Nyayamrita 2.8.12
तथा द्वितीयमपि अप्रसिद्धविशेषणत्वबाधसत्प्रतिपक्षत्वदृष्टान्तसाध्यवैकल्यादिदोषात् प्रकृष्टादिवाक्ये उक्तरीत्या सत्यादिवाक्येऽपि बुभुत्साद्यनुपपत्त्या ब्रह्मस्वरूपमात्रप्रश्नोत्तरत्वस्यासिद्धेश्च। इह च कश्चन्द्र इतिवत् क्लृप्तस्य प्रश्नस्याभावात् कल्प्यस्य च क्लृप्तोत्तरानुसारेण धर्मविषयकस्यैव कल्प्यत्वाच्च। कतम आत्मेत्यत्र कतरः स आत्मेत्यत्र च त्वं पदार्थप्रश्ने वा बहूनां जातिपरिप्रश्ने डतमच्, "द्वयोरेकस्य निर्धारणे डतरच्-" इति सूत्राभ्यां जात्याद्यर्थकतमादिशब्दप्रयोगेण तत्प्रतिवचने योऽयं विज्ञानमय इत्यादौ पक्षत्वेन त्वदभिमते हेतोरसिद्धेश्च। किं च सर्वस्याप्युत्तरस्य प्रष्टृनिर्धारितप्रश्नधर्मिनिष्ठानिर्धारितैकप्रकारपरत्वाद्विरुद्धो हेतुः। यदि चोत्तरजन्यं ज्ञानं निष्प्रकारकं स्यात्, तेन सप्रकारकसन्देहनिवृत्तिर्न स्यात्। यदि चोत्तरं प्रश्नादधिकविषयं न स्यात्तर्ह्युत्तरमेव न स्याद्, अन्यथा प्रश्न एव उत्तरं स्यात्। किं करोति किमानेयम् ? इत्यादि प्रश्नोत्तरेषु अध्ययनं करोति गामानयेत्यादिषु व्यभिचाराच्च। न हि तान्यप्यध्ययनत्वगोत्वादित्यागेन लक्षणया कर्मादिमात्रपराणि। एतेन सत्यादिवाक्यार्थः ब्रह्मप्रातिपदिकार्थमात्रं तन्मात्रप्रश्नोत्तरवाक्यार्थत्वादिति न्यायदीपावल्युक्तं व्यतिरेक्यनुमानं निरस्तम्। किं चैकप्रातिपदिकार्थप्रश्नोत्तरत्वेन कथमखण्डार्थत्वम् ? स्वार्थो द्रव्यं तथा लिङ्गं सङ्ख्या कर्मादयोऽपि च। नामार्थपञ्चकं प्राहुराद्यं त्रिकमथापरे।।
tathā dvitīyamapi aprasiddhaviśeṣaṇatvabādhasatpratipakṣatvadṛṣṭāntasādhyavaikalyādidoṣāt prakṛṣṭādivākye uktarītyā satyādivākye'pi bubhutsādyanupapattyā brahmasvarūpamātrapraśnottaratvasyāsiddheśca| iha ca kaścandra itivat klṛptasya praśnasyābhāvāt kalpyasya ca klṛptottarānusāreṇa dharmaviṣayakasyaiva kalpyatvācca| katama ātmetyatra kataraḥ sa ātmetyatra ca tvaṃ padārthapraśne vā bahūnāṃ jātiparipraśne ḍatamac, "dvayorekasya nirdhāraṇe ḍatarac-" iti sūtrābhyāṃ jātyādyarthakatamādiśabdaprayogeṇa tatprativacane yo'yaṃ vijñānamaya ityādau pakṣatvena tvadabhimate hetorasiddheśca| kiṃ ca sarvasyāpyuttarasya praṣṭṛnirdhāritapraśnadharminiṣṭhānirdhāritaikaprakāraparatvādviruddho hetuḥ| yadi cottarajanyaṃ jñānaṃ niṣprakārakaṃ syāt, tena saprakārakasandehanivṛttirna syāt| yadi cottaraṃ praśnādadhikaviṣayaṃ na syāttarhyuttarameva na syād, anyathā praśna eva uttaraṃ syāt| kiṃ karoti kimāneyam ? ityādi praśnottareṣu adhyayanaṃ karoti gāmānayetyādiṣu vyabhicārācca| na hi tānyapyadhyayanatvagotvādityāgena lakṣaṇayā karmādimātraparāṇi| etena satyādivākyārthaḥ brahmaprātipadikārthamātraṃ tanmātrapraśnottaravākyārthatvāditi nyāyadīpāvalyuktaṃ vyatirekyanumānaṃ nirastam| kiṃ caikaprātipadikārthapraśnottaratvena kathamakhaṇḍārthatvam ? svārtho dravyaṃ tathā liṅgaṃ saṅkhyā karmādayo'pi ca| nāmārthapañcakaṃ prāhurādyaṃ trikamathāpare||