शेषमश्वयुजाद्यं तुनक्षत्रं तुचतु र्गुणे 58 ॥ २९० ॥
śeṣamaśvayujādyaṃ tunakṣatraṃ tucatu rguṇe 58 || 290 ||
अध्यायाः ७
Part 2 of 5: verses 290–578 of 1,444Sanskrit with transliteration
शेषमश्वयुजाद्यं तुनक्षत्रं तुचतु र्गुणे 58 ॥ २९० ॥
śeṣamaśvayujādyaṃ tunakṣatraṃ tucatu rguṇe 58 || 290 ||
नवभिर्हरणेशिष्टमं शकं तस्करादिकम् ॥ २९१ ॥
navabhirharaṇeśiṣṭamaṃ śakaṃ taskarādikam || 291 ||
भु क्तिः शक्तिर्धनं राज षण्डश्चाभयकं विपत् 59 ॥ २९२ ॥
bhu ktiḥ śaktirdhanaṃ rāja ṣaṇḍaścābhayakaṃ vipat 59 || 292 ||
समृद्धिरिति विख्यातान्यं शकानि नव क्रमात् ॥ २९३ ॥
samṛddhiriti vikhyātānyaṃ śakāni nava kramāt || 293 ||
तस्करं च विपत् षण्डं निन्दितं वस्तुपारगैः 60 ॥ २९४ ॥
taskaraṃ ca vipat ṣaṇḍaṃ ninditaṃ vastupāragaiḥ 60 || 294 ||
उत्तुङ्गवसुनन्दाग्नि गुणैरकदशाष्टभिः ॥ २९५ ॥
uttuṅgavasunandāgni guṇairakadaśāṣṭabhiḥ || 295 ||
शिष्टं धनमृणं चै वयोनिकं स्याद् यथाक्रमम् 61 ॥ २९६ ॥
śiṣṭaṃ dhanamṛṇaṃ cai vayonikaṃ syād yathākramam 61 || 296 ||
धनाधिकमृणं क्षीणं मानं तत् सं पदां पदम् ॥ २९७ ॥
dhanādhikamṛṇaṃ kṣīṇaṃ mānaṃ tat saṃ padāṃ padam || 297 ||
योनिषुध्वजसिं हश्च वृषो हस्ती शुभावहाः 62 ॥ २९८ ॥
yoniṣudhvajasiṃ haśca vṛṣo hastī śubhāvahāḥ 62 || 298 ||
तुङ्गं नवगुणं कृत्वा सप्तभिः क्षपयेत् ततः ॥ २९९ ॥
tuṅgaṃ navaguṇaṃ kṛtvā saptabhiḥ kṣapayet tataḥ || 299 ||
शेषं सूर्या दिवारं स्यात् क्रत्न रास्तत्र विवर्जिताः 63 ॥ ३०० ॥
śeṣaṃ sūryā divāraṃ syāt kratna rāstatra vivarjitāḥ 63 || 300 ||
ग्रामादीनां च कर्तु श्च नक्षत्रेणाविरोधि यत् ॥ ३०१ ॥
grāmādīnāṃ ca kartu śca nakṣatreṇāvirodhi yat || 301 ||
तल्लिङ्गं देशदेशेशदेहिनां शुभकारणम् 64 ॥ ३०२ ॥
talliṅgaṃ deśadeśeśadehināṃ śubhakāraṇam 64 || 302 ||
इष्टायामविशालेन चतुरश्रीकृतं समम् ॥ ३०३ ॥
iṣṭāyāmaviśālena caturaśrīkṛtaṃ samam || 303 ||
जातिरूपं तुतद् बिम्बं छेदनीयं यथोचितम् 65 ॥ ३०४ ॥
jātirūpaṃ tutad bimbaṃ chedanīyaṃ yathocitam 65 || 304 ||
छन्दमष्टाश्रकं षोडशाश्रं नाम्ना विकल्पकम् ॥ ३०५ ॥
chandamaṣṭāśrakaṃ ṣoḍaśāśraṃ nāmnā vikalpakam || 305 ||
वृत्तमाभासकं लिङ्गं तच्छेद्यं स्यात् त्रयात्मकम् 66 ॥ ३०६ ॥
vṛttamābhāsakaṃ liṅgaṃ tacchedyaṃ syāt trayātmakam 66 || 306 ||
त्रिध कृत्वायतं मूलेब्रह्मां शं चतुरश्रकम् ॥ ३०७ ॥
tridha kṛtvāyataṃ mūlebrahmāṃ śaṃ caturaśrakam || 307 ||
अष्टाश्रं वैष्णवं मध्येवृत्तमूध्ध्वांशमै शकम् 67 ॥ ३०८ ॥
aṣṭāśraṃ vaiṣṇavaṃ madhyevṛttamūdhdhvāṃśamai śakam 67 || 308 ||
इष्टविष्कम्भमानेन चतुरश्रीकृतं समम् ॥ ३०९ ॥
iṣṭaviṣkambhamānena caturaśrīkṛtaṃ samam || 309 ||
कर्णायतार्धकर्णा भ्यामिष्टमष्टाश्रकं कृतम् 68 ॥ ३१० ॥
karṇāyatārdhakarṇā bhyāmiṣṭamaṣṭāśrakaṃ kṛtam 68 || 310 ||
चतु स्त्र्यं शकयोर्मध्यं मध्यपट्टमिति स्मृतम् ॥ ३११ ॥
catu stryaṃ śakayormadhyaṃ madhyapaṭṭamiti smṛtam || 311 ||
व्यासेसप्तां शके त्र्यं शं मध्यपट्टं त्रिधोदितम् 69 ॥ ३१२ ॥
vyāsesaptāṃ śake tryaṃ śaṃ madhyapaṭṭaṃ tridhoditam 69 || 312 ||
कोणान्तात् पट्टसूत्रेऽङ्के तिर्यक्सङ्गतसूत्रकम् ॥ ३१३ ॥
koṇāntāt paṭṭasūtre'ṅke tiryaksaṅgatasūtrakam || 313 ||
पट्टार्धेनाङ्कितं यत्तुषोडशाश्रं तदु च्यते 70 ॥ ३१४ ॥
paṭṭārdhenāṅkitaṃ yattuṣoḍaśāśraṃ tadu cyate 70 || 314 ||
एवमश्रान्तरेधीमान् योजयेत् तुविचक्षणः ॥ ३१५ ॥
evamaśrāntaredhīmān yojayet tuvicakṣaṇaḥ || 315 ||
कोटिच्छेदेन वृत्तं स्यान्निम्नं नै वोन्नतं यथा 71 ॥ ३१६ ॥
koṭicchedena vṛttaṃ syānnimnaṃ nai vonnataṃ yathā 71 || 316 ||
आद्यं तुसर्वतोभद्रं द्वितीयं वर्धमानकम् ॥ ३१७ ॥
ādyaṃ tusarvatobhadraṃ dvitīyaṃ vardhamānakam || 317 ||
शिवाधिकं तृतीयं स्याच्चतुर्थंस्वस्तिकं भवेत् 72 ॥ ३१८ ॥
śivādhikaṃ tṛtīyaṃ syāccaturthaṃsvastikaṃ bhavet 72 || 318 ||
अथ जगदमराणां सर्वतोभद्रमिष्टं सुखदमवनिपानां वृद्धिदं वर्धमानम् ॥ ३१९ ॥
atha jagadamarāṇāṃ sarvatobhadramiṣṭaṃ sukhadamavanipānāṃ vṛddhidaṃ vardhamānam || 319 ||
धनदमिह विशां वै शम्भुभागाधिकं य-च्छुभदमथ परेषां स्तस्तिकं तच्चतुर्णाम् 73 ॥ ३२० ॥
dhanadamiha viśāṃ vai śambhubhāgādhikaṃ ya-cchubhadamatha pareṣāṃ stastikaṃ taccaturṇām 73 || 320 ||
त्रिं शद्भागेसर्वतोवद्रलिङ्गे मूलेमध्येऽग्रेदशां शं क्रमेण ॥ ३२१ ॥
triṃ śadbhāgesarvatovadraliṅge mūlemadhye'gredaśāṃ śaṃ krameṇa || 321 ||
वृत्तं तु ल्यं सर्वतः शम्भुभागं विप्राणां तद् भूपतीनां प्रशस्तम् 74 ॥ ३२२ ॥
vṛttaṃ tu lyaṃ sarvataḥ śambhubhāgaṃ viprāṇāṃ tad bhūpatīnāṃ praśastam 74 || 322 ||
वेदभूतरसभागिकरधो भूतषण्मु निपदैरधः परम् ॥ ३२३ ॥
vedabhūtarasabhāgikaradho bhūtaṣaṇmu nipadairadhaḥ param || 323 ||
षट् कसप्तवसुभागया ततः सप्तनागनवभागया पुनः 75 ॥ ३२४ ॥
ṣaṭ kasaptavasubhāgayā tataḥ saptanāganavabhāgayā punaḥ 75 || 324 ||
वर्धमानमु दितं चतु र्विधं ब्रह्मविष्णु शिव भागतः क्रमात् ॥ ३२५ ॥
