अष्टाङ्गहृदयम्
Ashtanga Hridayam
The Ashtanga Hridayam, "the heart of the eight limbs" of Ayurveda, is Vagbhata's seventh-century summary of Indian medicine in verse, drawing on Charaka and Sushruta, and the most widely studied Ayurvedic text in India and Tibet. Its six books treat the principles of health, diet, the seasons and the three doshas (Sutra); the body and embryology (Sharira); the causes and signs of disease (Nidana); its treatment (Chikitsa); emetics and purgatives (Kalpa); and the eight branches' special fields, from children's diseases and the eye to poisons, rejuvenation and aphrodisiacs (Uttara).
- 120
- chapters
- 7,192
- verses
- Sanskrit · IAST
- in this edition

Contents
120 chapters
Sutra Sthana30 chapters
- 1Rāgādi-rogān satatānuṣaktān a-śeṣa-kāya-prasṛtān a-śeṣān48
- 2Brāhme muhūrta uttiṣṭhet svastho …48
- 3Māsair dvi-saṃkhyair māghādyaiḥ kramāt …58
- 4Vegān na dhārayed vāta-viṇ-mūtra-kṣava-tṛṭ-kṣudhām36
- 5Jīvanaṃ tarpaṇaṃ hṛdyaṃ hlādi …84
- 6Rakto mahān sa-kalamas tūrṇakaḥ …172
- 7Rājā rāja-gṛhāsanne prāṇācāryaṃ niveśayet77
- 8Mātrāśī sarva-kālaṃ syān mātrā …54
- 9Dravyam eva rasādīnāṃ śreṣṭhaṃ …28
- 10Kṣmāmbho-'gni-kṣmāmbu-tejaḥ-kha-vāyv-agny-anila-go-'nilaiḥ44
- 11Doṣa-dhātu-malā mūlaṃ sadā dehasya …45
- 12Pakvāśaya-kaṭī-sakthi-śrotrāsthi-sparśanendriyam77
- 13Vātasyopakramaḥ snehaḥ svedaḥ saṃśodhanaṃ …41
- 14Upakramyasya hi dvi-tvād dvi-dhaivopakramo …37
- 15Madana-madhuka-lambā-nimba-bimbī-viśālā-trapusa-kuṭaja-mūrvā-devadālī-kṛmighnam42
- 16Guru-śīta-sara-snigdha-manda-sūkṣma-mṛdu-dravam46
- 17Svedas tāpopanāhoṣma-drava-bhedāc catur-vidhaḥ29
- 18Kaphe vidadhyād vamanaṃ saṃyoge …59
- 19Vātolbaṇeṣu doṣeṣu vāte vā …87
- 20Ūrdhva-jatru-vikāreṣu viśeṣān nasyam iṣyate38
- 21Jatrūrdhva-kapha-vātottha-vikārāṇām a-janmane21
- 22Catuḥ-prakāro gaṇḍūṣaḥ snigdhaḥ śamana-śodhanau33
- 23Sarveṣām akṣi-rogāṇām ādāv āścyotanaṃ …30
- 24Nayane tāmyati stabdhe śuṣke …21
- 25Nānā-vidhānāṃ śalyānāṃ nānā-deśa-prabodhinām40
- 26Ṣaḍ-viṃśatiḥ su-karmārair ghaṭitāni yathā-vidhi55
- 27Madhuraṃ lavaṇaṃ kiñ-cid a-śītoṣṇam …53
- 28Vakrarju-tiryag-ūrdhvādhaḥ śalyānāṃ pañca-dhā gatiḥ47
- 29Vraṇaḥ saṃjāyate prāyaḥ pākāc …80
- 30Sarva-śastrānu-śastrāṇāṃ kṣāraḥ śreṣṭho bahūni …53
Sharira Sthana6 chapters
Nidana Sthana16 chapters
- 1Rogaḥ pāpmā jvaro vyādhir …23
- 2Jvaro roga-patiḥ pāpmā mṛtyur …78
- 3Bhṛśoṣṇa-tīkṣṇa-kaṭv-amla-lavaṇādi-vidāhibhiḥ38
- 4Kāsa-vṛddhyā bhavec chvāsaḥ pūrvair …31
- 5Aneka-rogānugato bahu-roga-puro-gamaḥ57
- 6Tīkṣṇoṣṇa-rūkṣa-sūkṣmāmlaṃ vyavāyy āśu-karaṃ laghu41
- 7Ari-vat prāṇino māṃsa-kīlakā viśasanti …59
- 8Doṣair vyastaiḥ samastaiś ca …29
- 9Vasti-vasti-śiro-meḍhra-kaṭī-vṛṣaṇa-pāyavaḥ40
- 10Pramehā viṃśatis tatra śleṣmato …40
- 11Bhuktaiḥ paryuṣitāty-uṣṇa-rūkṣa-śuṣka-vidāhibhiḥ62
- 12Rogāḥ sarve 'pi mande …46
- 13Pitta-pradhānāḥ kupitā yathoktaiḥ kopanair …67
- 14Mithyāhāra-vihāreṇa viśeṣeṇa virodhinā56
- 15Sarvārthān-artha-karaṇe viśvasyāsyaika-kāraṇam56
