Skip to content

Mitakshara 2.32

धर्मशास्त्रसमयाचारविरुद्धेन मार्गेण परैर् आधर्षितो ऽभिभूतो यद् राज्ञे प्राड्विवाकाय वा आवेदयति विज्ञापयति चेद् यदि तद् आवेद्यमानं व्यवहारपदं प्रतिज्ञोत्तरसंशयहेतुपरामर्शप्रमाणनिर्णयप्रयोजनात्मको व्यवहारस् तस्य पदं विषयस् तस्य चेदं सामान्यलक्षणम् । स च द्विविधः । शङ्काभियोगस् तत्त्वाभियोगश् चेति । यथाह नारदः । द्व्यभियोगस् तु विज्ञेयः शङ्कातत्त्वाभियोगतः । शङ्का ऽसतां तु संसर्गात् तत्त्वं होढाभिदर्शनात् ॥

dharmaśāstrasamayācāraviruddhena mārgeṇa parair ādharṣito 'bhibhūto yad rājñe prāḍvivākāya vā āvedayati vijñāpayati ced yadi tad āvedyamānaṃ vyavahārapadaṃ pratijñottarasaṃśayahetuparāmarśapramāṇanirṇayaprayojanātmako vyavahāras tasya padaṃ viṣayas tasya cedaṃ sāmānyalakṣaṇam | sa ca dvividhaḥ | śaṅkābhiyogas tattvābhiyogaś ceti | yathāha nāradaḥ | dvyabhiyogas tu vijñeyaḥ śaṅkātattvābhiyogataḥ | śaṅkā 'satāṃ tu saṃsargāt tattvaṃ hoḍhābhidarśanāt ||

Report an error