vardhamānamu ditaṃ catu rvidhaṃ brahmaviṣṇu śiva bhāgataḥ kramāt || 325 ||
सर्वसम्पदुदयं जयप्रदं पुत्रवृद्धिदमिदं महीभृताम् 76 ॥ ३२६ ॥
sarvasampadudayaṃ jayapradaṃ putravṛddhidamidaṃ mahībhṛtām 76 || 326 ||
सप्तसप्तवसुभाग्या ततः पञ्चपञ्चकषडंशकरपि ॥ ३२७ ॥
saptasaptavasubhāgyā tataḥ pañcapañcakaṣaḍaṃśakarapi || 327 ||
वेदवेदशर भागया ततो बन्धबन्धयु ग भागया पुनः 77 ॥ ३२८ ॥
vedavedaśara bhāgayā tato bandhabandhayu ga bhāgayā punaḥ 77 || 328 ||
उक्तमत्र हि मया चतु र्विधं तच्छिवाधिकमजादिभागिके ॥ ३२९ ॥
uktamatra hi mayā catu rvidhaṃ tacchivādhikamajādibhāgike || 329 ||
सर्ववस्तुदमिदं विशामलं सर्ववर्णयमिनामुदीरितम् 78 ॥ ३३० ॥
sarvavastudamidaṃ viśāmalaṃ sarvavarṇayamināmudīritam 78 || 330 ||
उक्तायामेस्वस्तिके नन्दभागेमूलेद्व्यशं मध्यभागेगुणां शम् ॥ ३३१ ॥
uktāyāmesvastike nandabhāgemūledvyaśaṃ madhyabhāgeguṇāṃ śam || 331 ||
पूजाभागेचातुरं शं क्रमेण चोक्तं शूद्रेसर्वकामप्रदं तत् 79 ॥ ३३२ ॥
pūjābhāgecāturaṃ śaṃ krameṇa coktaṃ śūdresarvakāmapradaṃ tat 79 || 332 ||
लिङ्गं सुरार्चितं धारालिङ्गं साहस्रलिङ्गकम् ॥ ३३३ ॥
liṅgaṃ surārcitaṃ dhārāliṅgaṃ sāhasraliṅgakam || 333 ||
त्रैराशिकं तुसर्वेषां सर्वकामघ्नप्रदम् 80 ॥ ३३४ ॥
trairāśikaṃ tusarveṣāṃ sarvakāmaghnapradam 80 || 334 ||
इष्टायामसमोपेतं स्वायामार्धार्धविस्तरम् ॥ ३३५ ॥
iṣṭāyāmasamopetaṃ svāyāmārdhārdhavistaram || 335 ||
शेषं पूर्ववदु द्दिष्टं नाम्ना सुरगणार्चितम् 81 ॥ ३३६ ॥
śeṣaṃ pūrvavadu ddiṣṭaṃ nāmnā suragaṇārcitam 81 || 336 ||
धारालिङ्गं सर्वलिङ्गे मतं तन्मूलेऽष्टाश्रं वा कलाश्रं यु गाश्रम् ॥ ३३७ ॥
dhārāliṅgaṃ sarvaliṅge mataṃ tanmūle'ṣṭāśraṃ vā kalāśraṃ yu gāśram || 337 ||
तस्मादूध्ध्वंद्वै गुणं स्यात् सधारं धारालिङ्गं स््रववर्णेप्रशस्तम् 82 ॥ ३३८ ॥
tasmādūdhdhvaṃdvai guṇaṃ syāt sadhāraṃ dhārāliṅgaṃ sravavarṇepraśastam 82 || 338 ||
पूजाभागेसर्वतोभद्रलिङ्गे धारा कार्यापञ्चपञ्चक्रमेण ॥ ३३९ ॥
pūjābhāgesarvatobhadraliṅge dhārā kāryāpañcapañcakrameṇa || 339 ||
एककस्यामष्टपञ्चोपरिष्टात् साहस्रं तद्रेखया लिङ्गमु क्तम् 83 ॥ ३४० ॥
ekakasyāmaṣṭapañcopariṣṭāt sāhasraṃ tadrekhayā liṅgamu ktam 83 || 340 ||
रसमु निवसुभागेवृत्तकेऽष्टाश्रकेऽन्ते ॥ ३४१ ॥
rasamu nivasubhāgevṛttake'ṣṭāśrake'nte || 341 ||
परिधिरथ नवां शेलिङ्गतुङ्गे तुभूयः ॥ ३४२ ॥
paridhiratha navāṃ śeliṅgatuṅge tubhūyaḥ || 342 ||
त्रिभिरथ गुणभागैश्च त्रिभिस्तुङ्गमानं ॥ ३४३ ॥
tribhiratha guṇabhāgaiśca tribhistuṅgamānaṃ || 343 ||
ह्यजहरिहरभागेतत्तुत्रैराशिकं स्यात् 84 ॥ ३४४ ॥
hyajahariharabhāgetattutrairāśikaṃ syāt 84 || 344 ||
सस्थूलमूललिङ्गं यवमध्यं वा पिपीलिकामध्यम् ॥ ३४५ ॥
sasthūlamūlaliṅgaṃ yavamadhyaṃ vā pipīlikāmadhyam || 345 ||
लिङ्गं तुशिरः स्थूलं ह्यार्षंलिङ्गं चतुर्भेदम् 85 ॥ ३४६ ॥
liṅgaṃ tuśiraḥ sthūlaṃ hyārṣaṃliṅgaṃ caturbhedam 85 || 346 ||
निजविपुलाष्टां शघ्नं मूलेमध्येतथा तदग्रेच ॥ ३४७ ॥
nijavipulāṣṭāṃ śaghnaṃ mūlemadhyetathā tadagreca || 347 ||
विष्णवजभागो सम्यक् चतुरश्रं चार्षके लिङ्गे 86 ॥ ३४८ ॥
viṣṇavajabhāgo samyak caturaśraṃ cārṣake liṅge 86 || 348 ||
लिङ्गं घ्नकाकारं द्व्यश्रं पञ्चाश्रकं त्रिकोणं च ॥ ३४९ ॥
liṅgaṃ ghnakākāraṃ dvyaśraṃ pañcāśrakaṃ trikoṇaṃ ca || 349 ||
एकादशनवषाट् सप्ताश्रं च द्वादशाश्रं च 87 ॥ ३५० ॥
ekādaśanavaṣāṭ saptāśraṃ ca dvādaśāśraṃ ca 87 || 350 ||
पूर्वोदितेतराश्रं शूलाग्रं शृङ्गसदृशशिरः ॥ ३५१ ॥
pūrvoditetarāśraṃ śūlāgraṃ śṛṅgasadṛśaśiraḥ || 351 ||
अन्यदपि भेदयु क्तं सशिरः सूत्रेतरं न मानयुतम् 88 ॥ ३५२ ॥
anyadapi bhedayu ktaṃ saśiraḥ sūtretaraṃ na mānayutam 88 || 352 ||
निम्नोन्नतझझरकं वैवण्ण्ययुतं च पूजानिम्नोन्नतं यथा ॥ ३५३ ॥
nimnonnatajhajharakaṃ vaivaṇṇyayutaṃ ca pūjānimnonnataṃ yathā || 353 ||
वक्रमवक्रयुतं वा वालुकरेखाकलङ्कबिन्दुयुतम् 89 ॥ ३५४ ॥
vakramavakrayutaṃ vā vālukarekhākalaṅkabinduyutam 89 || 354 ||
अथवै करेखमेतान्यु दितान्येव स्वयम्भु लिङ्गानि ॥ ३५५ ॥
athavai karekhametānyu ditānyeva svayambhu liṅgāni || 355 ||
नै वैतेषां मूलं लिङ्गानां शोधयेन्मतिमान् 90 ॥ ३५६ ॥
nai vaiteṣāṃ mūlaṃ liṅgānāṃ śodhayenmatimān 90 || 356 ||
अज्ञानादपि मोहात् सं शोध्य मूलमेव दोषकरम् ॥ ३५७ ॥
ajñānādapi mohāt saṃ śodhya mūlameva doṣakaram || 357 ||
आस्थापनमथो लिङ्गं पूजाभागं तुपीठसमम् 91 ॥ ३५८ ॥
āsthāpanamatho liṅgaṃ pūjābhāgaṃ tupīṭhasamam 91 || 358 ||
वृत्तं वाऽथ सधारं पूजाभागं तुमोक्षदं यमिनाम् ॥ ३५९ ॥
vṛttaṃ vā'tha sadhāraṃ pūjābhāgaṃ tumokṣadaṃ yaminām || 359 ||
शिरसो वत्त्नमधुना लिङ्गानां वक्ष्यतेक्रमशः 92 ॥ ३६० ॥
śiraso vattnamadhunā liṅgānāṃ vakṣyatekramaśaḥ 92 || 360 ||
छत्राभा त्रपुषाभा कु क्कुटकाण्डार्धचन्द्रसदृशाभा ॥ ३६१ ॥
chatrābhā trapuṣābhā ku kkuṭakāṇḍārdhacandrasadṛśābhā || 361 ||
