Skip to content

Mitakshara 2.778

तुलाया धारणं तोलनं ये विदन्ति सुवर्णकारप्रभृतयस् तैः प्रतिमानेन मृदादिना समीभूतः समीकृतस् तुलाम् आश्रितो ऽधिरूढो ऽभियुक्तो ऽभियोक्ता वा दिव्यकारी रेखां कृत्वा येन संनिवेशेन प्रतिमानसमीकरणदशायां शिक्यतले ऽवस्थितस् तस्मिन् पाण्दुलेखेनाङ्कयित्वावतारितस् तुलाम् अभिमन्त्रयेत् प्रार्थयेद् अनेन मन्त्रेण । हे तुले त्वं सत्यस्य स्थानम् असि । पुरा आदिसृष्टौ देवैर् हिरण्यगर्भप्रभृतिभिर् विनिर्मितोत्पादिता । तत् तस्मात् सत्यं संदिग्धस्यार्थस्य स्वरूपं वद दर्शय कल्याणि शोभने अस्मात् संशयान् मां विमोचय । हे मातः यद्य् अहं पापकृद् असत्यवाद्य् अस्मि ततो मं त्वम् अधो नय । अथ शुद्धः सत्यवाद्य् अस्मि ततो माम् ऊर्ध्वं गमयेति । प्राड्विवाकस्य तुलाभिमन्त्रणमन्त्रः स्मृत्यन्तरोक्तः । अयम् तु दिव्यकारिणः । जयपराजयलक्षणं तु मन्त्रलिङ्गाद् एवावगम्यत इति न पृथग् उक्तम् । धटनिर्माणं पुनर् आरोहणाद्यर्थसिद्धम् एव पितामहनारदादिभिः स्पष्टीकृतम् । तद् यथा: छित्त्वा तु यज्ञियं वृक्षं यूपवन् मन्त्रपूर्वकम् । प्रणम्य लोकपालेभ्यस् तुला कार्या मनीषिभिः ॥

tulāyā dhāraṇaṃ tolanaṃ ye vidanti suvarṇakāraprabhṛtayas taiḥ pratimānena mṛdādinā samībhūtaḥ samīkṛtas tulām āśrito 'dhirūḍho 'bhiyukto 'bhiyoktā vā divyakārī rekhāṃ kṛtvā yena saṃniveśena pratimānasamīkaraṇadaśāyāṃ śikyatale 'vasthitas tasmin pāṇdulekhenāṅkayitvāvatāritas tulām abhimantrayet prārthayed anena mantreṇa | he tule tvaṃ satyasya sthānam asi | purā ādisṛṣṭau devair hiraṇyagarbhaprabhṛtibhir vinirmitotpāditā | tat tasmāt satyaṃ saṃdigdhasyārthasya svarūpaṃ vada darśaya kalyāṇi śobhane asmāt saṃśayān māṃ vimocaya | he mātaḥ yady ahaṃ pāpakṛd asatyavādy asmi tato maṃ tvam adho naya | atha śuddhaḥ satyavādy asmi tato mām ūrdhvaṃ gamayeti | prāḍvivākasya tulābhimantraṇamantraḥ smṛtyantaroktaḥ | ayam tu divyakāriṇaḥ | jayaparājayalakṣaṇaṃ tu mantraliṅgād evāvagamyata iti na pṛthag uktam | dhaṭanirmāṇaṃ punar ārohaṇādyarthasiddham eva pitāmahanāradādibhiḥ spaṣṭīkṛtam | tad yathā: chittvā tu yajñiyaṃ vṛkṣaṃ yūpavan mantrapūrvakam | praṇamya lokapālebhyas tulā kāryā manīṣibhiḥ ||

Report an error