“నినజుని మితి దప్పె; నినవంశ్యుదేవి వనజాక్షిఁబొడగన్న వారముగాము.
“ninajuni miti dappe; ninavaṃśyudēvi vanajākṣim̐boḍaganna vāramugāmu.
కిష్కింధాకాండము · సీత గానమికి వానరులు పలవించుట · కిష్కింధాకాండము · సీత గానమికి వానరులు పలవించుట
kiṣkiṃdhākāṃḍamu · sīta gānamiki vānarulu palaviṃcuṭa
Kishkindha Kanda, section 20: the complete selected Telugu original, with ISO 15919 transliteration.
39 passagesTelugu with transliteration
“నినజుని మితి దప్పె; నినవంశ్యుదేవి వనజాక్షిఁబొడగన్న వారముగాము.
“ninajuni miti dappe; ninavaṃśyudēvi vanajākṣim̐boḍaganna vāramugāmu.
ఆజ్ఞాధురంధరుండైన సుగ్రీవుఁ “డాజ్ఞ దప్పిరి వీర.” లంచును మనలఁ
ājñādhuraṃdharuṃḍaina sugrīvum̐ “ḍājña dappiri vīra.” laṃcunu manalam̐
బొడగన్న యప్పుడ భూపతి మెచ్చ నడిమికి రెండుగా నఱకించు నుఱక.
boḍaganna yappuḍa bhūpati mecca naḍimiki reṃḍugā naṟakiṃcu nuṟaka.
కావున మనమింకఁగపిరాజుఁగానఁ బోవుట తగవును బుద్ధియుఁగాదు
kāvuna manamiṃkam̐gapirājum̐gānam̐ bōvuṭa tagavunu buddhiyum̐gādu
వెలువడి మనమిప్డు వెస వచ్చినట్టి బిలములోపలఁజొచ్చి పేర్మి నుండుదము.
veluvaḍi manamipḍu vesa vaccinaṭṭi bilamulōpalam̐jocci pērmi nuṃḍudamu.
అది యష్టదిక్పాలకాభేద్యమార్గ: మది పక్వఫలభరితారామమరయఁ
adi yaṣṭadikpālakābhēdyamārga: madi pakvaphalabharitārāmamarayam̐
బొందుగా నచటఁగాపురమున్న మనల నెందు నెవ్వరికైన నెఱుఁగఁజొప్పడదు.”
boṃdugā nacaṭam̐gāpuramunna manala neṃdu nevvarikaina neṟum̐gam̐joppaḍadu.”
అనఁగొందఱగచరు లాపని కీయ కొని. రంత మారుతి కోపించి పలికెఁ:
anam̐goṃdaṟagacaru lāpani kīya koni. raṃta māruti kōpiṃci palikem̐:
“బెద్దబుద్ధివి నీవు! పినతండ్రి వనుప గద్దరివై రాము కార్యమై వచ్చి
“beddabuddhivi nīvu! pinataṃḍri vanupa gaddarivai rāmu kāryamai vacci
కపులతోఁగూడి యా గంభీరబిలము జపలతఁజొచ్చి యచ్చటనుండినపుడె
kapulatōm̐gūḍi yā gaṃbhīrabilamu japalatam̐jocci yaccaṭanuṃḍinapuḍe
భానుజుతో మళ్లఁబడుచొప్పుగాదె? తానును నీలుండు దారుండు నలుఁడు
bhānujutō maḷlam̐baḍucoppugāde? tānunu nīluṃḍu dāruṃḍu nalum̐ḍu
దీని కెవ్విధి సమ్మతింపము; దక్కు వానరుల్ దమబంధువర్గంబు వాసి
dīni kevvidhi sammatiṃpamu; dakku vānarul damabaṃdhuvargaṃbu vāsi
నినుఁగొల్చి యుండంగ నేరరు సుమ్ము. విను: మదియునుగాక, వృత్రారి తొల్లి
ninum̐golci yuṃḍaṃga nēraru summu. vinu: madiyunugāka, vr̥trāri tolli
యర్మిలిఁదన వజ్రహతి నా బిలంబు నిర్మించె; నటువంటి నిశితవజ్రాస్త్ర
yarmilim̐dana vajrahati nā bilaṃbu nirmiṃce; naṭuvaṃṭi niśitavajrāstra
కోటి లక్ష్మణునకుఁగొలఁది కగ్గలము. మాటమాత్రమున నీ మర్కటాధముల
kōṭi lakṣmaṇunakum̐golam̐di kaggalamu. māṭamātramuna nī markaṭādhamula
నిన్ను నీ బలమును నీఱుగాఁజేయ కున్నె; యీ దుర్బుద్ధులొక్కట విడిచి
ninnu nī balamunu nīṟugām̐jēya kunne; yī durbuddhulokkaṭa viḍici
“యవనిజఁబొడగానమైతి;”మటంచు రవిజునికడ కందఱము పోయి మ్రొక్కి
“yavanijam̐boḍagānamaiti;”maṭaṃcu ravijunikaḍa kaṃdaṟamu pōyi mrokki
విన్నవింతము; జగద్విఖ్యాతి నతఁడు నిన్నును మమ్ము మన్నించు మోమోట
vinnaviṃtamu; jagadvikhyāti natam̐ḍu ninnunu mammu manniṃcu mōmōṭa
నా మీఁద మీ తల్లి కనురక్తుఁడగుట నీ మీఁద నలుగఁడు; నీవె పుత్త్రుఁడవు
nā mīm̐da mī talli kanuraktum̐ḍaguṭa nī mīm̐da nalugam̐ḍu; nīve puttrum̐ḍavu
కావునఁగడు నిన్నుఁగట్టుఁబట్టంబు.” నా విని యా వాలినందనుఁడనియెఁ:
kāvunam̐gaḍu ninnum̐gaṭṭum̐baṭṭaṃbu.” nā vini yā vālinaṃdanum̐ḍaniyem̐:
“బితృసమానుని వాలిఁబృథ్విపైఁగూల్చి యతని భార్యవరించి యా మీఁదఁదనకు
“bitr̥samānuni vālim̐br̥thvipaim̐gūlci yatani bhāryavariṃci yā mīm̐dam̐danaku
నుపకారియగు రామునుద్యోగమెల్లఁ జపలుఁడై మఱచి లక్ష్మణుఁడాగ్రహింప
nupakāriyagu rāmunudyōgamellam̐ japalum̐ḍai maṟaci lakṣmaṇum̐ḍāgrahiṃpa
మఱికాదె చనుదెంచె మా పినతండ్రి యెఱుఁగవే యాతనిహీనవర్తనము?