बु ब्दुदसदृशा पञ्चै वोद्दिष्टा वर्तना मु निभिः 93 ॥ ३६२ ॥
bu bdudasadṛśā pañcai voddiṣṭā vartanā mu nibhiḥ 93 || 362 ||
व्यासेषोडशभागेलिङ्गस्यैकद्विगुणयु गां शेषु ॥ ३६३ ॥
vyāseṣoḍaśabhāgeliṅgasyaikadviguṇayu gāṃ śeṣu || 363 ||
सं लम्ब्याधोभागानुभयोरपि पाश्श्वयोः क्रमशः 94 ॥ ३६४ ॥
saṃ lambyādhobhāgānubhayorapi pāśśvayoḥ kramaśaḥ 94 || 364 ||
छत्राभानि शिरांसि च चत्वारीह प्रवर्ततेविधिना ॥ ३६५ ॥
chatrābhāni śirāṃsi ca catvārīha pravartatevidhinā || 365 ||
समलिङ्गे प्रथमेद्वे शैवाधिकलिङ्गके तृतीयं स्यात् 95 ॥ ३६६ ॥
samaliṅge prathamedve śaivādhikaliṅgake tṛtīyaṃ syāt 95 || 366 ||
चतुरं शेषुयदु क्तं तत् प्रोक्तं वर्धमानस्य ॥ ३६७ ॥
caturaṃ śeṣuyadu ktaṃ tat proktaṃ vardhamānasya || 367 ||
सङ्करमन्योन्यं वाप्यशुभं स्याद् वर्तनानां च 96 ॥ ३६८ ॥
saṅkaramanyonyaṃ vāpyaśubhaṃ syād vartanānāṃ ca 96 || 368 ||
त्रपुषाभानुषडंशेसार्धद्व्यं शेन कर्तव्या 96-2 ॥ ३६९ ॥
trapuṣābhānuṣaḍaṃśesārdhadvyaṃ śena kartavyā 96-2 || 369 ||
उच्चार्धंकु क्कुटजं त्र्यं शै कां शेन्दुखण्डनिभम् ॥ ३७० ॥
uccārdhaṃku kkuṭajaṃ tryaṃ śai kāṃ śendukhaṇḍanibham || 370 ||
बु ब्दुदसदृशं सार्धंत्र्यं शं व्यासेऽष्टभागेतु 97 ॥ ३७१ ॥
bu bdudasadṛśaṃ sārdhaṃtryaṃ śaṃ vyāse'ṣṭabhāgetu 97 || 371 ||
सर्वेषामपि चैता सामान्यास्तत्र लिङ्गानाम् ॥ ३७२ ॥
sarveṣāmapi caitā sāmānyāstatra liṅgānām || 372 ||
शिरसो वर्तनभागं त्र्यं शै कं चाधिरोप्य निजतुङ्गे 98 ॥ ३७३ ॥
śiraso vartanabhāgaṃ tryaṃ śai kaṃ cādhiropya nijatuṅge 98 || 373 ||
लिङ्गायामेषट् षड् भागयुतेतेन सार्धमतः ॥ ३७४ ॥
liṅgāyāmeṣaṭ ṣaḍ bhāgayutetena sārdhamataḥ || 374 ||
इन्द्वश्विनिगुणभागाः प्रोक्ताः सर्वेष्वपि क्रमशः 99 ॥ ३७५ ॥
indvaśviniguṇabhāgāḥ proktāḥ sarveṣvapi kramaśaḥ 99 || 375 ||
अवरेमध्यमलिङ्गे श्रेष्ठे लिङ्गे ततः शिरोमानम् 99-2 ॥ ३७६ ॥
avaremadhyamaliṅge śreṣṭhe liṅge tataḥ śiromānam 99-2 || 376 ||
लिङ्गानां शिरसीप्सितां शमुभयोः सं लम्ब्य तत्पाश्श्वयोः ॥ ३७७ ॥
liṅgānāṃ śirasīpsitāṃ śamubhayoḥ saṃ lambya tatpāśśvayoḥ || 377 ||
कृत्वा मत्स्ययु गं तदास्यजघनान्निष्क्रान्तसूत्रद्वये ॥ ३७८ ॥
kṛtvā matsyayu gaṃ tadāsyajaghanānniṣkrāntasūtradvaye || 378 ||
तस्माद् यत्र च सं यु तिर्मतिमता बिन्दुत्रयाढ्यं यथा ॥ ३७९ ॥
tasmād yatra ca saṃ yu tirmatimatā bindutrayāḍhyaṃ yathā || 379 ||
कर्तव्यं बहुवर्तनास्व भिमतं सोपायमीशोदितम् 100-2 ॥ ३८० ॥
kartavyaṃ bahuvartanāsva bhimataṃ sopāyamīśoditam 100-2 || 380 ||
वक्ष्येऽहं लिङ्गानां सर्वेषां लक्षणोद्धरणम् ॥ ३८१ ॥
vakṣye'haṃ liṅgānāṃ sarveṣāṃ lakṣaṇoddharaṇam || 381 ||
शाणाभिस्तनु वालुकसहितै र्गोवालरज्ज्वाद्यैः 101 ॥ ३८२ ॥
śāṇābhistanu vālukasahitai rgovālarajjvādyaiḥ 101 || 382 ||
उ द्धष्ट्या सकृदेवहि युक्त्या चिह्नं परीक्ष्य यत्नेन ॥ ३८३ ॥
u ddhaṣṭyā sakṛdevahi yuktyā cihnaṃ parīkṣya yatnena || 383 ||
शुभतरमङ्कं दृष्ट्वा चारभेल्लक्षणोद्धरणम् 102 ॥ ३८४ ॥
śubhataramaṅkaṃ dṛṣṭvā cārabhellakṣaṇoddharaṇam 102 || 384 ||
प्रासादस्य समीपेमण्डपके चित्रवस्त्रशोभाढ्ये ॥ ३८५ ॥
prāsādasya samīpemaṇḍapake citravastraśobhāḍhye || 385 ||
शाल्यादि भिरपि युक्ते तण्डुलके स्थण्डिलेरम्ये 103 ॥ ३८६ ॥
śālyādi bhirapi yukte taṇḍulake sthaṇḍileramye 103 || 386 ||
तल्पोपरि सितवस्त्रप्रस्तरशयनेन्यसेल्लिङ्गम् ॥ ३८७ ॥
talpopari sitavastraprastaraśayanenyaselliṅgam || 387 ||
आचार्यः स्थपतिश्चाहतवस्त्रैर्हेमपुष्पाद्यैः 104 ॥ ३८८ ॥
ācāryaḥ sthapatiścāhatavastrairhemapuṣpādyaiḥ 104 || 388 ||
पञ्चाङ्गभूषणैरप्यलमतिशोभै रलं कृत्य ॥ ३८९ ॥
pañcāṅgabhūṣaṇairapyalamatiśobhai ralaṃ kṛtya || 389 ||
सितपुष्पालेपनसोष्णीषाद्यैः शोभनं कुर्यात् 105 ॥ ३९० ॥
sitapuṣpālepanasoṣṇīṣādyaiḥ śobhanaṃ kuryāt 105 || 390 ||
नेत्रमन्त्रमनु स्मरन्नजसूत्रं पाश्श्वसूत्रं च ॥ ३९१ ॥
netramantramanu smarannajasūtraṃ pāśśvasūtraṃ ca || 391 ||
हाटकनिर्मितसूच्या आचार्यः संलिखेद् रेखाम् 106 ॥ ३९२ ॥
hāṭakanirmitasūcyā ācāryaḥ saṃlikhed rekhām 106 || 392 ||
पश्चाद्धेममयेनै वारभ्यास्त्रेण च स्थपतिः ॥ ३९३ ॥
paścāddhemamayenai vārabhyāstreṇa ca sthapatiḥ || 393 ||
पुनरपि लघुतरशस्त्रैर्लघुहस्तैराज्यदुग्धमधुसहितम् 107 ॥ ३९४ ॥
punarapi laghutaraśastrairlaghuhastairājyadugdhamadhusahitam 107 || 394 ||
सम्यग् रेखा लिखिता निझरकमयं यथाशोभम् ॥ ३९५ ॥
samyag rekhā likhitā nijharakamayaṃ yathāśobham || 395 ||
सितवस्त्रेणाच्छाद्याखिलधान्यान् गोद्विजवत्साध्याः 108 ॥ ३९६ ॥
sitavastreṇācchādyākhiladhānyān godvijavatsādhyāḥ 108 || 396 ||
दर्शयितव्या कन्या युक्त्या शेषं नयेन्मतिमान् ॥ ३९७ ॥
darśayitavyā kanyā yuktyā śeṣaṃ nayenmatimān || 397 ||
प्रथमेनागरलिङ्गे षोडशभागीकृतेशिवायामे 109 ॥ ३९८ ॥
prathamenāgaraliṅge ṣoḍaśabhāgīkṛteśivāyāme 109 || 398 ||
षड् भूतवेदभागान् त्यक्त्वोध्ध्वेकन्यसाद्युदयम् ॥ ३९९ ॥
