अध्यायः १२
Navadigvasavastrikāgnivedairguṇitā dvitricaturvikalpajā: syu
॥
A chapter of the Brihat Jataka.
19 verses·Sanskrit with transliteration
नवदिग्वसवस्त्रिकाग्निवेदैर्गुणिता द्वित्रिचतुर्विकल्पजा: स्यु ।
यवनैस्त्रिगुणा हि षट्शती सा कथिता विस्तरतोऽत्र तत्समास ॥ १ ॥
navadigvasavastrikāgnivedairguṇitā dvitricaturvikalpajā: syu |
yavanaistriguṇā hi ṣaṭśatī sā kathitā vistarato'tra tatsamāsa || 1 ||
रज्जुर्मुशलं नलश्चराद्यै: सत्यश्चाश्रयजाञ्जगाद योगान् ।
केन्द्रै: सदसद्युतैर्दलाख्यौ स्त्रक्सर्पौ कथितौ पराशरेण ॥ २ ॥
rajjurmuśalaṃ nalaścarādyai: satyaścāśrayajāñjagāda yogān |
kendrai: sadasadyutairdalākhyau straksarpau kathitau parāśareṇa || 2 ||
योगा व्रजन्त्यात्श्रयाजा: समत्वं यवाब्जवज्राण्डजगोलकाद्यै: ।
केन्द्रोपगै: प्रोक्तफलौ दलाख्यावित्याहुरन्ये न पृथक्फलौ तौ ॥ ३ ॥
yogā vrajantyātśrayājā: samatvaṃ yavābjavajrāṇḍajagolakādyai: |
kendropagai: proktaphalau dalākhyāvityāhuranye na pṛthakphalau tau || 3 ||
आसन्नकेन्द्र भवनद्व यगैर्गदाख्यस्तन्वस्तगेषु शकटं विहग: खबन्ध्वो: ।
शृं गाटकं नवमपञ्चमलग्नसंथैर्लग्नान्यगैर्हलमिति प्रवदन्ति तज्ज्ञा: ॥ ४ ॥
āsannakendra bhavanadva yagairgadākhyastanvastageṣu śakaṭaṃ vihaga: khabandhvo: |
śṛṃ gāṭakaṃ navamapañcamalagnasaṃthairlagnānyagairhalamiti pravadanti tajjñā: || 4 ||
शकटाण्डजवच्छुभाशुभैर्वज्रं तद्विपरीतगैर्यव: ।
कमलं तु विमिश्रसंस्थितैर्वापी तद्यदि केन्द्रबाह्यत: ॥ ५ ॥
śakaṭāṇḍajavacchubhāśubhairvajraṃ tadviparītagairyava: |
kamalaṃ tu vimiśrasaṃsthitairvāpī tadyadi kendrabāhyata: || 5 ||
पूर्वशास्त्रानुसारेण मया वज्रादय: कृता: ।
चतुर्थे भवने सूर्याज्ज्ञसितौ भवत: कथम् ? ॥ ६ ॥
pūrvaśāstrānusāreṇa mayā vajrādaya: kṛtā: |
caturthe bhavane sūryājjñasitau bhavata: katham ? || 6 ||
कण्टकादिप्रवृत्तैस्तु चतुर्गृहगतैर्गहै: ।
यूपेषुशक्तिदण्डाख्या होराद्यै: कण्टकै: क्रमात् ॥ ७ ॥
kaṇṭakādipravṛttaistu caturgṛhagatairgahai: |
yūpeṣuśaktidaṇḍākhyā horādyai: kaṇṭakai: kramāt || 7 ||
नौकूटच्छत्रचापानि तद्वत्सप्तर्क्षसंस्थितै: ।
अर्द्धचन्द्रस्तु नावाद्यै: प्रोक्त:त्वन्यर्क्षसंस्थितै: ॥ ८ ॥
naukūṭacchatracāpāni tadvatsaptarkṣasaṃsthitai: |
arddhacandrastu nāvādyai: prokta:tvanyarkṣasaṃsthitai: || 8 ||
एकान्तरगतैरर्थात्समुद्र: षड्गृहाश्रितै: ।
विलग्नादिस्थितैश्चक्रमित्याकृतिजसंग्रह: ॥ ९ ॥
ekāntaragatairarthātsamudra: ṣaḍgṛhāśritai: |
vilagnādisthitaiścakramityākṛtijasaṃgraha: || 9 ||
सङ्ख्यायोगा: स्यु:सप्त सप्तर्क्ष संस्थैरेकापायाद्वल्लकी दामिनी च ।
पाश: केदार: शूलयोगो युगं च गोलश्चान्यान्पूर्वमुक्तान्विहाय ॥ १० ॥
saṅkhyāyogā: syu:sapta saptarkṣa saṃsthairekāpāyādvallakī dāminī ca |
pāśa: kedāra: śūlayogo yugaṃ ca golaścānyānpūrvamuktānvihāya || 10 ||
ईर्ष्युर्विदेशनिरतोऽध्वरुचिश्च रज्ज्वां मानी धनी च मुशले बहुकृत्यसक्त: ।
व्यङ्ग: स्थिराढ्यनिपुणो नलज: स्त्रगुत्थो भोगान्वितो भुजगजो बहुदु:खभाक्स्यात् ॥ ११ ॥
