विष्णुपर्व · अध्यायः २४
Caturviṃśo'dhyāyaḥ
॥
A chapter of the Harivamsha.
76 verses·Sanskrit with transliteration
चतुर्विंशोऽध्यायः ।
वैशम्पायन उवाच ।
अन्धकस्य वचः श्रुत्वा कंसः संरक्तलोचनः ।
न किंचिदब्रवीत् क्रोधाद् विवेश स्वं निकेतनम् ॥ १ ॥
caturviṃśo'dhyāyaḥ |
vaiśampāyana uvāca |
andhakasya vacaḥ śrutvā kaṃsaḥ saṃraktalocanaḥ |
na kiṃcidabravīt krodhād viveśa svaṃ niketanam || 1 ||
ते च सर्वे यथावेश्म यादवाः श्रुतविस्तराः ।
जग्मुर्विगतसंकल्पाः कंसवैकृतशंसिनः ॥ २ ॥
te ca sarve yathāveśma yādavāḥ śrutavistarāḥ |
jagmurvigatasaṃkalpāḥ kaṃsavaikṛtaśaṃsinaḥ || 2 ||
अक्रूरोऽपि यथाऽऽज्ञप्तः कृष्णदर्शनलालसः ।
जगाम रथमुख्येन मनसा तुल्यगामिना ॥ ३ ॥
akrūro'pi yathā''jñaptaḥ kṛṣṇadarśanalālasaḥ |
jagāma rathamukhyena manasā tulyagāminā || 3 ||
कृष्णस्यापि निमित्तानि शुभान्यङ्गगतानि वै ।
पितृतुल्येन शंसन्ति बान्धवेन समागमम् ॥ ४ ॥
kṛṣṇasyāpi nimittāni śubhānyaṅgagatāni vai |
pitṛtulyena śaṃsanti bāndhavena samāgamam || 4 ||
प्रागेव च नरेन्द्रेण माथुरेणौग्रसेनिना ।
केशिनः प्रेषितो दूतो वधायोपेन्द्रकारणात् ॥ ५ ॥
prāgeva ca narendreṇa māthureṇaugraseninā |
keśinaḥ preṣito dūto vadhāyopendrakāraṇāt || 5 ||
स च दूतवचः श्रुत्वा केशी क्लेशकरो नृणाम् ।
वृन्दावनगतो गोपान् बाधते स्म दुरासदः ॥ ६ ॥
sa ca dūtavacaḥ śrutvā keśī kleśakaro nṛṇām |
vṛndāvanagato gopān bādhate sma durāsadaḥ || 6 ||
मानुषं मांसमश्नानः क्रुद्धो दुष्टपराक्रमः ।
दुर्दान्तो वाजिदैत्योऽसावकरोत् कदनं महत् ॥ ७ ॥
mānuṣaṃ māṃsamaśnānaḥ kruddho duṣṭaparākramaḥ |
durdānto vājidaityo'sāvakarot kadanaṃ mahat || 7 ||
निघ्नन् गा वै सगोपालान् गवां पिशितभोजनः ।
दुर्मदः कामचारी च स केशी निरवग्रहः ॥ ८ ॥
nighnan gā vai sagopālān gavāṃ piśitabhojanaḥ |
durmadaḥ kāmacārī ca sa keśī niravagrahaḥ || 8 ||
तदरण्यं श्मशानाभं नृणां मांसास्थिभिर्वृतम् ।
यत्रास्ते स हि दुष्टात्मा केशी तुरगदानवः ॥ ९ ॥
tadaraṇyaṃ śmaśānābhaṃ nṛṇāṃ māṃsāsthibhirvṛtam |
yatrāste sa hi duṣṭātmā keśī turagadānavaḥ || 9 ||
खुरैर्दारयते भूमिं वेगेनारुजते द्रुमान् ।
हेषितैः स्पर्द्धते वायुं प्लुतैर्लङ्घयते नभः ॥ १० ॥
khurairdārayate bhūmiṃ vegenārujate drumān |
heṣitaiḥ sparddhate vāyuṃ plutairlaṅghayate nabhaḥ || 10 ||
अतिप्रवृद्धो मत्तश्च दुष्टोऽश्वो वनगोचरः ।
