Skip to content

अध्याय २

Yoga by the Sankhya

A chapter of the Jnaneshwari, on the matching chapter of the Bhagavad Gita.

373 versesMarathi with transliteration

The young Jnaneshwar expounding the Gita at Nevasa.

मग संजयो म्हणे रायातें । आइकें तो पार्थु तेथें । शोकाकुल रुदनातें । करितुसे ॥ १ ॥

maga saṃjayo mhaṇe rāyāteṃ | āikeṃ to pārthu tetheṃ | śokākula rudanāteṃ | karituse || 1 ||

Report an error

तें कुळ देखोनि समस्त । स्नेह उपनलें अद्भुत । तेणें द्रवले असे चित्त । कवणेपरी ॥ २ ॥

teṃ kul̤a dekhoni samasta | sneha upanaleṃ adbhuta | teṇeṃ dravale ase citta | kavaṇeparī || 2 ||

Report an error

जैसें लवण जळें झळंबलें । ना तरी अभ्र वातें हाले । तैसे सधीर परी विरमलें । हृदय तयाचें ॥ ३ ॥

jaiseṃ lavaṇa jal̤eṃ jhal̤aṃbaleṃ | nā tarī abhra vāteṃ hāle | taise sadhīra parī viramaleṃ | hṛdaya tayāceṃ || 3 ||

Report an error

म्हणोनि कृपा आकळिला । दिसतसे अति कोमाइला । जैसा कर्दमीं रुपला । राजहंस ॥ ४ ॥

mhaṇoni kṛpā ākal̤ilā | disatase ati komāilā | jaisā kardamīṃ rupalā | rājahaṃsa || 4 ||

Report an error

तयापरी तो पांडुकुमरु । महामोहें अतिजर्जरु । देखोनि । शार्गङधरु । काय बोले ॥ ५ ॥

tayāparī to pāṃḍukumaru | mahāmoheṃ atijarjaru | dekhoni | śārgaṅadharu | kāya bole || 5 ||

Report an error

म्हणे अर्जुना आदि पाहीं । हें उचित काय इये ठायीं । तूं कवण हें कायी । करीत आहासी ॥ ६ ॥

mhaṇe arjunā ādi pāhīṃ | heṃ ucita kāya iye ṭhāyīṃ | tūṃ kavaṇa heṃ kāyī | karīta āhāsī || 6 ||

Report an error

तुज सांगे काय जाहलें । कवण उणें आलें । करितां काय ठेलें । खेदु कायिसा ॥ ७ ॥

tuja sāṃge kāya jāhaleṃ | kavaṇa uṇeṃ āleṃ | karitāṃ kāya ṭheleṃ | khedu kāyisā || 7 ||

Report an error

तूं अनुचिता चित्त नेदिसी । धीरु कंहीच न संडिसी । तुझेनि नामे अपयशीं । दिशा लंघिजे ॥ ८ ॥

tūṃ anucitā citta nedisī | dhīru kaṃhīca na saṃḍisī | tujheni nāme apayaśīṃ | diśā laṃghije || 8 ||

Report an error

तू शूरवृत्तीचा ठावो । क्षत्रियांमाजीं रावो । तुझिया लाठेपणाचा आवो । तिहीं लोकीं ॥ ९ ॥

tū śūravṛttīcā ṭhāvo | kṣatriyāṃmājīṃ rāvo | tujhiyā lāṭhepaṇācā āvo | tihīṃ lokīṃ || 9 ||

Report an error

तुवा संग्रामीं हरु जिंतिला । निवात्कवचांचा ठावो फेडिला । पवाडा तुवां केला । गंधर्वासी ॥ १० ॥

tuvā saṃgrāmīṃ haru jiṃtilā | nivātkavacāṃcā ṭhāvo pheḍilā | pavāḍā tuvāṃ kelā | gaṃdharvāsī || 10 ||

Report an error

हें पाहता तुझेनि पाडें । दिसे त्रैलोक्यही थोकडें । ऐसें पौरुष चोखडें । पार्था तुझे ॥ ११ ॥

heṃ pāhatā tujheni pāḍeṃ | dise trailokyahī thokaḍeṃ | aiseṃ pauruṣa cokhaḍeṃ | pārthā tujhe || 11 ||

Report an error

तो तूं कीं आजि एथें । सांडुनिया वीरवृत्तीतें । अधोमुख रुदनातें । करितु आहासी ॥ १२ ॥

to tūṃ kīṃ āji etheṃ | sāṃḍuniyā vīravṛttīteṃ | adhomukha rudanāteṃ | karitu āhāsī || 12 ||

Report an error

विचारीं तूं अर्जुनु । कीं कारुण्यें कीजसी दीनु । सांग पां अंधकारे । भानु ग्रासिला आथी ॥ १३ ॥

vicārīṃ tūṃ arjunu | kīṃ kāruṇyeṃ kījasī dīnu | sāṃga pāṃ aṃdhakāre | bhānu grāsilā āthī || 13 ||

Report an error

ना तरी पवनु मेघासी बिहे । कीं अमृतासी मरण आहे । पाहे पा इंधनचि गिळोनि जाये । पावकातें ॥ १४ ॥

nā tarī pavanu meghāsī bihe | kīṃ amṛtāsī maraṇa āhe | pāhe pā iṃdhanaci gil̤oni jāye | pāvakāteṃ || 14 ||

Report an error

की लवणेंचि जळ विरे । संसर्गें काळकूट मरे । सांग महाफणी दर्दुरें । गिळिजे कायी ॥ १५ ॥

kī lavaṇeṃci jal̤a vire | saṃsargeṃ kāl̤akūṭa mare | sāṃga mahāphaṇī dardureṃ | gil̤ije kāyī || 15 ||

Report an error

सिंहासी झोंबे कोल्हा । ऐसा अपाडु आथी कां जाहला । परी तो त्वां साच केला । आजि एथ ॥ १६ ॥

siṃhāsī jhoṃbe kolhā | aisā apāḍu āthī kāṃ jāhalā | parī to tvāṃ sāca kelā | āji etha || 16 ||

Report an error

म्हणोनि अझुनि अर्जुना । झणें चित्त देसी या हीना । वेगीं धीर करूनियां मना । सावधान होईं ॥ १७ ॥

mhaṇoni ajhuni arjunā | jhaṇeṃ citta desī yā hīnā | vegīṃ dhīra karūniyāṃ manā | sāvadhāna hoīṃ || 17 ||

Report an error

सांडी हे मूर्खपण । उठीं घे धनुष्यबाण । संग्रामीं हें कवण । कारुण्य तुझे ॥ १८ ॥

sāṃḍī he mūrkhapaṇa | uṭhīṃ ghe dhanuṣyabāṇa | saṃgrāmīṃ heṃ kavaṇa | kāruṇya tujhe || 18 ||

Report an error

हां गा तू जाणता । तरी न विचारीसी कां आता । सांगे झुंजावेळें सदयता । उचित कायी ॥ १९ ॥

hāṃ gā tū jāṇatā | tarī na vicārīsī kāṃ ātā | sāṃge jhuṃjāvel̤eṃ sadayatā | ucita kāyī || 19 ||

Report an error

हे असतिये कीर्तीसी नाशु । आणि पारत्रिकासी अपभ्रंशु । म्हणे जगन्निवासु । अर्जुनातें ॥ २० ॥

he asatiye kīrtīsī nāśu | āṇi pāratrikāsī apabhraṃśu | mhaṇe jagannivāsu | arjunāteṃ || 20 ||

Report an error

म्हणोनि शोक न करीं । तूं पुरता धीरु धरीं । हे शोच्यता अव्हेरीं । पंडुकुमरा ॥ २१ ॥

mhaṇoni śoka na karīṃ | tūṃ puratā dhīru dharīṃ | he śocyatā avherīṃ | paṃḍukumarā || 21 ||

Report an error

तुज नव्हे हें उचित । येणें नासेल जोडले बहुत । तूं अझुनिवरी हित । विचारी पां ॥ २२ ॥

tuja navhe heṃ ucita | yeṇeṃ nāsela joḍale bahuta | tūṃ ajhunivarī hita | vicārī pāṃ || 22 ||

Report an error

येणें संग्रामाचेनि अवसरें । एथ कृपाळुपण नुपकरे । हे आतांचि काय सोयरे । जाहले तुज ॥ २३ ॥

yeṇeṃ saṃgrāmāceni avasareṃ | etha kṛpāl̤upaṇa nupakare | he ātāṃci kāya soyare | jāhale tuja || 23 ||

Report an error

तूं आधींचि काय नेणसी । कीं गोत्र नोळखसी । वायांचि काय करिसी । अतिशो आतां ॥ २४ ॥

tūṃ ādhīṃci kāya neṇasī | kīṃ gotra nol̤akhasī | vāyāṃci kāya karisī | atiśo ātāṃ || 24 ||

Report an error

आजिंचे हें काय झुंज । काय जन्मा नवल तुज । हें परस्परें तुम्हां व्याज । सदाचि आथि ॥ २५ ॥

ājiṃce heṃ kāya jhuṃja | kāya janmā navala tuja | heṃ paraspareṃ tumhāṃ vyāja | sadāci āthi || 25 ||

Report an error

तरी आतां काय जाहलें । कायि स्नेह उपनले । हें नेणिजे परि कुडे केले । अर्जुना तुवा ॥ २६ ॥

tarī ātāṃ kāya jāhaleṃ | kāyi sneha upanale | heṃ neṇije pari kuḍe kele | arjunā tuvā || 26 ||

Report an error

मोह धरिलिया ऐसें होईल । जे असती प्रतिष्ठा जाईल । आणि परलोकही अंतरेल । ऐहिकेंसी ॥ २७ ॥

moha dhariliyā aiseṃ hoīla | je asatī pratiṣṭhā jāīla | āṇi paralokahī aṃtarela | aihikeṃsī || 27 ||

Report an error

हृदयाचे ढिलेपण । एथ निकयासी नव्हे कारण । हें संग्रामीं पतन जाण । क्षत्रीयांसी ॥ २८ ॥

hṛdayāce ḍhilepaṇa | etha nikayāsī navhe kāraṇa | heṃ saṃgrāmīṃ patana jāṇa | kṣatrīyāṃsī || 28 ||

Report an error

ऐसेनि तो कृपावंतु । नानापरी असे शिकवितु । हे ऐकोनि पंडुसुतु । काय बोले ॥ २९ ॥

aiseni to kṛpāvaṃtu | nānāparī ase śikavitu | he aikoni paṃḍusutu | kāya bole || 29 ||

Report an error

देवा हें येतुलेवरी । बोलावे नलगे अवधारीं । आधीं तूंचि चित्ती विचारीं । संग्रामु हा ॥ ३० ॥

devā heṃ yetulevarī | bolāve nalage avadhārīṃ | ādhīṃ tūṃci cittī vicārīṃ | saṃgrāmu hā || 30 ||

Report an error

हें झुंज नव्हे प्रमादु । एथ प्रवर्तलिया दिसतसे बाधु । हा उघडा लिंगभेदु । वोढवला आम्हा ॥ ३१ ॥

heṃ jhuṃja navhe pramādu | etha pravartaliyā disatase bādhu | hā ughaḍā liṃgabhedu | voḍhavalā āmhā || 31 ||

Report an error

देखें मातापितरें अर्चिजती । सर्वस्वें तोष पावविजती । तियें पाठीं केवीं वधिजती । आपुला हातीं ॥ ३२ ॥

dekheṃ mātāpitareṃ arcijatī | sarvasveṃ toṣa pāvavijatī | tiyeṃ pāṭhīṃ kevīṃ vadhijatī | āpulā hātīṃ || 32 ||

Report an error

देवा संतवृंदु नमस्कारिजे । कां घडे तरी पूजिजे । हें वांचूनि केवीं निंदिजे । स्वयें वाचा ॥ ३३ ॥

devā saṃtavṛṃdu namaskārije | kāṃ ghaḍe tarī pūjije | heṃ vāṃcūni kevīṃ niṃdije | svayeṃ vācā || 33 ||

Report an error

तैसे गोत्रगुरु आमुचे । हे पूजनीय आम्हां नियमांचे । मज बहुत भीष्मद्रोणांचे । वर्ततसे ॥ ३४ ॥

taise gotraguru āmuce | he pūjanīya āmhāṃ niyamāṃce | maja bahuta bhīṣmadroṇāṃce | vartatase || 34 ||

Report an error

जयालागीं मनें विरु । आम्ही स्वप्नींही न शको धरूं । तया प्रत्यक्ष केवीं । घातु देवा ॥ ३५ ॥

jayālāgīṃ maneṃ viru | āmhī svapnīṃhī na śako dharūṃ | tayā pratyakṣa kevīṃ | ghātu devā || 35 ||

Report an error

वर जळो हें जियालें । एथ आघवेयांसी हेंचि काय जाहले । जे यांचां वधीं अभ्यासिलें । मिरविजे आम्हीं ॥ ३६ ॥

vara jal̤o heṃ jiyāleṃ | etha āghaveyāṃsī heṃci kāya jāhale | je yāṃcāṃ vadhīṃ abhyāsileṃ | miravije āmhīṃ || 36 ||

Report an error

मी पार्थु द्रोणाचा केला । येणें धनुर्वेदु मज दिधला । तेणें उपकारें काय आभारैला । वधीं तयातें ॥ ३७ ॥

mī pārthu droṇācā kelā | yeṇeṃ dhanurvedu maja didhalā | teṇeṃ upakāreṃ kāya ābhārailā | vadhīṃ tayāteṃ || 37 ||

Report an error

जेथींचिया कृपा लाभिजे वरु । तेथेंचि मने व्यभिचारु । तरी काय मी भस्मासुरु । अर्जुन म्हणे ॥ ३८ ॥

jethīṃciyā kṛpā lābhije varu | tetheṃci mane vyabhicāru | tarī kāya mī bhasmāsuru | arjuna mhaṇe || 38 ||

Report an error

देवा समुद्र गंभीर आइकिजे । वर तोहि आहाच देखिजे । परी क्षोभु मनीं नेणिजे । द्रोणाचिये ॥ ३९ ॥

devā samudra gaṃbhīra āikije | vara tohi āhāca dekhije | parī kṣobhu manīṃ neṇije | droṇāciye || 39 ||

Report an error

हें अपार जें गगन । वर तयाही होईल मान । परि अगाध भलें गहन । हृदय यांचे ॥ ४० ॥

heṃ apāra jeṃ gagana | vara tayāhī hoīla māna | pari agādha bhaleṃ gahana | hṛdaya yāṃce || 40 ||

Report an error

वरी अमृतही विटे । कीं काळवशें वज्र फुटे । परि मनोधर्मु न लोटे । विकरविला हा ॥ ४१ ॥

varī amṛtahī viṭe | kīṃ kāl̤avaśeṃ vajra phuṭe | pari manodharmu na loṭe | vikaravilā hā || 41 ||

Report an error

स्नेहालागीं माये । म्हणिपे तें कीरु होये । परि कृपा ते मूर्त आहे । द्रोणीं इये ॥ ४२ ॥

snehālāgīṃ māye | mhaṇipe teṃ kīru hoye | pari kṛpā te mūrta āhe | droṇīṃ iye || 42 ||

Report an error

हा कारुण्याची आदि । सकळ गुणांचा निधि । विद्यासिंधु निरवधि । अर्जुन म्हणे ॥ ४३ ॥

hā kāruṇyācī ādi | sakal̤a guṇāṃcā nidhi | vidyāsiṃdhu niravadhi | arjuna mhaṇe || 43 ||

Report an error

हा येणें मानें महंतु । वरी आम्हांलागी कृपावंतु । आतां सांग पां येथ घातु । चिंतूं येईल ॥ ४४ ॥

hā yeṇeṃ māneṃ mahaṃtu | varī āmhāṃlāgī kṛpāvaṃtu | ātāṃ sāṃga pāṃ yetha ghātu | ciṃtūṃ yeīla || 44 ||

Report an error

ऐसे हे रणीं वधावे । मग आपण राज्यसुख भोगावें । तें मना न ये आघवें । जीवितेंसीं ॥ ४५ ॥

aise he raṇīṃ vadhāve | maga āpaṇa rājyasukha bhogāveṃ | teṃ manā na ye āghaveṃ | jīviteṃsīṃ || 45 ||

Report an error

हें येणें मानें दुर्भर । जे याहीहुनि भोग सधर । ते असतु येथवर । भिक्षा मागतां भली ॥ ४६ ॥

heṃ yeṇeṃ māneṃ durbhara | je yāhīhuni bhoga sadhara | te asatu yethavara | bhikṣā māgatāṃ bhalī || 46 ||

