Skip to content

కిష్కింధాకాండము · వాలిసుగ్రీవుల కలహకథ · కిష్కింధాకాండము · వాలిసుగ్రీవుల కలహకథ

Kishkindha Kanda 4 · vālisugrīvula kalahakatha

kiṣkiṃdhākāṃḍamu · vālisugrīvula kalahakatha

Kishkindha Kanda, section 4: the complete selected Telugu original, with ISO 15919 transliteration.

108 passagesTelugu with transliteration

An original emblem for Kishkindha Kanda, section 4.

“నోరామ! వాలికి నొగి నాకు నైన వైరానుకథనంబు వర్ణింతు వినుము:

“nōrāma! vāliki nogi nāku naina vairānukathanaṃbu varṇiṃtu vinumu:

Report an error

మా తండ్రితరువాత మంత్రులు వెద్ద యీతఁడంచును వానరేంద్రపట్టంబు

mā taṃḍritaruvāta maṃtrulu vedda yītam̐ḍaṃcunu vānarēṃdrapaṭṭaṃbu

Report an error

వాలికిఁగట్టి; రా వాలియు నన్నుఁ జాల మన్నన సేసి సంప్రీతి నడపు.

vālikim̐gaṭṭi; rā vāliyu nannum̐ jāla mannana sēsi saṃprīti naḍapu.

Report an error

నతనికి బంటనై యహరహంబేనుఁ బితృసమానుఁడుగాఁగఁబేర్మి సేవింతు.

nataniki baṃṭanai yaharahaṃbēnum̐ bitr̥samānum̐ḍugām̐gam̐bērmi sēviṃtu.

Report an error

నీ రీతి నన్యోన్యహితులమై మెలఁగ శ్రీరామ! యొకనాఁడు చిరవైర మూని

nī rīti nanyōnyahitulamai melam̐ga śrīrāma! yokanām̐ḍu ciravaira mūni

Report an error

తొడరినకడఁకతో దుందుభి కన్న కొడుకు మాయావి యన్ఘోరరాక్షసుఁడు

toḍarinakaḍam̐katō duṃdubhi kanna koḍuku māyāvi yanghōrarākṣasum̐ḍu

Report an error

నడురేయి కిష్కింధనగరంబు బెదర వడి నార్చి గర్వదుర్వారుఁడై పేర్చి

naḍurēyi kiṣkiṃdhanagaraṃbu bedara vaḍi nārci garvadurvārum̐ḍai pērci

Report an error

యని సేయఁబిలిచిన నలుక దీపింప ననుపమబలశాలియగు వాలి వెడలి

yani sēyam̐bilicina naluka dīpiṃpa nanupamabalaśāliyagu vāli veḍali

Report an error

ననుఁగూడి యుద్ధసన్నద్ధుఁడై వేగ తన మీఁద నడవ నిద్దఱఁజూచి వాఁడు

nanum̐gūḍi yuddhasannaddhum̐ḍai vēga tana mīm̐da naḍava niddaṟam̐jūci vām̐ḍu

Report an error

ననిసేయ కతిభీతుఁడై పాఱిపోయి తన గుహఁజొచ్చిన దర్పించి వాలి

nanisēya katibhītum̐ḍai pāṟipōyi tana guham̐joccina darpiṃci vāli

Report an error

గుహవాత నన్నుంచి గుహతానుఁజొచ్చి గుహలోన నొకయేఁడు ఘోరయుద్ధంబు

guhavāta nannuṃci guhatānum̐jocci guhalōna nokayēm̐ḍu ghōrayuddhaṃbu

Report an error

కడుకొని సేయ రక్తము వెల్లి విరిసి యుడుగక గుహవాత నుబ్బినఁజూచి

kaḍukoni sēya raktamu velli virisi yuḍugaka guhavāta nubbinam̐jūci

Report an error

కనుకని నార్చురాక్షసుని యార్పులును విని”వాలి రాక్షసవిభునిచేఁజచ్చె.

kanukani nārcurākṣasuni yārpulunu vini”vāli rākṣasavibhunicēm̐jacce.

Report an error

నిచ్చోట నేనుండు టెఱిఁగిన వెడలి వచ్చి దైత్యుఁడు పట్టి వధియించు నన్ను.”

niccōṭa nēnuṃḍu ṭeṟim̐gina veḍali vacci daityum̐ḍu paṭṭi vadhiyiṃcu nannu.”