आकम्पितसटो रौद्रः कंसस्य चरितानुगः ॥ ११ ॥
atipravṛddho mattaśca duṣṭo'śvo vanagocaraḥ |
ākampitasaṭo raudraḥ kaṃsasya caritānugaḥ || 11 ||
ईरिणं तद् वनं सर्वं तेनासीत् पापकर्मणा ।
कृतं तुरगदैत्येन सर्वान् गोपाञ्जिघांसता ॥ १२ ॥
īriṇaṃ tad vanaṃ sarvaṃ tenāsīt pāpakarmaṇā |
kṛtaṃ turagadaityena sarvān gopāñjighāṃsatā || 12 ||
तेन दुष्टप्रचारेण दूषितं तद् वनं महत् ।
न नृभिर्गोधनैवापि सेव्यते वनवृत्तिभिः ॥ १३ ॥
tena duṣṭapracāreṇa dūṣitaṃ tad vanaṃ mahat |
na nṛbhirgodhanaivāpi sevyate vanavṛttibhiḥ || 13 ||
निःसम्पातः कृतः पन्थास्तेन तद्विषयाश्रयः ।
मदाच्चलितवृत्तेन नृमांसान्यश्नता भृशम् ॥ १४ ॥
niḥsampātaḥ kṛtaḥ panthāstena tadviṣayāśrayaḥ |
madāccalitavṛttena nṛmāṃsānyaśnatā bhṛśam || 14 ||
नृशब्दानुसरः क्रुद्धः स कदाचिद् वनागमे ।
जगाम घोषसंवासं चोदितः कालधर्मणा ॥ १५ ॥
nṛśabdānusaraḥ kruddhaḥ sa kadācid vanāgame |
jagāma ghoṣasaṃvāsaṃ coditaḥ kāladharmaṇā || 15 ||
तं दृष्ट्वा दुद्रुवुर्गोपाः स्त्रियश्च शिशुभिः सह ।
क्रन्दमाना जगन्नाथं कृष्णं नाथमुपाश्रिताः ॥ १६ ॥
taṃ dṛṣṭvā dudruvurgopāḥ striyaśca śiśubhiḥ saha |
krandamānā jagannāthaṃ kṛṣṇaṃ nāthamupāśritāḥ || 16 ||
तासां रुदितशब्देन गोपानां क्रन्दितेन च ।
दत्त्वाभयं तु कृष्णो वै केशिनं सोऽभिदुद्रुवे ॥ १७ ॥
tāsāṃ ruditaśabdena gopānāṃ kranditena ca |
dattvābhayaṃ tu kṛṣṇo vai keśinaṃ so'bhidudruve || 17 ||
केशी चाप्युन्नतग्रीवः प्रकाशदशनेक्षणः ।
हेषमाणो जवोदग्रो गोविन्दाभिमुखो ययौ ॥ १८ ॥
keśī cāpyunnatagrīvaḥ prakāśadaśanekṣaṇaḥ |
heṣamāṇo javodagro govindābhimukho yayau || 18 ||
तमापतन्तं सम्प्रेक्ष्य केशिनं हयदानवम् ।
प्रत्युज्जगाम गोविन्दस्तोयदः शशिनं यथा ॥ १९ ॥
tamāpatantaṃ samprekṣya keśinaṃ hayadānavam |
pratyujjagāma govindastoyadaḥ śaśinaṃ yathā || 19 ||
केशिनस्तु तमभ्याशे दृष्ट्वा कृष्णमवस्थितम् ।
मनुष्यबुद्धयो गोपाः कृष्णमूचुर्हितैषिणः ॥ २० ॥
keśinastu tamabhyāśe dṛṣṭvā kṛṣṇamavasthitam |
manuṣyabuddhayo gopāḥ kṛṣṇamūcurhitaiṣiṇaḥ || 20 ||
कृष्ण तात न खल्वेष सहसा ते हयाधमः ।
उपसर्प्यो भवान् बालः पापश्चैष दुरासदः ॥ २१ ॥
kṛṣṇa tāta na khalveṣa sahasā te hayādhamaḥ |
upasarpyo bhavān bālaḥ pāpaścaiṣa durāsadaḥ || 21 ||
एष कंसस्य सहजः प्राणस्तात बहिश्चरः ।
उत्तमश्च हयेन्द्राणां दानवोऽप्रतिमो युधि ॥ २२ ॥