Report an error

ना तरी देशत्यागें जाइजे । का गिरिकंदर सेविजे । परी शस्त्र आतां न धरिजे । इयांवरी ॥ ४७ ॥

nā tarī deśatyāgeṃ jāije | kā girikaṃdara sevije | parī śastra ātāṃ na dharije | iyāṃvarī || 47 ||

Report an error

देवा नवनिशतीं शरीं । वावरोनि यांचां जिव्हारीं । भोग गिंवसावे रुधिरीं । बुडाले जे ॥ ४८ ॥

devā navaniśatīṃ śarīṃ | vāvaroni yāṃcāṃ jivhārīṃ | bhoga giṃvasāve rudhirīṃ | buḍāle je || 48 ||

Report an error

ते काढूनि काय कीजती । लिप्त केवीं सेविजती । मज न ये हे उपपत्ति । याचिलागीं ॥ ४९ ॥

te kāḍhūni kāya kījatī | lipta kevīṃ sevijatī | maja na ye he upapatti | yācilāgīṃ || 49 ||

Report an error

ऐसे अर्जुन तिये अवससरीं । म्हणे श्रीकृष्णा अवधारीं । परि ते मना न येचि मुरारी । आइकोनियां ॥ ५० ॥

aise arjuna tiye avasasarīṃ | mhaṇe śrīkṛṣṇā avadhārīṃ | pari te manā na yeci murārī | āikoniyāṃ || 50 ||

Report an error

हें जाणोनि पार्थु बिहाला । मग पुनरपि बोलों लागला । म्हणे देवो कां चित्त या बोलां । देतीचिना ॥ ५१ ॥

heṃ jāṇoni pārthu bihālā | maga punarapi boloṃ lāgalā | mhaṇe devo kāṃ citta yā bolāṃ | detīcinā || 51 ||

Report an error

येर्हवीं माझां चित्तीं जें होते । तें मी विचारूनि बोलिलों एथें । परि निकें काय यापरौते । तें तुम्ही जाणा ॥ ५२ ॥

yerhavīṃ mājhāṃ cittīṃ jeṃ hote | teṃ mī vicārūni boliloṃ etheṃ | pari nikeṃ kāya yāparaute | teṃ tumhī jāṇā || 52 ||

Report an error

पै विरु जयांसी ऐकिजे । आणि या बोलाचि प्राणु सांडिजे । ते एथ संग्रामव्याजें । उभे आहाती ॥ ५३ ॥

pai viru jayāṃsī aikije | āṇi yā bolāci prāṇu sāṃḍije | te etha saṃgrāmavyājeṃ | ubhe āhātī || 53 ||

Report an error

आतां ऐसेयांतें वधावे । कीं अव्हेरुनिया निघावें । या दोहोंमाजी काइ करावे । तें नेणों आम्ही ॥ ५४ ॥

ātāṃ aiseyāṃteṃ vadhāve | kīṃ avheruniyā nighāveṃ | yā dohoṃmājī kāi karāve | teṃ neṇoṃ āmhī || 54 ||

Report an error

आम्हां काय उचित । तें पाहतां न स्फुरे एथ । जे मोहें येणें चित्त । व्याकुळ माझे ॥ ५५ ॥

āmhāṃ kāya ucita | teṃ pāhatāṃ na sphure etha | je moheṃ yeṇeṃ citta | vyākul̤a mājhe || 55 ||

Report an error

तिमिरावरुद्ध जैसें । दृष्टीचे तेज भ्रंशे । मग पांसीच असतां न दिसे । वस्तुजात ॥ ५६ ॥

timirāvaruddha jaiseṃ | dṛṣṭīce teja bhraṃśe | maga pāṃsīca asatāṃ na dise | vastujāta || 56 ||

Report an error

देवा मज तैसे जाहले । जें मन भ्रांती ग्रासिलें । आतां काय हित आपुलें । तेंही नेणे ॥ ५७ ॥

devā maja taise jāhale | jeṃ mana bhrāṃtī grāsileṃ | ātāṃ kāya hita āpuleṃ | teṃhī neṇe || 57 ||

Report an error

तरी श्रीकृष्णा तुवां जाणावें । निकें तें आम्हां सांगावें । जे सखा सर्वस्व आघवें । आम्हांसी तूं ॥ ५८ ॥

tarī śrīkṛṣṇā tuvāṃ jāṇāveṃ | nikeṃ teṃ āmhāṃ sāṃgāveṃ | je sakhā sarvasva āghaveṃ | āmhāṃsī tūṃ || 58 ||

Report an error

तूं गुरु बंधु पिता । तूं आमची इष्ट देवता । तूंचि सदा रक्षिता । आपदीं आमुतें ॥ ५९ ॥

tūṃ guru baṃdhu pitā | tūṃ āmacī iṣṭa devatā | tūṃci sadā rakṣitā | āpadīṃ āmuteṃ || 59 ||

Report an error

जैसा शिष्यांते गुरु । सर्वथा नेणे अव्हेरु । कीं सरितांते सागरु । त्यजी केवीं ॥ ६० ॥

jaisā śiṣyāṃte guru | sarvathā neṇe avheru | kīṃ saritāṃte sāgaru | tyajī kevīṃ || 60 ||

Report an error

नातरी अपत्यातें माये । सांडुनि जरी जाये । तरी ते कैसेनिं जिये । ऐकें कृष्णा ॥ ६१ ॥

nātarī apatyāteṃ māye | sāṃḍuni jarī jāye | tarī te kaiseniṃ jiye | aikeṃ kṛṣṇā || 61 ||

Report an error

तैसा सर्वांपरी आम्हांसी । देवा तूंचि एक आहासी । आणि बोलिलें जरी न मानिसी । मागील माझें ॥ ६२ ॥

taisā sarvāṃparī āmhāṃsī | devā tūṃci eka āhāsī | āṇi bolileṃ jarī na mānisī | māgīla mājheṃ || 62 ||

Report an error

तरी उचित काय आम्हां । जे व्यभिचरेना धर्मा । तें झडकरी पुरुषोत्तमा । सांगें आतां ॥ ६३ ॥

tarī ucita kāya āmhāṃ | je vyabhicarenā dharmā | teṃ jhaḍakarī puruṣottamā | sāṃgeṃ ātāṃ || 63 ||

Report an error

हें सकळ कुळ देखोनि । जो शोकु उपजलासे मनीं । तो तुझिया वाक्यावांचुनि । न जाय आणिकें ॥ ६४ ॥

heṃ sakal̤a kul̤a dekhoni | jo śoku upajalāse manīṃ | to tujhiyā vākyāvāṃcuni | na jāya āṇikeṃ || 64 ||

Report an error

एथ पृथ्वीतळ आपु होईल । हें महेंद्रपदही पाविजेल । परि मोह हा न फिटेल । मानसींचा ॥ ६५ ॥

etha pṛthvītal̤a āpu hoīla | heṃ maheṃdrapadahī pāvijela | pari moha hā na phiṭela | mānasīṃcā || 65 ||

Report an error

जैसीं बीजें सर्वथा आहाळलीं । तरी सुक्षेत्री जर्ही पेरिलीं । तरी न विरुढती सिंचलीं । आवडे तैसीं ॥ ६६ ॥

jaisīṃ bījeṃ sarvathā āhāl̤alīṃ | tarī sukṣetrī jarhī perilīṃ | tarī na viruḍhatī siṃcalīṃ | āvaḍe taisīṃ || 66 ||

Report an error

ना तरी आयुष्य पुरलें आहे । तरी औषधें काही नोहे । एथ एकचि उपेगा जाये । परमामृत ॥ ६७ ॥

nā tarī āyuṣya puraleṃ āhe | tarī auṣadheṃ kāhī nohe | etha ekaci upegā jāye | paramāmṛta || 67 ||

Report an error

तैसे राज्यभोगसमृद्धि । उज्जीवन नोहे जीवबुद्धि । एथ जिव्हाळा कृपानिधि । कारुण्य तुझें ॥ ६८ ॥

taise rājyabhogasamṛddhi | ujjīvana nohe jīvabuddhi | etha jivhāl̤ā kṛpānidhi | kāruṇya tujheṃ || 68 ||

Report an error

ऐसें अर्जुन तेथ बोलिला । जंव क्षण एक भ्रांति सांडिला । मग पुनरपि व्यापिला । उर्मीं तेणें ॥ ६९ ॥

aiseṃ arjuna tetha bolilā | jaṃva kṣaṇa eka bhrāṃti sāṃḍilā | maga punarapi vyāpilā | urmīṃ teṇeṃ || 69 ||

Report an error

कीं मज पाहता उर्मी नोहे । हें अनारिसें गमत आहे । तो ग्रासिला महामोहें । काळसर्पें ॥ ७० ॥

kīṃ maja pāhatā urmī nohe | heṃ anāriseṃ gamata āhe | to grāsilā mahāmoheṃ | kāl̤asarpeṃ || 70 ||

Report an error

सवर्म हृदयकल्हारीं । तेथ कारुण्यवेळेचां भरीं । लागला म्हणोनि लहरी । भांजेचि ना ॥ ७१ ॥

savarma hṛdayakalhārīṃ | tetha kāruṇyavel̤ecāṃ bharīṃ | lāgalā mhaṇoni laharī | bhāṃjeci nā || 71 ||

Report an error

हें जाणोनि ऐसी प्रौढी । जो दृष्टीसवें विष फेडी । तो धावया श्रीहरी गारुडी । पातला कीं ॥ ७२ ॥

heṃ jāṇoni aisī prauḍhī | jo dṛṣṭīsaveṃ viṣa pheḍī | to dhāvayā śrīharī gāruḍī | pātalā kīṃ || 72 ||

Report an error

तैसिया पंडुकुमरा व्याकुळा । मिरवतसे श्रीकृष्ण जवळा । तो कृपावशें अवलीळा । रक्षील आतां ॥ ७३ ॥

taisiyā paṃḍukumarā vyākul̤ā | miravatase śrīkṛṣṇa javal̤ā | to kṛpāvaśeṃ avalīl̤ā | rakṣīla ātāṃ || 73 ||

Report an error

म्हणोनि तो पार्थु । मोहफणिग्रस्तु । म्यां म्हणितला हा हेतु । जाणोनियां ॥ ७४ ॥

mhaṇoni to pārthu | mohaphaṇigrastu | myāṃ mhaṇitalā hā hetu | jāṇoniyāṃ || 74 ||

Report an error

मग देखा तेथ फाल्गुनु । घेतला असे भ्रांती कवळूनु । जैसा घनपडळीं भानु । आच्छादिजे ॥ ७५ ॥

maga dekhā tetha phālgunu | ghetalā ase bhrāṃtī kaval̤ūnu | jaisā ghanapaḍal̤īṃ bhānu | ācchādije || 75 ||

Report an error

तयापरी तो धर्नुधरू । जाहलासे दुःखे जर्जरु । जैसा ग्रीष्मकाळीं गिरिवरु । वणवला कां ॥ ७६ ॥

tayāparī to dharnudharū | jāhalāse duḥkhe jarjaru | jaisā grīṣmakāl̤īṃ girivaru | vaṇavalā kāṃ || 76 ||

Report an error

म्हणोनि सहजे सुनिळु । कृपामृते सजळु । तो वोळलासे श्रीगोपाळु । महामेघु ॥ ७७ ॥

mhaṇoni sahaje sunil̤u | kṛpāmṛte sajal̤u | to vol̤alāse śrīgopāl̤u | mahāmeghu || 77 ||

Report an error

तेथ सुदर्शनाची द्युति । तेचि विद्युल्लता झळकती । गंभीर वाचा ते आयती । गर्जनेची ॥ ७८ ॥

tetha sudarśanācī dyuti | teci vidyullatā jhal̤akatī | gaṃbhīra vācā te āyatī | garjanecī || 78 ||

Report an error

आतां तो उदार कैसा वर्षेल । तेणे अर्जुनाचळु निवेल । मग नवी विरुढी फुटेल । उन्मेषाची ॥ ७९ ॥

ātāṃ to udāra kaisā varṣela | teṇe arjunācal̤u nivela | maga navī viruḍhī phuṭela | unmeṣācī || 79 ||

Report an error

ते कथा आइका । मनाचिया आराणुका । ज्ञानदेवो म्हणे देखा । निवृत्तिदासु ॥ ८० ॥

te kathā āikā | manāciyā ārāṇukā | jñānadevo mhaṇe dekhā | nivṛttidāsu || 80 ||

Report an error

ऐसें संजयो सांगतु । म्हणे राया तो पार्थु । पुनरपि शोकाकुलितु । काय बोले ॥ ८१ ॥

aiseṃ saṃjayo sāṃgatu | mhaṇe rāyā to pārthu | punarapi śokākulitu | kāya bole || 81 ||

Report an error

आइकें सखेदु बोले श्रीकृष्णातें । आतां नाळवावें तुम्हीं मातें । मी सर्वथा न झुंजें येथें । भरंवसेनि ॥ ८२ ॥

āikeṃ sakhedu bole śrīkṛṣṇāteṃ | ātāṃ nāl̤avāveṃ tumhīṃ māteṃ | mī sarvathā na jhuṃjeṃ yetheṃ | bharaṃvaseni || 82 ||

Report an error

ऐसें येकि हेळां बोलिला । मग मौन धरोनि ठेला । तेथ श्रीकृष्णा विस्मो पातला । देखोनि तयाते ॥ ८३ ॥

aiseṃ yeki hel̤āṃ bolilā | maga mauna dharoni ṭhelā | tetha śrīkṛṣṇā vismo pātalā | dekhoni tayāte || 83 ||

Report an error

मग आपुला चित्तीं म्हणे । एथ हें काय आदरिलें येणें । अर्जुन सर्वथा कांही नेणे । काय कीजे ॥ ८४ ॥

maga āpulā cittīṃ mhaṇe | etha heṃ kāya ādarileṃ yeṇeṃ | arjuna sarvathā kāṃhī neṇe | kāya kīje || 84 ||

Report an error

हा उमजे आतां कवणेपरी । कैसेनि धीरु स्वीकारी । जैसा ग्रहाते पंचाक्षरी । अनुमानी कां ॥ ८५ ॥

hā umaje ātāṃ kavaṇeparī | kaiseni dhīru svīkārī | jaisā grahāte paṃcākṣarī | anumānī kāṃ || 85 ||

Report an error

ना तरी असाध्य देखोनि व्याधी । अमृतासम दिव्य औषधी । वैद्य सूचि निरवधि । निदानींची ॥ ८६ ॥

nā tarī asādhya dekhoni vyādhī | amṛtāsama divya auṣadhī | vaidya sūci niravadhi | nidānīṃcī || 86 ||

Report an error

तैसा विवरितु असे श्रीअनंतु । तया दोन्हीं सैन्याआंतु । जयापरी पार्थु । भ्रांति सांडी ॥ ८७ ॥

taisā vivaritu ase śrīanaṃtu | tayā donhīṃ sainyāāṃtu | jayāparī pārthu | bhrāṃti sāṃḍī || 87 ||

Report an error

तें कारण मनीं धरिलें । मग सरोष बोलों आदरिले । जैसें मातेच्या कोपीं थोकलें । स्नेह आथी ॥ ८८ ॥

teṃ kāraṇa manīṃ dharileṃ | maga saroṣa boloṃ ādarile | jaiseṃ mātecyā kopīṃ thokaleṃ | sneha āthī || 88 ||

Report an error

कीं औषधाचिया कडुवटपणीं । जैसी अमृताची पुरवणी । ते आहाच न दिसे परी गुणीं । प्रकट होय ॥ ८९ ॥

kīṃ auṣadhāciyā kaḍuvaṭapaṇīṃ | jaisī amṛtācī puravaṇī | te āhāca na dise parī guṇīṃ | prakaṭa hoya || 89 ||

Report an error

तैसे वरिवरि पाहतां उदासें । आंत तरी अतिसुरसें । तियें वाक्यें हृषीकेशें । बोलों आदरिलीं ॥ ९० ॥

taise varivari pāhatāṃ udāseṃ | āṃta tarī atisuraseṃ | tiyeṃ vākyeṃ hṛṣīkeśeṃ | boloṃ ādarilīṃ || 90 ||

Report an error

मग अर्जुनाते म्हणितलें । आम्ही आजि हें नवल देखिलें । जें तुवां येथ आदरिलें । माझारींचि ॥ ९१ ॥

maga arjunāte mhaṇitaleṃ | āmhī āji heṃ navala dekhileṃ | jeṃ tuvāṃ yetha ādarileṃ | mājhārīṃci || 91 ||