ṣaḍ bhūtavedabhāgān tyaktvodhdhvekanyasādyudayam || 399 ||
एवं त्रिकमु त्सेधं बु द् ध्वाऽथ त्र्यं शकात्तुसर्वेषाम् 110 ॥ ४०० ॥
evaṃ trikamu tsedhaṃ bu d dhvā'tha tryaṃ śakāttusarveṣām 110 || 400 ||
विष्ण्वं शाभिमुखेद्वे सूत्रेसं लेखयेत् पाश्श्वे ॥ ४०१ ॥
viṣṇvaṃ śābhimukhedve sūtresaṃ lekhayet pāśśve || 401 ||
पृष्ठे तयोर्युतिः स्याद्धीनेवेदाग्निपक्षेषु 111 ॥ ४०२ ॥
pṛṣṭhe tayoryutiḥ syāddhīnevedāgnipakṣeṣu 111 || 402 ||
मध्येभूतवनानलपक्षेषुयतिस्तयोः पृष्ठे ॥ ४०३ ॥
madhyebhūtavanānalapakṣeṣuyatistayoḥ pṛṣṭhe || 403 ||
श्रेष्ठे षड् भूतवनानलपक्षेषूदिता तुयु तिः 112 ॥ ४०४ ॥
śreṣṭhe ṣaḍ bhūtavanānalapakṣeṣūditā tuyu tiḥ 112 || 404 ||
तेषुगृहीत्वैकां शं त्रिद्व्यं शं सूत्रविष्कम्भम् ॥ ४०५ ॥
teṣugṛhītvaikāṃ śaṃ tridvyaṃ śaṃ sūtraviṣkambham || 405 ||
यावदधः कृष्णां शं ह्यु क्तोत्सेधेनयेत् तुसमम् 113 ॥ ४०६ ॥
yāvadadhaḥ kṛṣṇāṃ śaṃ hyu ktotsedhenayet tusamam 113 || 406 ||
एवं नागरलिङ्गे सूत्रं सम्यङ् मयेनोक्तम् ॥ ४०७ ॥
evaṃ nāgaraliṅge sūtraṃ samyaṅ mayenoktam || 407 ||
त्रिःपञ्चभागिकेऽस्मिन् द्राविडलिङ्गे शिवायामे 114 ॥ ४०८ ॥
triḥpañcabhāgike'smin drāviḍaliṅge śivāyāme 114 || 408 ||
नन्ददशरुद्रां शा हीनाद्युदयाः समु द्दिष्टाः ॥ ४०९ ॥
nandadaśarudrāṃ śā hīnādyudayāḥ samu ddiṣṭāḥ || 409 ||
मु निवसुनवभागेह्यं शैः सं लम्बयेत् सूत्रे 115 ॥ ४१० ॥
mu nivasunavabhāgehyaṃ śaiḥ saṃ lambayet sūtre 115 || 410 ||
यु गगुणनयनेष्वन्त्येमध्येशरवेदवह्नियु गलेषु ॥ ४११ ॥
yu gaguṇanayaneṣvantyemadhyeśaravedavahniyu galeṣu || 411 ||
रसशरयु गबन्धेषुप्रोक्ता श्रेष्ठे तयोस्तुयु तिः 116 ॥ ४१२ ॥
rasaśarayu gabandheṣuproktā śreṣṭhe tayostuyu tiḥ 116 || 412 ||
द्राविडलिङ्गे सूत्रव्यासं स्वां शार्धतः प्रोक्तम् ॥ ४१३ ॥
drāviḍaliṅge sūtravyāsaṃ svāṃ śārdhataḥ proktam || 413 ||
वेसरलिङ्गे पूजाभागेत्रिःपञ्चभागेतु 117 ॥ ४१४ ॥
vesaraliṅge pūjābhāgetriḥpañcabhāgetu 117 || 414 ||
दशभागं सूत्रोच्चं वस्वं शात् सम्यगारभ्य ॥ ४१५ ॥
daśabhāgaṃ sūtroccaṃ vasvaṃ śāt samyagārabhya || 415 ||
लम्बनमथ भूतवनानलपक्षां शेषुसूत्रयु तिः 118 ॥ ४१६ ॥
lambanamatha bhūtavanānalapakṣāṃ śeṣusūtrayu tiḥ 118 || 416 ||
व्यासेद्विरष्टभागेविष्कम्भां शो वरः प्रोक्तः ॥ ४१७ ॥
vyāsedviraṣṭabhāgeviṣkambhāṃ śo varaḥ proktaḥ || 417 ||
आयामेवसुभागेवेदां शै रुच्छ्रितस्तुततः 119 ॥ ४१८ ॥
āyāmevasubhāgevedāṃ śai rucchritastutataḥ 119 || 418 ||
गुणभागादारभ्य द्व्यं शेचैकां शके तयोस्तुयु तिः ॥ ४१९ ॥
guṇabhāgādārabhya dvyaṃ śecaikāṃ śake tayostuyu tiḥ || 419 ||
व्यासेगृहीतभागैककं विभजेत् त्रिधा द्व्यं शम् 120 ॥ ४२० ॥
vyāsegṛhītabhāgaikakaṃ vibhajet tridhā dvyaṃ śam 120 || 420 ||
एवं मध्यममिष्टं द्वादशभागीकृतेतुङ्गे ॥ ४२१ ॥
evaṃ madhyamamiṣṭaṃ dvādaśabhāgīkṛtetuṅge || 421 ||
शेषं पूर्ववदु द्दिष्टं विष्कम्भं भागयोः प्रोक्तम् 121 ॥ ४२२ ॥
śeṣaṃ pūrvavadu ddiṣṭaṃ viṣkambhaṃ bhāgayoḥ proktam 121 || 422 ||
गदितं कन्यसमेवं वेसरलिङ्गे तुसूत्रं तत् ॥ ४२३ ॥
gaditaṃ kanyasamevaṃ vesaraliṅge tusūtraṃ tat || 423 ||
आत्तां शेनवभागेभागेन व्यासगम्भीराः 122 ॥ ४२४ ॥
āttāṃ śenavabhāgebhāgena vyāsagambhīrāḥ 122 || 424 ||
रेखाविककशोक्ता सर्वेषामेव लिङ्गानाम् ॥ ४२५ ॥
rekhāvikakaśoktā sarveṣāmeva liṅgānām || 425 ||
अष्टौ यवान् गृहीत्वा नवधा विभजेत् समं दृढतरधी 123 ॥ ४२६ ॥
aṣṭau yavān gṛhītvā navadhā vibhajet samaṃ dṛḍhataradhī 123 || 426 ||
एकां शेनैककरोत्तुङ्गे लिङ्गे विधातव्या ॥ ४२७ ॥
ekāṃ śenaikakarottuṅge liṅge vidhātavyā || 427 ||
एककभागवृद्ध्या नव हस्तान्तेतुलिङ्गे तु 124 ॥ ४२८ ॥
ekakabhāgavṛddhyā nava hastāntetuliṅge tu 124 || 428 ||
अष्टयवान्तरगाढा सा रेखा सम्यगु द्दिष्टा ॥ ४२९ ॥
aṣṭayavāntaragāḍhā sā rekhā samyagu ddiṣṭā || 429 ||
अर्धयवेनाप्यु दिता रेखार्धयवेन पूर्ववद् वृद्धिः 125 ॥ ४३० ॥
ardhayavenāpyu ditā rekhārdhayavena pūrvavad vṛddhiḥ 125 || 430 ||
सार्धचतुर्यवतारावनतिः श्रेष्ठे तुलिङ्गे तु ॥ ४३१ ॥
sārdhacaturyavatārāvanatiḥ śreṣṭhe tuliṅge tu || 431 ||
मध्यमसूत्रव्यासादर्धततिः पक्षयोस्तुपृथक् 126 ॥ ४३२ ॥
madhyamasūtravyāsādardhatatiḥ pakṣayostupṛthak 126 || 432 ||
स््रवेषां रेखाणां व्यासावनतिः समा एव ॥ ४३३ ॥
sraveṣāṃ rekhāṇāṃ vyāsāvanatiḥ samā eva || 433 ||
अथ नागरादिकानां वक्ष्येसामान्यलक्षणोद्धरणम् 127 ॥ ४३४ ॥
atha nāgarādikānāṃ vakṣyesāmānyalakṣaṇoddharaṇam 127 || 434 ||
षोडशभागेपूजाभागोच्चेऽधो विहाय नयनां शम् ॥ ४३५ ॥
ṣoḍaśabhāgepūjābhāgocce'dho vihāya nayanāṃ śam || 435 ||
उपरिष्टाच्चतुरं शं दशभागं साग्रकं सूत्रम् 128 ॥ ४३६ ॥
upariṣṭāccaturaṃ śaṃ daśabhāgaṃ sāgrakaṃ sūtram 128 || 436 ||
मणिरेखा भ्रमणीयाधस्ताद् द्व्यं शं विहाय कं मुकुलात् ॥ ४३७ ॥
maṇirekhā bhramaṇīyādhastād dvyaṃ śaṃ vihāya kaṃ mukulāt || 437 ||
