॥ श्रीराम ॥ । नाना सुकृताचें फळ । तो हा नरदेह केवळ । त्याहिमधें भाग्य सफळ । तरीच सन्मार्ग लागे ॥ १ ॥
|| śrīrāma || | nānā sukṛtāceṃ phal̤a | to hā naradeha keval̤a | tyāhimadheṃ bhāgya saphal̤a | tarīca sanmārga lāge || 1 ||
दशक 2 · समास 4 · भक्तिनिरूपण
bhaktinirūpaṇa
The original ovis of Ramdas’s Dasbodh.
27 versesMarathi with transliteration
॥ श्रीराम ॥ । नाना सुकृताचें फळ । तो हा नरदेह केवळ । त्याहिमधें भाग्य सफळ । तरीच सन्मार्ग लागे ॥ १ ॥
|| śrīrāma || | nānā sukṛtāceṃ phal̤a | to hā naradeha keval̤a | tyāhimadheṃ bhāgya saphal̤a | tarīca sanmārga lāge || 1 ||
नरदेहीं विशेष ब्राह्मण । त्याहीवरी संध्यास्नान । सद्वासना भगवद्भयजन । घडे पूर्वपुण्यें ॥ २ ॥
naradehīṃ viśeṣa brāhmaṇa | tyāhīvarī saṃdhyāsnāna | sadvāsanā bhagavadbhayajana | ghaḍe pūrvapuṇyeṃ || 2 ||
भगवद्भनक्ति हे उत्तम । त्याहिवरी सत्समागम । काळ सार्थक हाचि परम । लाभ, जाणावा ॥ ३ ॥
bhagavadbhanakti he uttama | tyāhivarī satsamāgama | kāl̤a sārthaka hāci parama | lābha, jāṇāvā || 3 ||
प्रेमप्रीतीचा सद्भा व । आणी भक्तांचा समुदाव । हरिकथा मोहोत्साव । तेणें प्रेमा दुणावे ॥ ४ ॥
premaprītīcā sadbhā va | āṇī bhaktāṃcā samudāva | harikathā mohotsāva | teṇeṃ premā duṇāve || 4 ||
नरदेहीं आलियां येक । कांही करावें सार्थक । जेणें पाविजे परलोक । परम दुल्लभ जो ॥ ५ ॥
naradehīṃ āliyāṃ yeka | kāṃhī karāveṃ sārthaka | jeṇeṃ pāvije paraloka | parama dullabha jo || 5 ||
विधियुक्त ब्रह्मकर्म । अथवा दया दान धर्म । अथवा करणें सुगम । भजन भगवंताचें ॥ ६ ॥
vidhiyukta brahmakarma | athavā dayā dāna dharma | athavā karaṇeṃ sugama | bhajana bhagavaṃtāceṃ || 6 ||
अनुतापें करावा त्याग । अथवा करणें भक्तियोग । नाहीं तरी धरणें संग । साधुजनाचा ॥ ७ ॥
anutāpeṃ karāvā tyāga | athavā karaṇeṃ bhaktiyoga | nāhīṃ tarī dharaṇeṃ saṃga | sādhujanācā || 7 ||
नाना शास्त्रें धांडोळावीं । अथवा तीर्थे तरी करावीं । अथवा पुरश्चरणें बरवीं । पापक्षयाकारणें ॥ ८ ॥
nānā śāstreṃ dhāṃḍol̤āvīṃ | athavā tīrthe tarī karāvīṃ | athavā puraścaraṇeṃ baravīṃ | pāpakṣayākāraṇeṃ || 8 ||
अथवा कीजे परोपकार । अथवा ज्ञानाचा विचार । निरूपणीं सारासार । विवेक करणें ॥ ९ ॥
athavā kīje paropakāra | athavā jñānācā vicāra | nirūpaṇīṃ sārāsāra | viveka karaṇeṃ || 9 ||
पाळावी वेदांची आज्ञा । कर्मकांड उपासना । जेणें होइजे ज्ञाना- । आधिकारपात्र ॥ १० ॥
pāl̤āvī vedāṃcī ājñā | karmakāṃḍa upāsanā | jeṇeṃ hoije jñānā- | ādhikārapātra || 10 ||
काया वाचा आणी मनें । पत्रें पुष्पें फळें जीवनें । कांहीं तरी येका भजनें । सार्थक करावें ॥ ११ ॥
kāyā vācā āṇī maneṃ | patreṃ puṣpeṃ phal̤eṃ jīvaneṃ | kāṃhīṃ tarī yekā bhajaneṃ | sārthaka karāveṃ || 11 ||
जन्मा आलियाचें फळ । कांहीं करावें सफळ । ऐसें न करितां निर्फळ । भूमिभार होये ॥ १२ ॥
janmā āliyāceṃ phal̤a | kāṃhīṃ karāveṃ saphal̤a | aiseṃ na karitāṃ nirphal̤a | bhūmibhāra hoye || 12 ||
नरदेहाचे उचित । कांहीं करावें आत्महित । येथानुशक्त्या चित्तवित्त । सर्वोत्तमीं लावावें ॥ १३ ॥
naradehāce ucita | kāṃhīṃ karāveṃ ātmahita | yethānuśaktyā cittavitta | sarvottamīṃ lāvāveṃ || 13 ||
हें कांहींच न धरी जो मनीं । तो मृत्यप्राय वर्ते जनीं । जन्मा येऊन तेणें जननी । वायांच कष्टविली ॥ १४ ॥