- 16Vidāhy annaṃ viruddhaṃ ca …58
Chikitsa Sthana22 chapters
- 1Āmāśaya-stho hatvāgniṃ sāmo mārgān …176
- 2Ūrdhva-gaṃ balino '-vegam eka-doṣānugaṃ …50
- 3Kevalānila-jaṃ kāsaṃ snehair ādāv …178
- 4Śvāsa-hidhmā yatas tulya-hetv-ādyāḥ sādhanaṃ …59
- 5Balino bahu-doṣasya snigdha-svinnasya śodhanam83
- 6Āmāśayotkleśa-bhavāḥ prāyaś chardyo hitaṃ …84
- 7Yaṃ doṣam adhikaṃ paśyet …84
- 8Kāle sādhāraṇe vy-abhre nāti-dur-balam …162
- 9Atīsāro hi bhūyiṣṭhaṃ bhavaty …123
- 10Grahaṇīm āśritaṃ doṣam a-jīrṇa-vad …93
- 11Liṅgāgra-suṣire samyag yonyāṃ vā …63
- 12Mehino balinaḥ kuryād ādau …6
- 13Vidradhiṃ sarvam evāmaṃ śopha-vat …51
- 14Gulmaṃ baddha-śakṛd-vātaṃ vātikaṃ tīvra-vedanam33
- 15Doṣāti-mātropacayāt sroto-mārga-nirodhanāt131
- 16Pāṇḍv-āmayī pibet sarpir ādau …57
- 17Sarva-tra sarvāṅga-sare doṣa-je śvayathau …39
- 18Ādāv eva visarpeṣu hitaṃ …38
- 19Kuṣṭhinaṃ sneha-pānena pūrvaṃ sarvam …93
- 20Kuṣṭhād api bībhatsaṃ yac …35
- 21Kevalaṃ nir-upastambham ādau snehair …82
- 22Vāta-śoṇitino raktaṃ snigdhasya bahu-śo …74
Kalpa Sthana6 chapters
Uttara Sthana40 chapters
- 1Jāta-mātraṃ viśodhyolbād bālaṃ saindhava-sarpiṣā49
- 2Tri-vidhaḥ kathito bālaḥ kṣīrānnobhaya-vartanaḥ76
- 3Purā guhasya rakṣārthaṃ nirmitāḥ …60
- 4Lakṣayej jñāna-vijñāna-vāk-ceṣṭā-bala-pauruṣam44
- 5Bhūtaṃ jayed a-hiṃsecchaṃ japa-homa-bali-vrataiḥ17
- 6Unmādāḥ ṣaṭ pṛthag-doṣa-nicayādhi-viṣodbhavāḥ60
- 7Smṛty-apāyo hy apasmāraḥ sa …37
- 8Sarva-roga-nidānoktair a-hitaiḥ kupitā malāḥ27
- 9Kṛcchronmīle purāṇājyaṃ drākṣā-kalkāmbu-sādhitam41
- 10Vāyuḥ kruddhaḥ sirāḥ prāpya …31
- 11Upanāhaṃ bhiṣak svinnaṃ bhinnaṃ …58
- 12Sirānusāriṇi male prathamaṃ paṭalaṃ …33
- 13Timiraṃ kāca-tāṃ yāti kāco …98
- 14Vidhyet su-jātaṃ niṣ-prekṣyaṃ liṅga-nāśaṃ …32
- 15Vātena netre 'bhiṣyaṇṇe nāsānāho …24
- 16Prāg-rūpa eva syandeṣu tīkṣṇaṃ …64
- 17Pratiśyāya-jala-krīḍā-karṇa-kaṇḍūyanair marut26
- 18Karṇa-śūle pavana-je pibed rātrau …66
- 19Avaśyāyānila-rajo-bhāṣyāti-svapna-jāgaraiḥ27
- 20Sarveṣu pīnaseṣv ādau nivātāgāra-go …25
- 21Mātsya-māhiṣa-vārāha-piśitāmaka-mūlakam68
- 22Khaṇḍauṣṭhasya vilikhyāntau syūtvā vraṇa-vad …110
- 23Dhūmātapa-tuṣārāmbu-krīḍāti-svapna-jāgaraiḥ32
- 24Śiro-'bhitāpe 'nila-je vāta-vyādhi-vidhiṃ caret59
- 25Vraṇo dvi-dhā nijāgantu-duṣṭa-śuddha-vibhedataḥ66
- 26Sadyo-vraṇā ye sahasā saṃbhavanty …57
- 27Pāta-ghātādibhir dve-dhā bhaṅgo 'sthnāṃ …40
- 28Hasty-aśva-pṛṣṭha-gamana-kaṭhinotkaṭakāsanaiḥ44
- 29Kapha-pradhānāḥ kurvanti medo-māṃsāsra-gā malāḥ30
- 30Granthiṣv āmeṣu kartavyā yathā-svaṃ …39
- 31Snigdhā sa-varṇā grathitā nī-rujā …33
- 32Visrāvayej jalaukobhir a-pakvām ajagallikām31
- 33Strī-vyavāya-nivṛttasya sahasā bhajato 'tha-vā52
- 34Meḍhra-madhye sirāṃ vidhyed upadaṃśe …67
- 35Mathyamāne jala-nidhāv amṛtārthaṃ surāsuraiḥ69
- 36Darvī-karā maṇḍalino rājī-mantaś ca …93
- 37Sarpāṇām eva viṇ-mūtra-śukrāṇḍa-śava-kotha-jāḥ85
- 38Lālanaś capalaḥ putro hasiraś …40
- 39Dīrgham āyuḥ smṛtiṃ medhām …177
- 40Vājī-karaṇam anvicchet satataṃ viṣayī …88