Report an error

तूं जाणता तरी म्हणविसी । परी नेणीवेतें न संडिसी । आणि शिकवूं म्हणों तरी बोलसी । बहुसाल नीति ॥ ९२ ॥

tūṃ jāṇatā tarī mhaṇavisī | parī neṇīveteṃ na saṃḍisī | āṇi śikavūṃ mhaṇoṃ tarī bolasī | bahusāla nīti || 92 ||

Report an error

जात्यंधा लागे पिसें । मग तें सैरा धांवे जैसें । तुझे शहाणपण तैसें । दिसतसे ॥ ९३ ॥

jātyaṃdhā lāge piseṃ | maga teṃ sairā dhāṃve jaiseṃ | tujhe śahāṇapaṇa taiseṃ | disatase || 93 ||

Report an error

तूं आपणपें तरी नेणसी । परी या कौरवांते शोचूं पहासी । हा बहु विस्मय आम्हांसी । पुढतपुढती ॥ ९४ ॥

tūṃ āpaṇapeṃ tarī neṇasī | parī yā kauravāṃte śocūṃ pahāsī | hā bahu vismaya āmhāṃsī | puḍhatapuḍhatī || 94 ||

Report an error

तरी सांग पां मज अर्जुना । तुजपासोनि स्थिती या त्रिभुवना । हे अनादि विश्वरचना । तें लटकें कायी ॥ ९५ ॥

tarī sāṃga pāṃ maja arjunā | tujapāsoni sthitī yā tribhuvanā | he anādi viśvaracanā | teṃ laṭakeṃ kāyī || 95 ||

Report an error

एथ समर्थु एक आथीं । तयापासूनि भूतें होती । तरी हें वायाचि काय बोलती । जगामाजीं ॥ ९६ ॥

etha samarthu eka āthīṃ | tayāpāsūni bhūteṃ hotī | tarī heṃ vāyāci kāya bolatī | jagāmājīṃ || 96 ||

Report an error

हो कां सांप्रत ऐसें जहालें । जे हे जन्ममृत्यू तुवा सृजिले । आणि नाशु पाविले । तुझेनि कायी ॥ ९७ ॥

ho kāṃ sāṃprata aiseṃ jahāleṃ | je he janmamṛtyū tuvā sṛjile | āṇi nāśu pāvile | tujheni kāyī || 97 ||

Report an error

तूं भ्रमलेपणें अहंकृती । यांसी घातु न करिसी चितीं । तरी सांगे कायि हे होती । चिरंतन ॥ ९८ ॥

tūṃ bhramalepaṇeṃ ahaṃkṛtī | yāṃsī ghātu na karisī citīṃ | tarī sāṃge kāyi he hotī | ciraṃtana || 98 ||

Report an error

कीं तूं एक वधिता । आणि सकळ लोकु हा मरता । ऐसी भ्रांति झणें चित्ता । येवो देसी ॥ ९९ ॥

kīṃ tūṃ eka vadhitā | āṇi sakal̤a loku hā maratā | aisī bhrāṃti jhaṇeṃ cittā | yevo desī || 99 ||

Report an error

अनादिसिद्ध हें आघवें । होत जात स्वभावें । तरी तुवा का शोचावे । सांग मज ॥ १०० ॥

anādisiddha heṃ āghaveṃ | hota jāta svabhāveṃ | tarī tuvā kā śocāve | sāṃga maja || 100 ||

Report an error

परी मूर्खपणे नेणसी । न चिंतावें तें चिंतसी । आणि तूंचि नीति सांगसी । आम्हाप्रति ॥ १०१ ॥

parī mūrkhapaṇe neṇasī | na ciṃtāveṃ teṃ ciṃtasī | āṇi tūṃci nīti sāṃgasī | āmhāprati || 101 ||

Report an error

देखें जे विवेकी जे होती । ते दोहींतेही न शोचती । जे होय जाय हे भ्रांती । म्हणऊनियां ॥ १०२ ॥

dekheṃ je vivekī je hotī | te dohīṃtehī na śocatī | je hoya jāya he bhrāṃtī | mhaṇaūniyāṃ || 102 ||

Report an error

अर्जुना सांगेन आइक । एथ आम्ही तुम्ही देख । आणि हे भूपति अशेख । आदिकरुनी ॥ १०३ ॥

arjunā sāṃgena āika | etha āmhī tumhī dekha | āṇi he bhūpati aśekha | ādikarunī || 103 ||

Report an error

नित्यता ऐसेचि असोनि । ना तरी निश्चित क्षया जाऊनि । हे भ्रांति वेगळी करूनी । दोन्हीं नाहीं ॥ १०४ ॥

nityatā aiseci asoni | nā tarī niścita kṣayā jāūni | he bhrāṃti vegal̤ī karūnī | donhīṃ nāhīṃ || 104 ||

Report an error

हे उपजे आणि नाशे । ते मायावशें दिसे । येर्हवीं तत्वता वस्तु जे असे । ते अविनाशचि ॥ १०५ ॥

he upaje āṇi nāśe | te māyāvaśeṃ dise | yerhavīṃ tatvatā vastu je ase | te avināśaci || 105 ||

Report an error

जैसें पवनें तोय हालविलें । आणि तरंगाकार जाहलें । तरी कवण कें जन्मलें । म्हणों ये तेथ ॥ १०६ ॥

jaiseṃ pavaneṃ toya hālavileṃ | āṇi taraṃgākāra jāhaleṃ | tarī kavaṇa keṃ janmaleṃ | mhaṇoṃ ye tetha || 106 ||

Report an error

तेंचि वायूचे स्फुरण ठेलें । आणि उदक सहज सपाटलें । तरी आता काय निमालें । विचारीं पां ॥ १०७ ॥

teṃci vāyūce sphuraṇa ṭheleṃ | āṇi udaka sahaja sapāṭaleṃ | tarī ātā kāya nimāleṃ | vicārīṃ pāṃ || 107 ||

Report an error

आइकें शरीर तरी एक । परी वयसा भेद अनेक । हें प्रत्यक्षचि देख । प्रमाण तूं ॥ १०८ ॥

āikeṃ śarīra tarī eka | parī vayasā bheda aneka | heṃ pratyakṣaci dekha | pramāṇa tūṃ || 108 ||

Report an error

एथ कौमारत्व दिसे । मग तारुण्यीं तें भ्रंशे । परी देहचि न नाशे । एकेकासवें ॥ १०९ ॥

etha kaumāratva dise | maga tāruṇyīṃ teṃ bhraṃśe | parī dehaci na nāśe | ekekāsaveṃ || 109 ||

Report an error

तैसीं चैतन्याचां ठायीं । इयें शरीरांतरे होति जाति पाहीं । ऐसें जाणे जया नाहीं । व्यामोहदुःख ॥ ११० ॥

taisīṃ caitanyācāṃ ṭhāyīṃ | iyeṃ śarīrāṃtare hoti jāti pāhīṃ | aiseṃ jāṇe jayā nāhīṃ | vyāmohaduḥkha || 110 ||

Report an error

एथ नेणावया हेंचि कारण । जें इंद्रियांआधीनपण । तिहीं आकळिजे अंतःकरण । म्हणऊनि भ्रमे ॥ १११ ॥

etha neṇāvayā heṃci kāraṇa | jeṃ iṃdriyāṃādhīnapaṇa | tihīṃ ākal̤ije aṃtaḥkaraṇa | mhaṇaūni bhrame || 111 ||

Report an error

इंद्रियें विषय सेविती । तेथ हर्ष शोकु उपजती । ते अंतर आप्लविती । संगें येणें ॥ ११२ ॥

iṃdriyeṃ viṣaya sevitī | tetha harṣa śoku upajatī | te aṃtara āplavitī | saṃgeṃ yeṇeṃ || 112 ||

Report an error

जयां विषायांचां ठायीं । एकनिष्ठता कहीं नाहीं । तेथ दुःख आणि कांहीं । सुखहि दिसे ॥ ११३ ॥

jayāṃ viṣāyāṃcāṃ ṭhāyīṃ | ekaniṣṭhatā kahīṃ nāhīṃ | tetha duḥkha āṇi kāṃhīṃ | sukhahi dise || 113 ||

Report an error

देखें हे शब्दाची व्याप्ति । निंदा आणि स्तुति । तेथ द्वेषाद्वेष उपजति । श्रवणद्वारें ॥ ११४ ॥

dekheṃ he śabdācī vyāpti | niṃdā āṇi stuti | tetha dveṣādveṣa upajati | śravaṇadvāreṃ || 114 ||

Report an error

मृदु आणि कठीण । जे स्पर्शाचे दोन्ही गुण । जे वपूचेनि संगे कारण संतोषखेदां ॥ ११५ ॥

mṛdu āṇi kaṭhīṇa | je sparśāce donhī guṇa | je vapūceni saṃge kāraṇa saṃtoṣakhedāṃ || 115 ||

Report an error

भ्यासुर आणि सुरेख । हें रुपाचें स्वरूप देख । जें उपजवी सुखदुःख । नेत्राद्वारें ॥ ११६ ॥

bhyāsura āṇi surekha | heṃ rupāceṃ svarūpa dekha | jeṃ upajavī sukhaduḥkha | netrādvāreṃ || 116 ||

Report an error

सुगंधु आणि दुर्गंधु । हा परिमळाचा भेदु । जो घ्राणसंगे विषादु - । तोषु देता ॥ ११७ ॥

sugaṃdhu āṇi durgaṃdhu | hā parimal̤ācā bhedu | jo ghrāṇasaṃge viṣādu - | toṣu detā || 117 ||

Report an error

तैसाचि द्विविध रसु । उपजवी प्रीतित्रासु । म्हणूनि हा अपभ्रंशु । विषयसंगु ॥ ११८ ॥

taisāci dvividha rasu | upajavī prītitrāsu | mhaṇūni hā apabhraṃśu | viṣayasaṃgu || 118 ||

Report an error

देखें इंद्रियां आधीन होईजे ।तें शीतोष्णांते पाविजे । आणि सुखदुःखी आकळिजे । आपणपें ॥ ११९ ॥

dekheṃ iṃdriyāṃ ādhīna hoīje |teṃ śītoṣṇāṃte pāvije | āṇi sukhaduḥkhī ākal̤ije | āpaṇapeṃ || 119 ||

Report an error

या विषयावांचूनि कांही । आणीक सर्वथा रम्य नाहीं । ऐसा स्वभावोचि पाहीं । इंद्रियांचा ॥ १२० ॥

yā viṣayāvāṃcūni kāṃhī | āṇīka sarvathā ramya nāhīṃ | aisā svabhāvoci pāhīṃ | iṃdriyāṃcā || 120 ||

Report an error

हे विषय तरी कैसे । रोहिणीचें जळ जैसें । कां स्वप्नींचा आभासे । भद्रजाति ॥ १२१ ॥

he viṣaya tarī kaise | rohiṇīceṃ jal̤a jaiseṃ | kāṃ svapnīṃcā ābhāse | bhadrajāti || 121 ||

Report an error

देखें अनित्य तियापरी । म्हणऊनि तूं अव्हेरीं । हा सर्वथा संगु न धरीं । धनुर्धरा ॥ १२२ ॥

dekheṃ anitya tiyāparī | mhaṇaūni tūṃ avherīṃ | hā sarvathā saṃgu na dharīṃ | dhanurdharā || 122 ||

Report an error

हे विषय जयाते नाकळिती । तयाते सुखदुःखें दोन्ही न पवती । आणि गर्भवासुसंगती । नाहीं तया ॥ १२३ ॥

he viṣaya jayāte nākal̤itī | tayāte sukhaduḥkheṃ donhī na pavatī | āṇi garbhavāsusaṃgatī | nāhīṃ tayā || 123 ||

Report an error

तो नित्यरूपु पार्था । वोळखावा सर्वथा । जो या इंद्रियार्था । नागवेचि ॥ १२४ ॥

to nityarūpu pārthā | vol̤akhāvā sarvathā | jo yā iṃdriyārthā | nāgaveci || 124 ||

Report an error

आतां अर्जुना आणिक कांही एक । सांगेन मी आइक । जें विचारें परलोक । वोळखिती ॥ १२५ ॥

ātāṃ arjunā āṇika kāṃhī eka | sāṃgena mī āika | jeṃ vicāreṃ paraloka | vol̤akhitī || 125 ||

Report an error

या उपाधिमाजि गुप्त । चैतन्य असे सर्वगत । तें तत्वज्ञ संत । स्वीकारिती ॥ १२६ ॥

yā upādhimāji gupta | caitanya ase sarvagata | teṃ tatvajña saṃta | svīkāritī || 126 ||

Report an error

सलिलीं पय जैसें । एक होऊन मीनलें असे । परीं निवडूनि राजहंसें । वेगळें कीजे ॥ १२७ ॥

salilīṃ paya jaiseṃ | eka hoūna mīnaleṃ ase | parīṃ nivaḍūni rājahaṃseṃ | vegal̤eṃ kīje || 127 ||

Report an error

कीं अग्निमुखें किडाळ । तोडोनियां चोखाळ । निवडिती केवळ । बुद्धिमंत ॥ १२८ ॥

kīṃ agnimukheṃ kiḍāl̤a | toḍoniyāṃ cokhāl̤a | nivaḍitī keval̤a | buddhimaṃta || 128 ||

Report an error

ना तरी जाणिवेच्या आयणी । करितां दधिकडसणी । मग नवनीत निर्वाणीं । दिसे जैसें ॥ १२९ ॥

nā tarī jāṇivecyā āyaṇī | karitāṃ dadhikaḍasaṇī | maga navanīta nirvāṇīṃ | dise jaiseṃ || 129 ||

Report an error

कीं भूस बीज एकवट । उपणितां राहे घनवट । तेथ उडे तें फलकट । जाणों आले ॥ १३० ॥

kīṃ bhūsa bīja ekavaṭa | upaṇitāṃ rāhe ghanavaṭa | tetha uḍe teṃ phalakaṭa | jāṇoṃ āle || 130 ||

Report an error

तैसें विचारितां निरसलें । तें प्रपंचु सहजें सांडवलें । मग तत्वता तत्व उरलें । ज्ञानियांसी ॥ १३१ ॥

taiseṃ vicāritāṃ nirasaleṃ | teṃ prapaṃcu sahajeṃ sāṃḍavaleṃ | maga tatvatā tatva uraleṃ | jñāniyāṃsī || 131 ||

Report an error

म्हणोनि अनित्याचां ठायीं । तयां आस्तिक्यबुद्धि नाहीं । निष्कर्ष दोहींही । देखिला असे ॥ १३२ ॥

mhaṇoni anityācāṃ ṭhāyīṃ | tayāṃ āstikyabuddhi nāhīṃ | niṣkarṣa dohīṃhī | dekhilā ase || 132 ||

Report an error

देखें सारासार विचारितां । भ्रांति जे पाहीं असारता । तरी सार तें स्वभावता । नित्य जाणें ॥ १३३ ॥

dekheṃ sārāsāra vicāritāṃ | bhrāṃti je pāhīṃ asāratā | tarī sāra teṃ svabhāvatā | nitya jāṇeṃ || 133 ||

Report an error

हा लोकत्रयाकारु । तो जयाचा विस्तारु । तेथ नाम वर्ण आकारु । चिन्ह नाही ॥ १३४ ॥

hā lokatrayākāru | to jayācā vistāru | tetha nāma varṇa ākāru | cinha nāhī || 134 ||

Report an error

जो सर्वदा सर्वगतु । जन्मक्षयातीतु । तया केलियाहि घातु । कदाचि नोहे ॥ १३५ ॥

jo sarvadā sarvagatu | janmakṣayātītu | tayā keliyāhi ghātu | kadāci nohe || 135 ||

Report an error

आणि शरीरजात हे आघवें । हें नाशवंत स्वभावें । म्हणोनि तुवा झुंजावें । पंडुकुमरा ॥ १३६ ॥

āṇi śarīrajāta he āghaveṃ | heṃ nāśavaṃta svabhāveṃ | mhaṇoni tuvā jhuṃjāveṃ | paṃḍukumarā || 136 ||

Report an error

तूं धरूनि देहाभिमानातें । दिठी सूनि या शरीरातें । मी मारिता हे मरते । म्हणत आहासी ॥ १३७ ॥

tūṃ dharūni dehābhimānāteṃ | diṭhī sūni yā śarīrāteṃ | mī māritā he marate | mhaṇata āhāsī || 137 ||

Report an error

तरी अर्जुना तूं हें नेणसी । जरी तत्वता विचारिसी । तरी वधिता तूं नव्हेसी । हे वध्य नव्हती ॥ १३८ ॥

tarī arjunā tūṃ heṃ neṇasī | jarī tatvatā vicārisī | tarī vadhitā tūṃ navhesī | he vadhya navhatī || 138 ||

