Read / Pratima Nataka / Act 2 of 7 अङ्कः २
Meruścalanniva yugakṣayasannikarṣe ॥
Bhasa's play of the statue.
21 verses · Sanskrit with transliteration
मेरुश्चलन्निव युगक्षयसन्निकर्षे ।
शोषं व्रजन्निव महोदधिरप्रमेय: ।
सूर्य: पतन्निव च मण्डलमात्रलक्ष्य: ।
शोकाद्भृशं शिथिलदेहमतिनरेन्द्र: ॥ १ ॥
meruścalanniva yugakṣayasannikarṣe |
śoṣaṃ vrajanniva mahodadhiraprameya: |
sūrya: patanniva ca maṇḍalamātralakṣya: |
śokādbhṛśaṃ śithiladehamatinarendra: || 1 ||
प्रतिहारि - हा हा एव्वंगओ महाराओ। (हा एवंगतो महाराज:।) ।
काञ्चुकीय: - भवति! गच्छ ।
प्रतिहारी: - अय्य! तह। (आर्य! तथा।) (निष्कान्ता।) ।
काञ्चुकीय:- (सर्वतो विलोक्य।) अहो नु खलु रामनिर्गमनदिनादाभ्य शून्यैवेयमयोध्या संलक्ष्यते। कुत:, ।
नागेन्द्रा यवसाभिलाषविमुखा: सास्रेक्षणा वाजिनो ।
हेषा शून्यमुखा: सवृद्धवनिताबालाश्च पौरा जना: ।
त्यक्ताहारकथा: सुदीनवदना: क्रन्दन्त उच्चैर्दिशा ।
रामो याति यया सदारसहजस्तामेव पश्यन्त्यमी ॥ २ ॥
pratihāri - hā hā evvaṃgao mahārāo| (hā evaṃgato mahārāja:|) |
kāñcukīya: - bhavati! gaccha |
pratihārī: - ayya! taha| (ārya! tathā|) (niṣkāntā|) |
kāñcukīya:- (sarvato vilokya|) aho nu khalu rāmanirgamanadinādābhya śūnyaiveyamayodhyā saṃlakṣyate| kuta:, |
nāgendrā yavasābhilāṣavimukhā: sāsrekṣaṇā vājino |
heṣā śūnyamukhā: savṛddhavanitābālāśca paurā janā: |
tyaktāhārakathā: sudīnavadanā: krandanta uccairdiśā |
rāmo yāti yayā sadārasahajastāmeva paśyantyamī || 2 ||
पतत्युत्थाय चोत्थाय हा हेत्युच्चैर्लपन् मुहु: ।
दिशं पश्यति तामे व यया यातो रघूद्वह: ॥ ३ ॥
patatyutthāya cotthāya hā hetyuccairlapan muhu: |
diśaṃ paśyati tāme va yayā yāto raghūdvaha: || 3 ||
(निष्क्रान्त:।) ।
मिश्रविष्कम्भक: ।
(तत: प्रविशति यथानिर्दिष्टो राजा देव्यौ च।) ।
राजा - हा वत्स! राम! जगतां नयनाभिराम ! ।
हा वत्स! लक्ष्मण! सुलक्षणसर्वगात्र! ।
हा साध्वि! मैथिलि! पतिस्थितचित्तवृत्ते ।
हा हा गता: किल वनं बत मे तनूजा: ॥ ४ ॥
(niṣkrānta:|) |
miśraviṣkambhaka: |
(tata: praviśati yathānirdiṣṭo rājā devyau ca|) |
rājā - hā vatsa! rāma! jagatāṃ nayanābhirāma ! |
hā vatsa! lakṣmaṇa! sulakṣaṇasarvagātra! |
hā sādhvi! maithili! patisthitacittavṛtte |
hā hā gatā: kila vanaṃ bata me tanūjā: || 4 ||
चित्रमिदं भो:! यद् भ्रातृस्नेहात् पितरि विमुक्तस्नेहमपि तावल्लक्ष्मणं द्रष्टुमिच्छमि। वधु वैदेहि ।
रामेणापि परित्यक्तो लक्ष्मणेन च गर्हित: ।
अयशोभाजनं लोके परित्यत्क्तस्त्वयाप्यहम् ॥ ५ ॥
citramidaṃ bho:! yad bhrātṛsnehāt pitari vimuktasnehamapi tāvallakṣmaṇaṃ draṣṭumicchami| vadhu vaidehi |