Report an error

నని నిశ్చయము సేసి యప్పుడే పోయి కొనివచ్చి యొకకొండ గుహవాతనునిచి

nani niścayamu sēsi yappuḍē pōyi konivacci yokakoṃḍa guhavātanunici

Report an error

యచ్చట వాలికి నట తిలోదకము లిచ్చి కిష్కింధకు నేను వచ్చుటయు

yaccaṭa vāliki naṭa tilōdakamu licci kiṣkiṃdhaku nēnu vaccuṭayu

Report an error

“వాలి వోయినతరువాత నీ రాజ్య పాలనంబున కీవె ప్రాప్తుండ.”వనుచు

“vāli vōyinataruvāta nī rājya pālanaṃbuna kīve prāptuṃḍa.”vanucu

Report an error

వదలక మంత్రులు వానరరాజ్య పదమున ననుఁదెచ్చి పట్టంబు గట్ట

vadalaka maṃtrulu vānararājya padamuna nanum̐decci paṭṭaṃbu gaṭṭa

Report an error

వానరకులచక్రవర్తినై యేను నూని రాజ్యము సేయుచుండితి. నంత-

vānarakulacakravartinai yēnu nūni rājyamu sēyucuṃḍiti. naṃta-

Report an error

మనుజేశ! మఱి వాలి మాయావిఁజంపి ననుఁజీఱిచీఱి యంతట గుహవాత

manujēśa! maṟi vāli māyāvim̐jaṃpi nanum̐jīṟicīṟi yaṃtaṭa guhavāta

Report an error

పెనచివైచినకొండఁబిండిగాఁదన్ని చనుదెంచి ననుఁజూచి చాలఁగోపించి

penacivaicinakoṃḍam̐biṃḍigām̐danni canudeṃci nanum̐jūci cālam̐gōpiṃci

Report an error

తన కేనుజేయువందనముఁగైకొనక యెనసినకినుకతో నిట్లనిపలికె:

tana kēnujēyuvaṃdanamum̐gaikonaka yenasinakinukatō niṭlanipalike:

Report an error

“నోరి! తమ్ముఁడవని యూరడి నమ్మి పోరాడఁబగతుపైఁబోయిన చోట

“nōri! tammum̐ḍavani yūraḍi nammi pōrāḍam̐bagatupaim̐bōyina cōṭa

Report an error

ననుడించి చనుదెంచి నా రాజ్యపదముఁ గొని ప్రీతినిట్లుండఁగూడునే నీకుఁ?

nanuḍiṃci canudeṃci nā rājyapadamum̐ goni prītiniṭluṃḍam̐gūḍunē nīkum̐?

Report an error

గడుఁబాపబుద్ధివి గావున నిన్నుఁ దొడరి చంపిన నాకు దోషంబు లేదు.”

gaḍum̐bāpabuddhivi gāvuna ninnum̐ doḍari caṃpina nāku dōṣaṃbu lēdu.”

Report an error

అనవుడు నే వాలియడుగుల కెఱఁగి వినయంబు భయమును వెలయ నిట్లంటి:

anavuḍu nē vāliyaḍugula keṟam̐gi vinayaṃbu bhayamunu velaya niṭlaṃṭi:

Report an error

“నొకయేఁడు మాయావియును మీరుఁబోరఁ బ్రకటింప రక్తపూరము గుహవాత

“nokayēm̐ḍu māyāviyunu mīrum̐bōram̐ brakaṭiṃpa raktapūramu guhavāta

Report an error

వెడలిన భయమంది విపరీతబుద్ధి వడిఁబారి యిచటి కే వచ్చినఁజూచి

veḍalina bhayamaṃdi viparītabuddhi vaḍim̐bāri yicaṭi kē vaccinam̐jūci

Report an error

రట్టడిమంత్రు లీ రాజ్యంబు నాకుఁ గట్టి; రింతియకాని కపట మే నెఱుఁగ.

raṭṭaḍimaṃtru lī rājyaṃbu nākum̐ gaṭṭi; riṃtiyakāni kapaṭa mē neṟum̐ga.

Report an error

నాకు నీ యాగమనంబె శోభనము. నీ కపిరాజ్యంబు నీవె కైకొనుము.

nāku nī yāgamanaṃbe śōbhanamu. nī kapirājyaṃbu nīve kaikonumu.

