Skip to content

Nyayamrita 2.6.5

किं च शीतोष्णस्पर्शवन्तौ पयः पावकावित्यादौ त्वद्रीत्या संसर्गाप्रतिपादकेऽनेकप्रातिपदिकार्थमात्रपरेऽतिव्याप्तिः। न हि धर्मधर्मिभावासहमखण्डार्थत्वं धर्मिभेदसहम्। किं च यौगिकार्थौपगवादिप्रश्नोत्तरे श्यामो दीर्घो लोहिताक्ष औपगव इत्यादौ अनेकार्थात्मकवनसेनादिप्रश्नोत्तरे "एकदेशस्था वृक्षा वन"मित्यादौ च सखण्डार्थे लक्षणवाक्येऽतिव्याप्तिः। प्रकृष्टादिवाक्येऽपि संसृष्टार्थत्वस्य वक्ष्यमाणत्वेनासम्भवश्च। अत एवान्त्यं लक्षणमप्ययुक्तम्, असम्भवात्, सखण्डार्थलक्षणवाक्येऽतिव्यातेश्च। किं च प्रवृत्तिनिमित्ताभेदश्चेन्नापर्यायत्वं तद्भेदस्त्विह नास्ति अनन्तत्वादीनां शुद्धादन्यत्रासम्भवाद् अनन्तादिशब्दानां लक्षणयाऽखण्डार्थत्वे च शुद्धे तदसिद्धेः। अखण्डार्थत्वलक्षणभङ्गः।। 1 ।।

kiṃ ca śītoṣṇasparśavantau payaḥ pāvakāvityādau tvadrītyā saṃsargāpratipādake'nekaprātipadikārthamātrapare'tivyāptiḥ| na hi dharmadharmibhāvāsahamakhaṇḍārthatvaṃ dharmibhedasaham| kiṃ ca yaugikārthaupagavādipraśnottare śyāmo dīrgho lohitākṣa aupagava ityādau anekārthātmakavanasenādipraśnottare "ekadeśasthā vṛkṣā vana"mityādau ca sakhaṇḍārthe lakṣaṇavākye'tivyāptiḥ| prakṛṣṭādivākye'pi saṃsṛṣṭārthatvasya vakṣyamāṇatvenāsambhavaśca| ata evāntyaṃ lakṣaṇamapyayuktam, asambhavāt, sakhaṇḍārthalakṣaṇavākye'tivyāteśca| kiṃ ca pravṛttinimittābhedaścennāparyāyatvaṃ tadbhedastviha nāsti anantatvādīnāṃ śuddhādanyatrāsambhavād anantādiśabdānāṃ lakṣaṇayā'khaṇḍārthatve ca śuddhe tadasiddheḥ| akhaṇḍārthatvalakṣaṇabhaṅgaḥ|| 1 ||

Report an error