम् ॥ ५३ ॥

niruddhya mānasīrvṛttīścakre viśrāntimāgataḥ | vyutthāya yāvadviśrāmyettāvaccārodayo hyayam || 53 ||

Report an error

पूर्णे समुदये त्वत्र प्रवेशैकात्म्यनिर्गमाः । त्रय इत्यत एवोक्तः सिद्धौ मध्योदयो वरः ॥ ५४ ॥

pūrṇe samudaye tvatra praveśaikātmyanirgamāḥ | traya ityata evoktaḥ siddhau madhyodayo varaḥ || 54 ||

Report an error

आद्यन्तोदयनिर्मुक्ता मध्यमोदयसंयुताः । मन्त्रविद्याचक्रगणाः सिद्धिभाजो भवन्ति हि ॥ ५५ ॥

ādyantodayanirmuktā madhyamodayasaṃyutāḥ | mantravidyācakragaṇāḥ siddhibhājo bhavanti hi || 55 ||

Report an error

मन्त्रचक्रोदयज्ञस्तु विद्याचक्रोदयार्थवित् । क्षिप्रं सिद्ध्येदिति प्रोक्तं श्रीमद्द्विंशतिके त्रिके ॥ ५६ ॥

mantracakrodayajñastu vidyācakrodayārthavit | kṣipraṃ siddhyediti proktaṃ śrīmaddviṃśatike trike || 56 ||

Report an error

द्विस्त्रिश्चतुर्वा मात्राभिर्विद्यां वा चक्रमेव वा । तत्त्वोदययुतं नित्यं पृथग्भूतं जपेत्सदा ॥ ५७ ॥

dvistriścaturvā mātrābhirvidyāṃ vā cakrameva vā | tattvodayayutaṃ nityaṃ pṛthagbhūtaṃ japetsadā || 57 ||

Report an error

पिण्डाक्षरपदैर्मन्त्रमेकैकं शक्तितत्त्वगम् । बह्वक्षरस्तु यो मन्त्रो विद्या वा चक्रमेव वा ॥ ५८ ॥

piṇḍākṣarapadairmantramekaikaṃ śaktitattvagam | bahvakṣarastu yo mantro vidyā vā cakrameva vā || 58 ||

Report an error

शक्तिस्थं नैव तं तत्र विभागस्त्वोंनमोन्तगः । अस्मिंस्तत्त्वोदये तस्मादहोरात्रस्त्रिशस्त्रिशः ॥ ५९ ॥

śaktisthaṃ naiva taṃ tatra vibhāgastvoṃnamontagaḥ | asmiṃstattvodaye tasmādahorātrastriśastriśaḥ || 59 ||

Report an error

विभज्यते विभागश्च पुनरेव त्रिशस्त्रिशः । पूर्वोदये तु विश्रम्य द्वितीयेनोल्लसेद्यदा ॥ ६० ॥

vibhajyate vibhāgaśca punareva triśastriśaḥ | pūrvodaye tu viśramya dvitīyenollasedyadā || 60 ||

Report an error

विशेच्चार्धर्धिकायोगात्तदोक्तार्धोदयो भवेत् । यदा पूर्णोदयात्मा तु समः कालस्त्रिके स्फुरेत् ॥ ६१ ॥

viśeccārdhardhikāyogāttadoktārdhodayo bhavet | yadā pūrṇodayātmā tu samaḥ kālastrike sphuret || 61 ||

Report an error

प्रवेशविश्रान्त्युल्लासे स्यात्स्वत्र्यंशोदयस्तदा । एत्येष कालविभवः प्राण एव प्रतिष्ठितः ॥ ६२ ॥

praveśaviśrāntyullāse syātsvatryaṃśodayastadā | etyeṣa kālavibhavaḥ prāṇa eva pratiṣṭhitaḥ || 62 ||

