Nyayamrita 2.8.8
सत्यादिवाक्यं स्वतात्पर्यविषयज्ञानाबाध्यसंसर्गपरम्, स्वतात्पर्यविषयज्ञानाबाध्यस्वकरणकप्रमितिविषयपदार्थनिरूप्यसंसर्गपरं वा, प्रमाणवाक्यत्वात्, ज्योतिष्टोमादिवाक्यवत्। विषं भुंक्ष्वेत्यादौ वाच्यार्थसंसर्गपरत्वाभावेऽप्युक्तसाध्यसद्भावान्न व्यभिचारः। खं छिद्रं, कोकिलः पिक त्यादावपि अनतिभिन्नार्थत्वे सामानाधिकरण्यायोगेन छिद्रकोकिलादीनां खपिकादिशब्दवाच्यत्व संसर्गपरत्वात् न तत्रापि व्यभिचारः। यद्वा वेदान्तजन्यप्रमा सप्रकारिका, विचारजन्यज्ञानत्वात्, संशयविरोधित्वाच्च, कर्मकाण्डजन्यज्ञानवत्। वेदान्तजन्या प्रमा ब्रह्मनिष्ठप्रकारविषया, ब्रह्मधर्मिकसंशयविरोधिज्ञानत्वाद्, ब्रह्मविचारजन्यज्ञानत्वाच्च, यदेवं तदेवं यथा कर्मकाण्डविचारजन्यनिश्चय इत्यादिना प्रतिरोधात्। दृष्टान्तस्य साध्यवैकल्यं च। तथा हि-प्रकृष्टादिवाक्यस्याखण्डार्थत्वं न तावन्मुख्यवृत्त्या, लक्षणापि न तावत् गंगायां घोष इत्यादाविवान्वयानुपपत्त्या चन्द्रादौ प्रकृष्टे गुणरूपेण द्रव्यरूपेण वा प्रकाशेन सम्बन्धस्य सत्वात्, चन्द्रे प्रकृष्टप्रकाशादेः सत्त्वात्। नापि यष्टीः प्रवेशयेत्यादाविव तात्पर्यानुपपत्त्या कश्चन्द्र इति स्वरूपमात्रस्य पृष्टत्वादिति वाच्यम्, अस्ति कश्चिच्चन्द्रशब्दस्यार्थ इत्यज्ञाने तत्र धर्मिज्ञानसाध्याया बुभुत्सायाः सन्देहस्य चानुपपत्तेः, चन्द्रशब्दस्य प्रातिपदिकत्वानिश्चयेन सुब्बिभक्तिप्रयोगायोगाच्च चन्द्र इत्यनूद्य क इति प्रश्नायोगाच्च, न ह्यज्ञातमनुवादार्हम्। असङ्कीर्णं चन्द्रस्वरूपं न ज्ञातमिति चेत्, न चन्द्रस्वरूपद्वयाभावात्।
satyādivākyaṃ svatātparyaviṣayajñānābādhyasaṃsargaparam, svatātparyaviṣayajñānābādhyasvakaraṇakapramitiviṣayapadārthanirūpyasaṃsargaparaṃ vā, pramāṇavākyatvāt, jyotiṣṭomādivākyavat| viṣaṃ bhuṃkṣvetyādau vācyārthasaṃsargaparatvābhāve'pyuktasādhyasadbhāvānna vyabhicāraḥ| khaṃ chidraṃ, kokilaḥ pika tyādāvapi anatibhinnārthatve sāmānādhikaraṇyāyogena chidrakokilādīnāṃ khapikādiśabdavācyatva saṃsargaparatvāt na tatrāpi vyabhicāraḥ| yadvā vedāntajanyapramā saprakārikā, vicārajanyajñānatvāt, saṃśayavirodhitvācca, karmakāṇḍajanyajñānavat| vedāntajanyā pramā brahmaniṣṭhaprakāraviṣayā, brahmadharmikasaṃśayavirodhijñānatvād, brahmavicārajanyajñānatvācca, yadevaṃ tadevaṃ yathā karmakāṇḍavicārajanyaniścaya ityādinā pratirodhāt| dṛṣṭāntasya sādhyavaikalyaṃ ca| tathā hi-prakṛṣṭādivākyasyākhaṇḍārthatvaṃ na tāvanmukhyavṛttyā, lakṣaṇāpi na tāvat gaṃgāyāṃ ghoṣa ityādāvivānvayānupapattyā candrādau prakṛṣṭe guṇarūpeṇa dravyarūpeṇa vā prakāśena sambandhasya satvāt, candre prakṛṣṭaprakāśādeḥ sattvāt| nāpi yaṣṭīḥ praveśayetyādāviva tātparyānupapattyā kaścandra iti svarūpamātrasya pṛṣṭatvāditi vācyam, asti kaściccandraśabdasyārtha ityajñāne tatra dharmijñānasādhyāyā bubhutsāyāḥ sandehasya cānupapatteḥ, candraśabdasya prātipadikatvāniścayena subbibhaktiprayogāyogācca candra ityanūdya ka iti praśnāyogācca, na hyajñātamanuvādārham| asaṅkīrṇaṃ candrasvarūpaṃ na jñātamiti cet, na candrasvarūpadvayābhāvāt|