maṟikāde canudeṃce mā pinataṃḍri yeṟum̐gavē yātanihīnavartanamu?
నట్టికామాంధుని నట్టికృతఘ్ను నెట్టు నమ్మఁగవచ్చు? నిది యది యేల?
naṭṭikāmāṃdhuni naṭṭikr̥taghnu neṭṭu nammam̐gavaccu? nidi yadi yēla?
శ్రీరాముకార్యంబు సేయక పోయి యా రవిసూనుచే నట సచ్చుకంటె
śrīrāmukāryaṃbu sēyaka pōyi yā ravisūnucē naṭa saccukaṃṭe
నీ యెడఁజచ్చుట యిదిలెస్స; యింక ప్రాయోపవేశ నపరులు గం.”డనుచు
nī yeḍam̐jaccuṭa yidilessa; yiṃka prāyōpavēśa naparulu gaṃ.”ḍanucu
వారును దానును వరదర్భశయను లై రాక వృథయౌట కాత్మఁజింతించి
vārunu dānunu varadarbhaśayanu lai rāka vr̥thayauṭa kātmam̐jiṃtiṃci
తెవులును ముదిమియుఁదీవ్రవేదనయు నవతయు లేని ప్రాణంబులు గాన
tevulunu mudimiyum̐dīvravēdanayu navatayu lēni prāṇaṃbulu gāna
లేచియు మఱి పవ్వళించియు దిశలు సూచియుఁదమ తమ చుట్టాలసుతులఁ
lēciyu maṟi pavvaḷiṃciyu diśalu sūciyum̐dama tama cuṭṭālasutulam̐
దలఁచియు:“బాపురే! దైవమా! యిట్లు చలపట్టి మము వృథా చంప నిచ్చోట
dalam̐ciyu:“bāpurē! daivamā! yiṭlu calapaṭṭi mamu vr̥thā caṃpa niccōṭa
సమకట్టితే?”యంచు సకలవానరులు గుమురులుగుమురులై కూడి యొండొరులు:
samakaṭṭitē?”yaṃcu sakalavānarulu gumurulugumurulai kūḍi yoṃḍorulu:
“నలినాప్తకులుఁడు కానలకు రానేల? కులభామ నసురచేఁగోల్పడ నేల?
“nalināptakulum̐ḍu kānalaku rānēla? kulabhāma nasuracēm̐gōlpaḍa nēla?
యొరసి దైత్యుఁడు జటాయువుఁజంపనేల? ధరణీశుఁడరుణనందనుఁగననేల?
yorasi daityum̐ḍu jaṭāyuvum̐jaṃpanēla? dharaṇīśum̐ḍaruṇanaṃdanum̐gananēla?
ధరణిజవార్త యాతఁడు సెప్పనేల? తరణివంశ్యుడు పంపదరికి రానేల?
dharaṇijavārta yātam̐ḍu seppanēla? taraṇivaṃśyuḍu paṃpadariki rānēla?
సుగ్రీవుకడకు రాసుతుఁడు రానేల? సుగ్రీవుఁడాతనిసొమ్ము గానేల?
sugrīvukaḍaku rāsutum̐ḍu rānēla? sugrīvum̐ḍātanisommu gānēla?
వలనొప్ప వాలి భూవరుఁడేయనేల? బలిమితోడుతఁగపిబలము రానేల?
valanoppa vāli bhūvarum̐ḍēyanēla? balimitōḍutam̐gapibalamu rānēla?
యినతనూజుఁడు మమ్ము నిటు పంపనేల? పనివడి మనకు నిప్పాటు రానేల?
yinatanūjum̐ḍu mammu niṭu paṃpanēla? panivaḍi manaku nippāṭu rānēla?
యొక్కొటఁబ్రాణంబు లుఱక పోనేల? యక్కటా! భువిఁగైక యడిగినవరము
yokkoṭam̐brāṇaṃbu luṟaka pōnēla? yakkaṭā! bhuvim̐gaika yaḍiginavaramu
మనువంశయుతముగా మనవంశమణఁచె” నని యని శోకించి యలయుచున్నంత
manuvaṃśayutamugā manavaṃśamaṇam̐ce” nani yani śōkiṃci yalayucunnaṃta
Keys: ← → turn the page, J K step through the verses.
Illustration: Verse & Place (Project-owned).