eṣa kaṃsasya sahajaḥ prāṇastāta bahiścaraḥ |
uttamaśca hayendrāṇāṃ dānavo'pratimo yudhi || 22 ||
त्रासनः सर्वभूतानां तुरगाणां महाबलः ।
अवध्यः सर्वभूतानां प्रथमः पापकर्मणाम् ॥ २३ ॥
trāsanaḥ sarvabhūtānāṃ turagāṇāṃ mahābalaḥ |
avadhyaḥ sarvabhūtānāṃ prathamaḥ pāpakarmaṇām || 23 ||
गोपानां तद् वचः श्रुत्वा वदतां मधुसूदनः ।
केशिना सह युद्धाय मतिं चक्रेऽरिसूदनः ॥ २४ ॥
gopānāṃ tad vacaḥ śrutvā vadatāṃ madhusūdanaḥ |
keśinā saha yuddhāya matiṃ cakre'risūdanaḥ || 24 ||
ततः सव्यं दक्षिणं च मण्डलं स परिभ्रमन् ।
पद्भ्यामुभाभ्यां स हयः क्रोधेनारुजते द्रुमान् ॥ २५ ॥
tataḥ savyaṃ dakṣiṇaṃ ca maṇḍalaṃ sa paribhraman |
padbhyāmubhābhyāṃ sa hayaḥ krodhenārujate drumān || 25 ||
मुखे लम्बसटे चास्य स्कन्धे केशघनावृते ।
वलयोऽभ्रतरङ्गाभाः सुस्रुवुः क्रोधजं जलम् ॥ २६ ॥
mukhe lambasaṭe cāsya skandhe keśaghanāvṛte |
valayo'bhrataraṅgābhāḥ susruvuḥ krodhajaṃ jalam || 26 ||
स फेनं वक्त्रजं चैव ववर्ष रजसावृतम् ।
हिमकाले यथा व्योम्नि नीहारमिव चन्द्रमाः ॥ २७ ॥
sa phenaṃ vaktrajaṃ caiva vavarṣa rajasāvṛtam |
himakāle yathā vyomni nīhāramiva candramāḥ || 27 ||
गोविन्दमरविन्दाक्षं हेषितोद्गारशीकरैः ।
स फेनैर्वक्त्रनिर्गीर्णैः प्रोक्षयामास भारत ॥ २८ ॥
govindamaravindākṣaṃ heṣitodgāraśīkaraiḥ |
sa phenairvaktranirgīrṇaiḥ prokṣayāmāsa bhārata || 28 ||
खुरोद्धूतावसिक्तेन मधुकक्षोदपाण्डुना ।
रजसा स हयः कृष्णं चकारारुणमूर्धजम् ॥ २९ ॥
khuroddhūtāvasiktena madhukakṣodapāṇḍunā |
rajasā sa hayaḥ kṛṣṇaṃ cakārāruṇamūrdhajam || 29 ||
प्लुतवल्गितपादस्तु तक्षमाणो धरां खुरैः ।
दन्तान् निर्दशमानस्तु केशी कृष्णमुपाद्रवत् ॥ ३० ॥
plutavalgitapādastu takṣamāṇo dharāṃ khuraiḥ |
dantān nirdaśamānastu keśī kṛṣṇamupādravat || 30 ||
स संसक्तस्तु कृष्णेन केशी तुरगसत्तमः ।
पूर्वाभ्यां चरणाभ्यां वै कृष्णं वक्षस्यताडयत् ॥ ३१ ॥
sa saṃsaktastu kṛṣṇena keśī turagasattamaḥ |
pūrvābhyāṃ caraṇābhyāṃ vai kṛṣṇaṃ vakṣasyatāḍayat || 31 ||
पुनः पुनः स च बली प्राहिणोत्पार्श्वतः खुरान् ।
कृष्णस्य दानवो घोरं प्रहारममितौजसः ॥ ३२ ॥
punaḥ punaḥ sa ca balī prāhiṇotpārśvataḥ khurān |
kṛṣṇasya dānavo ghoraṃ prahāramamitaujasaḥ || 32 ||
वक्त्रेण चास्य घोरेण तीक्ष्णदंष्ट्रायुधेन वै ।
अदशद् बाहुशिखरं कृष्णस्य रुषितो हयः ॥ ३३ ॥