Report an error

जैसें स्वप्नामाजिं देखिजे । तें स्वप्नींचि साच आपजे । मग चेऊनियां पाहिजे । तंव कांही नाहीं ॥ १३९ ॥

jaiseṃ svapnāmājiṃ dekhije | teṃ svapnīṃci sāca āpaje | maga ceūniyāṃ pāhije | taṃva kāṃhī nāhīṃ || 139 ||

Report an error

तैसी हे जाण माया । तूं भ्रमत आहासी वायां । शस्त्रें हाणितलिया छाया । जैसी आंगी न रुपे ॥ १४० ॥

taisī he jāṇa māyā | tūṃ bhramata āhāsī vāyāṃ | śastreṃ hāṇitaliyā chāyā | jaisī āṃgī na rupe || 140 ||

Report an error

कां पूर्ण कुंभ उलंडला । तेथ बिंबाकारु दिसे भ्रंशला । परी भानु नाहीं नासला । तयासवें ॥ १४१ ॥

kāṃ pūrṇa kuṃbha ulaṃḍalā | tetha biṃbākāru dise bhraṃśalā | parī bhānu nāhīṃ nāsalā | tayāsaveṃ || 141 ||

Report an error

ना तरी मठीं आकाश जैसें । मठाकृती अवतरले असे । तो भंगलिया आपैसे । स्वरूपचि ॥ १४२ ॥

nā tarī maṭhīṃ ākāśa jaiseṃ | maṭhākṛtī avatarale ase | to bhaṃgaliyā āpaise | svarūpaci || 142 ||

Report an error

तैसें शरीराचां लोपीं । सर्वथा नाशु नाहीं स्वरूपीं । म्हणऊनि तूं हें नारोपीं । भ्रांति बापा ॥ १४३ ॥

taiseṃ śarīrācāṃ lopīṃ | sarvathā nāśu nāhīṃ svarūpīṃ | mhaṇaūni tūṃ heṃ nāropīṃ | bhrāṃti bāpā || 143 ||

Report an error

जैसें जीर्ण वस्त्र सांडिजे । मग नूतन वेढिजे । तैसे देहांतराते स्वीकारिजे । चैतन्यनाथें ॥ १४४ ॥

jaiseṃ jīrṇa vastra sāṃḍije | maga nūtana veḍhije | taise dehāṃtarāte svīkārije | caitanyanātheṃ || 144 ||

Report an error

हा अनादि नित्यसिद्धु । निरुपाधि विशुद्धु । म्हणऊनि शस्त्रादिकीं छेदु । न घडे यया ॥ १४५ ॥

hā anādi nityasiddhu | nirupādhi viśuddhu | mhaṇaūni śastrādikīṃ chedu | na ghaḍe yayā || 145 ||

Report an error

हा प्रळयोदके नाप्लवे । अग्निदाहो न संभवे । एथ महाशोषु न प्रभवे । मारुताचा ॥ १४६ ॥

hā pral̤ayodake nāplave | agnidāho na saṃbhave | etha mahāśoṣu na prabhave | mārutācā || 146 ||

Report an error

अर्जुना हा नित्यु । अचळु हा शाश्वतु । सर्वत्र सदोदितु । परिपूर्णु हा ॥ १४७ ॥

arjunā hā nityu | acal̤u hā śāśvatu | sarvatra sadoditu | paripūrṇu hā || 147 ||

Report an error

हा तर्काचिये दिठी । गोचर नोहे किरिटी । ध्यान याचिये भेटी । उत्कंठा वाहे ॥ १४८ ॥

hā tarkāciye diṭhī | gocara nohe kiriṭī | dhyāna yāciye bheṭī | utkaṃṭhā vāhe || 148 ||

Report an error

हा सदा दुर्लभु मना । आपु नोहे साधना । निःसीमु हा अर्जुना । पुरुषोत्तमु ॥ १४९ ॥

hā sadā durlabhu manā | āpu nohe sādhanā | niḥsīmu hā arjunā | puruṣottamu || 149 ||

Report an error

हा गुणत्रयरहितु । व्यक्तीसी अतीतु । अनादि अविकृतु । सर्वरूप ॥ १५० ॥

hā guṇatrayarahitu | vyaktīsī atītu | anādi avikṛtu | sarvarūpa || 150 ||

Report an error

अर्जुना ऐसा जाणावा । हा सकळात्मकु देखावा । मग सहजे शोकु आघवा । हरेल तुझा ॥ १५१ ॥

arjunā aisā jāṇāvā | hā sakal̤ātmaku dekhāvā | maga sahaje śoku āghavā | harela tujhā || 151 ||

Report an error

अथवा ऐसा नेणसी । तूं अंतवंतचि हें मानिसी । तर्ही शोचूं न पवसी । पंडुकुमरा ॥ १५२ ॥

athavā aisā neṇasī | tūṃ aṃtavaṃtaci heṃ mānisī | tarhī śocūṃ na pavasī | paṃḍukumarā || 152 ||

Report an error

जे आदि-स्थिती- अंतु । हा निरंतर असे नित्यु । जैसा प्रवाहो अनुस्यूतु । गंगाजळाचा ॥ १५३ ॥

je ādi-sthitī- aṃtu | hā niraṃtara ase nityu | jaisā pravāho anusyūtu | gaṃgājal̤ācā || 153 ||

Report an error

तें आदि नाहीं खंडले । समुद्रीं तरी असे मिनलें । आणि जातचि मध्यें उरले । दिसे जैसें ॥ १५४ ॥

teṃ ādi nāhīṃ khaṃḍale | samudrīṃ tarī ase minaleṃ | āṇi jātaci madhyeṃ urale | dise jaiseṃ || 154 ||

Report an error

इये तिन्हीं तयापरी । सरसींच सदा अवधारीं । भूतांसी कवणीं अवसरीं । ठाकती ना ॥ १५५ ॥

iye tinhīṃ tayāparī | sarasīṃca sadā avadhārīṃ | bhūtāṃsī kavaṇīṃ avasarīṃ | ṭhākatī nā || 155 ||

Report an error

म्हणोनि हे आघवें । एथ तुज न लगे शोचावें । जे स्थितीची हे स्वभावें । अनादि ऐसी ॥ १५६ ॥

mhaṇoni he āghaveṃ | etha tuja na lage śocāveṃ | je sthitīcī he svabhāveṃ | anādi aisī || 156 ||

Report an error

ना तरी हे अर्जुना । न येचि तुझिया मना । जे देखोनि लोकु अधीना । जन्मक्षया ॥ १५७ ॥

nā tarī he arjunā | na yeci tujhiyā manā | je dekhoni loku adhīnā | janmakṣayā || 157 ||

Report an error

तरी येथ कांही । तुज शोकासि कारण नाहीं । जे जन्ममृत्यु हे पाहीं । अपरिहर ॥ १५८ ॥

tarī yetha kāṃhī | tuja śokāsi kāraṇa nāhīṃ | je janmamṛtyu he pāhīṃ | aparihara || 158 ||

Report an error

उपजे तें नाशे । नाशलें पुनरपि दिसे । हें घटिकायंत्र तैसें । परिभ्रमे गा ॥ १५९ ॥

upaje teṃ nāśe | nāśaleṃ punarapi dise | heṃ ghaṭikāyaṃtra taiseṃ | paribhrame gā || 159 ||

Report an error

ना तरी उदो अस्तु आपैसे । अखंडित होत जात जैसें । हें जन्ममरण तैसें । अनिवार जगीं ॥ १६० ॥

nā tarī udo astu āpaise | akhaṃḍita hota jāta jaiseṃ | heṃ janmamaraṇa taiseṃ | anivāra jagīṃ || 160 ||

Report an error

महाप्रळय अवसरे । हें त्रैलोक्यही संहरे । म्हणोनि हा परिहरे । आदि अंतु ॥ १६१ ॥

mahāpral̤aya avasare | heṃ trailokyahī saṃhare | mhaṇoni hā parihare | ādi aṃtu || 161 ||

Report an error

तूं जरी हे ऐसें मानसी । तरी खेदु कां करिसी । काय जाणतचि नेणसी । धनुर्धरा ॥ १६२ ॥

tūṃ jarī he aiseṃ mānasī | tarī khedu kāṃ karisī | kāya jāṇataci neṇasī | dhanurdharā || 162 ||

Report an error

एथ आणिकही एक पार्था । तुज बहुतीं परी पाहतां । दुःख करावया सर्वथा । विषो नाहीं ॥ १६३ ॥

etha āṇikahī eka pārthā | tuja bahutīṃ parī pāhatāṃ | duḥkha karāvayā sarvathā | viṣo nāhīṃ || 163 ||

Report an error

जें समस्तें इयें भूते । जन्मा आदि अमूर्ते । मग पातलीं व्यक्तीतें । जन्मलेया ॥ १६४ ॥

jeṃ samasteṃ iyeṃ bhūte | janmā ādi amūrte | maga pātalīṃ vyaktīteṃ | janmaleyā || 164 ||

Report an error

तियें क्षयासि जेथ जाती । तेथ निभ्रांत आने नव्हती । देखें पूर्व स्थितीच येती । आपुलिये ॥ १६५ ॥

tiyeṃ kṣayāsi jetha jātī | tetha nibhrāṃta āne navhatī | dekheṃ pūrva sthitīca yetī | āpuliye || 165 ||

Report an error

येर मध्यें जें प्रतिभासे । तें निद्रिता स्वप्न जैसें । तैसा आकारु हा मायावशें । सत्स्वरूपीं ॥ १६६ ॥

yera madhyeṃ jeṃ pratibhāse | teṃ nidritā svapna jaiseṃ | taisā ākāru hā māyāvaśeṃ | satsvarūpīṃ || 166 ||

Report an error

ना तरी पवनें स्पर्शिलें नीर । पढियासे तरंगाकार । का परापेक्षा अळकांर- । व्यक्ति कनकीं ॥ १६७ ॥

nā tarī pavaneṃ sparśileṃ nīra | paḍhiyāse taraṃgākāra | kā parāpekṣā al̤akāṃra- | vyakti kanakīṃ || 167 ||

Report an error

तैसें सकळ हें मूर्त । जाण पां मायाकारित । जैसें आकाशीं बिंबत । अभ्रपटल ॥ १६८ ॥

taiseṃ sakal̤a heṃ mūrta | jāṇa pāṃ māyākārita | jaiseṃ ākāśīṃ biṃbata | abhrapaṭala || 168 ||

Report an error

तैसें आदीचि जें नाही । तयालागीं तूं रुदसि कायी । तूं अवीट तें पाहीं । चैतन्य एक ॥ १६९ ॥

taiseṃ ādīci jeṃ nāhī | tayālāgīṃ tūṃ rudasi kāyī | tūṃ avīṭa teṃ pāhīṃ | caitanya eka || 169 ||

Report an error

जयाचि आर्तीचि भोगित । विषयी त्यजिले संत । जयालागीं विरक्त । वनवासिये ॥ १७० ॥

jayāci ārtīci bhogita | viṣayī tyajile saṃta | jayālāgīṃ virakta | vanavāsiye || 170 ||

Report an error

दिठी सूनि जयातें । ब्रह्मचर्यादि व्रतें । मुनीश्वर तयातें आचरताती ॥ १७१ ॥

diṭhī sūni jayāteṃ | brahmacaryādi vrateṃ | munīśvara tayāteṃ ācaratātī || 171 ||

Report an error

एक अंतरी निश्चळ । जें निहाळितां केवळ । विसरले सकळ । संसारजात ॥ १७२ ॥

eka aṃtarī niścal̤a | jeṃ nihāl̤itāṃ keval̤a | visarale sakal̤a | saṃsārajāta || 172 ||

Report an error

एकां गुणानुवादु करितां । उपरती होऊनि चिता । निरवधि तल्लीनता । निरंतर ॥ १७३ ॥

ekāṃ guṇānuvādu karitāṃ | uparatī hoūni citā | niravadhi tallīnatā | niraṃtara || 173 ||

Report an error

एक ऐकतांचि निवाले । ते देहभावीं सांडले । एक अनुभवें पातले । तद्रुपता ॥ १७४ ॥

eka aikatāṃci nivāle | te dehabhāvīṃ sāṃḍale | eka anubhaveṃ pātale | tadrupatā || 174 ||

Report an error

जैसा सरिता ओघ समस्त । समुद्रामाजिं मिळत । परी माघौते न समात । परतले नाहीं ॥ १७५ ॥

jaisā saritā ogha samasta | samudrāmājiṃ mil̤ata | parī māghaute na samāta | paratale nāhīṃ || 175 ||

Report an error

तैसिया योगीश्वरांचिया मती । मिळणीसवें एकवटती । परी जे विचारूनि पुनरावृत्ति । भजतीचिना ॥ १७६ ॥

taisiyā yogīśvarāṃciyā matī | mil̤aṇīsaveṃ ekavaṭatī | parī je vicārūni punarāvṛtti | bhajatīcinā || 176 ||

Report an error

जें सर्वत्र सर्वही देहीं । जया करितांही घातु नाहीं । तें विश्वात्मक तूं पाहीं । चैतन्य एक ॥ १७७ ॥

jeṃ sarvatra sarvahī dehīṃ | jayā karitāṃhī ghātu nāhīṃ | teṃ viśvātmaka tūṃ pāhīṃ | caitanya eka || 177 ||

Report an error

याचेनिचि स्वभावें । हें होत जात आघवें । तरी सांग काय शोचावें । एथ तुवां ॥ १७८ ॥

yācenici svabhāveṃ | heṃ hota jāta āghaveṃ | tarī sāṃga kāya śocāveṃ | etha tuvāṃ || 178 ||

Report an error

एर्हवीं तरी पार्था । तुज कां नेणों न मनें चित्ता । परी किडाळ हें शोचितां । बहुतीं परीं ॥ १७९ ॥

erhavīṃ tarī pārthā | tuja kāṃ neṇoṃ na maneṃ cittā | parī kiḍāl̤a heṃ śocitāṃ | bahutīṃ parīṃ || 179 ||

Report an error

तूं अझुनि कां न विचारिसी । काय हें चिंतितु आहासी । स्वधर्मु तो विसरलासी । तरावें जेणें ॥ १८० ॥

tūṃ ajhuni kāṃ na vicārisī | kāya heṃ ciṃtitu āhāsī | svadharmu to visaralāsī | tarāveṃ jeṇeṃ || 180 ||

Report an error

या कौरवां भलतें जाहलें । अथवा तुजचि कांही पातलें । कीं युगचि हें बुडालें । जर्हीं एथ ॥ १८१ ॥

yā kauravāṃ bhalateṃ jāhaleṃ | athavā tujaci kāṃhī pātaleṃ | kīṃ yugaci heṃ buḍāleṃ | jarhīṃ etha || 181 ||

Report an error

तरी स्वधर्मु एक आहे । तो सर्वथा त्याज्य नोहे । मग तरिजेल काय पाहे । कृपाळुपणें ॥ १८२ ॥

tarī svadharmu eka āhe | to sarvathā tyājya nohe | maga tarijela kāya pāhe | kṛpāl̤upaṇeṃ || 182 ||

Report an error

अर्जुना तुझें चित्त । जर्ही जाहलें द्रवीभूत । तर्ही हें अनुचित । संग्रामसमयीं ॥ १८३ ॥

arjunā tujheṃ citta | jarhī jāhaleṃ dravībhūta | tarhī heṃ anucita | saṃgrāmasamayīṃ || 183 ||

Report an error

अगा गोक्षीर जरी जाहलें । तरी पथ्यासि नाही म्हणितलें । ऐसेनिहि विष होय सुदलें । नवज्वरीं देतां ॥ १८४ ॥

agā gokṣīra jarī jāhaleṃ | tarī pathyāsi nāhī mhaṇitaleṃ | aisenihi viṣa hoya sudaleṃ | navajvarīṃ detāṃ || 184 ||

Report an error

तैसे आनीं आन करितां । नाशु होईल हिता । म्हणऊनि तूं आतां । सावध होई ॥ १८५ ॥

taise ānīṃ āna karitāṃ | nāśu hoīla hitā | mhaṇaūni tūṃ ātāṃ | sāvadha hoī || 185 ||

Report an error

वायांचि व्याकुळ कायी । आपुला निजधर्मु पाहीं । जो आचरिता बाधु नाहीं । कवणे काळीं ॥ १८६ ॥

vāyāṃci vyākul̤a kāyī | āpulā nijadharmu pāhīṃ | jo ācaritā bādhu nāhīṃ | kavaṇe kāl̤īṃ || 186 ||