पृष्ठे तयोर्युतिः स्यान्मुकुलव्यासं तुभागेन 129 ॥ ४३८ ॥
pṛṣṭhe tayoryutiḥ syānmukulavyāsaṃ tubhāgena 129 || 438 ||
अथवा षोडशभागेऽधोंऽशं त्यक्त्वा दशां शके नालम् ॥ ४३९ ॥
athavā ṣoḍaśabhāge'dhoṃ'śaṃ tyaktvā daśāṃ śake nālam || 439 ||
शेषं पूर्ववदु क्तं सामान्यं सर्वलिङ्गानाम् 130 ॥ ४४० ॥
śeṣaṃ pūrvavadu ktaṃ sāmānyaṃ sarvaliṅgānām 130 || 440 ||
द्वादशभागेरौद्रेत्यक्त्वोध्ध्वेऽधो द्विभागमेकां शम् ॥ ४४१ ॥
dvādaśabhāgeraudretyaktvodhdhve'dho dvibhāgamekāṃ śam || 441 ||
नवभागेसाग्रं तच्छेषं पूर्वोक्तवत् कार्यम् 131 ॥ ४४२ ॥
navabhāgesāgraṃ taccheṣaṃ pūrvoktavat kāryam 131 || 442 ||
द्विर्नवभागेशैवेऽधोध्ध्वेद्व्यं शं शरां शं च ॥ ४४३ ॥
dvirnavabhāgeśaive'dhodhdhvedvyaṃ śaṃ śarāṃ śaṃ ca || 443 ||
रुद्रां शै रजसूत्रं मुकुलं भागेन पूर्ववच्छेषम् 132 ॥ ४४४ ॥
rudrāṃ śai rajasūtraṃ mukulaṃ bhāgena pūrvavaccheṣam 132 || 444 ||
शै वेद्विरष्टभागेऽधोध्ध्वेद्व्यं शं यु गां शकं नीत्वा ॥ ४४५ ॥
śai vedviraṣṭabhāge'dhodhdhvedvyaṃ śaṃ yu gāṃ śakaṃ nītvā || 445 ||
दशभागं सूत्रोच्चं तदं शकस्त्वष्टां शकात् समारभ्य 133 ॥ ४४६ ॥
daśabhāgaṃ sūtroccaṃ tadaṃ śakastvaṣṭāṃ śakāt samārabhya 133 || 446 ||
शररसमु निवसुभागेष्वेवं लम्बपक्षयोः सूत्रे ॥ ४४७ ॥
śararasamu nivasubhāgeṣvevaṃ lambapakṣayoḥ sūtre || 447 ||
पृष्ठे तयोर्युतिः स्याद् भागं त्यक्त्वा पुरोक्तवच्छेषम् 134 ॥ ४४८ ॥
pṛṣṭhe tayoryutiḥ syād bhāgaṃ tyaktvā puroktavaccheṣam 134 || 448 ||
सूत्रेण भस्मनै वप्रथमं सूत्रं प्रवत्त्यसूत्राग्रम् ॥ ४४९ ॥
sūtreṇa bhasmanai vaprathamaṃ sūtraṃ pravattyasūtrāgram || 449 ||
घटिकाग्रेण विलिख्य तुपाश्श्वेसूत्रेण लक्षणं कुर्यात् 135 ॥ ४५० ॥
ghaṭikāgreṇa vilikhya tupāśśvesūtreṇa lakṣaṇaṃ kuryāt 135 || 450 ||
सूत्राणां सर्वेषां कर्तव्या वर्तना तदग्रेतु ॥ ४५१ ॥
sūtrāṇāṃ sarveṣāṃ kartavyā vartanā tadagretu || 451 ||
लिङ्गानां शिरसि यथा सामान्यं स्यात्तथा समु द्दिष्टम् 136 ॥ ४५२ ॥
liṅgānāṃ śirasi yathā sāmānyaṃ syāttathā samu ddiṣṭam 136 || 452 ||
अश्वत्थपत्रसदृशं कदलीमुकुलोपमं यवाभं च ॥ ४५३ ॥
aśvatthapatrasadṛśaṃ kadalīmukulopamaṃ yavābhaṃ ca || 453 ||
अम्बुजकुड् मलसदृशं सामान्यं सर्वलिङ्गे षु 137 ॥ ४५४ ॥
ambujakuḍ malasadṛśaṃ sāmānyaṃ sarvaliṅge ṣu 137 || 454 ||
सूत्राग्रमात्तभागैकां शं व्यासोन्नतं हि मतम् ॥ ४५५ ॥
sūtrāgramāttabhāgaikāṃ śaṃ vyāsonnataṃ hi matam || 455 ||
लिङ्गानामाहत्यं सूत्राग्रं वक्ष्यतेविधिना 138 ॥ ४५६ ॥
liṅgānāmāhatyaṃ sūtrāgraṃ vakṣyatevidhinā 138 || 456 ||
छत्राभाग्रेलिङ्गे कुञ्जरनयनोपमं तुसूत्राग्रम् ॥ ४५७ ॥
chatrābhāgreliṅge kuñjaranayanopamaṃ tusūtrāgram || 457 ||
खण्डे न्दु निभेलिङ्गे शूलाग्रं बु ब्दुदाभेच 139 ॥ ४५८ ॥
khaṇḍe ndu nibheliṅge śūlāgraṃ bu bdudābheca 139 || 458 ||
त्रपुषाभेलिङ्गाग्रेसूत्राग्रं कु क्कुटाण्डनिभम् ॥ ४५९ ॥
trapuṣābheliṅgāgresūtrāgraṃ ku kkuṭāṇḍanibham || 459 ||
छत्राभं सूत्रागं लिङ्गे स्यात् कु क्कुटाण्डनिभे 140 ॥ ४६० ॥
chatrābhaṃ sūtrāgaṃ liṅge syāt ku kkuṭāṇḍanibhe 140 || 460 ||
नाहेसप्तदशां शेष्वेकं गृह्य त्रिधा द्व्यं शम् ॥ ४६१ ॥
nāhesaptadaśāṃ śeṣvekaṃ gṛhya tridhā dvyaṃ śam || 461 ||
मध्यमसूत्रव्यासं तस्यार्धेपक्षयोः सूत्रे 141 ॥ ४६२ ॥
madhyamasūtravyāsaṃ tasyārdhepakṣayoḥ sūtre 141 || 462 ||
लिङ्गायामेयोज्यं सामान्यं सर्वमेतत् स्यात् 142 ॥ ४६३ ॥
liṅgāyāmeyojyaṃ sāmānyaṃ sarvametat syāt 142 || 463 ||
लिङ्गायामं विस्तृतं स्वस्वभेदैर्नाम्नैषां सम्यगु ष्णीषमानम् ॥ ४६४ ॥
liṅgāyāmaṃ vistṛtaṃ svasvabhedairnāmnaiṣāṃ samyagu ṣṇīṣamānam || 464 ||
छत्राभाद्यु ष्णीषसूत्रं मयेह प्रोक्तं युक्त्या नागरादिक्रमेण 143 ॥ ४६५ ॥
chatrābhādyu ṣṇīṣasūtraṃ mayeha proktaṃ yuktyā nāgarādikrameṇa 143 || 465 ||
वक्ष्येऽहं स्फाटिकं लिङ्गं नीचमध्योत्तमक्रमात् ॥ ४६६ ॥
vakṣye'haṃ sphāṭikaṃ liṅgaṃ nīcamadhyottamakramāt || 466 ||
एकाङ्गुलं समारभ्यै वाङ्गु ल्यङ्गुलवर्धनात् 144 ॥ ४६७ ॥
ekāṅgulaṃ samārabhyai vāṅgu lyaṅgulavardhanāt 144 || 467 ||
षडङ्गुलान्तमत्सेधं पूजां शं कन्यसं मतम् ॥ ४६८ ॥
ṣaḍaṅgulāntamatsedhaṃ pūjāṃ śaṃ kanyasaṃ matam || 468 ||
सप्ताङ्गुलं समारभ्य यावद् द्वादशमात्रकम् 145 ॥ ४६९ ॥
saptāṅgulaṃ samārabhya yāvad dvādaśamātrakam 145 || 469 ||
पूजाभागोदयं लिङ्गे मध्यमेतुप्रकीर्तितम् ॥ ४७० ॥
pūjābhāgodayaṃ liṅge madhyametuprakīrtitam || 470 ||
सैकार्काङ्गुलमारभ्य चाङ्गुलाङ्गुलवर्धनात् 146 ॥ ४७१ ॥
saikārkāṅgulamārabhya cāṅgulāṅgulavardhanāt 146 || 471 ||
अष्टदशाङ्गुलं यावत् पूजां शोच्चं षडुत्तमे ॥ ४७२ ॥
aṣṭadaśāṅgulaṃ yāvat pūjāṃ śoccaṃ ṣaḍuttame || 472 ||
तद्धीनादर्धमात्रेण वृद्ध्यैकादशसं ख्यया 147 ॥ ४७३ ॥
taddhīnādardhamātreṇa vṛddhyaikādaśasaṃ khyayā 147 || 473 ||
श्रेष्ठमध्यपरेलिङ्गे त्रयस्त्रिं शत् समुन्नतम् ॥ ४७४ ॥
śreṣṭhamadhyapareliṅge trayastriṃ śat samunnatam || 474 ||