Report an error

स स्पदे खे स तच्चित्यां तेनास्यां विश्वनिष्ठिअतिः । अतः संवित्प्रतिष्ठानौ यतो विश्वलयोदयौ ॥ ६३ ॥

sa spade khe sa taccityāṃ tenāsyāṃ viśvaniṣṭhiatiḥ | ataḥ saṃvitpratiṣṭhānau yato viśvalayodayau || 63 ||

Report an error

शक्त्यन्तेऽध्वनि तत्स्पन्दासंख्याता वास्तवी ततः । उक्तं श्रीमालिनीतन्त्रे गात्रे यत्रैव कुत्रचित् ॥ ६४ ॥

śaktyante'dhvani tatspandāsaṃkhyātā vāstavī tataḥ | uktaṃ śrīmālinītantre gātre yatraiva kutracit || 64 ||

Report an error

विकार उपजायेत तत्तत्त्वं तत्त्वमुत्तमम् । प्राणे प्रतिष्ठितः कालस्तदाविष्टा च यत्तनुः ॥ ६५ ॥

vikāra upajāyeta tattattvaṃ tattvamuttamam | prāṇe pratiṣṭhitaḥ kālastadāviṣṭā ca yattanuḥ || 65 ||

Report an error

देहे प्रतिष्ठितस्यास्य ततो रूपं निरूप्यते । चित्स्पन्दप्राणवृत्तीनामन्त्या या स्थूलता सुषिः ॥ ६६ ॥

dehe pratiṣṭhitasyāsya tato rūpaṃ nirūpyate | citspandaprāṇavṛttīnāmantyā yā sthūlatā suṣiḥ || 66 ||

Report an error

सा नाडीरूपतामेत्य देहं संतानयेदिमम् । श्रीस्वच्छन्देऽत एवोक्तं यथा पर्णं स्वतन्तुभिः ॥ ६७ ॥

sā nāḍīrūpatāmetya dehaṃ saṃtānayedimam | śrīsvacchande'ta evoktaṃ yathā parṇaṃ svatantubhiḥ || 67 ||

Report an error

व्याप्तं तद्वत्तनुर्द्वारद्वारिभावेन नाडिभिः । पादाङ्गुष्ठादिकोर्ध्वस्थब्रह्मकुण्डलिकान्तगः ॥ ६८ ॥

vyāptaṃ tadvattanurdvāradvāribhāvena nāḍibhiḥ | pādāṅguṣṭhādikordhvasthabrahmakuṇḍalikāntagaḥ || 68 ||

Report an error

कालः समस्तश्चतुरशीतावेवाङ्गुलेष्वितः । द्वादशान्तावधिं किंचित्सूक्ष्मकालस्थितिं विदुः ॥ ६९ ॥

kālaḥ samastaścaturaśītāvevāṅguleṣvitaḥ | dvādaśāntāvadhiṃ kiṃcitsūkṣmakālasthitiṃ viduḥ || 69 ||

Report an error

षण्णवत्यामधः षड्द्विक्रमाच्चाष्टोत्तरं शतम् । अत्र मध्यमसंचारिप्राणोदयलयान्तरे ॥ ७० ॥

ṣaṇṇavatyāmadhaḥ ṣaḍdvikramāccāṣṭottaraṃ śatam | atra madhyamasaṃcāriprāṇodayalayāntare || 70 ||

Report an error

विश्वे सृष्टिलयास्ते तु चित्रा वाय्वन्तरक्रमात् । इत्येष सूक्ष्मपरिमर्शनशीलनीयश्चक्रोदयोऽनुभवशास्त्रदृशा मयोक्तः ॥ ७१ ॥

viśve sṛṣṭilayāste tu citrā vāyvantarakramāt | ityeṣa sūkṣmaparimarśanaśīlanīyaścakrodayo'nubhavaśāstradṛśā mayoktaḥ || 71 ||

Report an error

Illustration: Verse & Place (Project-owned).