Skip to content

Mitakshara 2.126

कलहे वाग्दण्डपारुष्यात्मके साहसेषु विषशस्त्रादिनिमित्तप्राणव्यापादनादिषु प्रत्यभियोगसंभवे स्वाभियोगम् अनिस्तीर्याप्य् अभियोत्तारं प्रत्यभियोजयेत् । नन्व् अत्रापि पूर्वपक्षानुपमर्दनरूपत्वेनानुत्तरत्वात् प्रत्यभियोगस्य प्रतिज्ञान्तरत्वे युगपद्व्यवहारासंभवः समानः । सत्यम् । नात्र युगपद्व्यवहाराय प्रत्यभियोगोपदेशो ऽपि तु न्यूनदण्डप्राप्तये अधिकदण्डनिवृत्तये वा । तथाहि । अनेनाहं ताडितः शप्तो वा इत्य् अभियोगे पूर्वम् अहम् अनेन ताडितः शप्तो वा इति प्रत्यभियोगे दण्डाल्पत्वम् । यथाह नारदः: पूर्वम् आक्षारयेद् यस् तु नियतं स्यात् स दोषभाक् । पश्चाद् यः सो ऽप्य् असत्कारी पूर्वे तु विनयो गुरुः ॥

kalahe vāgdaṇḍapāruṣyātmake sāhaseṣu viṣaśastrādinimittaprāṇavyāpādanādiṣu pratyabhiyogasaṃbhave svābhiyogam anistīryāpy abhiyottāraṃ pratyabhiyojayet | nanv atrāpi pūrvapakṣānupamardanarūpatvenānuttaratvāt pratyabhiyogasya pratijñāntaratve yugapadvyavahārāsaṃbhavaḥ samānaḥ | satyam | nātra yugapadvyavahārāya pratyabhiyogopadeśo 'pi tu nyūnadaṇḍaprāptaye adhikadaṇḍanivṛttaye vā | tathāhi | anenāhaṃ tāḍitaḥ śapto vā ity abhiyoge pūrvam aham anena tāḍitaḥ śapto vā iti pratyabhiyoge daṇḍālpatvam | yathāha nāradaḥ: pūrvam ākṣārayed yas tu niyataṃ syāt sa doṣabhāk | paścād yaḥ so 'py asatkārī pūrve tu vinayo guruḥ ||

Report an error