Report an error

जैसें मार्गेंचि चालतां । अपावो न पवे सर्वथा । कां दीपाधारें वर्ततां । नाडळिजे ॥ १८७ ॥

jaiseṃ mārgeṃci cālatāṃ | apāvo na pave sarvathā | kāṃ dīpādhāreṃ vartatāṃ | nāḍal̤ije || 187 ||

Report an error

म्हणोनि यालागीं पाहीं । तुम्हां क्षत्रियां आणीक कांही । संग्रामावांचूनि नाहीं । उचित जाणें ॥ १८८–१८९ ॥

mhaṇoni yālāgīṃ pāhīṃ | tumhāṃ kṣatriyāṃ āṇīka kāṃhī | saṃgrāmāvāṃcūni nāhīṃ | ucita jāṇeṃ || 188–189 ||

Report an error

निष्कपटा होआवें । उसिणा घाई जुंझावें । हें असो काय सांगावे । प्रत्यक्षावरी ॥ १९० ॥

niṣkapaṭā hoāveṃ | usiṇā ghāī juṃjhāveṃ | heṃ aso kāya sāṃgāve | pratyakṣāvarī || 190 ||

Report an error

अर्जुना झुंज देखें आतांचें । हें हो काय दैव तुमचे । कीं निधान सकळ धर्माचें । प्रगटले असे ॥ १९१ ॥

arjunā jhuṃja dekheṃ ātāṃceṃ | heṃ ho kāya daiva tumace | kīṃ nidhāna sakal̤a dharmāceṃ | pragaṭale ase || 191 ||

Report an error

हा संग्रामु काय म्हणिपे । कीं स्वर्गुचि येणें रूपें । मूर्त कां प्रतापे । उदो केला ॥ १९२ ॥

hā saṃgrāmu kāya mhaṇipe | kīṃ svarguci yeṇeṃ rūpeṃ | mūrta kāṃ pratāpe | udo kelā || 192 ||

Report an error

ना तरी गुणाचेनि पतिकरें । आर्तिंचेनि पडिभरें । हें कीर्तीचि स्वयंवरे । आली तुज ॥ १९३ ॥

nā tarī guṇāceni patikareṃ | ārtiṃceni paḍibhareṃ | heṃ kīrtīci svayaṃvare | ālī tuja || 193 ||

Report an error

क्षत्रियें बहुत पुण्य कीजे । तें झुंज ऐसें हें लाहिजे । जैसें मार्गें जातां आडळिजे । चिंतामणीसी ॥ १९४ ॥

kṣatriyeṃ bahuta puṇya kīje | teṃ jhuṃja aiseṃ heṃ lāhije | jaiseṃ mārgeṃ jātāṃ āḍal̤ije | ciṃtāmaṇīsī || 194 ||

Report an error

ना तरी जांभया पसरे मुख । तेथ अवचटें पडे पीयूख । तैसा संग्रामु हा देख । पातला असे ॥ १९५ ॥

nā tarī jāṃbhayā pasare mukha | tetha avacaṭeṃ paḍe pīyūkha | taisā saṃgrāmu hā dekha | pātalā ase || 195 ||

Report an error

आतां हा ऐसा अव्हेरिजे । मग नाथिले शोचूं बैसिजे । तरी आपण आहाणा होईजे । आपणपेयां ॥ १९६ ॥

ātāṃ hā aisā avherije | maga nāthile śocūṃ baisije | tarī āpaṇa āhāṇā hoīje | āpaṇapeyāṃ || 196 ||

Report an error

पूर्वजांचे जोडलें । आपणचि होय धाडिलें । जरी आजि शस्त्र सांडिले । रणीं इये ॥ १९७ ॥

pūrvajāṃce joḍaleṃ | āpaṇaci hoya dhāḍileṃ | jarī āji śastra sāṃḍile | raṇīṃ iye || 197 ||

Report an error

असती कीर्ति जाईल । जग अभिशापु देईल । आणि गिंवसित पावतील । महादोष ॥ १९८ ॥

asatī kīrti jāīla | jaga abhiśāpu deīla | āṇi giṃvasita pāvatīla | mahādoṣa || 198 ||

Report an error

जैसी भ्रतारेहीन वनिता । उपहृती पावे सर्वथा । तैशी दशा जीविता । स्वधर्मेंवीण ॥ १९९ ॥

jaisī bhratārehīna vanitā | upahṛtī pāve sarvathā | taiśī daśā jīvitā | svadharmeṃvīṇa || 199 ||

Report an error

ना तरी रणीं शव सांडिजे । तें चौमेरीं गिधीं विदारिजे । तैसे स्वधर्महीन अभिभविजे । महादोषी ॥ २०० ॥

nā tarī raṇīṃ śava sāṃḍije | teṃ caumerīṃ gidhīṃ vidārije | taise svadharmahīna abhibhavije | mahādoṣī || 200 ||

Report an error

म्हणोनि स्वधर्म हा सांडसील । तरी पापा वरपडा होसील । आणि अपेश तें न वचेल । कल्पांतावरी ॥ २०१ ॥

mhaṇoni svadharma hā sāṃḍasīla | tarī pāpā varapaḍā hosīla | āṇi apeśa teṃ na vacela | kalpāṃtāvarī || 201 ||

Report an error

जाणतेनि तंवचि जियावे । जंव अपकीर्ति आंगा न पवे । आणि सांग पां केवी निगावें । एथोनियां ॥ २०२ ॥

jāṇateni taṃvaci jiyāve | jaṃva apakīrti āṃgā na pave | āṇi sāṃga pāṃ kevī nigāveṃ | ethoniyāṃ || 202 ||

Report an error

तूं निर्मत्सरु सदयता । येथूनि निघसी कीर माघौता । परी ते गति समस्तां । न मनेल ययां ॥ २०३ ॥

tūṃ nirmatsaru sadayatā | yethūni nighasī kīra māghautā | parī te gati samastāṃ | na manela yayāṃ || 203 ||

Report an error

हें चहूंकडून वेढितील । बाणवरी घेतील । तेथ पार्था न सुटिजेल । कृपाळुपणे ॥ २०४ ॥

heṃ cahūṃkaḍūna veḍhitīla | bāṇavarī ghetīla | tetha pārthā na suṭijela | kṛpāl̤upaṇe || 204 ||

Report an error

ऐसेनिही प्राण्संकटे । जरी विपायें पां निघणें घटे । तरी तें जियालेंही वोखटें । मरणाहुनी ॥ २०५ ॥

aisenihī prāṇsaṃkaṭe | jarī vipāyeṃ pāṃ nighaṇeṃ ghaṭe | tarī teṃ jiyāleṃhī vokhaṭeṃ | maraṇāhunī || 205 ||

Report an error

तूं आणिकही एक न विचारिसी । एथ संभ्रमे झुंजो आलासी । आणि सकणवपणे निघालासी । मागुता जरी ॥ २०६ ॥

tūṃ āṇikahī eka na vicārisī | etha saṃbhrame jhuṃjo ālāsī | āṇi sakaṇavapaṇe nighālāsī | māgutā jarī || 206 ||

Report an error

हे म्हणतील गेला रे गेला । अर्जुन आम्हां बिहाला । हा सांगें बोलु उरला । निका कायी ॥ २०७–२०८ ॥

he mhaṇatīla gelā re gelā | arjuna āmhāṃ bihālā | hā sāṃgeṃ bolu uralā | nikā kāyī || 207–208 ||

Report an error

लोक सायासें करूनि बहुतें । कां वेंचिती आपुली जीवितें । परी वाढविती कीर्तीतें । धनुर्धरा ॥ २०९ ॥

loka sāyāseṃ karūni bahuteṃ | kāṃ veṃcitī āpulī jīviteṃ | parī vāḍhavitī kīrtīteṃ | dhanurdharā || 209 ||

Report an error

ते तुज अनायसें । अनकळित जोडिली असे । हें अद्वितीय जैसें । गगन आहे ॥ २१० ॥

te tuja anāyaseṃ | anakal̤ita joḍilī ase | heṃ advitīya jaiseṃ | gagana āhe || 210 ||

Report an error

तैसी कीर्ती निःसीम । तुझां ठायीं निरुपम । तुझे गुण उत्तम । तिहीं लोकीं ॥ २११ ॥

taisī kīrtī niḥsīma | tujhāṃ ṭhāyīṃ nirupama | tujhe guṇa uttama | tihīṃ lokīṃ || 211 ||

Report an error

दिगंतीचे भूपति । भाट होऊनि वाखाणिती । जे ऐकिलिया दचकती । कृतांतादिक ॥ २१२ ॥

digaṃtīce bhūpati | bhāṭa hoūni vākhāṇitī | je aikiliyā dacakatī | kṛtāṃtādika || 212 ||

Report an error

ऐसा महिमा घनवट । गंगा तैसी चोखट । जयां देखी जगीं सुभट । वांठ जाहली ॥ २१३ ॥

aisā mahimā ghanavaṭa | gaṃgā taisī cokhaṭa | jayāṃ dekhī jagīṃ subhaṭa | vāṃṭha jāhalī || 213 ||

Report an error

ते पौरुष तुझें अद्भुत । आइकोनियां हे समस्त । जाहले आथि विरक्त । जीवितेंसी ॥ २१४ ॥

te pauruṣa tujheṃ adbhuta | āikoniyāṃ he samasta | jāhale āthi virakta | jīviteṃsī || 214 ||

Report an error

जैसा सिंहाचिया हांका । युगांतु होय मदमुखा । तैसा कौरवां अशेखां । धाकु तुझा ॥ २१५ ॥

jaisā siṃhāciyā hāṃkā | yugāṃtu hoya madamukhā | taisā kauravāṃ aśekhāṃ | dhāku tujhā || 215 ||

Report an error

जैसे पर्वत वज्रांते । ना तरी सर्प गरुडातें । तैसा अर्जुना हे तूंते । मानिती सदा ॥ २१६ ॥

jaise parvata vajrāṃte | nā tarī sarpa garuḍāteṃ | taisā arjunā he tūṃte | mānitī sadā || 216 ||

Report an error

ते अगाधपण जाईल । मग हिणावो अंगा येईल । जरी मागुता निघसील । न झुंजतचि ॥ २१७ ॥

te agādhapaṇa jāīla | maga hiṇāvo aṃgā yeīla | jarī māgutā nighasīla | na jhuṃjataci || 217 ||

Report an error

आणि हे पळतां पळों नेदिती । धरूनि अवकळा करिती । न गणित कुटी बोलती । आइकतां तुज ॥ २१८ ॥

āṇi he pal̤atāṃ pal̤oṃ neditī | dharūni avakal̤ā karitī | na gaṇita kuṭī bolatī | āikatāṃ tuja || 218 ||

Report an error

मग ते वेळी हियें फुटावें । आंता लाठेपणे कां न झुंजावे । हें जिंतले तरी भोगावें । पृथ्वीतल ॥ २१९ ॥

maga te vel̤ī hiyeṃ phuṭāveṃ | āṃtā lāṭhepaṇe kāṃ na jhuṃjāve | heṃ jiṃtale tarī bhogāveṃ | pṛthvītala || 219 ||

Report an error

ना तरी रणीं एथ । झुंजतां वेंचलें जीवित । तरी स्वर्गसुख अनकळित । पावसील ॥ २२० ॥

nā tarī raṇīṃ etha | jhuṃjatāṃ veṃcaleṃ jīvita | tarī svargasukha anakal̤ita | pāvasīla || 220 ||

Report an error

म्हणोनि ये गोठी । विचारु न करीं किरिटी । आतां धनुष्य घेऊनि उठी । झुंजें वेगीं ॥ २२१ ॥

mhaṇoni ye goṭhī | vicāru na karīṃ kiriṭī | ātāṃ dhanuṣya gheūni uṭhī | jhuṃjeṃ vegīṃ || 221 ||

Report an error

देखें स्वधर्मु हा आचरतां । दोषु नासे असता । तुज भ्रांति हे कवण चित्ता । एथ पातकाची ॥ २२२ ॥

dekheṃ svadharmu hā ācaratāṃ | doṣu nāse asatā | tuja bhrāṃti he kavaṇa cittā | etha pātakācī || 222 ||

Report an error

सांगे प्लवेंचि काय बुडिजे । कां मार्गीं जातां आडळिजे । परी विपायें चालो नेणिजे । तरी तेंही घडे ॥ २२३ ॥

sāṃge plaveṃci kāya buḍije | kāṃ mārgīṃ jātāṃ āḍal̤ije | parī vipāyeṃ cālo neṇije | tarī teṃhī ghaḍe || 223 ||

Report an error

अमृतें तरीचि मरीजे । जरी विखेंसी सेवीजे । तैसा स्वधर्में दोषु पाविजे । हेतुकपणे ॥ २२४ ॥

amṛteṃ tarīci marīje | jarī vikheṃsī sevīje | taisā svadharmeṃ doṣu pāvije | hetukapaṇe || 224 ||

Report an error

म्हणोनि तुज पार्था । हेतु सांडोनि सर्वथा । क्षात्रवृत्ती झुंजतां । पाप नाही ॥ २२५ ॥

mhaṇoni tuja pārthā | hetu sāṃḍoni sarvathā | kṣātravṛttī jhuṃjatāṃ | pāpa nāhī || 225 ||

Report an error

सुखीं संतोषा न यावे । दुःखी विषादा न भजावें । आणि लाभालाभ न धरावे । मनामाजीं ॥ २२६ ॥

sukhīṃ saṃtoṣā na yāve | duḥkhī viṣādā na bhajāveṃ | āṇi lābhālābha na dharāve | manāmājīṃ || 226 ||

Report an error

एथ विजयपण होईल । कां सर्वथा देह जाईल । हें आधींचि कांही पुढील । चिंतावेना ॥ २२७ ॥

etha vijayapaṇa hoīla | kāṃ sarvathā deha jāīla | heṃ ādhīṃci kāṃhī puḍhīla | ciṃtāvenā || 227 ||

Report an error

आपणयां उचिता । स्वधर्मातेंचि रहाटतां । जे पावें तें निवांता । साहोनि जावें ॥ २२८ ॥

āpaṇayāṃ ucitā | svadharmāteṃci rahāṭatāṃ | je pāveṃ teṃ nivāṃtā | sāhoni jāveṃ || 228 ||

Report an error

ऐसेया मनें होआवें । तरी दोषु न घडे स्वभावें । म्हणोनि आतां झुंजावें । निभ्रांत तुवां ॥ २२९ ॥

aiseyā maneṃ hoāveṃ | tarī doṣu na ghaḍe svabhāveṃ | mhaṇoni ātāṃ jhuṃjāveṃ | nibhrāṃta tuvāṃ || 229 ||

Report an error

हे सांख्यस्थिति मुकुलित । सांगितली तुज एथ । आतां बुद्धियोगु निश्चित । अवधारीं पां ॥ २३० ॥

he sāṃkhyasthiti mukulita | sāṃgitalī tuja etha | ātāṃ buddhiyogu niścita | avadhārīṃ pāṃ || 230 ||

Report an error

जया बुद्धियुक्ता । आहालिया पार्था । कर्मबंधु सर्वथा । बांधू न पावे ॥ २३१ ॥

jayā buddhiyuktā | āhāliyā pārthā | karmabaṃdhu sarvathā | bāṃdhū na pāve || 231 ||

Report an error

जैसे वज्रकवच लेईजे । मग शस्त्रांचा वर्षावो साहिजे । परी जैतेंसी उरिजे । अचुंबिता ॥ २३२ ॥

jaise vajrakavaca leīje | maga śastrāṃcā varṣāvo sāhije | parī jaiteṃsī urije | acuṃbitā || 232 ||

Report an error

तैसें ऐहिक तरी न नशे । आणि मोक्षु तो उरला असे । जेथ पूर्वानुक्रम दिसे । चोखाळत ॥ २३३ ॥

taiseṃ aihika tarī na naśe | āṇi mokṣu to uralā ase | jetha pūrvānukrama dise | cokhāl̤ata || 233 ||

Report an error

कर्माधारे राहाटिजे । परी कर्मफळ न निरीक्षिजे । जैसा मंत्रज्ञु न बधिजे । भूतबाधा ॥ २३४ ॥

karmādhāre rāhāṭije | parī karmaphal̤a na nirīkṣije | jaisā maṃtrajñu na badhije | bhūtabādhā || 234 ||

Report an error

तियापरी जे सुबुद्धि । आपुलाल्या निरवधि । हां असतांचि उपाधि । आंकळू न सके ॥ २३५ ॥

tiyāparī je subuddhi | āpulālyā niravadhi | hāṃ asatāṃci upādhi | āṃkal̤ū na sake || 235 ||