rāmeṇāpi parityakto lakṣmaṇena ca garhita: |
ayaśobhājanaṃ loke parityatktastvayāpyaham || 5 ||
सत्यसन्ध! जितक्रोध! विमत्सर! जगत्प्रिय! ।
गुरुशुश्रूषणे युक्त! प्रतिवाक्यं प्रयच्छ मे ॥ ६ ॥
satyasandha! jitakrodha! vimatsara! jagatpriya! |
guruśuśrūṣaṇe yukta! prativākyaṃ prayaccha me || 6 ||
हा क्वासौ सर्वजनहृदयनयनाभिरामो रामः, क्वासौ मयि गुर्वनुवृत्तिः। क्वासौ शोकार्तेष्वनुकम्पा। क्वासौ तृणवदगणितराज्यैश्वर्यः। पुत्र! ।
राम! वृद्धं पितरं मां परित्यज्य किमसम्वद्धेन धर्मेण ते कृत्यम् हा धिक्। कष्टं भो! ।
सूर्य इव गतो राम: सूर्यं दिवस इव लक्ष्मणोऽनुगत: ।
सूर्यदिवसावसाने छायेव न दृश्यते सीता ॥ ७ ॥
hā kvāsau sarvajanahṛdayanayanābhirāmo rāmaḥ, kvāsau mayi gurvanuvṛttiḥ| kvāsau śokārteṣvanukampā| kvāsau tṛṇavadagaṇitarājyaiśvaryaḥ| putra! |
rāma! vṛddhaṃ pitaraṃ māṃ parityajya kimasamvaddhena dharmeṇa te kṛtyam hā dhik| kaṣṭaṃ bho! |
sūrya iva gato rāma: sūryaṃ divasa iva lakṣmaṇo'nugata: |
sūryadivasāvasāne chāyeva na dṛśyate sītā || 7 ||
(ऊध्र्वमवलोक्य।) भोः कृतान्तहतक ।
अनपत्या वयं राम: पुत्रोऽन्यस्य महीपते: ।
वने व्याघ्री च कैकेयी त्वया किं न कृतं त्रयम् ॥ ८ ॥
(ūdhrvamavalokya|) bhoḥ kṛtāntahataka |
anapatyā vayaṃ rāma: putro'nyasya mahīpate: |
vane vyāghrī ca kaikeyī tvayā kiṃ na kṛtaṃ trayam || 8 ||
कौसल्या - (सरुदितम्) अळं दाणि महारआ अदिमत्तं सन्तप्पिअ परवसं अत्ताणं कादुं । णं सा ते अ कुमारा महाराअस्स समआवसाणे पेक्खिदव्वा ।
भविस्सन्ति(अलमिदानीं महाराजोऽतिमात्रं सन्तप्य परवशमात्मानं कर्तुम्। ननु सा तौ च कुमारौ महाराजस्य समयावसाने प्रेक्षितव्या ।
भविष्यन्ति।) ।
राजा - का त्वं भो: ।
कौसल्या - असिणिद्धपुत्तपसविणीं खु अहं (अस्निग्धपुत्रप्रसविनी खल्वहम्।) ।
राजा - किं किं सर्वजनहृदयनयनाभिरामस्य रामस्य जननीं त्वमसि कौसल्यानी ।
कौसल्या - महाराअ! सा एव मन्दभाइणी खु अहं। (महाराज! सैव मन्दभागिनी खल्वहम्।) ।
राजा - कौसल्ये सारवती खल्वसि। त्वत्या हि खलु रामो गर्भे धृत: ।
अहं हि दु:खमत्यन्तमसह्यज्वलनोपमम् ।
नैव सोढुं न संहर्तु शक्नोमि मुषितेन्द्रिय: ॥ ९ ॥
kausalyā - (saruditam) al̤aṃ dāṇi mahāraā adimattaṃ santappia paravasaṃ attāṇaṃ kāduṃ | ṇaṃ sā te a kumārā mahārāassa samaāvasāṇe pekkhidavvā |
bhavissanti(alamidānīṃ mahārājo'timātraṃ santapya paravaśamātmānaṃ kartum| nanu sā tau ca kumārau mahārājasya samayāvasāne prekṣitavyā |
bhaviṣyanti|) |
rājā - kā tvaṃ bho: |
kausalyā - asiṇiddhaputtapasaviṇīṃ khu ahaṃ (asnigdhaputraprasavinī khalvaham|) |
rājā - kiṃ kiṃ sarvajanahṛdayanayanābhirāmasya rāmasya jananīṃ tvamasi kausalyānī |