पूजां शार्धत्रिभागैकं गाढं वा स्फाटिकं मतम् 148 ॥ ४७५ ॥
pūjāṃ śārdhatribhāgaikaṃ gāḍhaṃ vā sphāṭikaṃ matam 148 || 475 ||
समं त्रिपादमर्धंवा पूजां शोच्चस्य विस्तृतम् ॥ ४७६ ॥
samaṃ tripādamardhaṃvā pūjāṃ śoccasya vistṛtam || 476 ||
साधारं वाथ वृत्तं वा स्फाटिकानामथाकृतिः 149 ॥ ४७७ ॥
sādhāraṃ vātha vṛttaṃ vā sphāṭikānāmathākṛtiḥ 149 || 477 ||
वर्तना शिरसस्तस्य नागरादिषुवै यथा ॥ ४७८ ॥
vartanā śirasastasya nāgarādiṣuvai yathā || 478 ||
मध्येवरेतुलिङ्गे तुब्रह्मसूत्रं तुपूर्ववत् 150 ॥ ४७९ ॥
madhyevaretuliṅge tubrahmasūtraṃ tupūrvavat 150 || 479 ||
ब्रह्मसूत्रं विना ह्येतत् तेजोद्रव्यं वरप्रदम् ॥ ४८० ॥
brahmasūtraṃ vinā hyetat tejodravyaṃ varapradam || 480 ||
स्वव्यासद्विगुणं सार्धंद्विगुणं त्रिगुणं तुवा 151 ॥ ४८१ ॥
svavyāsadviguṇaṃ sārdhaṃdviguṇaṃ triguṇaṃ tuvā 151 || 481 ||
पीठस्य मण्डनं नालं युक्त्या तत्र प्रयोजयेत् ॥ ४८२ ॥
pīṭhasya maṇḍanaṃ nālaṃ yuktyā tatra prayojayet || 482 ||
पूजां शोच्च समं वाऽथ त्रिभागं पिण्डिकोदयम् 152 ॥ ४८३ ॥
pūjāṃ śocca samaṃ vā'tha tribhāgaṃ piṇḍikodayam 152 || 483 ||
मृद् वृक्षरत्नलोहैश्च कुर्यात् स्फाटिकवद् दृढम् ॥ ४८४ ॥
mṛd vṛkṣaratnalohaiśca kuryāt sphāṭikavad dṛḍham || 484 ||
मृन्मयं युक्तितः पक्वमपक्वं वा यथेष्टतः 153 ॥ ४८५ ॥
mṛnmayaṃ yuktitaḥ pakvamapakvaṃ vā yatheṣṭataḥ 153 || 485 ||
वृक्षजं दोषनिर्मुक्तं लोहजं घनमिष्यते ॥ ४८६ ॥
vṛkṣajaṃ doṣanirmuktaṃ lohajaṃ ghanamiṣyate || 486 ||
घनं साङ्गमनङ्गं वा लोहेन सकलं मतम् 154 ॥ ४८७ ॥
ghanaṃ sāṅgamanaṅgaṃ vā lohena sakalaṃ matam 154 || 487 ||
लोहेन पूजितं कल्प्य भु क्तिमु क्तिघ्नप्रदम् ॥ ४८८ ॥
lohena pūjitaṃ kalpya bhu ktimu ktighnapradam || 488 ||
लिङ्गं शिलेतरं सर्वंमणिलिङ्गमिति स्मृतम् 155 ॥ ४८९ ॥
liṅgaṃ śiletaraṃ sarvaṃmaṇiliṅgamiti smṛtam 155 || 489 ||
स्वयोन्या वाऽथ लोहेन स्फाटि कादिषुपिण्डिका ॥ ४९० ॥
svayonyā vā'tha lohena sphāṭi kādiṣupiṇḍikā || 490 ||
स्वस्वयोग्यानि लोहानि स्फाटिकान्येषुपीठकम् 156 ॥ ४९१ ॥
svasvayogyāni lohāni sphāṭikānyeṣupīṭhakam 156 || 491 ||
स्थाप्यतेलोहपीठेतुरत्नजं तुस्थितिर्यथा ॥ ४९२ ॥
sthāpyatelohapīṭheturatnajaṃ tusthitiryathā || 492 ||
सं कल्पकवशादत्र ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः 157 ॥ ४९३ ॥
saṃ kalpakavaśādatra brahmaviṣṇumaheśvarāḥ 157 || 493 ||
यु क्त्या योज्यं बुधै र्लिङ्गं भु क्तिमु क्तिप्रसिद्धये ॥ ४९४ ॥
yu ktyā yojyaṃ budhai rliṅgaṃ bhu ktimu ktiprasiddhaye || 494 ||
बाणलिङ्गं यथालाभं ततत् सम्यग् निधापयेत् 158 ॥ ४९५ ॥
bāṇaliṅgaṃ yathālābhaṃ tatat samyag nidhāpayet 158 || 495 ||
पञ्चत्रिभागमुच्चार्धंत्रिद्व्यं शं वार्चनार्हकम् ॥ ४९६ ॥
pañcatribhāgamuccārdhaṃtridvyaṃ śaṃ vārcanārhakam || 496 ||
भागं शेषां शकं पीठबन्धं स्याद् बाणलिङ्गके 159 ॥ ४९७ ॥
bhāgaṃ śeṣāṃ śakaṃ pīṭhabandhaṃ syād bāṇaliṅgake 159 || 497 ||
रेखाबिन्दुकलङ्काद्यै र्वै वण्ण्यै र्मक्षिकापदैः ॥ ४९८ ॥
rekhābindukalaṅkādyai rvai vaṇṇyai rmakṣikāpadaiḥ || 498 ||
त्रासैस्तुशकराभिस्तेमणयो वर्जिता भृशम् 160 ॥ ४९९ ॥
trāsaistuśakarābhistemaṇayo varjitā bhṛśam 160 || 499 ||
लिङ्गं महत्त्वधिष्ठानेचार्धेस्थितेच मध्यमम् ॥ ५०० ॥
liṅgaṃ mahattvadhiṣṭhānecārdhesthiteca madhyamam || 500 ||
समाप्तेच विमानेस्यात् कन्यसं स्थापयेद् बुधैः 161 ॥ ५०१ ॥
samāpteca vimānesyāt kanyasaṃ sthāpayed budhaiḥ 161 || 501 ||
एवं स्थाप्यं लिङ्गुमु क्तप्रकारं श्रीसौभाग्यारोग्यभोग्यप्रदायि ॥ ५०२ ॥
evaṃ sthāpyaṃ liṅgumu ktaprakāraṃ śrīsaubhāgyārogyabhogyapradāyi || 502 ||
उक्तादन्यद् यत् कृतं तद् विपत्त्यैपत्यु र्नित्यं रोगशोकप्रदं स्यात् 162 ॥ ५०३ ॥
uktādanyad yat kṛtaṃ tad vipattyaipatyu rnityaṃ rogaśokapradaṃ syāt 162 || 503 ||
निष्कलानां तुलिङ्गानां सकलानामथाधुना ॥ ५०४ ॥
niṣkalānāṃ tuliṅgānāṃ sakalānāmathādhunā || 504 ||
सामान्येन विधानेन वक्ष्येऽहं पीठलक्षणम् 1 ॥ ५०५ ॥
sāmānyena vidhānena vakṣye'haṃ pīṭhalakṣaṇam 1 || 505 ||
जात्यैकया विधातव्यं नेष्टमन्योन्यसङ्करम् ॥ ५०६ ॥
jātyaikayā vidhātavyaṃ neṣṭamanyonyasaṅkaram || 506 ||
आहुः शै लेद्रुमेकेचित् पीठं पक्वेष्टकामयम् 2 ॥ ५०७ ॥
āhuḥ śai ledrumekecit pīṭhaṃ pakveṣṭakāmayam 2 || 507 ||
लोहजं मणिलिङ्गानां लोहजानां तुपै ण्डिकम् ॥ ५०८ ॥
lohajaṃ maṇiliṅgānāṃ lohajānāṃ tupai ṇḍikam || 508 ||
आदाय स्त्रीशिलां सम्यक् पीठं लिङ्गस्य निर्मितम् 3 ॥ ५०९ ॥
ādāya strīśilāṃ samyak pīṭhaṃ liṅgasya nirmitam 3 || 509 ||
पूजां शं द्विगुणं हीनं श्रेष्ठं लिङ्गोन्नतेः समम् ॥ ५१० ॥
pūjāṃ śaṃ dviguṇaṃ hīnaṃ śreṣṭhaṃ liṅgonnateḥ samam || 510 ||
नवै तेपीठविस्तारास्तयोर्मध्येऽष्टभाजिते 4 ॥ ५११ ॥
navai tepīṭhavistārāstayormadhye'ṣṭabhājite 4 || 511 ||
उत्तमा मध्यमा हीनास्त्रित्रिभेदाः प्रकीर्तिताः ॥ ५१२ ॥