vaktreṇa cāsya ghoreṇa tīkṣṇadaṃṣṭrāyudhena vai |
adaśad bāhuśikharaṃ kṛṣṇasya ruṣito hayaḥ || 33 ||
स लम्बकेसरसटः कृष्णेन सह सङ्गतः ।
रराज केशी मेघेन संसक्तः ख इवांशुमान् ॥ ३४ ॥
sa lambakesarasaṭaḥ kṛṣṇena saha saṅgataḥ |
rarāja keśī meghena saṃsaktaḥ kha ivāṃśumān || 34 ||
उरस्तस्योरसा हन्तुमियेष बलवान् हयः ।
वेगेन वासुदेवस्य क्रोधाद् द्विगुणविक्रमः ॥ ३५ ॥
urastasyorasā hantumiyeṣa balavān hayaḥ |
vegena vāsudevasya krodhād dviguṇavikramaḥ || 35 ||
तस्योत्सिक्तस्य बलवान् कृष्णोऽप्यमितविक्रमः ।
बाहुमाभोगिनं कृत्वा मुखे क्रुद्धः समादधत् ॥ ३६ ॥
tasyotsiktasya balavān kṛṣṇo'pyamitavikramaḥ |
bāhumābhoginaṃ kṛtvā mukhe kruddhaḥ samādadhat || 36 ||
स तं बाहुमशक्तो वै खादितुं भेत्तुमेव च ।
दशनैर्मूलनिर्मुक्तैः सफेनं रुधिरं वमन् ॥ ३७ ॥
sa taṃ bāhumaśakto vai khādituṃ bhettumeva ca |
daśanairmūlanirmuktaiḥ saphenaṃ rudhiraṃ vaman || 37 ||
विपाटिताभ्यामोष्ठाभ्यां कटाभ्यां विदलीकृतः ।
अक्षिणी विवृते चक्रे विसृते मुक्तबन्धने ॥ ३८ ॥
vipāṭitābhyāmoṣṭhābhyāṃ kaṭābhyāṃ vidalīkṛtaḥ |
akṣiṇī vivṛte cakre visṛte muktabandhane || 38 ||
निरस्तहनुराविष्टः शोणिताक्तविलोचनः ।
उत्कर्णो नष्टचेतास्तु स केशी बह्वचेष्टत ॥ ३९ ॥
nirastahanurāviṣṭaḥ śoṇitāktavilocanaḥ |
utkarṇo naṣṭacetāstu sa keśī bahvaceṣṭata || 39 ||
उत्पतन्नसकृत्पादैः शकृन्मूत्रं समुत्सृजन् ।
खिन्नाङ्गरोमा श्रान्तस्तु निर्यत्नचरणोऽभवत् ॥ ४० ॥
utpatannasakṛtpādaiḥ śakṛnmūtraṃ samutsṛjan |
khinnāṅgaromā śrāntastu niryatnacaraṇo'bhavat || 40 ||
केशिवक्त्रविलग्नस्तु कृष्णबाहुरशोभत ।
व्याभुग्न इव घर्मान्ते चन्द्रार्धकिरणैर्घनः ॥ ४१ ॥
keśivaktravilagnastu kṛṣṇabāhuraśobhata |
vyābhugna iva gharmānte candrārdhakiraṇairghanaḥ || 41 ||
केशी च कृष्णसंसक्तः शान्तगात्रो व्यरोचत ।
प्रभातावनतश्चन्द्रः श्रान्तो मेरुमिवाश्रितः ॥ ४२ ॥
keśī ca kṛṣṇasaṃsaktaḥ śāntagātro vyarocata |
prabhātāvanataścandraḥ śrānto merumivāśritaḥ || 42 ||
तस्य कृष्णभुजोद्धूताः केशिनो दशना मुखात् ।
पेतुः शरदि निस्तोयाः सिताभ्रावयवा इव ॥ ४३ ॥
tasya kṛṣṇabhujoddhūtāḥ keśino daśanā mukhāt |
petuḥ śaradi nistoyāḥ sitābhrāvayavā iva || 43 ||
स तु केशी भृशं शान्तः कृष्णेनाक्लिष्टकर्मणा ।
स्वभुजं स्वायतं कृत्वा पाटितो बलवत्तदा ॥ ४४ ॥
sa tu keśī bhṛśaṃ śāntaḥ kṛṣṇenākliṣṭakarmaṇā |