Report an error

जेथ न संचरे पुण्यपाप । जे सूक्ष्म अति निष्कंप । गुणत्रयादि लेप । न लगती जेथ ॥ २३६ ॥

jetha na saṃcare puṇyapāpa | je sūkṣma ati niṣkaṃpa | guṇatrayādi lepa | na lagatī jetha || 236 ||

Report an error

अर्जुना ते पुण्यवशें । जरी अल्पचि हृदयीं बुद्धि प्रकाशे । तरी अशेषही नाशे । संसारभय ॥ २३७ ॥

arjunā te puṇyavaśeṃ | jarī alpaci hṛdayīṃ buddhi prakāśe | tarī aśeṣahī nāśe | saṃsārabhaya || 237 ||

Report an error

जैसी दीपकळिका धाकुटी । परी बहु तेजातें प्रगटी । तरी सद्बुद्धि हे थेकुटी । म्हणों नये ॥ २३८ ॥

jaisī dīpakal̤ikā dhākuṭī | parī bahu tejāteṃ pragaṭī | tarī sadbuddhi he thekuṭī | mhaṇoṃ naye || 238 ||

Report an error

पार्था बहुतीं परी । हे अपेक्षिजे विचारशूरी । जे दुर्लभ चराचरीं । सद्वासना ॥ २३९ ॥

pārthā bahutīṃ parī | he apekṣije vicāraśūrī | je durlabha carācarīṃ | sadvāsanā || 239 ||

Report an error

आणिकासारिखा बहुवसु । जैसा न जोडे परिसु । कां अमृताचा लेशु । दैवगुणें ॥ २४० ॥

āṇikāsārikhā bahuvasu | jaisā na joḍe parisu | kāṃ amṛtācā leśu | daivaguṇeṃ || 240 ||

Report an error

तैसी दुर्लभ जे सद्बुद्धि । जिये परमात्माचि अवधि । जैसा गंगेसी उदधि । निरंतर ॥ २४१ ॥

taisī durlabha je sadbuddhi | jiye paramātmāci avadhi | jaisā gaṃgesī udadhi | niraṃtara || 241 ||

Report an error

तैसी ईश्वरावांचूनि कांही । जिये आणिक लाणी नाहीं । ते एकचि बुद्धि पाहीं । अर्जुना जगीं ॥ २४२ ॥

taisī īśvarāvāṃcūni kāṃhī | jiye āṇika lāṇī nāhīṃ | te ekaci buddhi pāhīṃ | arjunā jagīṃ || 242 ||

Report an error

येरी ते दुर्मति । जे बहुधा असे विकरती । तेथ निरंतर रमती । अविवेकिये ॥ २४३ ॥

yerī te durmati | je bahudhā ase vikaratī | tetha niraṃtara ramatī | avivekiye || 243 ||

Report an error

म्हणोनि तया पार्था । स्वर्ग संसार नरकावस्था । आत्मसुख सर्वथा । दृष्ट नाहीं ॥ २४४ ॥

mhaṇoni tayā pārthā | svarga saṃsāra narakāvasthā | ātmasukha sarvathā | dṛṣṭa nāhīṃ || 244 ||

Report an error

वेदाधारें बोलती । केवळ कर्म प्रतिष्ठिती । परी कर्मफळीं आसक्ती । धरूनियां ॥ २४५ ॥

vedādhāreṃ bolatī | keval̤a karma pratiṣṭhitī | parī karmaphal̤īṃ āsaktī | dharūniyāṃ || 245 ||

Report an error

म्हणती संसारी जन्मिजे । यज्ञादि कर्म कीजें । मग स्वर्गसुख भोगिजे । मनोहर ॥ २४६ ॥

mhaṇatī saṃsārī janmije | yajñādi karma kījeṃ | maga svargasukha bhogije | manohara || 246 ||

Report an error

एथ हें वांचूनि कांही । आणिक सर्वथा सुखचि नाही । ऐसें अर्जुना बोलती पाहीं । दुर्बुद्धि ते ॥ २४७ ॥

etha heṃ vāṃcūni kāṃhī | āṇika sarvathā sukhaci nāhī | aiseṃ arjunā bolatī pāhīṃ | durbuddhi te || 247 ||

Report an error

देखें कामना अभिभूत । होऊनि कर्में आचरत । ते केवळ भोगीं चित्त । देऊनियां ॥ २४८ ॥

dekheṃ kāmanā abhibhūta | hoūni karmeṃ ācarata | te keval̤a bhogīṃ citta | deūniyāṃ || 248 ||

Report an error

क्रियाविशेषें बहुतें । न लोपितीं विधीतें । निपुण होऊनि धर्मातें । अनुष्ठिती ॥ २४९ ॥

kriyāviśeṣeṃ bahuteṃ | na lopitīṃ vidhīteṃ | nipuṇa hoūni dharmāteṃ | anuṣṭhitī || 249 ||

Report an error

परि एकचि कुडें करिती । जे स्वर्गकामु मनीं धरिती । यज्ञपुरुषा चुकती । भोक्ता जो ॥ २५० ॥

pari ekaci kuḍeṃ karitī | je svargakāmu manīṃ dharitī | yajñapuruṣā cukatī | bhoktā jo || 250 ||

Report an error

जैसा कर्पुराचा राशि कीजे । मग अग्नि लाऊनि दीजे । कां मिष्टानीं संचरविजे । काळकूट ॥ २५१ ॥

jaisā karpurācā rāśi kīje | maga agni lāūni dīje | kāṃ miṣṭānīṃ saṃcaravije | kāl̤akūṭa || 251 ||

Report an error

दैवें अमृतकुंभ जोडला । तो पायें हाणोनि उलंडिला । तैसा नासिती धर्म निपजला । हेतुकपणें ॥ २५२ ॥

daiveṃ amṛtakuṃbha joḍalā | to pāyeṃ hāṇoni ulaṃḍilā | taisā nāsitī dharma nipajalā | hetukapaṇeṃ || 252 ||

Report an error

सायासें पुण्य अर्जिजे । मग संसारु का अपेक्षिजे । परी नेणती ते काय कीजे । अप्राप्त देखें ॥ २५३ ॥

sāyāseṃ puṇya arjije | maga saṃsāru kā apekṣije | parī neṇatī te kāya kīje | aprāpta dekheṃ || 253 ||

Report an error

जैसे रांधवणी रससोय निकी । करुनियां मोले विकी । तैसा भोगासाठी अविवेकी । धाडिती धर्मु ॥ २५४ ॥

jaise rāṃdhavaṇī rasasoya nikī | karuniyāṃ mole vikī | taisā bhogāsāṭhī avivekī | dhāḍitī dharmu || 254 ||

Report an error

म्हणोनि हे पार्था । दुर्बुद्धि देख सर्वथा । तयां वेदवादरतां । मनीं वसे ॥ २५५ ॥

mhaṇoni he pārthā | durbuddhi dekha sarvathā | tayāṃ vedavādaratāṃ | manīṃ vase || 255 ||

Report an error

तिन्हीं गुणीं आवृत्त । हे वेद जाणे निभ्रांत । म्हणोनि उपनिषदादि समस्त । सात्विक ते ॥ २५६ ॥

tinhīṃ guṇīṃ āvṛtta | he veda jāṇe nibhrāṃta | mhaṇoni upaniṣadādi samasta | sātvika te || 256 ||

Report an error

येर रजतमात्मक । जेथ निरुपिजे कर्मादिक । जे केवळ स्वर्गसूचक । धनुर्धरा ॥ २५७ ॥

yera rajatamātmaka | jetha nirupije karmādika | je keval̤a svargasūcaka | dhanurdharā || 257 ||

Report an error

म्हणोनि तूं जाण । हे सुखदुःखासीच कारण । एथ झणे अंतःकरण । रिगों देसी ॥ २५८ ॥

mhaṇoni tūṃ jāṇa | he sukhaduḥkhāsīca kāraṇa | etha jhaṇe aṃtaḥkaraṇa | rigoṃ desī || 258 ||

Report an error

तूं गुणत्रयातें अव्हेरीं । मी माझें हें न करीं । एक आत्मसुख अंतरी । विसंब झणीं ॥ २५९ ॥

tūṃ guṇatrayāteṃ avherīṃ | mī mājheṃ heṃ na karīṃ | eka ātmasukha aṃtarī | visaṃba jhaṇīṃ || 259 ||

Report an error

जरी वेदें बहुत बोललें । विविध भेद सूचिले । तर्ही आपण हित आपुलें । तेंचि घेपे ॥ २६० ॥

jarī vedeṃ bahuta bolaleṃ | vividha bheda sūcile | tarhī āpaṇa hita āpuleṃ | teṃci ghepe || 260 ||

Report an error

जैसा प्रगटलिया गभस्ती । अशेषही मार्ग दिसती । तरी तेतुलेही काय चालिजती । सांगे मज ॥ २६१ ॥

jaisā pragaṭaliyā gabhastī | aśeṣahī mārga disatī | tarī tetulehī kāya cālijatī | sāṃge maja || 261 ||

Report an error

का उदकमय सकळ । जर्ही जाहलें असे महीतळ । तरी आपण घेपे केवळ । आर्तीचजोगें ॥ २६२ ॥

kā udakamaya sakal̤a | jarhī jāhaleṃ ase mahītal̤a | tarī āpaṇa ghepe keval̤a | ārtīcajogeṃ || 262 ||

Report an error

तैसे ज्ञानिये जे होती । ते वेदार्थाते विवरिती । मग अपेक्षित तें स्वीकारिती । शाश्वत जें ॥ २६३ ॥

taise jñāniye je hotī | te vedārthāte vivaritī | maga apekṣita teṃ svīkāritī | śāśvata jeṃ || 263 ||

Report an error

म्हणौनि आइकें पार्था । याचिवरी पाहतां । तुज उचित होय आतां । स्वकर्म हें ॥ २६४ ॥

mhaṇauni āikeṃ pārthā | yācivarī pāhatāṃ | tuja ucita hoya ātāṃ | svakarma heṃ || 264 ||

Report an error

आम्हीं समस्तही विचारिलें । तंव ऐसेंचि हें मना आलें । जे न संडिजे तुवा आपुलें । विहित कर्म ॥ २६५ ॥

āmhīṃ samastahī vicārileṃ | taṃva aiseṃci heṃ manā āleṃ | je na saṃḍije tuvā āpuleṃ | vihita karma || 265 ||

Report an error

परी कर्मफळीं आस न करावी । आणि कुकर्मी संगति न व्हावी । हे सत्क्रियाचि आचरावी । हेतूविण ॥ २६६ ॥

parī karmaphal̤īṃ āsa na karāvī | āṇi kukarmī saṃgati na vhāvī | he satkriyāci ācarāvī | hetūviṇa || 266 ||

Report an error

तूं योगयुक्त होऊनी । फळाचा संग सांडुनी । मग अर्जुना चित्त देऊनी । करीं कर्में ॥ २६७ ॥

tūṃ yogayukta hoūnī | phal̤ācā saṃga sāṃḍunī | maga arjunā citta deūnī | karīṃ karmeṃ || 267 ||

Report an error

परी आदरिले कर्म दैवें । जरी समाप्तीतें पावे । तरी विशेषें तेथ तोषावें । हेही नको ॥ २६८ ॥

parī ādarile karma daiveṃ | jarī samāptīteṃ pāve | tarī viśeṣeṃ tetha toṣāveṃ | hehī nako || 268 ||

Report an error

कां निमित्तें कोणे एकें । तें सिद्धी न वचतां ठाकें । तरी तेथिंचेनि अपरितोखें । क्षोभावें ना ॥ २६९ ॥

kāṃ nimitteṃ koṇe ekeṃ | teṃ siddhī na vacatāṃ ṭhākeṃ | tarī tethiṃceni aparitokheṃ | kṣobhāveṃ nā || 269 ||

Report an error

आचरता सिद्धी गेलें । तरी काजाचि कीर आलें । परी ठेलियाही सगुण जहालें । ऐसेंचि मानीं ॥ २७० ॥

ācaratā siddhī geleṃ | tarī kājāci kīra āleṃ | parī ṭheliyāhī saguṇa jahāleṃ | aiseṃci mānīṃ || 270 ||

Report an error

देखें जेतुलालें कर्म निपजे । तेतुलें आदिपुरुषीं जरी अर्पिजे । तरी परीपूर्ण सहजें । जहालें जाणे ॥ २७१ ॥

dekheṃ jetulāleṃ karma nipaje | tetuleṃ ādipuruṣīṃ jarī arpije | tarī parīpūrṇa sahajeṃ | jahāleṃ jāṇe || 271 ||

Report an error

देखें संतासंती कर्मीं । हें जे सरिसेपण मनोधर्मीं । तेचि योगस्थिति उत्तमीं । प्रशंसिजे ॥ २७२ ॥

dekheṃ saṃtāsaṃtī karmīṃ | heṃ je sarisepaṇa manodharmīṃ | teci yogasthiti uttamīṃ | praśaṃsije || 272 ||

Report an error

अर्जुना समत्व चित्ताचें । तेचिं सार जाण योगाचें । जेथ मना आणि बुद्धीचें । ऐक्य आथी ॥ २७३ ॥

arjunā samatva cittāceṃ | teciṃ sāra jāṇa yogāceṃ | jetha manā āṇi buddhīceṃ | aikya āthī || 273 ||

Report an error

तो बुद्धियोग विवरितां । बहुतें पाडे पार्था । दिसे हा अरुता । कर्मभागु ॥ २७४ ॥

to buddhiyoga vivaritāṃ | bahuteṃ pāḍe pārthā | dise hā arutā | karmabhāgu || 274 ||

Report an error

परि तेंचि कर्म आचरिजे । तरीच हा योगु पाविजे । जें कर्मशेष सहजे । योगस्थिति ॥ २७५ ॥

pari teṃci karma ācarije | tarīca hā yogu pāvije | jeṃ karmaśeṣa sahaje | yogasthiti || 275 ||

Report an error

म्हणोनि बुद्धियोगु सधरु । तेथ अर्जुना होई स्थिरु । मनिं करी अव्हेरु । फळहेतूचा ॥ २७६ ॥

mhaṇoni buddhiyogu sadharu | tetha arjunā hoī sthiru | maniṃ karī avheru | phal̤ahetūcā || 276 ||

Report an error

जे बुद्धियोगा योजिले । तेचि पारंगत जाहले । इहीं उभय संबंधी सांडिले । पापपुण्यीं ॥ २७७ ॥

je buddhiyogā yojile | teci pāraṃgata jāhale | ihīṃ ubhaya saṃbaṃdhī sāṃḍile | pāpapuṇyīṃ || 277 ||

Report an error

ते कर्मी तरी वर्तती । परी कर्मफळा नातळती । आणि यातायाति लोपती । अर्जुना तयां ॥ २७८ ॥

te karmī tarī vartatī | parī karmaphal̤ā nātal̤atī | āṇi yātāyāti lopatī | arjunā tayāṃ || 278 ||

Report an error

मग निरामयभरित । पावती पद अच्युत । ते बुद्धियोगयुक्त । धनुर्धरा ॥ २७९ ॥

maga nirāmayabharita | pāvatī pada acyuta | te buddhiyogayukta | dhanurdharā || 279 ||

Report an error

तूं ऐसा तैं होसी । जैं मोहातें या सांडिसी । आणि वैराग्य मानसीं । संचरेल ॥ २८० ॥

tūṃ aisā taiṃ hosī | jaiṃ mohāteṃ yā sāṃḍisī | āṇi vairāgya mānasīṃ | saṃcarela || 280 ||

Report an error

मग निष्कळंक गहन । उपजेल आत्मज्ञान । तेणे निचाडें होईल मन । अपैसें तुझे ॥ २८१ ॥

maga niṣkal̤aṃka gahana | upajela ātmajñāna | teṇe nicāḍeṃ hoīla mana | apaiseṃ tujhe || 281 ||

Report an error

तेथ आणिक कांही जाणावे । कां मागिलातें स्मरावें । हें अर्जुनां आघवें । पारुषेल ॥ २८२ ॥

tetha āṇika kāṃhī jāṇāve | kāṃ māgilāteṃ smarāveṃ | heṃ arjunāṃ āghaveṃ | pāruṣela || 282 ||

Report an error

इंद्रियांचिया संगती । जिये पसरु असे मती । ते स्थिर होईल मागुती । आत्मस्वरूपीं ॥ २८३ ॥

iṃdriyāṃciyā saṃgatī | jiye pasaru ase matī | te sthira hoīla māgutī | ātmasvarūpīṃ || 283 ||