uttamā madhyamā hīnāstritribhedāḥ prakīrtitāḥ || 512 ||
अथवा लिङ्गतुङ्गार्धंहीनं पादोनकं वरम् 5 ॥ ५१३ ॥
athavā liṅgatuṅgārdhaṃhīnaṃ pādonakaṃ varam 5 || 513 ||
तयोर्मध्येऽष्टभागेतुपीठव्यासादि पूर्ववत् ॥ ५१४ ॥
tayormadhye'ṣṭabhāgetupīṭhavyāsādi pūrvavat || 514 ||
विष्कम्भं त्रिगुणं वाऽथ नाहतु ल्यविशालकम् 6 ॥ ५१५ ॥
viṣkambhaṃ triguṇaṃ vā'tha nāhatu lyaviśālakam 6 || 515 ||
गर्भा गारं त्रिभागैकं चतुर्भा गकमेववा ॥ ५१६ ॥
garbhā gāraṃ tribhāgaikaṃ caturbhā gakamevavā || 516 ||
विष्कम्भकर्णद्विगुणं सार्धंच त्रिगुणं तुवा 7 ॥ ५१७ ॥
viṣkambhakarṇadviguṇaṃ sārdhaṃca triguṇaṃ tuvā 7 || 517 ||
पीठविस्तारमु द्दिष्टं स्वाष्टां शोनमथोपरि ॥ ५१८ ॥
pīṭhavistāramu ddiṣṭaṃ svāṣṭāṃ śonamathopari || 518 ||
मण्डनाय स्वविस्ताराष्टां शोनै वाधिकं ततः 8 ॥ ५१९ ॥
maṇḍanāya svavistārāṣṭāṃ śonai vādhikaṃ tataḥ 8 || 519 ||
सर्वेषामपि पीठानां जन्मान्तं मूलविस्तृतम् ॥ ५२० ॥
sarveṣāmapi pīṭhānāṃ janmāntaṃ mūlavistṛtam || 520 ||
अग्रव्यासं महापिट्टकान्तं सम्यक् प्रकीर्तितम् 9 ॥ ५२१ ॥
agravyāsaṃ mahāpiṭṭakāntaṃ samyak prakīrtitam 9 || 521 ||
विष्णुभागसमोत्सेधं सपादं सार्धमेववा ॥ ५२२ ॥
viṣṇubhāgasamotsedhaṃ sapādaṃ sārdhamevavā || 522 ||
चतुरश्रं च वस्वश्रं षडश्रं द्वादशाश्रकम् 10 ॥ ५२३ ॥
caturaśraṃ ca vasvaśraṃ ṣaḍaśraṃ dvādaśāśrakam 10 || 523 ||
द्विरष्टाश्रं सु वृत्तं च तेषामेवायतान्यपि ॥ ५२४ ॥
dviraṣṭāśraṃ su vṛttaṃ ca teṣāmevāyatānyapi || 524 ||
त्रिकोणमर्धचन्द्रं च चतुर्दशनिभानि वै 11 ॥ ५२५ ॥
trikoṇamardhacandraṃ ca caturdaśanibhāni vai 11 || 525 ||
समानि यानि लिङ्गस्य तानि पीठानि सं ज्ञया ॥ ५२६ ॥
samāni yāni liṅgasya tāni pīṭhāni saṃ jñayā || 526 ||
सायतान्यासनानीति सकलानां वदन्ति वै 12 ॥ ५२७ ॥
sāyatānyāsanānīti sakalānāṃ vadanti vai 12 || 527 ||
त्रिकोणमर्धचन्द्रं च निष्कलेसकलेक्रमात् ॥ ५२८ ॥
trikoṇamardhacandraṃ ca niṣkalesakalekramāt || 528 ||
भद्रपीठं च पद्मं च वज्रपीठं महाम्बुजम् 13 ॥ ५२९ ॥
bhadrapīṭhaṃ ca padmaṃ ca vajrapīṭhaṃ mahāmbujam 13 || 529 ||
श्रीकरं पीठपद्मं च महावज्रं च सौम्यकम् ॥ ५३० ॥
śrīkaraṃ pīṭhapadmaṃ ca mahāvajraṃ ca saumyakam || 530 ||
श्रीकाम्याख्यमिति प्रोक्ता नाम्नैता नव पीठिकाः 14 ॥ ५३१ ॥
śrīkāmyākhyamiti proktā nāmnaitā nava pīṭhikāḥ 14 || 531 ||
स्वनाम्नाकृतियु क्त्या तुत्रिकोणार्धेन्दुसं युते ॥ ५३२ ॥
svanāmnākṛtiyu ktyā tutrikoṇārdhendusaṃ yute || 532 ||
पीठिकानामलङ्कारं क्रमशो वच्यतेऽधुना 15 ॥ ५३३ ॥
pīṭhikānāmalaṅkāraṃ kramaśo vacyate'dhunā 15 || 533 ||
गृहीतोत्सेधमानां शवशेन विविधेन च 15-2 ॥ ५३४ ॥
gṛhītotsedhamānāṃ śavaśena vividhena ca 15-2 || 534 ||
त्रिःपञ्चां शेद्व्यंशि जन्मं यु गां शं वप्रं सार्धंपद्मकं तद् दृगर्धम् ॥ ५३५ ॥
triḥpañcāṃ śedvyaṃśi janmaṃ yu gāṃ śaṃ vapraṃ sārdhaṃpadmakaṃ tad dṛgardham || 535 ||
कु म्भं द्व्यं शं क्षेपणं चार्धमूध्ध्वेग्रीवं सार्धंपूर्ववत् क्षेपणोच्चम् 16 ॥ ५३६ ॥
ku mbhaṃ dvyaṃ śaṃ kṣepaṇaṃ cārdhamūdhdhvegrīvaṃ sārdhaṃpūrvavat kṣepaṇoccam 16 || 536 ||
द्व्यं शं पट्टं स्नेहवार्यर्धभागं् तत् सामान्यं भद्रपीठं सुहृष्टम् ॥ ५३७ ॥
dvyaṃ śaṃ paṭṭaṃ snehavāryardhabhāgaṃ tat sāmānyaṃ bhadrapīṭhaṃ suhṛṣṭam || 537 ||
विप्रोर्वीभृद्वै श्यकानां परेषां श्रीसौभाग्यारोग्यभोग्यप्रदायि 17 ॥ ५३८ ॥
viprorvībhṛdvai śyakānāṃ pareṣāṃ śrīsaubhāgyārogyabhogyapradāyi 17 || 538 ||
द्विरष्टभागेऽश्विनिबाणनेत्रैर्युगां शनेत्रेन्दु भिरत्र पट्टम् ॥ ५३९ ॥
dviraṣṭabhāge'śvinibāṇanetrairyugāṃ śanetrendu bhiratra paṭṭam || 539 ||
पद्मं च वृत्तं च दलं च पट्टं स्यात् पद्मपीठं घृतवारियु क्तम् 18 ॥ ५४० ॥
padmaṃ ca vṛttaṃ ca dalaṃ ca paṭṭaṃ syāt padmapīṭhaṃ ghṛtavāriyu ktam 18 || 540 ||
द्विःसप्तां शेसार्धमर्धंगुणार्धंजन्मं निम्नं पङ्कजं तत्क्रमेण ॥ ५४१ ॥
dviḥsaptāṃ śesārdhamardhaṃguṇārdhaṃjanmaṃ nimnaṃ paṅkajaṃ tatkrameṇa || 541 ||
पट्टं निम्नं चार्धमर्धंतुभागं वज्रं निम्नं कम्पकं पूर्ववत् स्यात् 19 ॥ ५४२ ॥
paṭṭaṃ nimnaṃ cārdhamardhaṃtubhāgaṃ vajraṃ nimnaṃ kampakaṃ pūrvavat syāt 19 || 542 ||
त्र्यं शं पद्मं निम्नमर्धंतदूध्ध्वेऽध्यर्धार्धांशा पिट्टकाज्यार्थभागा ॥ ५४३ ॥
tryaṃ śaṃ padmaṃ nimnamardhaṃtadūdhdhve'dhyardhārdhāṃśā piṭṭakājyārthabhāgā || 543 ||
एतत् पीठं वज्रपद्मं हि नाम्ना सामान्यं तत् सर्वलिङ्गे षुशस्तम् 20 ॥ ५४४ ॥
etat pīṭhaṃ vajrapadmaṃ hi nāmnā sāmānyaṃ tat sarvaliṅge ṣuśastam 20 || 544 ||
त्रिःषड् भागेद्व्यर्धवेदां शकार्धैः सार्धद्व्यर्धार्धार्धकार्धानलां शैः ॥ ५४५ ॥
triḥṣaḍ bhāgedvyardhavedāṃ śakārdhaiḥ sārdhadvyardhārdhārdhakārdhānalāṃ śaiḥ || 545 ||
अर्धा ध्यर्धार्धांशकर्जन्ममब्जं पट्टं निम्नं पङ्कजं वृत्तमब्जम् 21 ॥ ५४६ ॥
ardhā dhyardhārdhāṃśakarjanmamabjaṃ paṭṭaṃ nimnaṃ paṅkajaṃ vṛttamabjam 21 || 546 ||
निम्नं पट्टं पङ्कजं स्यात् तदूध्ध्वेश्रीपट्टं तत्स्नेहभारं क्रमेण ॥ ५४७ ॥