kausalyā - mahārāa! sā eva mandabhāiṇī khu ahaṃ| (mahārāja! saiva mandabhāginī khalvaham|) |
rājā - kausalye sāravatī khalvasi| tvatyā hi khalu rāmo garbhe dhṛta: |
ahaṃ hi du:khamatyantamasahyajvalanopamam |
naiva soḍhuṃ na saṃhartu śaknomi muṣitendriya: || 9 ||
(सुमित्रां विलोक्य।) इयमपरा का ।
कौसल्या - महाराअ! वच्छळक्खण। (महाराज! वत्सलक्षमण -) (इत्यर्धोक्ते) ।
राजा - (सहसोत्थाय -) क्वासौ क्वासौ लक्ष्मण:। न दृश्यते। भो: कष्टम् ।
(देव्यौ ससम्भ्रममुत्थाय राजानमवलम्बेते।) ।
कौसल्या - महाराअ! वच्छळक्खणस्स जणणी सुमित्तत्ति वत्तुं मए उवक्कन्दं। (महाराज! वत्सलक्षणस्य जननी सुमित्रेति वक्तुं मयोपक्रान्तम्।) ।
राजा - अयि सुमित्रे ।
तवैव पुत्र: सत्पुत्रो येन नक्तन्दिवं वने ।
रामो रघुकुलश्रेष्ठश्छाययेवानुगम्य़ते ॥ १० ॥
(sumitrāṃ vilokya|) iyamaparā kā |
kausalyā - mahārāa! vacchal̤akkhaṇa| (mahārāja! vatsalakṣamaṇa -) (ityardhokte) |
rājā - (sahasotthāya -) kvāsau kvāsau lakṣmaṇa:| na dṛśyate| bho: kaṣṭam |
(devyau sasambhramamutthāya rājānamavalambete|) |
kausalyā - mahārāa! vacchal̤akkhaṇassa jaṇaṇī sumittatti vattuṃ mae uvakkandaṃ| (mahārāja! vatsalakṣaṇasya jananī sumitreti vaktuṃ mayopakrāntam|) |
rājā - ayi sumitre |
tavaiva putra: satputro yena naktandivaṃ vane |
rāmo raghukulaśreṣṭhaśchāyayevānugamya़te || 10 ||
(प्रविश्य) ।
काञ्चुकीय: - जयतु महाराज:। एष खलु तत्र भवान् सुमन्त्र: प्राप्त: ।
राजा- (सहसोत्थाय सहर्षम्।) अपि रामेण ।
काञ्चुकीय: - न खलु, रथेन ।
राजा - कथं कथं रथेन केवलेन। (इति मूÐच्छत: पतति।) ।
देव्यौ - महाराअ! समस्ससिहि समस्ससिहि। (गात्राणि परामृशत:।) (महाराज!समाश्वसिहि समाश्वसिहि।) ।
काञ्चुकीय: - कष्टम्। ईर्दृग्विधा: पुरुषविशेषा ईध्शीमापदं प्राप्नुवन्तीति विधिरनतिक्रमणीय:. महाराज! समाश्वसिहि, समाश्वसिहि ।
राजा - (किञ्चित्् समाश्वस्य।) बालाके! सुंत्र एक एव ननु प्राप्त: ।
काञ्चुकीय: - महाराज! अथ किम् ।
राजा - कष्टं भो: ।
शून्य: प्राप्तो यदि रथो भग्नो मम मनोरथ: ।
नूनं दशरथं नेतुं कालेन प्रेषितो रथ: ॥ ११ ॥
(praviśya) |
kāñcukīya: - jayatu mahārāja:| eṣa khalu tatra bhavān sumantra: prāpta: |
rājā- (sahasotthāya saharṣam|) api rāmeṇa |
kāñcukīya: - na khalu, rathena |
rājā - kathaṃ kathaṃ rathena kevalena| (iti mūÐcchata: patati|) |
devyau - mahārāa! samassasihi samassasihi| (gātrāṇi parāmṛśata:|) (mahārāja!samāśvasihi samāśvasihi|) |
kāñcukīya: - kaṣṭam| īrdṛgvidhā: puruṣaviśeṣā īdhśīmāpadaṃ prāpnuvantīti vidhiranatikramaṇīya:. mahārāja! samāśvasihi, samāśvasihi |
rājā - (kiñcit samāśvasya|) bālāke! suṃtra eka eva nanu prāpta: |