Report an error

వావిఁదమ్ముఁడఁగాని వాలి, నీ కేను సేవకుండ, సుతుండఁ,జెప్ప నేమిటికి?

vāvim̐dammum̐ḍam̐gāni vāli, nī kēnu sēvakuṃḍa, sutuṃḍam̐,jeppa nēmiṭiki?

Report an error

గరుణాఢ్య! నాయెడఁగల్ల గల్గినను గరుణింపు;”మని పెక్కుగతులఁబ్రార్థింప

garuṇāḍhya! nāyeḍam̐galla galginanu garuṇiṃpu;”mani pekkugatulam̐brārthiṃpa

Report an error

నంతకంతకు మండి“యనుజునిపట్ల నింతేల?”యని మంత్రులెంత సెప్పినను

naṃtakaṃtaku maṃḍi“yanujunipaṭla niṃtēla?”yani maṃtruleṃta seppinanu

Report an error

అనయుఁడై నా పత్నియగు రుమఁబుచ్చి కొని రాజ్యమును బుచ్చికొని చంపఁగడఁగ

anayum̐ḍai nā patniyagu rumam̐bucci koni rājyamunu buccikoni caṃpam̐gaḍam̐ga

Report an error

వెఱచి యేకాకినై వెనుకొని వాలి తఱుమ భూలోకమంతయు నేను దిరిగి

veṟaci yēkākinai venukoni vāli taṟuma bhūlōkamaṃtayu nēnu dirigi

Report an error

యేపఱ పఱతెంచి యిందున్నవాఁడ నీ పర్వతము వాలికెక్కరాకునికి.”

yēpaṟa paṟateṃci yiṃdunnavām̐ḍa nī parvatamu vālikekkarākuniki.”

Report an error

ననిన రాముఁడు వెఱఁగంది:“యీ కొండ యినతనూభవ! వాలికెట్లెక్కరాదు?

nanina rāmum̐ḍu veṟam̐gaṃdi:“yī koṃḍa yinatanūbhava! vālikeṭlekkarādu?

Report an error

వినుపింపు.” మనవుడు వినతుఁడై నిలిచి యినతనూజుఁడు ప్రీతి నిట్లని పలికెఁ:

vinupiṃpu.” manavuḍu vinatum̐ḍai nilici yinatanūjum̐ḍu prīti niṭlani palikem̐:

Report an error

“దొల్లి దుందుభియను దుష్టరాక్షసుఁడు బల్లిదుఁడై వరబలము రంజిల్ల

“dolli duṃdubhiyanu duṣṭarākṣasum̐ḍu ballidum̐ḍai varabalamu raṃjilla

Report an error

ముల్లోకములు దనమొనకు భీతిల్ల మల్లడిగొని పెనుమహిషమై పోయి

mullōkamulu danamonaku bhītilla mallaḍigoni penumahiṣamai pōyi

Report an error

తఱిమి సముద్రునిఁ దనతోడ ననికి నఱిమి పిల్చుటయు నయ్యంభోధి గలఁగి

taṟimi samudrunim̐ danatōḍa naniki naṟimi pilcuṭayu nayyaṃbhōdhi galam̐gi

Report an error

ఘనరత్నకోటులు కానుకలిచ్చి “తునియనిబలిమి నీతోడఁబోరాడ

ghanaratnakōṭulu kānukalicci “tuniyanibalimi nītōḍam̐bōrāḍa

Report an error

ఘనమైనతుహినాద్రిగాని యేఁబూని యని సేయఁజాలఁబొ.”మ్మనిన నేతెంచి

ghanamainatuhinādrigāni yēm̐būni yani sēyam̐jālam̐bo.”mmanina nēteṃci

Report an error

జంభారి దోస్త్సంభసంభావితోగ్ర దంభోళినైశిత్యదర్పభంగముల

jaṃbhāri dōstsaṃbhasaṃbhāvitōgra daṃbhōḷinaiśityadarpabhaṃgamula

Report an error

నతులశృంగముల హిమాద్రిఁగోరాడ నతిభీతుఁడై పర్వతాధీశుఁ డనియె:

natulaśr̥ṃgamula himādrim̐gōrāḍa natibhītum̐ḍai parvatādhīśum̐ ḍaniye:

Report an error

“నీ సరివాడఁనా నిలిచి పోరాడ? నో సరింపక నిల్వనోర్తునే యేను?

