Skip to content

दशक 2 · समास 4 · भक्तिनिरूपण

Book 2, section 4

bhaktinirūpaṇa

The original ovis of Ramdas’s Dasbodh.

27 versesMarathi with transliteration

A lamp beside a manuscript of Ramdas’s Dasbodh.

॥ श्रीराम ॥ । नाना सुकृताचें फळ । तो हा नरदेह केवळ । त्याहिमधें भाग्य सफळ । तरीच सन्मार्ग लागे ॥ १ ॥

|| śrīrāma || | nānā sukṛtāceṃ phal̤a | to hā naradeha keval̤a | tyāhimadheṃ bhāgya saphal̤a | tarīca sanmārga lāge || 1 ||

Report an error

नरदेहीं विशेष ब्राह्मण । त्याहीवरी संध्यास्नान । सद्वासना भगवद्भयजन । घडे पूर्वपुण्यें ॥ २ ॥

naradehīṃ viśeṣa brāhmaṇa | tyāhīvarī saṃdhyāsnāna | sadvāsanā bhagavadbhayajana | ghaḍe pūrvapuṇyeṃ || 2 ||

Report an error

भगवद्भनक्ति हे उत्तम । त्याहिवरी सत्समागम । काळ सार्थक हाचि परम । लाभ, जाणावा ॥ ३ ॥

bhagavadbhanakti he uttama | tyāhivarī satsamāgama | kāl̤a sārthaka hāci parama | lābha, jāṇāvā || 3 ||

Report an error

प्रेमप्रीतीचा सद्भा व । आणी भक्तांचा समुदाव । हरिकथा मोहोत्साव । तेणें प्रेमा दुणावे ॥ ४ ॥

premaprītīcā sadbhā va | āṇī bhaktāṃcā samudāva | harikathā mohotsāva | teṇeṃ premā duṇāve || 4 ||

Report an error

नरदेहीं आलियां येक । कांही करावें सार्थक । जेणें पाविजे परलोक । परम दुल्लभ जो ॥ ५ ॥

naradehīṃ āliyāṃ yeka | kāṃhī karāveṃ sārthaka | jeṇeṃ pāvije paraloka | parama dullabha jo || 5 ||

Report an error

विधियुक्त ब्रह्मकर्म । अथवा दया दान धर्म । अथवा करणें सुगम । भजन भगवंताचें ॥ ६ ॥

vidhiyukta brahmakarma | athavā dayā dāna dharma | athavā karaṇeṃ sugama | bhajana bhagavaṃtāceṃ || 6 ||

Report an error

अनुतापें करावा त्याग । अथवा करणें भक्तियोग । नाहीं तरी धरणें संग । साधुजनाचा ॥ ७ ॥

anutāpeṃ karāvā tyāga | athavā karaṇeṃ bhaktiyoga | nāhīṃ tarī dharaṇeṃ saṃga | sādhujanācā || 7 ||

Report an error

नाना शास्त्रें धांडोळावीं । अथवा तीर्थे तरी करावीं । अथवा पुरश्चरणें बरवीं । पापक्षयाकारणें ॥ ८ ॥

nānā śāstreṃ dhāṃḍol̤āvīṃ | athavā tīrthe tarī karāvīṃ | athavā puraścaraṇeṃ baravīṃ | pāpakṣayākāraṇeṃ || 8 ||

Report an error

अथवा कीजे परोपकार । अथवा ज्ञानाचा विचार । निरूपणीं सारासार । विवेक करणें ॥ ९ ॥

athavā kīje paropakāra | athavā jñānācā vicāra | nirūpaṇīṃ sārāsāra | viveka karaṇeṃ || 9 ||

Report an error

पाळावी वेदांची आज्ञा । कर्मकांड उपासना । जेणें होइजे ज्ञाना- । आधिकारपात्र ॥ १० ॥

pāl̤āvī vedāṃcī ājñā | karmakāṃḍa upāsanā | jeṇeṃ hoije jñānā- | ādhikārapātra || 10 ||

Report an error

काया वाचा आणी मनें । पत्रें पुष्पें फळें जीवनें । कांहीं तरी येका भजनें । सार्थक करावें ॥ ११ ॥

kāyā vācā āṇī maneṃ | patreṃ puṣpeṃ phal̤eṃ jīvaneṃ | kāṃhīṃ tarī yekā bhajaneṃ | sārthaka karāveṃ || 11 ||

Report an error

जन्मा आलियाचें फळ । कांहीं करावें सफळ । ऐसें न करितां निर्फळ । भूमिभार होये ॥ १२ ॥

janmā āliyāceṃ phal̤a | kāṃhīṃ karāveṃ saphal̤a | aiseṃ na karitāṃ nirphal̤a | bhūmibhāra hoye || 12 ||

Report an error

नरदेहाचे उचित । कांहीं करावें आत्महित । येथानुशक्त्या चित्तवित्त । सर्वोत्तमीं लावावें ॥ १३ ॥

naradehāce ucita | kāṃhīṃ karāveṃ ātmahita | yethānuśaktyā cittavitta | sarvottamīṃ lāvāveṃ || 13 ||

Report an error

हें कांहींच न धरी जो मनीं । तो मृत्यप्राय वर्ते जनीं । जन्मा येऊन तेणें जननी । वायांच कष्टविली ॥ १४ ॥

heṃ kāṃhīṃca na dharī jo manīṃ | to mṛtyaprāya varte janīṃ | janmā yeūna teṇeṃ jananī | vāyāṃca kaṣṭavilī || 14 ||