kāñcukīya: - mahārāja! atha kim |
rājā - kaṣṭaṃ bho: |
śūnya: prāpto yadi ratho bhagno mama manoratha: |
nūnaṃ daśarathaṃ netuṃ kālena preṣito ratha: || 11 ||
तेन हि शीघ्रं प्रवेश्यताम् ।
काञ्चुकीय: - यदाज्ञापयति महाराज: ।
(निष्कान्त:।) ।
राजा - धन्या: खलु वने वातास्तटाकपरिवर्तिन: ।
विचरन्तं वने रामं ये स्पृशन्ति यथासुखम् ॥ १२ ॥
tena hi śīghraṃ praveśyatām |
kāñcukīya: - yadājñāpayati mahārāja: |
(niṣkānta:|) |
rājā - dhanyā: khalu vane vātāstaṭākaparivartina: |
vicarantaṃ vane rāmaṃ ye spṛśanti yathāsukham || 12 ||
(तत: प्रविशति सुमन्त्र:) ।
सुमन्त्र: - (सर्वतो विलोक्य सशोकम्।) ।
एते भृत्या: स्वानि कर्माणि हित्वा ।
स्नेहाद् रामे जातबाष्पाकुलाक्षा: ।
चिन्तादीना: शोकसंदग्धदेहा ।
विक्रोशन्तं पार्थिवं गर्हयन्ति ॥ १३ ॥
(tata: praviśati sumantra:) |
sumantra: - (sarvato vilokya saśokam|) |
ete bhṛtyā: svāni karmāṇi hitvā |
snehād rāme jātabāṣpākulākṣā: |
cintādīnā: śokasaṃdagdhadehā |
vikrośantaṃ pārthivaṃ garhayanti || 13 ||
राजा - भ्रात:। सुमन्त्र! क्व मे ज्येष्ठो राम: - नहि नहि युक्तमभिहितं मया ।
क्व ते ज्येष्ठो राम: प्रियसुत । सा क्व दुहिता ।
विदेहानां भर्तुर्निरतिशयभक्तिर्गुरुजने ।
क्व वा सौमित्रिर्मां हतपितृकमासन्नमरणं ।
किमप्याहु: किं ते सकलजनशोकार्णवकरम् ॥ १४ ॥
rājā - bhrāta:| sumantra! kva me jyeṣṭho rāma: - nahi nahi yuktamabhihitaṃ mayā |
kva te jyeṣṭho rāma: priyasuta | sā kva duhitā |
videhānāṃ bharturniratiśayabhaktirgurujane |
kva vā saumitrirmāṃ hatapitṛkamāsannamaraṇaṃ |
kimapyāhu: kiṃ te sakalajanaśokārṇavakaram || 14 ||
सुमन्त्र: - महाराज! मा मैवममङ्गलवचनानि भाषिष्ठा:। अचिरादेव तान् द्रक्ष्यसि ।
राजा - सत्यमयुक्तमभिहितं मया। नायं तपस्विनामुचित: प्रश्न:। तत् कथ्यताम्। अपि तपस्विनां तपो वर्धते। अप्यरण्यानि स्वाधीनानि विचरन्ती ।
वैदेही न परिखिद्यते ।
सुमित्रा - सुमन्त! वहुवक्कळाशङ्किदसरीरा वाळा वि अवाशचरिता भत्तुणो सहधम्मआरिणि अम्हे महाराअं च किञ्चि णाळवदि। (समुन्त्र! ।
बहुवल्कलालङ्कृतशरीरा बालाप्यबालचारित्रा भर्तु: सहधर्मचारिणी अस्मान् महाराजं च किच्चिन्नालपति।) ।
सुमन्त्र: - सर्व एव महाराजम् -- ।
राजा - न न । श्रोत्ररसायनैर्मम हृदयातुरौषधैस्तेषां नामधेयैरेव श्रावय ।
सुमन्त्र: - यदाज्ञापयति महाराज:। आयुष्मान् राम: ।
राजा: - राम इति। अयं राम:। तन्नामश्रवणात् स्पृष्ट इव मे प्रतिभाति।ततस्तत: ।
सुमन्त्र: - आयुष्मान् लक्ष्मण: ।
राजा - अयं लक्ष्मण: । ततस्तत: ।
सुमन्त्र: - आयुष्मती सीता जनकराजपुत्री ।
राजा - इयं वैदेही। रामो लक्ष्मणो वैदेहीत्ययमक्रम: ।
सुमन्त्र: - अत क: क्रम: ।
राजा - रामो वैदेही लक्ष्मण इत्याभिधीयताम् ।
