Skip to content

अध्यायः १९

Candre bhūpabudhau nṛpopamaguṇī steno'dhanaścājage

A chapter of the Brihat Jataka.

9 versesSanskrit with transliteration

The twelve houses of a horoscope drawn in the square South Indian style.
←
Go to verse
→

चन्द्रे भूपबुधौ नृपोपमगुणी स्तेनोऽधनश्चाजगे । नि: स्व: स्तेननृमान्यभूपधनिन: प्रेष्य: कुजाद्यैर्गवि । नृस्थेऽयोव्यवहारिपार्थिवबुधाभीस्तन्तुवायोऽधन: । स्वर्क्षे योद्धृकविज्ञभूमिपतयोऽयोजीविदृग्रोगिणौ ॥ १ ॥

candre bhūpabudhau nṛpopamaguṇī steno'dhanaścājage | ni: sva: stenanṛmānyabhūpadhanina: preṣya: kujādyairgavi | nṛsthe'yovyavahāripārthivabudhābhīstantuvāyo'dhana: | svarkṣe yoddhṛkavijñabhūmipatayo'yojīvidṛgrogiṇau || 1 ||

Report an error

ञ्योतिर्ज्ञाढ्यनरेन्द्रनापितनृपक्ष्मेशा बुधाद्यैर्हरौ तद्वद्भूपचमूपनैपुणयुता: षष्ठेऽशुभै: स्त्र्याश्रय: । जूके भूपसुवर्णकारवणिज: शेषेक्षिते नैकृती कीटे युग्मपिता नतश्च रजको ब्यङ्गोऽधनौ भूपति: ॥ २ ॥

ñyotirjñāḍhyanarendranāpitanṛpakṣmeśā budhādyairharau tadvadbhūpacamūpanaipuṇayutā: ṣaṣṭhe'śubhai: stryāśraya: | jūke bhūpasuvarṇakāravaṇija: śeṣekṣite naikṛtī kīṭe yugmapitā nataśca rajako byaṅgo'dhanau bhūpati: || 2 ||

Report an error

ज्ञातुर्वीशजनाश्रयश्च तुरगे पापै: सदम्भ: । शठश्रात्युर्वीशनरेन्द्रपण्डितधनी द्रव्योनभूपो मृगे । भूपो भूपसमोऽन्यदारनिरत: शेषैश्च कुम्भस्थिते । हास्यज्ञो नृपतिर्बुधश्च झषगे पापेक्षिते ॥ ३ ॥

jñāturvīśajanāśrayaśca turage pāpai: sadambha: | śaṭhaśrātyurvīśanarendrapaṇḍitadhanī dravyonabhūpo mṛge | bhūpo bhūpasamo'nyadāranirata: śeṣaiśca kumbhasthite | hāsyajño nṛpatirbudhaśca jhaṣage pāpekṣite || 3 ||

Report an error

होरेशर्क्ष दलाश्रितै: शुभकरो दृष्ट: शशी तद्गतस्त्र्यंशे । तत्पतिभि: सुहृद्भवनगैर्वा वीक्षित: शस्यते । यत्प्रोक्तं प्रतिराशिवीक्षणफलं तद्द्वाशांशे स्मृतं । सूर्याद्यैरवलोकितेऽपि शशिनि ज्ञेयं नवांशेष्वत: ॥ ४ ॥

horeśarkṣa dalāśritai: śubhakaro dṛṣṭa: śaśī tadgatastryaṃśe | tatpatibhi: suhṛdbhavanagairvā vīkṣita: śasyate | yatproktaṃ pratirāśivīkṣaṇaphalaṃ taddvāśāṃśe smṛtaṃ | sūryādyairavalokite'pi śaśini jñeyaṃ navāṃśeṣvata: || 4 ||

Report an error

आरक्षिको वधरुचि: कुशलो नियुद्धे धूपोऽर्थवान्कलहकृत्क्षितिजांशसस्थे । मूर्खोऽन्यदारनिरत: सुकवि: शितांशे सत्काव्यकृत्सुखपरोऽन्यकलत्रगश्च ॥ ५ ॥

ārakṣiko vadharuci: kuśalo niyuddhe dhūpo'rthavānkalahakṛtkṣitijāṃśasasthe | mūrkho'nyadāranirata: sukavi: śitāṃśe satkāvyakṛtsukhaparo'nyakalatragaśca || 5 ||

Report an error

बौधे हि रङ्गचरचौरकवीन्द्रमंत्री गेयज्ञशिल्पनिपुण: शशिनि स्थितेंऽशे । स्वांशेऽल्पगात्रधनलुब्धतपस्विमुख्य: स्त्रीपोष्यकृत्यनिरतश्चनिरीक्ष्यमाणे ॥ ६ ॥

baudhe hi raṅgacaracaurakavīndramaṃtrī geyajñaśilpanipuṇa: śaśini sthiteṃ'śe | svāṃśe'lpagātradhanalubdhatapasvimukhya: strīpoṣyakṛtyanirataścanirīkṣyamāṇe || 6 ||

Report an error

सक्रोधो नरपतिसम्मतो निधीश: सिंहाशे प्रभुरसुतोऽतिहिंस्त्रकर्मा । जीवांशे प्रथितबलो रणोपदेष्टा हास्यज्ञ: सचिवविकामवृद्धशील: ॥ ७ ॥

sakrodho narapatisammato nidhīśa: siṃhāśe prabhurasuto'tihiṃstrakarmā | jīvāṃśe prathitabalo raṇopadeṣṭā hāsyajña: sacivavikāmavṛddhaśīla: || 7 ||

Report an error

अल्पापत्यो दु:?खित: सत्यपि स्वे मानास्क्त: कर्मणि स्वेऽनुरक्त: । दुष्टस्त्रीष्ट: कृपणश्चार्किभागे चन्द्रे भानौ तद्वदिन्द्वादिदृष्टे ॥ ८ ॥

alpāpatyo du:?khita: satyapi sve mānāskta: karmaṇi sve'nurakta: | duṣṭastrīṣṭa: kṛpaṇaścārkibhāge candre bhānau tadvadindvādidṛṣṭe || 8 ||

Report an error

वगोंत्तमस्वपरगेषु शुभं युदुक्तं तत्पुष्टमध्यलघुताशुभमुत्क्रमेण । वीर्यान्वितोंऽशकपतिर्निरुणद्धि पूर्वं राशीक्षणस्य फलमंशफलंददाति ॥ ९ ॥

vagoṃttamasvaparageṣu śubhaṃ yuduktaṃ tatpuṣṭamadhyalaghutāśubhamutkrameṇa | vīryānvitoṃ'śakapatirniruṇaddhi pūrvaṃ rāśīkṣaṇasya phalamaṃśaphalaṃdadāti || 9 ||

Report an error

Illustration: Verse & Place (Project-owned).