Report an error

नाहीं संध्या नाहीं स्नान । नाहीं भजन देवतार्चन । नाहीं मंत्र जप ध्यान । मानसपूजा ॥ १५ ॥

nāhīṃ saṃdhyā nāhīṃ snāna | nāhīṃ bhajana devatārcana | nāhīṃ maṃtra japa dhyāna | mānasapūjā || 15 ||

Report an error

नाहीं भक्ति नाहीं प्रेम । नाहीं निष्ठा नाहीं नेम । नाहीं देव नाहीं धर्म । अतीत अभ्यागत ॥ १६ ॥

nāhīṃ bhakti nāhīṃ prema | nāhīṃ niṣṭhā nāhīṃ nema | nāhīṃ deva nāhīṃ dharma | atīta abhyāgata || 16 ||

Report an error

नाहीं सद्बुाद्धि नाहीं गुण । नाहीं कथा नाहीं श्रवण । नाहीं अध्यात्मनिरूपण । ऐकिलें कदां ॥ १७ ॥

nāhīṃ sadbuāddhi nāhīṃ guṇa | nāhīṃ kathā nāhīṃ śravaṇa | nāhīṃ adhyātmanirūpaṇa | aikileṃ kadāṃ || 17 ||

Report an error

नाहीं भल्यांची संगती । नाहीं शुद्ध चित्तवृत्ती । नाहीं कैवल्याची प्राप्ती । मिथ्यामदें ॥ १८ ॥

nāhīṃ bhalyāṃcī saṃgatī | nāhīṃ śuddha cittavṛttī | nāhīṃ kaivalyācī prāptī | mithyāmadeṃ || 18 ||

Report an error

नाहीं नीति नाहीं न्याये । नाहीं पुण्याचा उपाये । नाहीं परत्रीची सोये । युक्तायुक्त क्रिया ॥ १९ ॥

nāhīṃ nīti nāhīṃ nyāye | nāhīṃ puṇyācā upāye | nāhīṃ paratrīcī soye | yuktāyukta kriyā || 19 ||

Report an error

नाहीं विद्या नाहीं वैभव । नाहीं चातुर्याचा भाव । नाहीं कळा नाहीं लाघव । रम्यसरस्वतीचें ॥ २० ॥

nāhīṃ vidyā nāhīṃ vaibhava | nāhīṃ cāturyācā bhāva | nāhīṃ kal̤ā nāhīṃ lāghava | ramyasarasvatīceṃ || 20 ||

Report an error

शांती नाहीं क्ष्मा नाहीं । दीक्षा नाहीं मैत्री नाहीं । शुभाशुभ कांहींच नाहीं । साधनादिक ॥ २१ ॥

śāṃtī nāhīṃ kṣmā nāhīṃ | dīkṣā nāhīṃ maitrī nāhīṃ | śubhāśubha kāṃhīṃca nāhīṃ | sādhanādika || 21 ||

Report an error

सुचि नाहीं स्वधर्म नाहीं । आचार नाहीं विचार नाहीं । आरत्र नाहीं परत्र नाहीं । मुक्त क्रिया मनाची ॥ २२ ॥

suci nāhīṃ svadharma nāhīṃ | ācāra nāhīṃ vicāra nāhīṃ | āratra nāhīṃ paratra nāhīṃ | mukta kriyā manācī || 22 ||

Report an error

कर्म नाहीं उपासना नाहीं । ज्ञान नाहीं वैराग्य नाहीं । योग नाहीं धारिष्ट नाहीं । कांहीच नाहीं पाहातां ॥ २३ ॥

karma nāhīṃ upāsanā nāhīṃ | jñāna nāhīṃ vairāgya nāhīṃ | yoga nāhīṃ dhāriṣṭa nāhīṃ | kāṃhīca nāhīṃ pāhātāṃ || 23 ||

Report an error

उपरती नाहीं त्याग नाहीं । समता नाहीं लक्षण नाहीं । आदर नाहीं प्रीति नाहीं । परमेश्वराची ॥ २४ ॥

uparatī nāhīṃ tyāga nāhīṃ | samatā nāhīṃ lakṣaṇa nāhīṃ | ādara nāhīṃ prīti nāhīṃ | parameśvarācī || 24 ||

Report an error

परगुणाचा संतोष नाहीं । परोपकारें सुख नाहीं । हरिभक्तीचा लेश नाहीं । अंतर्यामीं ॥ २५ ॥

paraguṇācā saṃtoṣa nāhīṃ | paropakāreṃ sukha nāhīṃ | haribhaktīcā leśa nāhīṃ | aṃtaryāmīṃ || 25 ||

Report an error

ऐसे प्रकारीचे पाहातां जन । ते जीतचि प्रेतासमान । त्यांसीं न करावें भाषण । पवित्र जनीं ॥ २६ ॥

aise prakārīce pāhātāṃ jana | te jītaci pretāsamāna | tyāṃsīṃ na karāveṃ bhāṣaṇa | pavitra janīṃ || 26 ||

Report an error

पुण्यसामग्री पुरती । तयासीच घडें भगवद्भाक्ती । जें जें जैसें करिती । ते पावती तैसेंचि । इति श्रीदासबोधे गुरुशिष्यसंवादे । भक्तिनिरूपणणनाम समास चवथा ॥ २७ ॥

puṇyasāmagrī puratī | tayāsīca ghaḍeṃ bhagavadbhāktī | jeṃ jeṃ jaiseṃ karitī | te pāvatī taiseṃci | iti śrīdāsabodhe guruśiṣyasaṃvāde | bhaktinirūpaṇaṇanāma samāsa cavathā || 27 ||

Report an error

Illustration: Verse & Place (Project-owned).