“nī sarivāḍam̐nā nilici pōrāḍa? nō sariṃpaka nilvanōrtunē yēnu?

Report an error

ఈ లోకమున నిన్ను నెదిరి పోరాడ వాలినభుజశక్తి వాలికిఁ గలదు.

ī lōkamuna ninnu nediri pōrāḍa vālinabhujaśakti vālikim̐ galadu.

Report an error

బలియుఁడై కిష్కింధఁబాలించునతఁడు కలహంబుపై వాంఛ గలదేని నీకు

baliyum̐ḍai kiṣkiṃdham̐bāliṃcunatam̐ḍu kalahaṃbupai vāṃcha galadēni nīku

Report an error

నలఘువిక్రమ! యింక నట కేఁగు”మనిన జెలఁగి రాక్షసుఁడు కిష్కింధకేతెంచి

nalaghuvikrama! yiṃka naṭa kēm̐gu”manina jelam̐gi rākṣasum̐ḍu kiṣkiṃdhakēteṃci

Report an error

విలయకాలాభీలవేళ గర్జిల్లు జలదంబుగతి నార్చి:“సరిఁదనతోడ

vilayakālābhīlavēḷa garjillu jaladaṃbugati nārci:“sarim̐danatōḍa

Report an error

నాలంబు సేయ ర.”మ్మని వాలిఁబిల్వ వాలి కోపించి వెల్వడివచ్చి యార్చి

nālaṃbu sēya ra.”mmani vālim̐bilva vāli kōpiṃci velvaḍivacci yārci

Report an error

దుందుభిగతి మ్రోయుదుందుభిఁదాఁకి “యెందుఁబోవఁగవచ్చు నింక నీ.”కనుచు

duṃdubhigati mrōyuduṃdubhim̐dām̐ki “yeṃdum̐bōvam̐gavaccu niṃka nī.”kanucu

Report an error

శిలలు పాదపములు చెచ్చెఱ రువ్వి తల ముష్టిహతులఁగొందలమందఁజేయ

śilalu pādapamulu cecceṟa ruvvi tala muṣṭihatulam̐goṃdalamaṃdam̐jēya

Report an error

వాఁడును వానరేశ్వరుని వక్షంబు వాఁడికొమ్ములఁగ్రుమ్మ వానిఁ గోపించి

vām̐ḍunu vānarēśvaruni vakṣaṃbu vām̐ḍikommulam̐grumma vānim̐ gōpiṃci

Report an error

యతి ఘోరుఁడై పేర్చి యచలంబు వైవ గతితప్ప నుఱికి రక్కసుఁడెదిరింప

yati ghōrum̐ḍai pērci yacalaṃbu vaiva gatitappa nuṟiki rakkasum̐ḍediriṃpa

Report an error

గండశైలము వుచ్చి కపిరాజువైవ నొండొండ కొమ్ముల నోసరిల్లుచును

gaṃḍaśailamu vucci kapirājuvaiva noṃḍoṃḍa kommula nōsarillucunu

Report an error

అఱుగ్రమ్మికొని వాలి నదరంట వ్రేయఁ దఱిమి వృక్షంబునఁదరుచరుండడువ

aṟugrammikoni vāli nadaraṃṭa vrēyam̐ daṟimi vr̥kṣaṃbunam̐darucaruṃḍaḍuva

Report an error

మాటున నసురఁగ్రమ్మఱ వచ్చి తాఁకి మోటతా డెత్తుక మోఁద నా వాలి

māṭuna nasuram̐grammaṟa vacci tām̐ki mōṭatā ḍettuka mōm̐da nā vāli

Report an error

గదిసి కొమ్ములఁజిమ్మఁగపిరాజు నిలిచి కదలనిముష్టి వక్త్రంబునఁబొడువ

gadisi kommulam̐jimmam̐gapirāju nilici kadalanimuṣṭi vaktraṃbunam̐boḍuva

Report an error

రక్కసుఁడొడువ మర్కటరాజు పొడువ దక్కక యిరువురు దర్పించి పేర్చి

rakkasum̐ḍoḍuva markaṭarāju poḍuva dakkaka yiruvuru darpiṃci pērci

Report an error

గొనకొని నూఱేండ్లు ఘోరయుద్ధంబు మనువంశవల్లభ! మఱిచేసి వాలి

gonakoni nūṟēṃḍlu ghōrayuddhaṃbu manuvaṃśavallabha! maṟicēsi vāli