रामलक्ष्मणयोर्मध्ये तिष्ठत्वत्रापि मैथिली ।
बहुदोषाण्यरण्यानि सनाथैषा भविष्यति ॥ १५ ॥
sumantra: - mahārāja! mā maivamamaṅgalavacanāni bhāṣiṣṭhā:| acirādeva tān drakṣyasi |
rājā - satyamayuktamabhihitaṃ mayā| nāyaṃ tapasvināmucita: praśna:| tat kathyatām| api tapasvināṃ tapo vardhate| apyaraṇyāni svādhīnāni vicarantī |
vaidehī na parikhidyate |
sumitrā - sumanta! vahuvakkal̤āśaṅkidasarīrā vāl̤ā vi avāśacaritā bhattuṇo sahadhammaāriṇi amhe mahārāaṃ ca kiñci ṇāl̤avadi| (samuntra! |
bahuvalkalālaṅkṛtaśarīrā bālāpyabālacāritrā bhartu: sahadharmacāriṇī asmān mahārājaṃ ca kiccinnālapati|) |
sumantra: - sarva eva mahārājam -- |
rājā - na na | śrotrarasāyanairmama hṛdayāturauṣadhaisteṣāṃ nāmadheyaireva śrāvaya |
sumantra: - yadājñāpayati mahārāja:| āyuṣmān rāma: |
rājā: - rāma iti| ayaṃ rāma:| tannāmaśravaṇāt spṛṣṭa iva me pratibhāti|tatastata: |
sumantra: - āyuṣmān lakṣmaṇa: |
rājā - ayaṃ lakṣmaṇa: | tatastata: |
sumantra: - āyuṣmatī sītā janakarājaputrī |
rājā - iyaṃ vaidehī| rāmo lakṣmaṇo vaidehītyayamakrama: |
sumantra: - ata ka: krama: |
rājā - rāmo vaidehī lakṣmaṇa ityābhidhīyatām |
rāmalakṣmaṇayormadhye tiṣṭhatvatrāpi maithilī |
bahudoṣāṇyaraṇyāni sanāthaiṣā bhaviṣyati || 15 ||
सुमन्त्र: - यदाज्ञापयति महाराज:। आयुष्मान राम: ।
राजा - अयं राम: ।
सुमन्त्र: - आयुष्मती जनकराजपुत्री ।
राजा - अयं लक्ष्मण:। राम! वैदेहि! लक्ष्मण! परिष्वजध्वं मां पुत्रका:! ।
सकृत् स्पृशामि वा रामं सकृत् पश्यामि वा पुन: ।
गतायुरमृतेनेव जीवामीति मतिर्मम ॥ १६ ॥
sumantra: - yadājñāpayati mahārāja:| āyuṣmāna rāma: |
rājā - ayaṃ rāma: |
sumantra: - āyuṣmatī janakarājaputrī |
rājā - ayaṃ lakṣmaṇa:| rāma! vaidehi! lakṣmaṇa! pariṣvajadhvaṃ māṃ putrakā:! |
sakṛt spṛśāmi vā rāmaṃ sakṛt paśyāmi vā puna: |
gatāyuramṛteneva jīvāmīti matirmama || 16 ||
सुमन्त्र: - श्रृङ्गिवेरपूरे रथादवतीर्यायोध्याभिमुख: स्थित्वा सर्व एव महाराजं शिरसा प्रणम्य विज्ञापयितुमारब्धा ।
कमप्यर्थं चिरं ध्यात्वा वक्तुं प्रस्फुरिताधरा: ।
बाष्पस्तम्भितकण्ठत्वादनुक्त्वैव वनं गता: ॥ १७ ॥
sumantra: - śrṛṅgiverapūre rathādavatīryāyodhyābhimukha: sthitvā sarva eva mahārājaṃ śirasā praṇamya vijñāpayitumārabdhā |
kamapyarthaṃ ciraṃ dhyātvā vaktuṃ prasphuritādharā: |
bāṣpastambhitakaṇṭhatvādanuktvaiva vanaṃ gatā: || 17 ||
राजा - कथमनुक्त्वैव वनं गता:। (इति द्विगुणं मोहमुपगत:।) ।
सुमन्त्र: - (ससम्भ्रमम्) बालाके! उच्यताममात्येभ्य: अप्रतीकारायां दशायां वर्तते महाराज इति ।
काञ्चुकीय: - तथा ।