Report an error

समाधिसुखीं केवळ । जैं बुद्धि होईल निश्चळ । तैं पावसी तूं सकळ । योगस्थिति ॥ २८४ ॥

samādhisukhīṃ keval̤a | jaiṃ buddhi hoīla niścal̤a | taiṃ pāvasī tūṃ sakal̤a | yogasthiti || 284 ||

Report an error

तेथ अर्जुन म्हणे देवा । हाचि अभिप्रावो आघवा । मी पुसेन आतां सांगावा । कृपानिधि ॥ २८५ ॥

tetha arjuna mhaṇe devā | hāci abhiprāvo āghavā | mī pusena ātāṃ sāṃgāvā | kṛpānidhi || 285 ||

Report an error

मग अच्युत म्हणे सुखें । जें किरीटी तुज निकें । तें पूस पां उन्मेखें । मनाचेनि ॥ २८६ ॥

maga acyuta mhaṇe sukheṃ | jeṃ kirīṭī tuja nikeṃ | teṃ pūsa pāṃ unmekheṃ | manāceni || 286 ||

Report an error

या बोला पार्थें । म्हणितलें सांग पां श्रीकृष्णातें । काय म्हणिपे स्थितप्रज्ञातें । वोळखों केवीं ॥ २८७ ॥

yā bolā pārtheṃ | mhaṇitaleṃ sāṃga pāṃ śrīkṛṣṇāteṃ | kāya mhaṇipe sthitaprajñāteṃ | vol̤akhoṃ kevīṃ || 287 ||

Report an error

आणि स्थिरबुद्धि जो म्हणिजे । तो कैसां चिन्हीं जाणिजे । जो समाधिसुख भुंजिजे । अखंडित ॥ २८८ ॥

āṇi sthirabuddhi jo mhaṇije | to kaisāṃ cinhīṃ jāṇije | jo samādhisukha bhuṃjije | akhaṃḍita || 288 ||

Report an error

तो कवणे स्थिती असे । कैसेनि रूपी विलसे । देवा सांगावें हें ऐसें । लक्ष्मीपती ॥ २८९ ॥

to kavaṇe sthitī ase | kaiseni rūpī vilase | devā sāṃgāveṃ heṃ aiseṃ | lakṣmīpatī || 289 ||

Report an error

तव परब्रह्मअवतरणु । जो षड्गुणाधिकरणु । तो काय तेथ नारायणु । बोलतु असे ॥ २९० ॥

tava parabrahmaavataraṇu | jo ṣaḍguṇādhikaraṇu | to kāya tetha nārāyaṇu | bolatu ase || 290 ||

Report an error

म्हणे अर्जुना परियेसीं । हा अभिलाषु प्रौढ मानसीं । तो अंतराय स्वसुखेसीं । करीत असे ॥ २९१ ॥

mhaṇe arjunā pariyesīṃ | hā abhilāṣu prauḍha mānasīṃ | to aṃtarāya svasukhesīṃ | karīta ase || 291 ||

Report an error

जो सर्वदा नित्यतृप्तु । अंतःकरणभरितु । परि विषयामाजि पतितु । जेणें संगे कीजे ॥ २९२ ॥

jo sarvadā nityatṛptu | aṃtaḥkaraṇabharitu | pari viṣayāmāji patitu | jeṇeṃ saṃge kīje || 292 ||

Report an error

तो कामु सर्वथा जाये । जयाचे आत्मतोषीं मन राहें । तोचि स्थितप्रज्ञु होये । पुरुष जाणे ॥ २९३ ॥

to kāmu sarvathā jāye | jayāce ātmatoṣīṃ mana rāheṃ | toci sthitaprajñu hoye | puruṣa jāṇe || 293 ||

Report an error

नाना दुःखी प्राप्तीं । जयासी उद्वेगु नाहीं चित्तीं । आणि सुखाचिया आर्ती । अडपैजेना ॥ २९४ ॥

nānā duḥkhī prāptīṃ | jayāsī udvegu nāhīṃ cittīṃ | āṇi sukhāciyā ārtī | aḍapaijenā || 294 ||

Report an error

अर्जुना तयाचां ठायीं । कामक्रोधु सहजें नाहीं । आणि भयातें नेणें कहीं । परिपूर्ण तो ॥ २९५ ॥

arjunā tayācāṃ ṭhāyīṃ | kāmakrodhu sahajeṃ nāhīṃ | āṇi bhayāteṃ neṇeṃ kahīṃ | paripūrṇa to || 295 ||

Report an error

ऐसा जो निरवधि । तो जाण पां स्थिरबुद्धि । जो निरसूनि उपाधि । भेदरहितु ॥ २९६ ॥

aisā jo niravadhi | to jāṇa pāṃ sthirabuddhi | jo nirasūni upādhi | bhedarahitu || 296 ||

Report an error

जो सर्वत्रा सदा सरिसा । परिपूर्ण चंद्रु कां जैसा । अधमोत्तम प्रकाशा - । माजीं न म्हणे ॥ २९७ ॥

jo sarvatrā sadā sarisā | paripūrṇa caṃdru kāṃ jaisā | adhamottama prakāśā - | mājīṃ na mhaṇe || 297 ||

Report an error

ऐसी अनवच्छिन्न समता । भूतामत्रीं सदयता । आणि पालटु नाहीं चित्ता । कवणे वेळे ॥ २९८ ॥

aisī anavacchinna samatā | bhūtāmatrīṃ sadayatā | āṇi pālaṭu nāhīṃ cittā | kavaṇe vel̤e || 298 ||

Report an error

गोमटें कांही पावे । तेणे संतोषें तेणें नाभिभवे । जो ओखटेनि नागवे । विषादासी ॥ २९९ ॥

gomaṭeṃ kāṃhī pāve | teṇe saṃtoṣeṃ teṇeṃ nābhibhave | jo okhaṭeni nāgave | viṣādāsī || 299 ||

Report an error

ऐसा हरिखशोकरहितु । जो आत्मबोधभरितु । तो पां जाण प्रज्ञायुक्तु । धनुर्धरा ॥ ३०० ॥

aisā harikhaśokarahitu | jo ātmabodhabharitu | to pāṃ jāṇa prajñāyuktu | dhanurdharā || 300 ||

Report an error

कां कूर्म जियापरी । उवाइला अवेव पसरी । ना इच्छावशें आवरी । आपुले आपण ॥ ३०१ ॥

kāṃ kūrma jiyāparī | uvāilā aveva pasarī | nā icchāvaśeṃ āvarī | āpule āpaṇa || 301 ||

Report an error

तैसीं इंद्रिये आपैतीं होतीं । जयाचें म्हणितलें करिती । तयाची प्रज्ञा जाण स्थिती । पातलीं असे ॥ ३०२ ॥

taisīṃ iṃdriye āpaitīṃ hotīṃ | jayāceṃ mhaṇitaleṃ karitī | tayācī prajñā jāṇa sthitī | pātalīṃ ase || 302 ||

Report an error

आतां अर्जुना आणिकही एक । सांगेन ऐकें कवतिक । या विषयांते साधक । त्यजिती नियमें ॥ ३०३ ॥

ātāṃ arjunā āṇikahī eka | sāṃgena aikeṃ kavatika | yā viṣayāṃte sādhaka | tyajitī niyameṃ || 303 ||

Report an error

श्रोत्रादि इंद्रिये आवरती । परि रसने नियमु न करिती । ते सहस्रधा कवळिजती । विषयीं इहीं ॥ ३०४ ॥

śrotrādi iṃdriye āvaratī | pari rasane niyamu na karitī | te sahasradhā kaval̤ijatī | viṣayīṃ ihīṃ || 304 ||

Report an error

जैसी वरिवरि पालवी खुडिजे । आणि मुळीं उदक घालिजे । तरी कैसेनि नाशु निपजे । तया वृक्षा ॥ ३०५ ॥

jaisī varivari pālavī khuḍije | āṇi mul̤īṃ udaka ghālije | tarī kaiseni nāśu nipaje | tayā vṛkṣā || 305 ||

Report an error

तो उदकाचेनि बळें अधिकें । जैसा आडवोनि आंगे फांके । तैसा मानसी विषो पोखे । रसनाद्वारें ॥ ३०६ ॥

to udakāceni bal̤eṃ adhikeṃ | jaisā āḍavoni āṃge phāṃke | taisā mānasī viṣo pokhe | rasanādvāreṃ || 306 ||

Report an error

येरां इंद्रिया विषय तुटे । तैसा नियमूं न ये रस हटें । जे जीवन हें न घटे । येणेंविण ॥ ३०७ ॥

yerāṃ iṃdriyā viṣaya tuṭe | taisā niyamūṃ na ye rasa haṭeṃ | je jīvana heṃ na ghaṭe | yeṇeṃviṇa || 307 ||

Report an error

मग अर्जुना स्वभावे । ऐसियाही नियमातें पावे । जैं परब्रह्म अनुभवें । होऊनि जाईजे ॥ ३०८ ॥

maga arjunā svabhāve | aisiyāhī niyamāteṃ pāve | jaiṃ parabrahma anubhaveṃ | hoūni jāīje || 308 ||

Report an error

तैं शरीरभाव नासती । इंद्रिये विषय विसरती । सोहंभावप्रतीति । प्रकट होय ॥ ३०९ ॥

taiṃ śarīrabhāva nāsatī | iṃdriye viṣaya visaratī | sohaṃbhāvapratīti | prakaṭa hoya || 309 ||

Report an error

येर्हवीं तरी अर्जुना । हें आया नये साधना । जे रहाटताती जतना । निरंतर ॥ ३१० ॥

yerhavīṃ tarī arjunā | heṃ āyā naye sādhanā | je rahāṭatātī jatanā | niraṃtara || 310 ||

Report an error

जयातें अभ्यासाची घरटी । यमनियमांची ताटी । जे मनाते सदा मुठी । धरूनि आहाती ॥ ३११ ॥

jayāteṃ abhyāsācī gharaṭī | yamaniyamāṃcī tāṭī | je manāte sadā muṭhī | dharūni āhātī || 311 ||

Report an error

तेही किजती कासाविसी । या इंद्रियांची प्रौढी ऐसी । जैसी मंत्रज्ञातें विवसी । भुलवी कां ॥ ३१२ ॥

tehī kijatī kāsāvisī | yā iṃdriyāṃcī prauḍhī aisī | jaisī maṃtrajñāteṃ vivasī | bhulavī kāṃ || 312 ||

Report an error

देखे विषय हे तैसे । पावती ऋद्धिसिद्धीचेनि मिषें । मग आकळती स्पर्शें । इंद्रियांचेनि ॥ ३१३ ॥

dekhe viṣaya he taise | pāvatī ṛddhisiddhīceni miṣeṃ | maga ākal̤atī sparśeṃ | iṃdriyāṃceni || 313 ||

Report an error

तिये संधी मन जाये । मग अभ्यासां ठोठावलें ठाये । ऐसें बळकटपण आहे । इंद्रियांचे ॥ ३१४ ॥

tiye saṃdhī mana jāye | maga abhyāsāṃ ṭhoṭhāvaleṃ ṭhāye | aiseṃ bal̤akaṭapaṇa āhe | iṃdriyāṃce || 314 ||

Report an error

म्हणोनि आइकें पार्था । यांते निर्दळी जो सर्वथा । सर्व विषयीं आस्था । सांडूनिया ॥ ३१५ ॥

mhaṇoni āikeṃ pārthā | yāṃte nirdal̤ī jo sarvathā | sarva viṣayīṃ āsthā | sāṃḍūniyā || 315 ||

Report an error

तोचि तूं जाण । योगनिष्ठेसी कारण । जयाचे विषयसुखे । अंतःकरण झकवेना ॥ ३१६ ॥

toci tūṃ jāṇa | yoganiṣṭhesī kāraṇa | jayāce viṣayasukhe | aṃtaḥkaraṇa jhakavenā || 316 ||

Report an error

जो आत्मबोधयुक्तु । होऊनि असे सततु । जो मातें हृदयाआंतु । विसंबेना ॥ ३१७ ॥

jo ātmabodhayuktu | hoūni ase satatu | jo māteṃ hṛdayāāṃtu | visaṃbenā || 317 ||

Report an error

एर्हवीं बाह्य विषय तरी नाहीं । परी मानसीं होईल जरी कांही । तरी साद्यंतुचि हा पाहीं । संसारु असे ॥ ३१८ ॥

erhavīṃ bāhya viṣaya tarī nāhīṃ | parī mānasīṃ hoīla jarī kāṃhī | tarī sādyaṃtuci hā pāhīṃ | saṃsāru ase || 318 ||

Report an error

जैसा कां विषाचा लेशु । घेतलिया होय बहुवसु । मग निभ्रांत करी नाशु । जीवितासी ॥ ३१९ ॥

jaisā kāṃ viṣācā leśu | ghetaliyā hoya bahuvasu | maga nibhrāṃta karī nāśu | jīvitāsī || 319 ||

Report an error

तैसी या विषयांची शंका । मनीं वसती देखा । घातु करी अशेखा । विवेकजाता ॥ ३२० ॥

taisī yā viṣayāṃcī śaṃkā | manīṃ vasatī dekhā | ghātu karī aśekhā | vivekajātā || 320 ||

Report an error

जरी हृदयीं विषय स्मरती । तरी निसंगाही आपजे संगती । संगी प्रगटे मूर्ति । अभिलाषाची ॥ ३२१ ॥

jarī hṛdayīṃ viṣaya smaratī | tarī nisaṃgāhī āpaje saṃgatī | saṃgī pragaṭe mūrti | abhilāṣācī || 321 ||

Report an error

जेथ कामु उपजला । तेथ क्रोधु आधींचि आला । क्रोधीं असे ठेविला । संमोह जाणे ॥ ३२२ ॥

jetha kāmu upajalā | tetha krodhu ādhīṃci ālā | krodhīṃ ase ṭhevilā | saṃmoha jāṇe || 322 ||

Report an error

संमोहा जालिया व्यक्ति । तरी नाशु पावे स्मृति । चंडवातें ज्योति । आहत जैसी ॥ ३२३ ॥

saṃmohā jāliyā vyakti | tarī nāśu pāve smṛti | caṃḍavāteṃ jyoti | āhata jaisī || 323 ||

Report an error

कां अस्तमानीं निशी । जैसी सूर्यतेजातें ग्रासी । तैसी दशा स्मृतिभ्रंशीं । प्राणियांसी ॥ ३२४ ॥

kāṃ astamānīṃ niśī | jaisī sūryatejāteṃ grāsī | taisī daśā smṛtibhraṃśīṃ | prāṇiyāṃsī || 324 ||

Report an error

नग अज्ञानांध केवळ । तेणे आप्लविजे सकळ । तेथ बुद्धि होय व्याकुळ । हृदयामाजीं ॥ ३२५ ॥

naga ajñānāṃdha keval̤a | teṇe āplavije sakal̤a | tetha buddhi hoya vyākul̤a | hṛdayāmājīṃ || 325 ||

Report an error

जैसें जात्यंधा पळणी पावे । मग ते काकुळती सैरा धांवे । तैसे बुद्धीसि होती भवें । धनुर्धरा ॥ ३२६ ॥

jaiseṃ jātyaṃdhā pal̤aṇī pāve | maga te kākul̤atī sairā dhāṃve | taise buddhīsi hotī bhaveṃ | dhanurdharā || 326 ||

Report an error

ऐसा स्मृतिभ्रंशु घडे । मग सर्वथा बुद्धि अवघडे । तेथ समूळ हें उपडे । ज्ञानजात ॥ ३२७ ॥

aisā smṛtibhraṃśu ghaḍe | maga sarvathā buddhi avaghaḍe | tetha samūl̤a heṃ upaḍe | jñānajāta || 327 ||

Report an error

चैतन्याचां भ्रंशी । शरीरा दशा जैशी । पुरुषा बुद्धिनाशीं । होय देखें ॥ ३२८ ॥

caitanyācāṃ bhraṃśī | śarīrā daśā jaiśī | puruṣā buddhināśīṃ | hoya dekheṃ || 328 ||

Report an error

म्हणोनि आइकें अर्जुना । जैसा विस्फुल्लिंग लागे इंधना । मग प्रौढ जालिया त्रिभुवना । पुरों शके ॥ ३२९ ॥

mhaṇoni āikeṃ arjunā | jaisā visphulliṃga lāge iṃdhanā | maga prauḍha jāliyā tribhuvanā | puroṃ śake || 329 ||