Report an error

బలిమిఁగొమ్ములు వట్టి పడవైచి చంపి తలకొన్న లావుమైఁదన్నెఁ;దన్నుటయు

balimim̐gommulu vaṭṭi paḍavaici caṃpi talakonna lāvumaim̐dannem̐;dannuṭayu

Report an error

ముక్కునఁజెవుల మోమున నెత్తురొలుక నక్కులిశాహతి నద్రియుఁబోలె

mukkunam̐jevula mōmuna netturoluka nakkuliśāhati nadriyum̐bōle

Report an error

నా యుగ్రదైత్యుమహాకళేబరము పోయి యోజనమాత్రమునఁదూలి పడియె.

nā yugradaityumahākaḷēbaramu pōyi yōjanamātramunam̐dūli paḍiye.

Report an error

గైరికనిర్ఘరాకారంబు లగుచు నా రక్తకణము లీ యద్రిపైఁబడిన

gairikanirgharākāraṃbu lagucu nā raktakaṇamu lī yadripaim̐baḍina

Report an error

నారసి యిచట నిత్యము తపంబున్న దారుణశక్తి మతంగుండు గినిసి

nārasi yicaṭa nityamu tapaṃbunna dāruṇaśakti mataṃguṃḍu ginisi

Report an error

యీ పర్వతము వాలికెక్క రాకుండ శాపంబు గావించె జగదేకనాథ!

yī parvatamu vālikekka rākuṃḍa śāpaṃbu gāviṃce jagadēkanātha!

Report an error

కాన, యీ ఋశ్యమూకమునందు వెఱవ కేను గాఁపురముందు నెల్లకాలంబు.

kāna, yī r̥śyamūkamunaṃdu veṟava kēnu gām̐puramuṃdu nellakālaṃbu.

Report an error

కడఁగి యా దుందుభికాయంబు వుచ్చి, పుడమి యోజనదూరమునఁబాఱవైవ

kaḍam̐gi yā duṃdubhikāyaṃbu vucci, puḍami yōjanadūramunam̐bāṟavaiva

Report an error

వలనైనభుజశక్తి వాలికిఁగాక తలపోయ నొరులకుఁదరముగాదధిప!

valanainabhujaśakti vālikim̐gāka talapōya norulakum̐daramugādadhipa!

Report an error

కైకొని నీ వంతకంటెను దూర మీ కళేబర మిపుడిట మీటకున్న

kaikoni nī vaṃtakaṃṭenu dūra mī kaḷēbara mipuḍiṭa mīṭakunna

Report an error

నినవంశ! మీ సత్త్వమే నాత్మ నమ్మ.” ననవుడు విని రాముఁడల్లన నవ్వి:

ninavaṃśa! mī sattvamē nātma namma.” nanavuḍu vini rāmum̐ḍallana navvi:

Report an error

“యా దుందుభిశరీర మల్లన మీటి నీదు సందేహంబు నేఁడు వాపెదను;

“yā duṃdubhiśarīra mallana mīṭi nīdu saṃdēhaṃbu nēm̐ḍu vāpedanu;

Report an error

ఇనతనూభవ! దాని నేర్పడఁజూపు.” మనవుడు సుగ్రీవుఁడర్థితోఁజూప

inatanūbhava! dāni nērpaḍam̐jūpu.” manavuḍu sugrīvum̐ḍarthitōm̐jūpa

Report an error

ఘనమేరుమందరాకారమైయున్నఁ గని కళేబరముడగ్గఱకు నేతెంచి

ghanamērumaṃdarākāramaiyunnam̐ gani kaḷēbaramuḍaggaṟaku nēteṃci

Report an error

గొనకొని దానిఁగైకొనక యంగుష్ఠ మునఁబదియోజనంబులు పాఱమీటి

gonakoni dānim̐gaikonaka yaṃguṣṭha munam̐badiyōjanaṃbulu pāṟamīṭi

Report an error

వైచిన రఘురామువరశక్తి పేర్మిఁ జూచియు నమ్మక సుగ్రీవుఁడనియె:

vaicina raghurāmuvaraśakti pērmim̐ jūciyu nammaka sugrīvum̐ḍaniye:

Report an error

“మెలపుమై నిది వాలి మీటెడునాఁడు దలమైన రక్తమాంసములతో నుండు;

“melapumai nidi vāli mīṭeḍunām̐ḍu dalamaina raktamāṃsamulatō nuṃḍu;

Report an error

మనుజేశ! నేఁడస్థిమాత్రమై యుండఁ గని నీవు మీటితిగాక యొక్కింత

manujēśa! nēm̐ḍasthimātramai yuṃḍam̐ gani nīvu mīṭitigāka yokkiṃta

Report an error

వడిఁబేర్చి, నీ లావు వాలిలావునకుఁ గడు నెక్కుడని నమ్మఁగారాదు దేవ!

vaḍim̐bērci, nī lāvu vālilāvunakum̐ gaḍu nekkuḍani nammam̐gārādu dēva!

Report an error

(అతఁడదియునుఁగాక యలవోక మీటు క్షితిధరంబులఁబుట్టచెండ్లకైవడిని;

(atam̐ḍadiyunum̐gāka yalavōka mīṭu kṣitidharaṃbulam̐buṭṭaceṃḍlakaivaḍini;

Report an error

జతురంబుధులయందు సంధ్యలు వార్చు; సితికంఠుపదములు శిరమర్థిఁజేర్చు;

jaturaṃbudhulayaṃdu saṃdhyalu vārcu; sitikaṃṭhupadamulu śiramarthim̐jērcu;

Report an error

వాయువుకన్న జవంబు హెచ్చుగను దోయధులన్ని దోడ్తో దాటివచ్చు.

vāyuvukanna javaṃbu heccuganu dōyadhulanni dōḍtō dāṭivaccu.

Report an error

వాలికి నిర్జరేశ్వరదత్తహేమ మాలి కెవ్వరుసాటి? మఱియొండు వినుము:)

vāliki nirjarēśvaradattahēma māli kevvarusāṭi? maṟiyoṃḍu vinumu:)

Report an error

ధరణీశ! యీ యేడుతాళ్లును దొల్లి వరశక్తియుక్తిమై వాలి బిట్టేచి

dharaṇīśa! yī yēḍutāḷlunu dolli varaśaktiyuktimai vāli biṭṭēci

Report an error

కరముల నొక్కటిగాఁగూడఁబట్టి తరమిడి వానిపత్రములెల్లఁద్రుంచు;

karamula nokkaṭigām̐gūḍam̐baṭṭi taramiḍi vānipatramulellam̐druṃcu;

Report an error

నడరి యీ తాళంబులందొక్కటైన వడిఁగదల్పగ లేరు వాసవాదులును;

naḍari yī tāḷaṃbulaṃdokkaṭaina vaḍim̐gadalpaga lēru vāsavādulunu;

Report an error

దలకొని యొకకోలఁదాళంబు లేడు నిలువక కాఁడిపో నెఱిఁదెగనేయ

dalakoni yokakōlam̐dāḷaṃbu lēḍu niluvaka kām̐ḍipō neṟim̐deganēya

Report an error

వసుధేశ! నీ లావు వాలిలావునకు నసమానగతి నెక్కుడని నమ్మవచ్చు.

vasudhēśa! nī lāvu vālilāvunaku nasamānagati nekkuḍani nammavaccu.

Report an error

ధరణీశ! యీ సప్తతాళంబులొక్క శరమునఁదెగవ్రేయుశౌర్యంబు గలుగు

dharaṇīśa! yī saptatāḷaṃbulokka śaramunam̐degavrēyuśauryaṃbu galugu

Report an error

పురుషునిచే వాలి వొలియు నటంచు నరసి నాకు మతంగుఁడనుముని సెప్పె.”

puruṣunicē vāli voliyu naṭaṃcu narasi nāku mataṃgum̐ḍanumuni seppe.”

Report an error

ననవుడు విని రాముఁడల్లన నవ్వి: “వనచరాధిప! తాళ్లు వదలక చూపు.”

nanavuḍu vini rāmum̐ḍallana navvi: “vanacarādhipa! tāḷlu vadalaka cūpu.”