देव्यौ - महाराअ ! समस्ससिहि समस्स्ससिहि। (महाराज! समाश्वसिहि समाश्वसिहि।) ।
राजा - (किञ्च्त् िसमाश्वस्य।) ।
अङ्गं मे स्पृश कौसल्ये ! न त्वां पश्यामि चक्षुषा ।
रामं प्रति गता बुद्धिरद्यापि न निवर्तते ॥ १८ ॥
rājā - kathamanuktvaiva vanaṃ gatā:| (iti dviguṇaṃ mohamupagata:|) |
sumantra: - (sasambhramam) bālāke! ucyatāmamātyebhya: apratīkārāyāṃ daśāyāṃ vartate mahārāja iti |
kāñcukīya: - tathā |
devyau - mahārāa ! samassasihi samasssasihi| (mahārāja! samāśvasihi samāśvasihi|) |
rājā - (kiñct isamāśvasya|) |
aṅgaṃ me spṛśa kausalye ! na tvāṃ paśyāmi cakṣuṣā |
rāmaṃ prati gatā buddhiradyāpi na nivartate || 18 ||
पुत्र!राम! यत् खलु मया सन्ततं चिन्तितम् ।
राज्ये त्वामभिषिच्य सन्नरपतेर्लाभात् कृतार्था: प्रजा: ।
कृत्वा त्वत्सहजान् समानविभवान् कुर्वात्मन: सन्ततम् ।
इत्यादिश्य च ते तपोवनमितो गन्तव्यमित्येतया ।
कैकेय्या हि तदन्यथा कृतमहो नि:शेषमेकक्षणे ॥ १९ ॥
putra!rāma! yat khalu mayā santataṃ cintitam |
rājye tvāmabhiṣicya sannarapaterlābhāt kṛtārthā: prajā: |
kṛtvā tvatsahajān samānavibhavān kurvātmana: santatam |
ityādiśya ca te tapovanamito gantavyamityetayā |
kaikeyyā hi tadanyathā kṛtamaho ni:śeṣamekakṣaṇe || 19 ||
सुमन्त्र! उच्यतां कैकेय्या: - ।
गतो राम: प्रियं तेऽस्तु त्यक्तोऽहमपि जीवितै: ।
क्षिप्रमनीयतां पुत्र: पापं सफलमस्त्विति ॥ २० ॥
sumantra! ucyatāṃ kaikeyyā: - |
gato rāma: priyaṃ te'stu tyakto'hamapi jīvitai: |
kṣipramanīyatāṃ putra: pāpaṃ saphalamastviti || 20 ||
सुमन्त्र: - यदाज्ञापयति महाराज: ।
राजा - (ऊध्र्वमवलोक्य।) अये रामकथाश्रवणसन्दर्धहृदयं मामाश्वसयितुमागता: पितर:। कोऽत्र ।
(प्रविश्य) ।
काञ्चुकीय: - जयतु महाराज: ।
राजा - आपस्तावत् ।
काञ्चुकीय: - यदाज्ञापयति महाराज:। (निष्क्रम्य प्रविश्य।) जयतु महाराज: ।
राजा - (आचम्यालोक्य) ।
अयममरपते: सखा दिलीपो ।
रघुरयमत्रभवानज: पिता मे ।
किमभिगमनकारणं भवद्भि ।
सह वसने समयो ममापि तत्र ॥ २१ ॥
sumantra: - yadājñāpayati mahārāja: |
rājā - (ūdhrvamavalokya|) aye rāmakathāśravaṇasandardhahṛdayaṃ māmāśvasayitumāgatā: pitara:| ko'tra |
(praviśya) |
kāñcukīya: - jayatu mahārāja: |
rājā - āpastāvat |
kāñcukīya: - yadājñāpayati mahārāja:| (niṣkramya praviśya|) jayatu mahārāja: |
rājā - (ācamyālokya) |
ayamamarapate: sakhā dilīpo |
raghurayamatrabhavānaja: pitā me |
kimabhigamanakāraṇaṃ bhavadbhi |
saha vasane samayo mamāpi tatra || 21 ||
← Act 1 Sītābhava: pātu sumantratuṣṭa: Act 3 → Sūta: - bhūmau niraśāna: Keys: ← → turn the page, J K step through the verses.
Illustration: Verse & Place (Project-owned).