īrṣyurvideśanirato'dhvaruciśca rajjvāṃ mānī dhanī ca muśale bahukṛtyasakta: |
vyaṅga: sthirāḍhyanipuṇo nalaja: straguttho bhogānvito bhujagajo bahudu:khabhāksyāt || 11 ||
आश्रयोक्तास्तु विफला भवन्त्यन्यैर्विमिश्रिता: ।
मिश्रा यैस्ते फलं वद्यु रमिश्रा स्वफलप्रदा: ॥ १२ ॥
āśrayoktāstu viphalā bhavantyanyairvimiśritā: |
miśrā yaiste phalaṃ vadyu ramiśrā svaphalapradā: || 12 ||
यज्वार्थभाक्सततमर्थरुचिर्गदायां तद्वृत्तिभुक्छकटज: सरुज: कुदार: ।
दूतोऽटन: कलहकृद्विहगे प्रदिष्ट: शृङ्गाटके चिरसुखी कृषिकृद्धलाख्ये ॥ १३ ॥
yajvārthabhāksatatamartharucirgadāyāṃ tadvṛttibhukchakaṭaja: saruja: kudāra: |
dūto'ṭana: kalahakṛdvihage pradiṣṭa: śṛṅgāṭake cirasukhī kṛṣikṛddhalākhye || 13 ||
वज्रेन्त्यपूर्वसुखिन: सुभगोऽतिशूरो विर्यान्विताऽप्यथ यवे सुखितो वयोऽन्त: ।
विख्यात्कीर्त्यमितसौख्यगुणश्च पद्मे वाप्यां तनुस्थिरसुखो निधिकृन्न दाता ॥ १४ ॥
vajrentyapūrvasukhina: subhago'tiśūro viryānvitā'pyatha yave sukhito vayo'nta: |
vikhyātkīrtyamitasaukhyaguṇaśca padme vāpyāṃ tanusthirasukho nidhikṛnna dātā || 14 ||
त्यागात्मवान्क्रतुवरैर्यजते च यूपे हिंस्त्रोऽथ गुप्त्यधिकृत: शरकृच्छराख्ये ।
नीचोऽलस: सुखधनैर्वियुतश्च शक्तौ दण्डे प्रियैर्विरहित: पुरुषोऽन्त्यवृत्ति: ॥ १५ ॥
tyāgātmavānkratuvarairyajate ca yūpe hiṃstro'tha guptyadhikṛta: śarakṛccharākhye |
nīco'lasa: sukhadhanairviyutaśca śaktau daṇḍe priyairvirahita: puruṣo'ntyavṛtti: || 15 ||
कीत्?र्यायुतश्चलसुख: कृपणश्च नौज: कूटेऽनृतप्लवनबन्धनपश्च जात: ।
छत्रोद्भव: स्वजनसौख्यकरोऽन्त्यसौख्य: शूरश्च कार्मुकभव: प्रथमान्त्यसौख्य: ॥ १६ ॥
kīt?ryāyutaścalasukha: kṛpaṇaśca nauja: kūṭe'nṛtaplavanabandhanapaśca jāta: |
chatrodbhava: svajanasaukhyakaro'ntyasaukhya: śūraśca kārmukabhava: prathamāntyasaukhya: || 16 ||
अर्धेन्दुज: सुभगकान्तवपु: प्रधानस्तोयालये नरपतिप्रतिमस्तु भोगी ।
चक्रे नरेन्द्रमुकुटद्युतिरञ्जिताङ्घ्रिर्वीणोद्भवश्च निपुण: प्रियगीतनृत्य: ॥ १७ ॥
ardhenduja: subhagakāntavapu: pradhānastoyālaye narapatipratimastu bhogī |
cakre narendramukuṭadyutirañjitāṅghrirvīṇodbhavaśca nipuṇa: priyagītanṛtya: || 17 ||
दातान्यकार्यनिरत: पशुपश्च दाम्नि पाशे धनार्जनविशीलसभृत्य बन्धु: ।
केदारज: कृषिकर: सुबहूपयोज्य: शूर: क्षतो धनरुचिर्विधनश्च शूले ॥ १८ ॥
dātānyakāryanirata: paśupaśca dāmni pāśe dhanārjanaviśīlasabhṛtya bandhu: |
kedāraja: kṛṣikara: subahūpayojya: śūra: kṣato dhanarucirvidhanaśca śūle || 18 ||
धनविरहित: पाखण्डी वा युगे त्वथ गोलके विधनमलिनौऽज्ञानोपेत: कुशिल्प्यलसोऽटन: ।
इति निगदिता योगा: सार्द्धं फलैरिह नाभसा नियतफलदाश्चिन्त्या ह्ये ते समस्तदशास्वपि ॥ १९ ॥
dhanavirahita: pākhaṇḍī vā yuge tvatha golake vidhanamalinau'jñānopeta: kuśilpyalaso'ṭana: |
iti nigaditā yogā: sārddhaṃ phalairiha nābhasā niyataphaladāścintyā hye te samastadaśāsvapi || 19 ||
Keys: ← → turn the page, J K step through the verses.
Illustration: Verse & Place (Project-owned).