Report an error

మనవుడు సుగ్రీవుఁ డా రాము వేగ గొనిపోయి యా తాళ్లు గుఱు తెఱిఁగింప

manavuḍu sugrīvum̐ ḍā rāmu vēga gonipōyi yā tāḷlu guṟu teṟim̐giṃpa

Report an error

నశనిసంకాశంబు నసదృశంబైన నిశితాస్త్ర మరిఁబోసి నిపుణుఁడై నృపుఁడు

naśanisaṃkāśaṃbu nasadr̥śaṃbaina niśitāstra marim̐bōsi nipuṇum̐ḍai nr̥pum̐ḍu

Report an error

ముంచి యొక్కటఁబంక్తిముఖు నాండ్రతాళ్లు ద్రెంచినగతిఁ ద్రాళ్లు దెగనేయుటయును

muṃci yokkaṭam̐baṃktimukhu nāṃḍratāḷlu dreṃcinagatim̐ drāḷlu deganēyuṭayunu

Report an error

అవనిపై వక్రంబులైయున్న తాళ్ల నవిరళంబుగ వడి నటు గాఁడిపాఱి

avanipai vakraṃbulaiyunna tāḷla naviraḷaṃbuga vaḍi naṭu gām̐ḍipāṟi

Report an error

చేరువగిరి దాటి చెచ్చెఱఁబోయి ధారుణి దూరి పాతాళంబుఁజేరి

cēruvagiri dāṭi cecceṟam̐bōyi dhāruṇi dūri pātāḷaṃbum̐jēri

Report an error

యలయక తీవ్రత నమ్మహాశరము తొలఁగక రఘురాముదొన వచ్చి చొచ్చెఁ

yalayaka tīvrata nammahāśaramu tolam̐gaka raghurāmudona vacci coccem̐

Report an error

జొచ్చినఁగనుఁగొని సుగ్రీవుఁడప్పు డచ్చెరువునఁబొంది యానందమంది

joccinam̐ganum̐goni sugrīvum̐ḍappu ḍacceruvunam̐boṃdi yānaṃdamaṃdi

Report an error

“సప్తపాతాళసంసక్తమూలములు సప్తాశ్వమండలాచ్ఛాదిపత్రములు

“saptapātāḷasaṃsaktamūlamulu saptāśvamaṃḍalācchādipatramulu

Report an error

నగుసప్తతాళంబు లస్త్రమొక్కటనె తెగనేసె; నాదు సందేహంబు వాసె;

nagusaptatāḷaṃbu lastramokkaṭane teganēse; nādu saṃdēhaṃbu vāse;

Report an error

వాలి రాఘవునిచే వడిఁజచ్చు నింక; నేలితిఁగపిరాజ్యమే.”నంచుఁబొంగి

vāli rāghavunicē vaḍim̐jaccu niṃka; nēlitim̐gapirājyamē.”naṃcum̐boṃgi

Report an error

కమలాప్తకులనాథుఁగాకుత్స్థుఁజూచి కమలాప్తసుతుఁడంతఁగరములు మొగిచి:

kamalāptakulanāthum̐gākutsthum̐jūci kamalāptasutum̐ḍaṃtam̐garamulu mogici:

Report an error

“దేవ! దేవరమూర్తి దృష్టించి లావు భావింపనేరక పశుబుద్ధి నైతి.

“dēva! dēvaramūrti dr̥ṣṭiṃci lāvu bhāviṃpanēraka paśubuddhi naiti.

Report an error

నినజుండ నేను; నీ వినవంశభవుఁడ; వని సమబుద్ధిమై నపరాధినైతి.

ninajuṃḍa nēnu; nī vinavaṃśabhavum̐ḍa; vani samabuddhimai naparādhinaiti.

Report an error

నీ లోకములకెల్ల నేలిక వీవు. బాలిశు నన్ను నీ బంటుగా నేలి

nī lōkamulakella nēlika vīvu. bāliśu nannu nī baṃṭugā nēli

Report an error

నా శత్రుఁదెగటార్చి నా రాజ్యమిచ్చి నా శోక ముడుపవే నరనాథచంద్ర!”

nā śatrum̐degaṭārci nā rājyamicci nā śōka muḍupavē naranāthacaṃdra!”

Report an error

యనవుడు సుగ్రీవు నతికృపాదృష్టిఁ గనుఁగొని మన్నించి కాకుత్స్థుఁడనియెఁ

yanavuḍu sugrīvu natikr̥pādr̥ṣṭim̐ ganum̐goni manniṃci kākutsthum̐ḍaniyem̐

Report an error

Illustration: Verse & Place (Project-owned).