Report an error

तैसें विषयांचे ध्यान । जरी विपायें वाहे मन । तरी येसणे हें पतन । गिंवसीत पावे ॥ ३३० ॥

taiseṃ viṣayāṃce dhyāna | jarī vipāyeṃ vāhe mana | tarī yesaṇe heṃ patana | giṃvasīta pāve || 330 ||

Report an error

म्हणोनि विषय हे आघवे । सर्वथा मनौनि सांडावे । मग रागद्वेष स्वभावें । नाशतील ॥ ३३१ ॥

mhaṇoni viṣaya he āghave | sarvathā manauni sāṃḍāve | maga rāgadveṣa svabhāveṃ | nāśatīla || 331 ||

Report an error

पार्था आणिकही एक । जरी नाशिले रागद्वेष । तरी इंद्रियां विषयीं बाधक । रमतां नाही ॥ ३३२ ॥

pārthā āṇikahī eka | jarī nāśile rāgadveṣa | tarī iṃdriyāṃ viṣayīṃ bādhaka | ramatāṃ nāhī || 332 ||

Report an error

जैसा सूर्य आकाशगतु । रश्मिकरीं जगातें स्पर्शतु । तरी संगदोषें काय लिंपतु । तेथिंचेनि ॥ ३३३ ॥

jaisā sūrya ākāśagatu | raśmikarīṃ jagāteṃ sparśatu | tarī saṃgadoṣeṃ kāya liṃpatu | tethiṃceni || 333 ||

Report an error

तैसा इंद्रियार्थी उदासीन । आत्मरसेंचि निर्भिन्न । जो कामक्रोधविहीन । होऊनि असे ॥ ३३४ ॥

taisā iṃdriyārthī udāsīna | ātmaraseṃci nirbhinna | jo kāmakrodhavihīna | hoūni ase || 334 ||

Report an error

तरी विषयांतुही कांही । आपणपेवाचुनि नाहीं । मग विषय कवण कायी । बाधीतील कवणा ॥ ३३५ ॥

tarī viṣayāṃtuhī kāṃhī | āpaṇapevācuni nāhīṃ | maga viṣaya kavaṇa kāyī | bādhītīla kavaṇā || 335 ||

Report an error

जरी उदकें उदकीं बुडीजे । कां अग्नि आगी पोळिजे । तरीं विषयसंगे आप्लविजे । परिपूर्ण तो ॥ ३३६ ॥

jarī udakeṃ udakīṃ buḍīje | kāṃ agni āgī pol̤ije | tarīṃ viṣayasaṃge āplavije | paripūrṇa to || 336 ||

Report an error

ऐसा आपणचि केवळ । होऊनि असे निखळ । तयाचि प्रज्ञा अचळ । निभ्रांत मानीं ॥ ३३७ ॥

aisā āpaṇaci keval̤a | hoūni ase nikhal̤a | tayāci prajñā acal̤a | nibhrāṃta mānīṃ || 337 ||

Report an error

देखें अखंडित प्रसन्नता । आथी जेथ चित्ता । तेथे रिगणें नाहीं समस्तां । संसारदुःखां ॥ ३३८ ॥

dekheṃ akhaṃḍita prasannatā | āthī jetha cittā | tethe rigaṇeṃ nāhīṃ samastāṃ | saṃsāraduḥkhāṃ || 338 ||

Report an error

जैसा अमृताचा निर्झरु । प्रसवे जयाचा जठरु । तया क्षुधेतृष्णेचा अडदरु । कहींचि नाहीं ॥ ३३९ ॥

jaisā amṛtācā nirjharu | prasave jayācā jaṭharu | tayā kṣudhetṛṣṇecā aḍadaru | kahīṃci nāhīṃ || 339 ||

Report an error

तैसें हृदय प्रसन्न होये । तरी दुःख कैचें कें आहे । तेथ बुद्धि आपैसी राहे । परमात्मरूपीं ॥ ३४० ॥

taiseṃ hṛdaya prasanna hoye | tarī duḥkha kaiceṃ keṃ āhe | tetha buddhi āpaisī rāhe | paramātmarūpīṃ || 340 ||

Report an error

जैसा निर्वातीचा दीपु । सर्वथा नेणे कंपु । तैसा स्थिरबुद्धि स्वस्वरूपु । योगयुक्तु ॥ ३४१ ॥

jaisā nirvātīcā dīpu | sarvathā neṇe kaṃpu | taisā sthirabuddhi svasvarūpu | yogayuktu || 341 ||

Report an error

ये युक्तीचि कडसणी । नाहीं जयाचां अंतःकरणीं । तो आकळिलां जाण गुणीं । विषयादिकीं ॥ ३४२ ॥

ye yuktīci kaḍasaṇī | nāhīṃ jayācāṃ aṃtaḥkaraṇīṃ | to ākal̤ilāṃ jāṇa guṇīṃ | viṣayādikīṃ || 342 ||

Report an error

तया स्थिरबुद्धि पार्था । कहीं नाहीं सर्वथा । आणि स्थैर्याची आस्था । तेही नुपजे ॥ ३४३ ॥

tayā sthirabuddhi pārthā | kahīṃ nāhīṃ sarvathā | āṇi sthairyācī āsthā | tehī nupaje || 343 ||

Report an error

निश्चळत्वाची भावना । जरी नव्हेचि देखें मना । तरी शांति केवी अर्जुना । आपु होय ॥ ३४४ ॥

niścal̤atvācī bhāvanā | jarī navheci dekheṃ manā | tarī śāṃti kevī arjunā | āpu hoya || 344 ||

Report an error

आणि जेथ शांतिचा जिव्हाळा नाहीं । तेथ सुख विसरोनि न रिगे कहीं । जैसा पापियाचां ठायीं । मोक्षु न वसे ॥ ३४५ ॥

āṇi jetha śāṃticā jivhāl̤ā nāhīṃ | tetha sukha visaroni na rige kahīṃ | jaisā pāpiyācāṃ ṭhāyīṃ | mokṣu na vase || 345 ||

Report an error

देखें अग्निमाजी धापती । तियें बीजें जरी विरुढती । तरी अशांत सुखप्राप्ती । घडों शके ॥ ३४६ ॥

dekheṃ agnimājī dhāpatī | tiyeṃ bījeṃ jarī viruḍhatī | tarī aśāṃta sukhaprāptī | ghaḍoṃ śake || 346 ||

Report an error

म्हणोनि अयुक्तपण मनाचे । तेंचि सर्वस्व दुःखाचें । या कारणें इंद्रियांचें । दमन निकें ॥ ३४७ ॥

mhaṇoni ayuktapaṇa manāce | teṃci sarvasva duḥkhāceṃ | yā kāraṇeṃ iṃdriyāṃceṃ | damana nikeṃ || 347 ||

Report an error

ये इंद्रियें जें जें म्हणती । तें तेंचि जे पुरुष करिती । ते तरलेचि न तरिती । विषयसिंधु ॥ ३४८ ॥

ye iṃdriyeṃ jeṃ jeṃ mhaṇatī | teṃ teṃci je puruṣa karitī | te taraleci na taritī | viṣayasiṃdhu || 348 ||

Report an error

जैसी नाव थडिये ठाकितां । जरी वरपडी होय दुर्वाता । तरी चुकलाही मागौता । अपावो पावे ॥ ३४९ ॥

jaisī nāva thaḍiye ṭhākitāṃ | jarī varapaḍī hoya durvātā | tarī cukalāhī māgautā | apāvo pāve || 349 ||

Report an error

तैसी प्राप्तेंही पुरुषें । इंद्रियें लाळिलीं जरी कौतुकें । तरी आक्रमिला देख दुःखे । सांसारिकें ॥ ३५० ॥

taisī prāpteṃhī puruṣeṃ | iṃdriyeṃ lāl̤ilīṃ jarī kautukeṃ | tarī ākramilā dekha duḥkhe | sāṃsārikeṃ || 350 ||

Report an error

म्हणोनि आपुलीं आपणपेया । जरी ये इंद्रिये येती आया । तरी अधिक कांही धनंजया । सार्थक असे ॥ ३५१ ॥

mhaṇoni āpulīṃ āpaṇapeyā | jarī ye iṃdriye yetī āyā | tarī adhika kāṃhī dhanaṃjayā | sārthaka ase || 351 ||

Report an error

देखे कूर्म जियापरी । उवाइला अवयव पसरी । ना तरी इच्छावशें आवरी । आपणपेंचि ॥ ३५२ ॥

dekhe kūrma jiyāparī | uvāilā avayava pasarī | nā tarī icchāvaśeṃ āvarī | āpaṇapeṃci || 352 ||

Report an error

तैसीं इंद्रिये आपैती होती । जयाचें म्हणितलें करिती । तयाची प्रज्ञा जाण स्थिती । पातली असे ॥ ३५३ ॥

taisīṃ iṃdriye āpaitī hotī | jayāceṃ mhaṇitaleṃ karitī | tayācī prajñā jāṇa sthitī | pātalī ase || 353 ||

Report an error

आता आणिक एक गहन । पूर्णाचें चिन्ह । अर्जुना तुज सांगेन । परिस पां ॥ ३५४ ॥

ātā āṇika eka gahana | pūrṇāceṃ cinha | arjunā tuja sāṃgena | parisa pāṃ || 354 ||

Report an error

देखे भूतजात निदेलें । तेथेंचि जया पाहलें । आणि जीव जेथ चेइले । तेथ निद्रित तो ॥ ३५५ ॥

dekhe bhūtajāta nideleṃ | tetheṃci jayā pāhaleṃ | āṇi jīva jetha ceile | tetha nidrita to || 355 ||

Report an error

तैसा तो निरुपाधि । अर्जुना तो स्थिरबुद्धि । तोचि जाणे निरवधि । मुनीश्वर ॥ ३५६ ॥

taisā to nirupādhi | arjunā to sthirabuddhi | toci jāṇe niravadhi | munīśvara || 356 ||

Report an error

पार्था आणिकही परी । तो जाणो येईल अवधारीं । जैसी अक्षोभता सागरीं । अखंडित ॥ ३५७ ॥

pārthā āṇikahī parī | to jāṇo yeīla avadhārīṃ | jaisī akṣobhatā sāgarīṃ | akhaṃḍita || 357 ||

Report an error

जरी सरिताओघ समस्त । परिपूर्ण होऊनि मिळत । तरी अधिक नोहे ईषत् । मर्यादा न संडी ॥ ३५८ ॥

jarī saritāogha samasta | paripūrṇa hoūni mil̤ata | tarī adhika nohe īṣat | maryādā na saṃḍī || 358 ||

Report an error

ना तरी ग्रीष्मकाळीं सरिता । शोषूनि जाति समस्ता । परी न्यून नव्हे पार्था । समुद्रु जैसा ॥ ३५९ ॥

nā tarī grīṣmakāl̤īṃ saritā | śoṣūni jāti samastā | parī nyūna navhe pārthā | samudru jaisā || 359 ||

Report an error

तैसा प्राप्तीं ऋद्धिसिद्धी । तयासि क्षोभु नाहीं बुद्धी । आणि न पवतां न बाधी । अधृति तयातें ॥ ३६० ॥

taisā prāptīṃ ṛddhisiddhī | tayāsi kṣobhu nāhīṃ buddhī | āṇi na pavatāṃ na bādhī | adhṛti tayāteṃ || 360 ||

Report an error

सांगे सूर्याचां घरी । प्रकाशु काय वातीवेरी । की न लविजे तरी अंधारीं । कोंडेल तो ॥ ३६१ ॥

sāṃge sūryācāṃ gharī | prakāśu kāya vātīverī | kī na lavije tarī aṃdhārīṃ | koṃḍela to || 361 ||

Report an error

देखें ऋद्धिसिद्धि तयापरी । आली गेली से न करी । तो विगुंतला असे अंतरीं । महासुखीं ॥ ३६२ ॥

dekheṃ ṛddhisiddhi tayāparī | ālī gelī se na karī | to viguṃtalā ase aṃtarīṃ | mahāsukhīṃ || 362 ||

Report an error

जो आपुलेनि नागरपणें । इंद्रभुवनातें पाबळें म्हणे । तो केवि रंजे पालविणें । भिल्लांचेनि ॥ ३६३ ॥

jo āpuleni nāgarapaṇeṃ | iṃdrabhuvanāteṃ pābal̤eṃ mhaṇe | to kevi raṃje pālaviṇeṃ | bhillāṃceni || 363 ||

Report an error

जो अमृतासि ठी ठेवी । तो जैसा कांजी न सेवी । तैसा स्वसुखानुभवी । न भोगी ऋद्धि ॥ ३६४ ॥

jo amṛtāsi ṭhī ṭhevī | to jaisā kāṃjī na sevī | taisā svasukhānubhavī | na bhogī ṛddhi || 364 ||

Report an error

पार्था नवल हें पाहीं । जेथ स्वर्गसुख लेखनीय नाही । तेथ ऋद्धिसिद्धि कायी । प्राकृता होती ॥ ३६५ ॥

pārthā navala heṃ pāhīṃ | jetha svargasukha lekhanīya nāhī | tetha ṛddhisiddhi kāyī | prākṛtā hotī || 365 ||

Report an error

ऐसा आत्मबोधें तोषला । जो परमानंदें पोखला । तोचि स्थिरप्रज्ञु भला । वोळख तूं ॥ ३६६ ॥

aisā ātmabodheṃ toṣalā | jo paramānaṃdeṃ pokhalā | toci sthiraprajñu bhalā | vol̤akha tūṃ || 366 ||

Report an error

तो अहंकाराते दंडुनी । सकळ काम सांडोनि । विचरे विश्व होऊनि । विश्वाचिमाजीं ॥ ३६७ ॥

to ahaṃkārāte daṃḍunī | sakal̤a kāma sāṃḍoni | vicare viśva hoūni | viśvācimājīṃ || 367 ||

Report an error

हे ब्रह्मस्थिती निःसीम । जे अनुभवितां निष्काम । पातलें परब्रह्म । अनायासें ॥ ३६८ ॥

he brahmasthitī niḥsīma | je anubhavitāṃ niṣkāma | pātaleṃ parabrahma | anāyāseṃ || 368 ||

Report an error

जे चिद्रूपीं मिळतां । देहांतीची व्याकुळता । आड ठाकों न शके चित्ता । प्राज्ञा जया ॥ ३६९ ॥

je cidrūpīṃ mil̤atāṃ | dehāṃtīcī vyākul̤atā | āḍa ṭhākoṃ na śake cittā | prājñā jayā || 369 ||

Report an error

तेचि हे स्थिति । स्वमुखें श्रीपति । सांगत अर्जुनाप्रति । संजयो म्हणे ॥ ३७० ॥

teci he sthiti | svamukheṃ śrīpati | sāṃgata arjunāprati | saṃjayo mhaṇe || 370 ||

Report an error

ऐसे कृष्णवाक्य ऐकिलें । तेथ अर्जुने मनीं म्हणितलें । आतां आमुचियाचि काजा आलें । उपपत्ति इया ॥ ३७१ ॥

aise kṛṣṇavākya aikileṃ | tetha arjune manīṃ mhaṇitaleṃ | ātāṃ āmuciyāci kājā āleṃ | upapatti iyā || 371 ||

Report an error

जे कर्मजात आघवें । एथ निराकारिलें देवें । तरी पारुषलें म्यां झुंजावें । म्हणूनियां ॥ ३७२ ॥

je karmajāta āghaveṃ | etha nirākārileṃ deveṃ | tarī pāruṣaleṃ myāṃ jhuṃjāveṃ | mhaṇūniyāṃ || 372 ||

Report an error

ऐसा श्रीअच्युताचिया बोला । चित्तीं धनुर्धरु उवायिला । आतां प्रश्नु करील भला । आशंकोनियां ॥ ३७३ ॥

aisā śrīacyutāciyā bolā | cittīṃ dhanurdharu uvāyilā | ātāṃ praśnu karīla bhalā | āśaṃkoniyāṃ || 373 ||

Report an error

तो प्रसंगु असे नागरु । जो सकळ धर्मासि आगरु । कीं विवेकामृतसागरु । प्रांतहीनु ॥ ३७४ ॥

to prasaṃgu ase nāgaru | jo sakal̤a dharmāsi āgaru | kīṃ vivekāmṛtasāgaru | prāṃtahīnu || 374 ||

Report an error

जो आपणपे सर्वज्ञनाथु । निरुपिता होईल श्रीअनंतु । ते ज्ञानदेवो सांगेल मातु । निवृत्तीदासु ॥ ३७५ ॥

jo āpaṇape sarvajñanāthu | nirupitā hoīla śrīanaṃtu | te jñānadevo sāṃgela mātu | nivṛttīdāsu || 375 ||

Report an error

Illustration: Verse & Place (Project-owned).