Skip to content

अध्यायः २४

Yadyatphalaṃ narabhave'kṣamamaṅganānāṃ tattadvavetpatiṣu vacā …

A chapter of the Brihat Jataka.

16 versesSanskrit with transliteration

The twelve houses of a horoscope drawn in the square South Indian style.

यद्यत्फलं नरभवेऽक्षममङ्गनानां तत्तद्ववेत्पतिषु वचा सकलं विधेयम् । तासां तु भर्तृमरणं निधने वपुस्तु लग्नेन्दुगं सुभगतास्तमये पतिश्च ॥ १ ॥

yadyatphalaṃ narabhave'kṣamamaṅganānāṃ tattadvavetpatiṣu vacā sakalaṃ vidheyam | tāsāṃ tu bhartṛmaraṇaṃ nidhane vapustu lagnendugaṃ subhagatāstamaye patiśca || 1 ||

Report an error

युग्मेषु लग्नशशिनो: प्रकृतिस्थिता स्त्री सच्छीलभूषणयुता शुभदृष्टयोश्च । ओज:स्थयोश्च मनुजाकृतिशीलयुक्ता पापा च पापयुतदीक्षितयोर्गुणोना ॥ २ ॥

yugmeṣu lagnaśaśino: prakṛtisthitā strī sacchīlabhūṣaṇayutā śubhadṛṣṭayośca | oja:sthayośca manujākṛtiśīlayuktā pāpā ca pāpayutadīkṣitayorguṇonā || 2 ||

Report an error

कन्यैव दुष्टा व्रजतीह दास्यं साध्वी समाया कुचरित्रयुक्ता । भूम्यात्मजर्क्षे क्रमशोंऽशकेषु वक्रार्किजीवेन्दुजभार्गवानाम् ॥ ३ ॥

kanyaiva duṣṭā vrajatīha dāsyaṃ sādhvī samāyā kucaritrayuktā | bhūmyātmajarkṣe kramaśoṃ'śakeṣu vakrārkijīvendujabhārgavānām || 3 ||

Report an error

दुष्टा पुनर्भृ: सगुणा कलाज्ञा ख्याता गुणैश्चासुरपूजितर्क्षे । स्यात्कापटी क्लीबसमा सती च बौधे गुणाढ्या प्रविकीर्णकामा ॥ ४ ॥

duṣṭā punarbhṛ: saguṇā kalājñā khyātā guṇaiścāsurapūjitarkṣe | syātkāpaṭī klībasamā satī ca baudhe guṇāḍhyā pravikīrṇakāmā || 4 ||

Report an error

स्वच्छन्दा पतिघातिनी बहुगुणा शिल्पिन्यसाध्वीन्दुभे । न्नाचारा कुलटार्कंभे नृपवधू पुञ्चेष्टतागम्यगा । जैवे नैकगुणांल्परत्यतिगुणा विज्ञानयुक्ता सती । दासी नीचरतार्किभे पतिरता दुष्टाऽप्रजा स्वांशकै: ॥ ५ ॥

svacchandā patighātinī bahuguṇā śilpinyasādhvīndubhe | nnācārā kulaṭārkaṃbhe nṛpavadhū puñceṣṭatāgamyagā | jaive naikaguṇāṃlparatyatiguṇā vijñānayuktā satī | dāsī nīcaratārkibhe patiratā duṣṭā'prajā svāṃśakai: || 5 ||

Report an error

शशिलग्नसमायुक्तै: फलं त्रिंशांशकैरिदम् । बलाबलविकल्पेन तयोरुक्तं विचिन्तयेत् ॥ ६ ॥

śaśilagnasamāyuktai: phalaṃ triṃśāṃśakairidam | balābalavikalpena tayoruktaṃ vicintayet || 6 ||

Report an error

दृक्संस्थावसितसितौ परस्परांशे शौक्रे वा यदि घटराशिसम्भवोंऽश: । स्त्रीभि: स्त्रीमदनविषानलप्रदीप्तं सशान्तिं नयति नराकृतिस्थिताभि: ॥ ७ ॥

dṛksaṃsthāvasitasitau parasparāṃśe śaukre vā yadi ghaṭarāśisambhavoṃ'śa: | strībhi: strīmadanaviṣānalapradīptaṃ saśāntiṃ nayati narākṛtisthitābhi: || 7 ||

Report an error

शून्ये कानपुरुषोऽबलेऽस्तभवने सौम्यग्रहावीक्षिते । क्लीबोऽस्ते बुधमन्दयाश्चरगृहे नित्यं प्रवासान्वित: । उत्सृष्टा रविणा कुजेन विधवा वाल्येऽस्तराशिस्थिते । कन्यैवाशुभवीक्षितेऽर्कतनये द्यूने जरां गच्छति ॥ ८ ॥

śūnye kānapuruṣo'bale'stabhavane saumyagrahāvīkṣite | klībo'ste budhamandayāścaragṛhe nityaṃ pravāsānvita: | utsṛṣṭā raviṇā kujena vidhavā vālye'starāśisthite | kanyaivāśubhavīkṣite'rkatanaye dyūne jarāṃ gacchati || 8 ||