heṃ kāṃhīṃca na dharī jo manīṃ | to mṛtyaprāya varte janīṃ | janmā yeūna teṇeṃ jananī | vāyāṃca kaṣṭavilī || 14 ||
नाहीं संध्या नाहीं स्नान । नाहीं भजन देवतार्चन । नाहीं मंत्र जप ध्यान । मानसपूजा ॥ १५ ॥
nāhīṃ saṃdhyā nāhīṃ snāna | nāhīṃ bhajana devatārcana | nāhīṃ maṃtra japa dhyāna | mānasapūjā || 15 ||
नाहीं भक्ति नाहीं प्रेम । नाहीं निष्ठा नाहीं नेम । नाहीं देव नाहीं धर्म । अतीत अभ्यागत ॥ १६ ॥
nāhīṃ bhakti nāhīṃ prema | nāhīṃ niṣṭhā nāhīṃ nema | nāhīṃ deva nāhīṃ dharma | atīta abhyāgata || 16 ||
नाहीं सद्बुाद्धि नाहीं गुण । नाहीं कथा नाहीं श्रवण । नाहीं अध्यात्मनिरूपण । ऐकिलें कदां ॥ १७ ॥
nāhīṃ sadbuāddhi nāhīṃ guṇa | nāhīṃ kathā nāhīṃ śravaṇa | nāhīṃ adhyātmanirūpaṇa | aikileṃ kadāṃ || 17 ||
नाहीं भल्यांची संगती । नाहीं शुद्ध चित्तवृत्ती । नाहीं कैवल्याची प्राप्ती । मिथ्यामदें ॥ १८ ॥
nāhīṃ bhalyāṃcī saṃgatī | nāhīṃ śuddha cittavṛttī | nāhīṃ kaivalyācī prāptī | mithyāmadeṃ || 18 ||
नाहीं नीति नाहीं न्याये । नाहीं पुण्याचा उपाये । नाहीं परत्रीची सोये । युक्तायुक्त क्रिया ॥ १९ ॥
nāhīṃ nīti nāhīṃ nyāye | nāhīṃ puṇyācā upāye | nāhīṃ paratrīcī soye | yuktāyukta kriyā || 19 ||
नाहीं विद्या नाहीं वैभव । नाहीं चातुर्याचा भाव । नाहीं कळा नाहीं लाघव । रम्यसरस्वतीचें ॥ २० ॥
nāhīṃ vidyā nāhīṃ vaibhava | nāhīṃ cāturyācā bhāva | nāhīṃ kal̤ā nāhīṃ lāghava | ramyasarasvatīceṃ || 20 ||
शांती नाहीं क्ष्मा नाहीं । दीक्षा नाहीं मैत्री नाहीं । शुभाशुभ कांहींच नाहीं । साधनादिक ॥ २१ ॥
śāṃtī nāhīṃ kṣmā nāhīṃ | dīkṣā nāhīṃ maitrī nāhīṃ | śubhāśubha kāṃhīṃca nāhīṃ | sādhanādika || 21 ||
सुचि नाहीं स्वधर्म नाहीं । आचार नाहीं विचार नाहीं । आरत्र नाहीं परत्र नाहीं । मुक्त क्रिया मनाची ॥ २२ ॥
suci nāhīṃ svadharma nāhīṃ | ācāra nāhīṃ vicāra nāhīṃ | āratra nāhīṃ paratra nāhīṃ | mukta kriyā manācī || 22 ||
कर्म नाहीं उपासना नाहीं । ज्ञान नाहीं वैराग्य नाहीं । योग नाहीं धारिष्ट नाहीं । कांहीच नाहीं पाहातां ॥ २३ ॥
karma nāhīṃ upāsanā nāhīṃ | jñāna nāhīṃ vairāgya nāhīṃ | yoga nāhīṃ dhāriṣṭa nāhīṃ | kāṃhīca nāhīṃ pāhātāṃ || 23 ||
उपरती नाहीं त्याग नाहीं । समता नाहीं लक्षण नाहीं । आदर नाहीं प्रीति नाहीं । परमेश्वराची ॥ २४ ॥
uparatī nāhīṃ tyāga nāhīṃ | samatā nāhīṃ lakṣaṇa nāhīṃ | ādara nāhīṃ prīti nāhīṃ | parameśvarācī || 24 ||
परगुणाचा संतोष नाहीं । परोपकारें सुख नाहीं । हरिभक्तीचा लेश नाहीं । अंतर्यामीं ॥ २५ ॥
paraguṇācā saṃtoṣa nāhīṃ | paropakāreṃ sukha nāhīṃ | haribhaktīcā leśa nāhīṃ | aṃtaryāmīṃ || 25 ||
ऐसे प्रकारीचे पाहातां जन । ते जीतचि प्रेतासमान । त्यांसीं न करावें भाषण । पवित्र जनीं ॥ २६ ॥
aise prakārīce pāhātāṃ jana | te jītaci pretāsamāna | tyāṃsīṃ na karāveṃ bhāṣaṇa | pavitra janīṃ || 26 ||
पुण्यसामग्री पुरती । तयासीच घडें भगवद्भाक्ती । जें जें जैसें करिती । ते पावती तैसेंचि । इति श्रीदासबोधे गुरुशिष्यसंवादे । भक्तिनिरूपणणनाम समास चवथा ॥ २७ ॥
puṇyasāmagrī puratī | tayāsīca ghaḍeṃ bhagavadbhāktī | jeṃ jeṃ jaiseṃ karitī | te pāvatī taiseṃci | iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde | bhaktinirūpaṇaṇanāma samāsa cavathā || 27 ||
Keys: ← → turn the page, J K step through the verses.
Illustration: Verse & Place (Project-owned).