अध्यायः २०
Śūra: stabdho vikalanayano nirghṛṇo'rke …
॥
A chapter of the Brihat Jataka.
9 verses·Sanskrit with transliteration
शूर: स्तब्धो विकलनयनो निर्घृणोऽर्के तनुसथे ।
मेषे सस्वस्तिमिरनयन: सिंहसस्थे निशान्ध: ।
नीचेऽन्धोऽस्व: शशिगृहगते बुद्बुदाक्ष: पतंगे ।
भूरिद्रव्यो नृपहृतधनो वक्त्ररोगी द्वितीये ॥ १ ॥
śūra: stabdho vikalanayano nirghṛṇo'rke tanusathe |
meṣe sasvastimiranayana: siṃhasasthe niśāndha: |
nīce'ndho'sva: śaśigṛhagate budbudākṣa: pataṃge |
bhūridravyo nṛpahṛtadhano vaktrarogī dvitīye || 1 ||
मतिविक्रमवांस्तृतीयगेऽर्के विसुख: पीडितमानसश्चतुर्थे ।
असुतो धनवर्जितस्त्रिकोणे बलवाच्छत्रुजितश्व शत्रुयाते ॥ २ ॥
mativikramavāṃstṛtīyage'rke visukha: pīḍitamānasaścaturthe |
asuto dhanavarjitastrikoṇe balavācchatrujitaśva śatruyāte || 2 ||
मूकोन्मत्तजडान्धहीनबधिरप्रेष्?या: शशाङ्कोदये ।
स्वर्क्षाजोच्चगते धनी बहुसुत: सस्व: कुटुम्बी धने ।
हिंस्त्रो भ्रातृगते सुखे सतनये तत्प्रोक्तभावान्वितो ।
नैकारिर्मुदुकायवह्लिमदनस्तीक्षणोऽलसश्चारिगे ॥ ३–४ ॥
mūkonmattajaḍāndhahīnabadhirapreṣ?yā: śaśāṅkodaye |
svarkṣājoccagate dhanī bahusuta: sasva: kuṭumbī dhane |
hiṃstro bhrātṛgate sukhe satanaye tatproktabhāvānvito |
naikārirmudukāyavahlimadanastīkṣaṇo'lasaścārige || 3–4 ||
ईर्ष्युस्तीव्रमदो बहुमतिर्व्याध्यर्दितश्चाष्टमे ।
सौभाग्यात्मजमित्रबन्धुधनभाग् घर्मस्थिते शीतगौ ।
निष्पतिं समुपैति धर्मधनधीशौयैर्युत: कर्मगे ।
ख्यातो भावगुणान्वितो भगवते क्षुद्रोऽङ्गहीनो व्यये ॥ ५ ॥
īrṣyustīvramado bahumatirvyādhyarditaścāṣṭame |
saubhāgyātmajamitrabandhudhanabhāg gharmasthite śītagau |
niṣpatiṃ samupaiti dharmadhanadhīśauyairyuta: karmage |
khyāto bhāvaguṇānvito bhagavate kṣudro'ṅgahīno vyaye || 5 ||
लग्ने कुजे क्षततनुर्धनगे कदन्नो धर्मेऽघवान् दिनकरप्रतिमोऽन्यसंस्थ: ।
विद्वान् धनी प्रबलपण्डितमन्त्र्यशत्रुधर्मज्ञविश्रुतगुण: परतोऽर्क वज्झे ॥ ६ ॥
lagne kuje kṣatatanurdhanage kadanno dharme'ghavān dinakarapratimo'nyasaṃstha: |
vidvān dhanī prabalapaṇḍitamantryaśatrudharmajñaviśrutaguṇa: parato'rka vajjhe || 6 ||
विद्वान्सुवाच्य: कृपण: सुखी च धीमानशत्रु: पितृतोऽधिकश्च ।
नीचस्तपस्वी सधन: सलाभ: खलश्च जीवे क्रमशो विलग्नात् ॥ ७ ॥
vidvānsuvācya: kṛpaṇa: sukhī ca dhīmānaśatru: pitṛto'dhikaśca |
nīcastapasvī sadhana: salābha: khalaśca jīve kramaśo vilagnāt || 7 ||
स्मरनिपुण: सुखितश्च विलग्ने प्रियकलहोऽस्तगते सुरतेप्सु: ।
तनयगते सुखितो भृगुपुत्रे गुरुवदतोऽन्यगृहे सधनोऽन्त्ये ॥ ८ ॥
smaranipuṇa: sukhitaśca vilagne priyakalaho'stagate suratepsu: |
tanayagate sukhito bhṛguputre guruvadato'nyagṛhe sadhano'ntye || 8 ||
अदृष्टार्थो रोगी मदनवशगोऽत्यन्तमलिन: ।
शिशुत्वे पीडार्त्त: सवितृसुतलग्नेत्यलसवाक् ।
गुरुस्वर्क्षोच्चस्थे नृपतिसदृशो ग्रामपुरप: ।
सुविद्वांश्चार्वङ्गों दिनकरसमोऽन्यत्र कथित: ॥ ९ ॥
adṛṣṭārtho rogī madanavaśago'tyantamalina: |
śiśutve pīḍārtta: savitṛsutalagnetyalasavāk |
gurusvarkṣoccasthe nṛpatisadṛśo grāmapurapa: |
suvidvāṃścārvaṅgoṃ dinakarasamo'nyatra kathita: || 9 ||
सुहृदरिपरकीयस्वर्क्षयुङ्गस्थितानां फलमनुपरिचिन्त्यं लग्नदेहादिभावै: ।
समुपचयविपत्ती सौम्यपापेषु सत्य: कथयति विपरीतं रि:फषष्ठाष्टमेषु ॥ १० ॥
suhṛdariparakīyasvarkṣayuṅgasthitānāṃ phalamanuparicintyaṃ lagnadehādibhāvai: |
samupacayavipattī saumyapāpeṣu satya: kathayati viparītaṃ ri:phaṣaṣṭhāṣṭameṣu || 10 ||
Keys: ← → turn the page, J K step through the verses.
Illustration: Verse & Place (Project-owned).