Skip to content

अध्यायः ११

Prāhuryavanā: svatuṅgai: krūrai: krūraimatirmahīpati:

A chapter of the Brihat Jataka.

20 versesSanskrit with transliteration

The twelve houses of a horoscope drawn in the square South Indian style.

प्राहुर्यवना: स्वतुङ्गै: क्रूरै: क्रूरैमतिर्महीपति: । क्रूरैस्तु न जीवशर्मण: पक्षे क्षित्यधिप: प्रजायते ॥ १ ॥

prāhuryavanā: svatuṅgai: krūrai: krūraimatirmahīpati: | krūraistu na jīvaśarmaṇa: pakṣe kṣityadhipa: prajāyate || 1 ||

Report an error

वक्रार्कजार्कगुरुभि: सकलैस्त्रिभिश्च स्वोच्चेषु षोडश नृप: कथितैकलग्ने । द्व्येकाश्रितेषु च तथैकतमे विलग्ने स्वक्षेत्रगे शशिनि षोडश भूमिपा:स्यु: ॥ २ ॥

vakrārkajārkagurubhi: sakalaistribhiśca svocceṣu ṣoḍaśa nṛpa: kathitaikalagne | dvyekāśriteṣu ca tathaikatame vilagne svakṣetrage śaśini ṣoḍaśa bhūmipā:syu: || 2 ||

Report an error

वर्गोत्तमगते लग्ने चन्द्रे वा चन्द्रवर्जितै: । चतुराद्यै र्ग्रहैर्दृष्टे नृपा द्वाविंशति: स्मृता: ॥ ३ ॥

vargottamagate lagne candre vā candravarjitai: | caturādyai rgrahairdṛṣṭe nṛpā dvāviṃśati: smṛtā: || 3 ||

Report an error

यमे कुम्भेर्केऽजे गवि शशिनि तैरेव तनुगैर्नृ युक्सिंहालिस्थैऽ शशिजगुरुवक्रै र्नृपतय: । यमेन्दू तुङ्गेऽङ्गे: सवितृशशिजौ षष्ठभवने तुलाजेन्दुक्षेत्रै: ससितकुजजीवैश्च नरपौ ॥ ४ ॥

yame kumbherke'je gavi śaśini taireva tanugairnṛ yuksiṃhālisthai' śaśijaguruvakrai rnṛpataya: | yamendū tuṅge'ṅge: savitṛśaśijau ṣaṣṭhabhavane tulājendukṣetrai: sasitakujajīvaiśca narapau || 4 ||

Report an error

कुजे तुङ्गोऽर्केन्द्वोर्द्धनुषि यमलग्ने च कुपति: पतिर्भु मेश्चान्य: र्क्षितिसुतविलग्ने सशशिनि । सचन्द्रे सौरेऽस्ते सुरपतिगुरौ चापधरगे स्वतुङ्गस्थे भानावुदयमुपयाते क्षितिपति: ॥ ५ ॥

kuje tuṅgo'rkendvorddhanuṣi yamalagne ca kupati: patirbhu meścānya: rkṣitisutavilagne saśaśini | sacandre saure'ste surapatigurau cāpadharage svatuṅgasthe bhānāvudayamupayāte kṣitipati: || 5 ||

Report an error

वृषे सेन्दौ लग्ने सवितृगुरुतीक्ष्णांशुतनयै: सुहृज्जायाखस्थैर्भवति नियमान्मानवपति: । मृगे मन्दे लग्ने सहजरिपुधर्मंव्ययगतै: शशाङ्काद्यै: ख्यात: पृथुगुणयशा: पुङ्गलपति: ॥ ६ ॥

vṛṣe sendau lagne savitṛgurutīkṣṇāṃśutanayai: suhṛjjāyākhasthairbhavati niyamānmānavapati: | mṛge mande lagne sahajaripudharmaṃvyayagatai: śaśāṅkādyai: khyāta: pṛthuguṇayaśā: puṅgalapati: || 6 ||

Report an error

हये सेन्दौ जीवे मृगुमुखगर्ते भूमितनये । स्वतुङ्गस्थौ लग्ने भृगुजशशिजावत्र नृपती । सुतस्थौ वक्रार्की गुरुशशिसिताश्चापि हिबुके । बुधे कन्यालग्ने भवति हि नृपोऽन्योऽपि गुणवान् ॥ ७ ॥

haye sendau jīve mṛgumukhagarte bhūmitanaye | svatuṅgasthau lagne bhṛgujaśaśijāvatra nṛpatī | sutasthau vakrārkī guruśaśisitāścāpi hibuke | budhe kanyālagne bhavati hi nṛpo'nyo'pi guṇavān || 7 ||

Report an error

झषे सेन्दौ लग्ने घटमृगेन्द्रेषु सहितैर्यमारार्के । योऽभूत्स खलु मनुज: शास्ति वसुधाम् । अजे सारे मूर्तौ शशिगृहगते चामरगुरौ । सुरेज्ये वा लग्ने धरणिपतिरन्योऽपि गुणवान् ॥ ८ ॥

jhaṣe sendau lagne ghaṭamṛgendreṣu sahitairyamārārke | yo'bhūtsa khalu manuja: śāsti vasudhām | aje sāre mūrtau śaśigṛhagate cāmaragurau | surejye vā lagne dharaṇipatiranyo'pi guṇavān || 8 ||

Report an error

कर्किणि लग्ने तत्स्थे जीवे चन्द्रसितज्ञैरायप्राप्तै: । मेषगतेऽर्के जातं विन्द्याद्विक्रमयुक्तं पृथ्वीनाथम् ॥ ९ ॥

karkiṇi lagne tatsthe jīve candrasitajñairāyaprāptai: | meṣagate'rke jātaṃ vindyādvikramayuktaṃ pṛthvīnātham || 9 ||