svabhujaṃ svāyataṃ kṛtvā pāṭito balavattadā || 44 ||
स पाटितो भुजेनाजौ कृष्णेन विकृताननः ।
केशी नदन्महानादं दानवो व्यथितस्तदा ॥ ४५ ॥
sa pāṭito bhujenājau kṛṣṇena vikṛtānanaḥ |
keśī nadanmahānādaṃ dānavo vyathitastadā || 45 ||
विघूर्णमानस्त्रस्ताङ्गो मुखाद् रुधिरमुद्वमन् ।
भृशं व्यङ्गीकृतवपुर्निकृत्तार्द्ध इवाचलः ॥ ४६ ॥
vighūrṇamānastrastāṅgo mukhād rudhiramudvaman |
bhṛśaṃ vyaṅgīkṛtavapurnikṛttārddha ivācalaḥ || 46 ||
व्यादितास्यो महारौद्रः सोऽसुरः कृष्णबाहुना ।
निपपात यथा कृत्तो नागो हि द्विदलीकृतः ॥ ४७ ॥
vyāditāsyo mahāraudraḥ so'suraḥ kṛṣṇabāhunā |
nipapāta yathā kṛtto nāgo hi dvidalīkṛtaḥ || 47 ||
बाहुना कृत्तदेहस्य केशिनो रूपमाबभौ ।
पशोरिव महाघोरं निहतस्य पिनाकिना ॥ ४८ ॥
bāhunā kṛttadehasya keśino rūpamābabhau |
paśoriva mahāghoraṃ nihatasya pinākinā || 48 ||
द्विपादपृष्ठपुच्छार्द्धे श्रवणैकाक्षिनासिके ।
केशिनस्तद्विधाभूते द्वे चार्धे रेजतुः क्षितौ ॥ ४९ ॥
dvipādapṛṣṭhapucchārddhe śravaṇaikākṣināsike |
keśinastadvidhābhūte dve cārdhe rejatuḥ kṣitau || 49 ||
केशिदन्तक्षतस्यापि कृष्णस्य शुशुभे भुजः ।
वृद्धः साल इवारण्ये गजेन्द्रदशनाङ्कितः ॥ ५० ॥
keśidantakṣatasyāpi kṛṣṇasya śuśubhe bhujaḥ |
vṛddhaḥ sāla ivāraṇye gajendradaśanāṅkitaḥ || 50 ||
तं हत्वा केशिनं युद्धे कल्पयित्वा च भागशः ।
कृष्णः पद्मपलाशाक्षो हसंस्तत्रैव तस्थिवान् ॥ ५१ ॥
taṃ hatvā keśinaṃ yuddhe kalpayitvā ca bhāgaśaḥ |
kṛṣṇaḥ padmapalāśākṣo hasaṃstatraiva tasthivān || 51 ||
तं हतं केशिनं दृष्ट्वा गोपा गोपस्त्रियस्तथा ।
बभूवुर्मुदिताः सर्वे हतविघ्ना गतक्लमाः ॥ ५२ ॥
taṃ hataṃ keśinaṃ dṛṣṭvā gopā gopastriyastathā |
babhūvurmuditāḥ sarve hatavighnā gataklamāḥ || 52 ||
दामोदरं तु श्रीमन्तं यथास्थानं यथावयः ।
अभ्यनन्दन् प्रियैर्वाक्यैः पूजयन्तः पुनः पुनः ॥ ५३ ॥
dāmodaraṃ tu śrīmantaṃ yathāsthānaṃ yathāvayaḥ |
abhyanandan priyairvākyaiḥ pūjayantaḥ punaḥ punaḥ || 53 ||
गोपा ऊचुः ।
अहो तात कृतं कर्म हतोऽयं लोककण्टकः ।
दैत्यः क्षितिचरः कृष्ण हयरूपं समास्थितः ॥ ५४ ॥
gopā ūcuḥ |
aho tāta kṛtaṃ karma hato'yaṃ lokakaṇṭakaḥ |
daityaḥ kṣiticaraḥ kṛṣṇa hayarūpaṃ samāsthitaḥ || 54 ||
कृतं वृन्दावनं क्षेमं सेव्यं नृमृगपक्षिणाम् ।
घ्नता पापमिमं तात केशिनं हयदानवम् ॥ ५५ ॥
kṛtaṃ vṛndāvanaṃ kṣemaṃ sevyaṃ nṛmṛgapakṣiṇām |
