तथा हि ब्रह्मणो धर्माः किं साधकाभावान्न सन्ति ? उत बाधकसद्भावात्। नाद्यः, ‘बृहन्तो ह्यस्मिन्गुणाः’, ‘परास्य शक्तिर्विविधैव श्रूयते स्वाभाविकी ज्ञानबलक्रिया च।’ ‘सत्यकामः सत्यसङ्कल्पः’ इत्यादिश्रुतीनाम्, ब्रह्मेशानादिभिर्देवैः समेतैर्यद्गुणांशकः। नावसाययितुं शक्यो व्याचक्षाणैश्च सर्वदा।। ‘मय्यनन्तगुणेऽनन्ते’ ‘तेजो बलैश्वर्यमहावबोध- सद्वीर्यशक्त्यादिगुणैकराशिः’ ‘परःपराणा‘मित्यादिस्मृतीनाम्’ ‘अन्तस्तद्धर्मोपदेशाद्’ ‘अन्तर्याम्यधिदैवादिषु तद्धर्मव्यपदेशाद्, ‘अदृश्यत्वादिगुणको धर्मोक्तेः’ ‘सर्वधर्मोपपत्तेश्च’-इत्यादीनां निर्णायकसूत्राणाम् ब्रह्म धर्मिसत्तासमानसत्ताकधर्मवद्, उक्तसत्ताकभावरूपधर्मवद्वा, यावत्स्वस्वरूपमनुवर्तमानधर्मवद्वा, उक्तविशेषणवद्भावरूपधर्मवद्वा, स्वज्ञानाबाध्यभावरूपधर्मवद्वा, धर्मैर्भावरूपैर्धर्मैर्वा हीनं नावतिष्ठते पदार्थत्वाद्, भावत्वाद्, अभावविलक्षणत्वाद्वा, घटवत्। ब्रह्म स्वज्ञानाबाध्यप्रकारवत्, स्वारोपितव्यावर्तकस्वज्ञानाबाध्यप्रकारवद्वा, अधिष्ठानत्वाच्छुक्तिवत्। ब्रह्म स्वज्ञानाबाध्यदुःखव्यावृत्तिमत्, स्वज्ञानाबाध्यदुःखव्यावर्तकधर्मवद्वा, दुःखानात्मकत्वाद् घटवत्। ब्रह्म स्वज्ञानाबाध्यप्रकारकज्ञानविशेष्यम्, सन्दिग्धत्वाद्, विचार्यत्वात्, निर्णेतव्यत्वाच्च, स्थाणुवत्। ब्रह्मवेदान्ततात्पर्यगोचरप्रकारवद्, वेदान्तविचारविषयत्वात्, यदेवं तदेवं यथा कर्मकाण्ड विचारविषयो धर्मः। ईश्वरः सदाऽवाप्तसमस्तकल्याणगुणः, सदा तत्प्रेप्सुत्वे सति तत्र शक्तत्वाद्, यो यदा यत्प्रेप्सुत्वे सति यत्र शक्तः, स तदा तद्वान्, यथा चैत्रः।
tathā hi brahmaṇo dharmāḥ kiṃ sādhakābhāvānna santi ? uta bādhakasadbhāvāt| nādyaḥ, ‘bṛhanto hyasminguṇāḥ’, ‘parāsya śaktirvividhaiva śrūyate svābhāvikī jñānabalakriyā ca|’ ‘satyakāmaḥ satyasaṅkalpaḥ’ ityādiśrutīnām, brahmeśānādibhirdevaiḥ sametairyadguṇāṃśakaḥ| nāvasāyayituṃ śakyo vyācakṣāṇaiśca sarvadā|| ‘mayyanantaguṇe'nante’ ‘tejo balaiśvaryamahāvabodha- sadvīryaśaktyādiguṇaikarāśiḥ’ ‘paraḥparāṇā‘mityādismṛtīnām’ ‘antastaddharmopadeśād’ ‘antaryāmyadhidaivādiṣu taddharmavyapadeśād, ‘adṛśyatvādiguṇako dharmokteḥ’ ‘sarvadharmopapatteśca’-ityādīnāṃ nirṇāyakasūtrāṇām brahma dharmisattāsamānasattākadharmavad, uktasattākabhāvarūpadharmavadvā, yāvatsvasvarūpamanuvartamānadharmavadvā, uktaviśeṣaṇavadbhāvarūpadharmavadvā, svajñānābādhyabhāvarūpadharmavadvā, dharmairbhāvarūpairdharmairvā hīnaṃ nāvatiṣṭhate padārthatvād, bhāvatvād, abhāvavilakṣaṇatvādvā, ghaṭavat| brahma svajñānābādhyaprakāravat, svāropitavyāvartakasvajñānābādhyaprakāravadvā, adhiṣṭhānatvācchuktivat| brahma svajñānābādhyaduḥkhavyāvṛttimat, svajñānābādhyaduḥkhavyāvartakadharmavadvā, duḥkhānātmakatvād ghaṭavat| brahma svajñānābādhyaprakārakajñānaviśeṣyam, sandigdhatvād, vicāryatvāt, nirṇetavyatvācca, sthāṇuvat| brahmavedāntatātparyagocaraprakāravad, vedāntavicāraviṣayatvāt, yadevaṃ tadevaṃ yathā karmakāṇḍa vicāraviṣayo dharmaḥ| īśvaraḥ sadā'vāptasamastakalyāṇaguṇaḥ, sadā tatprepsutve sati tatra śaktatvād, yo yadā yatprepsutve sati yatra śaktaḥ, sa tadā tadvān, yathā caitraḥ|