Report an error

आग्नेयैर्विधवास्तराशिसहितैश्रै: पुनर्भूभवेत् । क्रूरे हीनबलेऽस्तगे स्वपतिना सौम्येक्षिते प्रो?ञ्झिता । अन्योन्यांशगयो: सितावनिजयोरन्यप्रसंक्ताङ्गना । द्यूने वा यदि शीतरश्मिसहितौ भर्तुस्तदानुज्ञया ॥ ९ ॥

āgneyairvidhavāstarāśisahitaiśrai: punarbhūbhavet | krūre hīnabale'stage svapatinā saumyekṣite pro?ñjhitā | anyonyāṃśagayo: sitāvanijayoranyaprasaṃktāṅganā | dyūne vā yadi śītaraśmisahitau bhartustadānujñayā || 9 ||

Report an error

सौरारर्क्षे लग्नगे सेन्दुशुक्रे मात्रा सार्द्ध बन्धकी पापदृष्टे । कौजेऽस्तांशे सौरिणा व्याधियोनिश्चारुश्रोणी वल्लभा सद्ग्रहांशे ॥ १० ॥

saurārarkṣe lagnage senduśukre mātrā sārddha bandhakī pāpadṛṣṭe | kauje'stāṃśe sauriṇā vyādhiyoniścāruśroṇī vallabhā sadgrahāṃśe || 10 ||

Report an error

बृद्धो मूर्ख: सूर्यजर्क्षेशके वा स्त्रीलोल: स्यात्क्रोधनश्चावनेये । शौक्रे कान्तोऽतीवसोभाग्ययुक्तो विद्वान्भर्ता नैपुणज्ञश्च बौधे ॥ ११ ॥

bṛddho mūrkha: sūryajarkṣeśake vā strīlola: syātkrodhanaścāvaneye | śaukre kānto'tīvasobhāgyayukto vidvānbhartā naipuṇajñaśca baudhe || 11 ||

Report an error

मदननवशगतो मृदुश्च चान्द्रे त्रिदशगुरौ गुणवान् जितेन्द्रियश्च । अतिमृदुरतिकर्मकृच्च सौर्ये भवति गृहेऽस्तमयस्थितेंऽशके वा ॥ १२ ॥

madananavaśagato mṛduśca cāndre tridaśagurau guṇavān jitendriyaśca | atimṛduratikarmakṛcca saurye bhavati gṛhe'stamayasthiteṃ'śake vā || 12 ||

Report an error

ईर्ष्यान्विता सुखपरा शशिशुक्रलग्ने ज्ञेन्द्वो: कलासुनिपुणा सुखिता गुणाढ्या । शुक्रज्ञयोस्तु रुचिरा सुभगा कलाज्ञा त्रिष्वप्यनेकवसुसौख्यगुणा शुभेषु ॥ १३ ॥

īrṣyānvitā sukhaparā śaśiśukralagne jñendvo: kalāsunipuṇā sukhitā guṇāḍhyā | śukrajñayostu rucirā subhagā kalājñā triṣvapyanekavasusaukhyaguṇā śubheṣu || 13 ||

Report an error

क्रूरेऽष्टष्मे विधवता निधनेश्वरोंऽशे यस्य स्थितो वय?सि तस्य समे प्रदिष्टा । सत्स्वर्थगेषु मरणं स्वयमेव तस्या: कन्यालिगोहरिषु चाल्पसुतत्वमिन्दौ ॥ १४ ॥

krūre'ṣṭaṣme vidhavatā nidhaneśvaroṃ'śe yasya sthito vaya?si tasya same pradiṣṭā | satsvarthageṣu maraṇaṃ svayameva tasyā: kanyāligohariṣu cālpasutatvamindau || 14 ||

Report an error

सौरे मध्यबले बलेन रहितै: शीतांशुशुक्रेन्द्रजै: । शेषैर्वीर्यसमन्वितै: पुरुषिणी यद्योजराश्युद्गम: । जीवारास्फुजिदैन्दवेषु बलिषु प्राग्लग्नराशौ समे । विख्याता भुवि नैकशास्त्रनपुणा स्त्री ब्रह्मवादिन्यपि ॥ १५ ॥

saure madhyabale balena rahitai: śītāṃśuśukrendrajai: | śeṣairvīryasamanvitai: puruṣiṇī yadyojarāśyudgama: | jīvārāsphujidaindaveṣu baliṣu prāglagnarāśau same | vikhyātā bhuvi naikaśāstranapuṇā strī brahmavādinyapi || 15 ||

Report an error

पापेऽस्ते नवमगतग्रहस्य तुल्यां प्रव्रज्यां युवतिरुपैत्यसंशयेन । जद्वाहे वरणविधौ प्रदानकाले चिन्तायामपि सकलं विधेयमेतत् ॥ १६ ॥

pāpe'ste navamagatagrahasya tulyāṃ pravrajyāṃ yuvatirupaityasaṃśayena | jadvāhe varaṇavidhau pradānakāle cintāyāmapi sakalaṃ vidheyametat || 16 ||

Report an error

Illustration: Verse & Place (Project-owned).