ghnatā pāpamimaṃ tāta keśinaṃ hayadānavam || 55 ||
हता नो बहवो गोपा गावो वत्सेषु वत्सलाः ।
नैके चान्ये जनपदा हतानेन दुरात्मना ॥ ५६ ॥
hatā no bahavo gopā gāvo vatseṣu vatsalāḥ |
naike cānye janapadā hatānena durātmanā || 56 ||
एष संवर्तकं कर्तुमुद्यतः खलु पापकृत् ।
नृलोकं निर्नरं कृत्वा चर्तुकामो यथासुखम् ॥ ५७ ॥
eṣa saṃvartakaṃ kartumudyataḥ khalu pāpakṛt |
nṛlokaṃ nirnaraṃ kṛtvā cartukāmo yathāsukham || 57 ||
नैतस्य प्रमुखे स्थातुं कश्चिच्छक्तो जिजीविषुः ।
अपि देवसमूहेषु किं पुनः पृथिवीतले ॥ ५८ ॥
naitasya pramukhe sthātuṃ kaścicchakto jijīviṣuḥ |
api devasamūheṣu kiṃ punaḥ pṛthivītale || 58 ||
वैशम्पायन उवाच ।
अथाहान्तर्हितो विप्रो नारदः खगमो मुनिः ।
प्रीतोऽस्मि विष्णो देवेश कृष्ण कृष्णेति चाब्रवीत् ॥ ५९ ॥
vaiśampāyana uvāca |
athāhāntarhito vipro nāradaḥ khagamo muniḥ |
prīto'smi viṣṇo deveśa kṛṣṇa kṛṣṇeti cābravīt || 59 ||
नारद उवाच ।
यदिदं दुष्करं कर्म कृतं केशिजिघांसया ।
त्वय्येव केवलं युक्तं त्रिदिवे त्र्यम्बकस्य वा ॥ ६० ॥
nārada uvāca |
yadidaṃ duṣkaraṃ karma kṛtaṃ keśijighāṃsayā |
tvayyeva kevalaṃ yuktaṃ tridive tryambakasya vā || 60 ||
अहं युद्धोत्सुकस्तात त्वद्गतेनान्तरात्मना ।
इदं नरहयं युद्धं द्रष्टुं स्वर्गादिहागतः ॥ ६१ ॥
ahaṃ yuddhotsukastāta tvadgatenāntarātmanā |
idaṃ narahayaṃ yuddhaṃ draṣṭuṃ svargādihāgataḥ || 61 ||
पूतनानिधनादीनि कर्माणि तव दृष्टवान् ।
अहं त्वनेन गोविन्द कर्मणा परितोषितः ॥ ६२ ॥
pūtanānidhanādīni karmāṇi tava dṛṣṭavān |
ahaṃ tvanena govinda karmaṇā paritoṣitaḥ || 62 ||
हयादस्मान्महेन्द्रोऽपि बिभेति बलसूदनः ।
कुर्वाणाच्च वपुर्घोरं केशिनो दुष्टचेतसः ॥ ६३ ॥
hayādasmānmahendro'pi bibheti balasūdanaḥ |
kurvāṇācca vapurghoraṃ keśino duṣṭacetasaḥ || 63 ||
यत्त्वया पाटितो देहो भुजेनायतपर्वणा ।
एषोऽस्य मृत्युरन्ताय विहितो विश्वयोनिना ॥ ६४ ॥
yattvayā pāṭito deho bhujenāyataparvaṇā |
eṣo'sya mṛtyurantāya vihito viśvayoninā || 64 ||
यस्मात् त्वया हतः केशी तस्मान्मच्छासनं शृणु ।
केशवो नाम नाम्ना त्वं ख्यातो लोके भविष्यसि ॥ ६५ ॥
yasmāt tvayā hataḥ keśī tasmānmacchāsanaṃ śṛṇu |
keśavo nāma nāmnā tvaṃ khyāto loke bhaviṣyasi || 65 ||
स्वस्त्यस्तु भवतो लोके साधु याम्यहमाशुगः ।
कृत्यशेषं च ते कार्यं शक्तस्त्वमसि मा चिरम् ॥ ६६ ॥