Report an error

मृगमुखेऽर्कतनयस्तनुसंस्थ: क्रियकुलीरहरयोऽधिपयुक्ता: । मिथुनतौलिसहितौ बुधशुक्रौ यदि तदा पृथुयशा: पृथिवीश: ॥ १० ॥

mṛgamukhe'rkatanayastanusaṃstha: kriyakulīraharayo'dhipayuktā: | mithunataulisahitau budhaśukrau yadi tadā pṛthuyaśā: pṛthivīśa: || 10 ||

Report an error

स्वोच्चसंस्थे बुधे लग्ने भृगौ मेषूरणाश्रिते । सजीवेऽस्ते निशानाथे राजा मन्दारयो: सुते ॥ ११ ॥

svoccasaṃsthe budhe lagne bhṛgau meṣūraṇāśrite | sajīve'ste niśānāthe rājā mandārayo: sute || 11 ||

Report an error

अपि खलकुलजाता मानवा राज्यभाज:किमुत ! नृपकुलोत्था: प्रोक्तभूपालयोगै: । नृपतिकुलसमुत्था: पार्थिवा वक्ष्यमाणैर्भवति नृपतितुल्यस्तेष्वभूपालपुत्र: ॥ १२ ॥

api khalakulajātā mānavā rājyabhāja:kimuta ! nṛpakulotthā: proktabhūpālayogai: | nṛpatikulasamutthā: pārthivā vakṣyamāṇairbhavati nṛpatitulyasteṣvabhūpālaputra: || 12 ||

Report an error

उच्चस्वत्रिकोणगैर्बलस्थैस्त्र्याद्यैभूंपतिवंशजा नरेन्द्रा: । पञ्चादिभिरन्यवंशजाता हीनैर्विवत्तयुता न भूमिपाला: ॥ १३ ॥

uccasvatrikoṇagairbalasthaistryādyaibhūṃpativaṃśajā narendrā: | pañcādibhiranyavaṃśajātā hīnairvivattayutā na bhūmipālā: || 13 ||

Report an error

लेखास्थेऽर्केजेन्दौ लग्ने भौमे स्वोच्चे कुम्भे मन्दे । चापप्राप्ते जीवे राज्ञ: पुत्रं विन्द्यात्पृथ्वीनाथम् ॥ १४ ॥

lekhāsthe'rkejendau lagne bhaume svocce kumbhe mande | cāpaprāpte jīve rājña: putraṃ vindyātpṛthvīnātham || 14 ||

Report an error

स्वर्क्षे शुक्रे पातालस्थे धर्मस्थानं प्राप्ते चन्द्रे । दुश्चिक्यांगप्राप्तिप्राप्तै: शेषैर्जात: स्वामी भूमे: ॥ १५ ॥

svarkṣe śukre pātālasthe dharmasthānaṃ prāpte candre | duścikyāṃgaprāptiprāptai: śeṣairjāta: svāmī bhūme: || 15 ||

Report an error

सौम्ये वीर्ययुते तनुयुक्ते वीर्याढ्ये च शुभे शुभयाते । धर्मार्थोपंचयेष्ववशेषैर्धर्मात्मा नृपज: पृथिवीश: ॥ १६ ॥

saumye vīryayute tanuyukte vīryāḍhye ca śubhe śubhayāte | dharmārthopaṃcayeṣvavaśeṣairdharmātmā nṛpaja: pṛthivīśa: || 16 ||

Report an error

वृषोदये मूर्तिधनारिलाभगै: शशांङ्कजीवार्कसुतापरैर्नृप: । सुखे गुरौ खे शाशिप्तीक्ष्णदीधिती यमोदये लाभगतैर्नृपोऽपरै: ॥ १७ ॥

vṛṣodaye mūrtidhanārilābhagai: śaśāṃṅkajīvārkasutāparairnṛpa: | sukhe gurau khe śāśiptīkṣṇadīdhitī yamodaye lābhagatairnṛpo'parai: || 17 ||

Report an error

मेषूरणायतनुगा: शशिमन्दजीवा ज्ञारौ धने सितरवची हिबुके नरेन्द्रम् । वक्रासितौ शशिसुरेज्यसितार्कसौम्या होरासुखास्तशुभखाप्तिगता: प्रजेशम् ॥ १८ ॥

meṣūraṇāyatanugā: śaśimandajīvā jñārau dhane sitaravacī hibuke narendram | vakrāsitau śaśisurejyasitārkasaumyā horāsukhāstaśubhakhāptigatā: prajeśam || 18 ||

Report an error

कर्मलग्नयुतपाकदशायां राज्यलब्धिरथवा प्रबलस्य । शत्रुनीचगृहयातदशायां छिद्रसंश्रयदशा परिकल्प्या ॥ १९ ॥

karmalagnayutapākadaśāyāṃ rājyalabdhirathavā prabalasya | śatrunīcagṛhayātadaśāyāṃ chidrasaṃśrayadaśā parikalpyā || 19 ||

Report an error

गुरुसितबुधलग्ने सप्तमस्थेऽर्कपुत्रे वियति दिवसनाथे भोगिनां जन्म विन्द्यात् । शुभबलयुतकेन्द्रै: क्रू रभस्थैश्च पापैर्व्रजति शवरदस्युस्वामितामर्थभाक्च ॥ २० ॥

gurusitabudhalagne saptamasthe'rkaputre viyati divasanāthe bhogināṃ janma vindyāt | śubhabalayutakendrai: krū rabhasthaiśca pāpairvrajati śavaradasyusvāmitāmarthabhākca || 20 ||

Report an error

Illustration: Verse & Place (Project-owned).