nimnaṃ paṭṭaṃ paṅkajaṃ syāt tadūdhdhveśrīpaṭṭaṃ tatsnehabhāraṃ krameṇa || 547 ||
एतन्नाम्ना सम्यगु क्तं महाब्जं चित्रं सद्भिः पौरुषेचार्षकेऽपि 22 ॥ ५४८ ॥
etannāmnā samyagu ktaṃ mahābjaṃ citraṃ sadbhiḥ pauruṣecārṣake'pi 22 || 548 ||
लब्धोत्सेधेषोडशां शेंऽशिजन्म त्र्यं शं वप्रं पद्मतुङ्गं् यु गां शम् ॥ ५४९ ॥
labdhotsedheṣoḍaśāṃ śeṃ'śijanma tryaṃ śaṃ vapraṃ padmatuṅgaṃ yu gāṃ śam || 549 ||
हृद्भागार्धंद्व्यंशिवृत्तं धृगर्धंपद्मं त्र्यं शं पिट्टका सार्धभागा 23 ॥ ५५० ॥
hṛdbhāgārdhaṃdvyaṃśivṛttaṃ dhṛgardhaṃpadmaṃ tryaṃ śaṃ piṭṭakā sārdhabhāgā 23 || 550 ||
अर्धांशं तत् स्नेहवार्यर्धखातं तावद्व्यासं त्र्यं शकं वा यु गां शम् ॥ ५५१ ॥
ardhāṃśaṃ tat snehavāryardhakhātaṃ tāvadvyāsaṃ tryaṃ śakaṃ vā yu gāṃ śam || 551 ||
नालव्यासं निर्गमं तत् त्रियं शं कुर्यादग्रं श्रीकरं श्रीकरं तत् 24 ॥ ५५२ ॥
nālavyāsaṃ nirgamaṃ tat triyaṃ śaṃ kuryādagraṃ śrīkaraṃ śrīkaraṃ tat 24 || 552 ||
अध्यर्धार्धद्व्यर्धकार्धार्धकार्धैः पक्षार्धै द्द्व्यर्धैः खुरं निम्नमब्जम् ॥ ५५३ ॥
adhyardhārdhadvyardhakārdhārdhakārdhaiḥ pakṣārdhai ddvyardhaiḥ khuraṃ nimnamabjam || 553 ||
पट्टं निम्नं पट्टमब्जं तुनिम्नं पट्टं निम्नं पीठपद्मं दशां शे 25 ॥ ५५४ ॥
paṭṭaṃ nimnaṃ paṭṭamabjaṃ tunimnaṃ paṭṭaṃ nimnaṃ pīṭhapadmaṃ daśāṃ śe 25 || 554 ||
त्रिःपञ्चां शेलब्धतुङ्गे च सार्धंचार्धंवेदद्व्यर्धसार्धेन्दुभागैः ॥ ५५५ ॥
triḥpañcāṃ śelabdhatuṅge ca sārdhaṃcārdhaṃvedadvyardhasārdhendubhāgaiḥ || 555 ||
अर्धद्व्यर्धा ध्यर्धकार्धैः क्रमेण जन्मं निम्नं पट्टकं तत्क्रमेण 26 ॥ ५५६ ॥
ardhadvyardhā dhyardhakārdhaiḥ krameṇa janmaṃ nimnaṃ paṭṭakaṃ tatkrameṇa 26 || 556 ||
जन्मं निम्नं पङ्कजं पट्टकं तद्वज्रं वृत्तं क्षेपणं कञ्जमूध्ध्वे ॥ ५५७ ॥
janmaṃ nimnaṃ paṅkajaṃ paṭṭakaṃ tadvajraṃ vṛttaṃ kṣepaṇaṃ kañjamūdhdhve || 557 ||
पट्टं निम्नं तन्महावज्रमु क्तं नाम्ना सौम्यं सर्वसं पत्करं स्यात् 27 ॥ ५५८ ॥
paṭṭaṃ nimnaṃ tanmahāvajramu ktaṃ nāmnā saumyaṃ sarvasaṃ patkaraṃ syāt 27 || 558 ||
वज्रं वृत्तं तुङ्गनाम्ना तदेव सौम्यं पीठं सम्पदायुष्करं स्यात् ॥ ५५९ ॥
vajraṃ vṛttaṃ tuṅganāmnā tadeva saumyaṃ pīṭhaṃ sampadāyuṣkaraṃ syāt || 559 ||
द्विःषड् भागेचन्द्रनेत्रार्धभागैः सार्दार्धार्धैः सार्धसार्धार्धकार्धैः 28 ॥ ५६० ॥
dviḥṣaḍ bhāgecandranetrārdhabhāgaiḥ sārdārdhārdhaiḥ sārdhasārdhārdhakārdhaiḥ 28 || 560 ||
अध्यर्धेनार्धेन जन्मं तुवप्रं निम्नं पद्मं धृग्दलं वृत्तमब्जम् ॥ ५६१ ॥
adhyardhenārdhena janmaṃ tuvapraṃ nimnaṃ padmaṃ dhṛgdalaṃ vṛttamabjam || 561 ||
धृक्पद्मं तत्पिट्टकानिम्नपट्टं श्रीकाम्यं तल्लब्धतुङ्गे मयोक्तम् 29 ॥ ५६२ ॥
dhṛkpadmaṃ tatpiṭṭakānimnapaṭṭaṃ śrīkāmyaṃ tallabdhatuṅge mayoktam 29 || 562 ||
धाम्नि प्रोक्तान्यप्यधिष्ठानकानि तान्यप्यस्मिन्मण्डनीयानि युक्त्या 30 ॥ ५६३ ॥
dhāmni proktānyapyadhiṣṭhānakāni tānyapyasminmaṇḍanīyāni yuktyā 30 || 563 ||
यथाबलं यथाशोभं यथायु क्ति प्रवेशनम् ॥ ५६४ ॥
yathābalaṃ yathāśobhaṃ yathāyu kti praveśanam || 564 ||
निर्गमं सर्वपीठानामङ्गानां परिकल्पयेत् 31 ॥ ५६५ ॥
nirgamaṃ sarvapīṭhānāmaṅgānāṃ parikalpayet 31 || 565 ||
पीठव्यासत्रिभागैकं चतुर्भा गिकमेववा ॥ ५६६ ॥
pīṭhavyāsatribhāgaikaṃ caturbhā gikamevavā || 566 ||
निर्गमं मूलविस्तारं प्रणालस्य प्रकल्पयेत् 32 ॥ ५६७ ॥
nirgamaṃ mūlavistāraṃ praṇālasya prakalpayet 32 || 567 ||
मूलादर्धंत्रिपादं वा त्रिभागैकां शमेववा ॥ ५६८ ॥
mūlādardhaṃtripādaṃ vā tribhāgaikāṃ śamevavā || 568 ||
प्रणालस्याग्रविस्तारं त्रिपादं वा घनं समम् 33 ॥ ५६९ ॥
praṇālasyāgravistāraṃ tripādaṃ vā ghanaṃ samam 33 || 569 ||
गजोष्ठसदृशाकारं गोमुखाकारमेववा ॥ ५७० ॥
gajoṣṭhasadṛśākāraṃ gomukhākāramevavā || 570 ||
मूलाग्रविपुलत्र्यं शव्यासं स्यात् खातनिम्नकम् 34 ॥ ५७१ ॥
mūlāgravipulatryaṃ śavyāsaṃ syāt khātanimnakam 34 || 571 ||
इष्टदिङ्मुखलिङ्गस्य पीठमध्यं तदेवहि ॥ ५७२ ॥
iṣṭadiṅmukhaliṅgasya pīṭhamadhyaṃ tadevahi || 572 ||
नालं वामेप्रकर्तव्यं सधारं वा यथारुचि 35 ॥ ५७३ ॥
nālaṃ vāmeprakartavyaṃ sadhāraṃ vā yathāruci 35 || 573 ||
अग्रपट्टस्य विस्तारं स्वोच्छ्रयेण समन्वितम् ॥ ५७४ ॥
agrapaṭṭasya vistāraṃ svocchrayeṇa samanvitam || 574 ||
सपादं वाऽथ सार्धंवा त्रिपादं वा यथाबलम् 36 ॥ ५७५ ॥
sapādaṃ vā'tha sārdhaṃvā tripādaṃ vā yathābalam 36 || 575 ||
तत्पट्टस्य घनं खातं तन्मूलेकारयेद् बुधः ॥ ५७६ ॥
tatpaṭṭasya ghanaṃ khātaṃ tanmūlekārayed budhaḥ || 576 ||
क्रमेणोन्नतिमल्लिङ्गसङ्गमं परिकल्पयेत् 37 ॥ ५७७ ॥
krameṇonnatimalliṅgasaṅgamaṃ parikalpayet 37 || 577 ||
शिवभागमधः पीठात् किञ्चिदप्यवलम्बनम् ॥ ५७८ ॥
śivabhāgamadhaḥ pīṭhāt kiñcidapyavalambanam || 578 ||
Keys: ← → turn the page, J K step through the verses.
Illustration: Verse & Place (Project-owned).