svastyastu bhavato loke sādhu yāmyahamāśugaḥ |
kṛtyaśeṣaṃ ca te kāryaṃ śaktastvamasi mā ciram || 66 ||
त्वयि कार्यान्तरगते नरा इव दिवौकसः ।
विडम्बयन्तः क्रीडन्ति लीलां त्वद्बलमाश्रिताः ॥ ६७ ॥
tvayi kāryāntaragate narā iva divaukasaḥ |
viḍambayantaḥ krīḍanti līlāṃ tvadbalamāśritāḥ || 67 ||
अभ्याशे वर्तते कालो भारतस्याहवोदधेः ।
हस्तप्राप्तानि युद्धानि रागं त्रिदिवगामिनाम् ॥ ६८ ॥
abhyāśe vartate kālo bhāratasyāhavodadheḥ |
hastaprāptāni yuddhāni rāgaṃ tridivagāminām || 68 ||
पन्थानः शोधिता व्योम्नि विमानारोहणोर्ध्वगाः ।
अवकाशा विभज्यन्ते शक्रलोके महीक्षिताम् ॥ ६९ ॥
panthānaḥ śodhitā vyomni vimānārohaṇordhvagāḥ |
avakāśā vibhajyante śakraloke mahīkṣitām || 69 ||
उग्रसेनसुते शान्ते पदस्थे त्वयि केशव ।
अभितस्तन्महद् युद्धं भविष्यति महीक्षिताम् ॥ ७० ॥
ugrasenasute śānte padasthe tvayi keśava |
abhitastanmahad yuddhaṃ bhaviṣyati mahīkṣitām || 70 ||
त्वां चाप्रतिमकर्माणं संश्रयिष्यन्ति पाण्डवाः ।
भेदकाले नरेन्द्राणां पक्षग्राहो भविष्यसि ॥ ७१ ॥
tvāṃ cāpratimakarmāṇaṃ saṃśrayiṣyanti pāṇḍavāḥ |
bhedakāle narendrāṇāṃ pakṣagrāho bhaviṣyasi || 71 ||
त्वयि राजासनस्थे हि राजश्रियमनुत्तमाम् ।
शुभां त्यक्ष्यन्ति राजानस्त्वत्प्रभावान्न संशयः ॥ ७२ ॥
tvayi rājāsanasthe hi rājaśriyamanuttamām |
śubhāṃ tyakṣyanti rājānastvatprabhāvānna saṃśayaḥ || 72 ||
एष मे कृष्ण संदेशः श्रुतिभिः ख्यातिमेष्यति ।
देवतानां दिविस्थानां जगतश्च जगत्पते ॥ ७३ ॥
eṣa me kṛṣṇa saṃdeśaḥ śrutibhiḥ khyātimeṣyati |
devatānāṃ divisthānāṃ jagataśca jagatpate || 73 ||
दृष्टं मे भवतः कर्म दृष्टश्चासि मया प्रभो ।
कंसे भूयः समेष्यामि साधिते साधु याम्यहम् ॥ ७४ ॥
dṛṣṭaṃ me bhavataḥ karma dṛṣṭaścāsi mayā prabho |
kaṃse bhūyaḥ sameṣyāmi sādhite sādhu yāmyaham || 74 ||
एवमुक्त्वा तु स तदा नारदः खं जगाम ह ।
नारदस्य वचः श्रुत्वा देवसंगीतयोनिनः ॥ ७५ ॥
evamuktvā tu sa tadā nāradaḥ khaṃ jagāma ha |
nāradasya vacaḥ śrutvā devasaṃgītayoninaḥ || 75 ||
तथेति स समाभाष्य पुनर्गोपान् समासदत् ।
गोपाः कृष्णं समासाद्य विविशुर्व्रजमेव ह ॥ ७६ ॥
tatheti sa samābhāṣya punargopān samāsadat |
gopāḥ kṛṣṇaṃ samāsādya viviśurvrajameva ha || 76 ||
Keys: ← → turn the page, J K step through the verses.
Illustration: Verse & Place (Project-owned).